Do tước hiệu của ông tôi không được khôi phục vì từng theo phò vị Hoàng tử Giả mạo vào năm 1745, việc ông cùng cháu trai trở về vùng đất tổ tiên sẽ mang lại không ít phiền toái. Ở đó, nếu không bị treo cổ, thì ít nhất vị đại trí thức cao tuổi ấy cũng sẽ phải đối mặt với một chu kỳ giam cầm dằng dặc cùng một lệnh ân xá đầy mơ hồ. Trong mọi biến cố trọng đại của cuộc đời, lời khuyên của ông luôn vô cùng hữu ích, và tôi đã không quên tìm đến ông trong bước ngoặt này, khẩn khoản xin mưu chước cho công cuộc chinh phục góa phụ của mình. Tôi kể cho ông nghe về tình trạng trái tim nàng như đã thuật lại ở chương trước, về bước tiến mà cậu thanh niên Poynings đã đạt được trong tình cảm của nàng, cũng như việc nàng đã quên đi người ngưỡng mộ cũ; và bù lại, tôi nhận được một bức thư tràn ngập những gợi ý tuyệt vời mà tôi đã tận dụng triệt để. Vị Bá tước tốt bụng mở đầu bức thư bằng lời chia sẻ rằng hiện ông đang ở trọ trong tu viện dòng Minorite tại Brussels; ông đang nghĩ đến việc thực hiện tĩnh tâm tại đó, từ giã cõi trần vĩnh viễn và hiến dâng đời mình cho những thực hành tôn giáo khắc nghiệt nhất. Trong lúc ấy, ông viết về người góa phụ kiều diễm: việc một người sở hữu khối tài sản khổng lồ cùng nhan sắc không đến nỗi nào lại có nhiều kẻ vây quanh tán tỉnh là điều hiển nhiên; và vì khi người chồng còn sống, nàng từng tỏ ra không hề từ chối những lời tỏ tình của tôi, tôi hoàn toàn có thể chắc chắn rằng mình không phải là kẻ đầu tiên được nàng ưu ái như vậy, và cũng chẳng phải là người cuối cùng.
“Cha mong ước, đứa con thân yêu của ta,” ông viết thêm, “giá như cái tội danh oái oăm tròng quanh cổ ta, cùng quyết định từ bỏ hoàn toàn một cõi đời tội lỗi và phù phiếm mà ta đã lập nên, không cản trở ta thân chinh đến giúp con trong thời điểm nhạy cảm này của sự việc. Bởi vì để dẫn dắt chúng đến một kết thúc tốt đẹp, không chỉ cần đến lòng dũng cảm bất khuất, sự nghênh ngang và táo tợn mà con vượt trội hơn bất kỳ chàng trai nào ta từng biết” — (về cái gọi là “sự nghênh ngang” mà vị Bá tước nhắc đến, tôi xin chối từ hoàn toàn, bởi bản chất tôi luôn vô cùng nhún nhường trong phong thái) — “mà dẫu con có sự quyết đoán để hành động, con lại thiếu đi sự tinh tế để vạch ra mưu lược cho việc theo đuổi một kế hoạch vốn có khả năng kéo dài và gặp nhiều khó khăn khi thực hiện. Liệu con có bao giờ nghĩ đến mưu kế xuất chúng của Nữ bá tước Ida, thứ suýt chút nữa đã biến con thành kẻ giàu có nhất châu Âu, nếu không có lời khuyên và kinh nghiệm từ một ông già tội nghiệp nay đang tổng kết lại sổ sách cuộc đời và sắp sửa giã từ nó một cách vĩnh viễn không?
“Chà, đối với Nữ bá tước Lyndon, cách thức con chinh phục nàng hiện giờ hãy còn quá mơ hồ đối với ta; ta cũng không thể đưa ra lời khuyên từng ngày theo sát các tình huống phát sinh như lòng ta mong muốn. Nhưng kế hoạch tổng thể của con nên là thế này. Nếu ta nhớ những bức thư con từng nhận được từ nàng trong thời gian diễn ra cuộc thư tín mà người đàn bà ngốc nghíc ấy dùng để giải khuây cho con, thì giữa hai người đã có rất nhiều tình cảm cao cả được trao đổi, đặc biệt là những dòng do chính tay Phu nhân viết: nàng là một phụ nữ uyên bác và thích viết lách; nàng thường biến những nỗi buồn với người chồng thành chủ đề xuyên suốt trong thư từ của mình (như phụ nữ hay làm). Ta nhớ có mấy đoạn trong thư của nàng đã cay đắng than khóc cho số phận khi phải kết duyên với một kẻ chẳng xứng đáng với nàng chút nào.
“Chắc chắn rằng, trong đống thư từ con đang giữ của nàng, thế nào cũng có đủ bằng chứng để bắt thóp nàng. Hãy xem xét chúng thật kỹ; chọn ra những đoạn đáng chú ý và dùng chúng để đe dọa. Ban đầu, hãy viết thư cho nàng với giọng điệu quả quyết của một người tình có trọn vẹn quyềnòi đối với nàng. Sau đó, nếu nàng giữ im lặng, hãy trách móc, nhắc lại những lời hứa hẹn trước đây của nàng; đưa ra các bằng chứng về sự quan tâm thuở trước mà nàng dành cho con; thề thốt về sự tuyệt vọng, tàn lụi và trả thù nếu nàng tỏ ra bội bạc. Hãy làm nàng hoảng sợ — hãy gây cho nàng sự kinh ngạc bằng một hành động táo bạo nào đó để nàng thấy được quyết tâm bất khuất của con: con chính là người sinh ra để làm việc đó. Thanh kiếm của con có tiếng tăm ở châu Âu, và con mang tiếng là kẻ gan lỳ; đó chính là điều đầu tiên khiến Phu nhân Lyndon phải liếc mắt chú ý đến con. Hãy khiến người ta bàn tán về con ở Dublin. Hãy cứ thật lừng lẫy, thật can đảm và thật khác người vào. Ước gì ta được ở gần con biết mấy! Con không có trí tưởng tượng để nhào nặn ra một vỏ bọc như ta sẽ tạo cho con — nhưng mà nói làm gì nữa; chẳng lẽ ta đã chán ngấy thế gian và những thói phù phiếm của nó rồi sao?”
Lời khuyên này chứa đựng rất nhiều lẽ phải thực tế; mà tôi xin trích dẫn lại đây, lược bớt những mô tả dài dòng về sự dằn vặt và lòng sùng đạo của chú tôi, khi ông kết thúc bức thư bằng những lời cầu nguyện thiết tha cho việc tôi cải đạo sang đức tin chân chính như thường lệ. Nhưng ông vẫn kiên định với hình thức thờ cúng của mình; còn tôi, với tư cách là một người đàn ông danh dự và có nguyên tắc, vẫn kiên quyết giữ vững đức tin của bản thân; và tôi tin chắc rằng lòng thành của mỗi người, xét về mặt này, đều sẽ có giá trị như nhau.
Chính dưới sự chỉ đạo đó, tôi đã viết thư cho Lady Lyndon ngay khi vừa đến nơi, để gặng hỏi xem vào thời điểm nào thì người ngưỡng mộ cung kính nhất của nàng mới được phép quấy rầy nỗi buồn của nàng? Rồi khi Phu nhân vẫn giữ im lặng, tôi lại chất vấn: Phải chăng nàng đã quên mất những ngày tháng xưa cũ, quên đi một người từng được nàng ban ân huệ cho phép kết thân vào một giai đoạn vô cùng hạnh phúc? Phải chăng Calista đã quên Eugenio? Cùng lúc đó, tôi sai người mang đến cho nàng một món quà gồm một thanh kiếm nhỏ dành cho Lord Bullingdon và một bức thư riêng gửi cho gia sư của cậu bé; nhân tiện đây, tôi đang nắm giữ giấy nhận nợ của ông ta cho một khoản tiền — tôi quên mất là bao nhiêu — nhưng chắc chắn là một số tiền mà tội nghiệp gã kia hẳn chẳng muốn trả chút nào.
Đáp lại điều này là bức thư từ người thư ký riêng của Phu nhân, thông báo rằng Lady Lyndon đang quá đau buồn trước thảm họa kinh hoàng vừa qua nên không thể tiếp bất kỳ ai ngoài những người thân trong gia đình; đồng thời nhận được tin từ bạn tôi, vị gia sư của cậu quý tử, cho biết Lord George Poynings chính là người họ hàng trẻ tuổi đang chuẩn bị đến để xoa dịu nàng.
Điều này đã châm ngòi cho cuộc tranh chấp giữa tôi và vị quý tộc trẻ tuổi; người mà tôi đã cẩn thận thách đấu ngay khi hắn vừa đặt chân đến Dublin.
Khi tin tức về cuộc đấu kiếm được mang đến tai người góa phụ tại Castle Lyndon, người cung cấp tin cho tôi viết rằng Lady Lyndon đã thét lên, ném phắt tờ báo xuống và nói: “Tên quái vật gớm ghiếc ấy! Ta tin là hắn chẳng ngần ngại gì việc mưu sát đâu;” và cậu nhóc Lord Bullingdon, khi rút thanh kiếm ra — chính là thanh kiếm mà tôi đã tặng, cái đồ tiểu nhân này! — đã tuyên bố rằng cậu sẽ dùng nó để kết liễu kẻ đã làm tổn thương anh họ George. Khi ông Runt bảo với cậu rằng chính tôi là người đã tặng thứ vũ khí ấy, tên ranh con vẫn thề thốt rằng cậu ta thế nào cũng sẽ giết tôi cho bằng được! Quả thực, bất chấp sự tử tế của tôi dành cho cậu ta, đứa bé ấy hình như lúc nào cũng căm ghét tôi.
Phu nhân ngày ngày cử người đưa thư phi ngựa lên thành phố để thăm dò tình hình sức khỏe của Lord George; và nghĩ bụng rằng rất có thể nàng sẽ bị dụ dỗ đến Dublin nếu nghe tin hắn đang lâm nguy, tôi liền dàn xếp để truyền tai nàng rằng tình trạng của hắn đang nguy kịch; rằng hắn ngày một tệ đi; và Redmond Barry vì thế đã phải bỏ trốn: tôi cũng sai tờ báo Mercury đăng tin về cuộc trốn chạy này, nhưng thực ra tôi chẳng đi đâu xa hơn thị trấn Bray, nơi người mẹ tội nghiệp của tôi đang sinh sống; và tại đó, giữa những bề bộn của một cuộc đấu kiếm, tôi có thể chắc chắn rằng mình sẽ nhận được một sự chào đón nồng nhiệt.
Những độc giả nào mang nặng tình cảm hiếu thảo trong lòng hẳn sẽ lấy làm ngạc nhiên vì tôi vẫn chưa mô tả lại cuộc gặp gỡ của mình với người mẹ hiền từ, người từng hy sinh vì tôi quá nhiều trong thời tuổi trẻ, và là người mà một kẻ có bản tính ấm áp và giàu tình cảm như tôi không thể không dành cho sự kính trọng sâu sắc và bền chặt nhất.
Nhưng một người đang bước đi trong tầng lớp xã hội cao quý mà tôi hiện đứng, có những nghĩa vụ công cộng phải thực hiện trước khi màng đến tình cảm riêng tư; thế nên, ngay khi vừa đến nơi, tôi đã cử một sứ giả đến chỗ Mrs. Barry, báo tin tôi đã tới, gửi gắm đến bà những tâm tư kính trọng và hiếu thảo, đồng thời hứa hẹn sẽ đến thăm trực tiếp ngay khi công việc ở Dublin buông tha cho tôi.
Điều này, thiết tưởng không cần nói ai cũng biết, là vô cùng lớn lao. Tôi còn phải mua ngựa, sắp xếp cơ ngơi, tạo dựng chỗ đứng trong giới thượng lưu; và sau khi đã đánh tiếng về việc muốn mua ngựa và sống theo phong cách quý tộc, chỉ trong vòng vài ngày tôi đã bị quấy rầy bởi những chuyến viếng thăm của giới quý tộc lẫn bình dân, lại thêm những lời mời dự tiệc trưa tiệc tối chồng chất, khiến cho việc thực hiện chuyến viếng thăm hằng ao ước tới chỗ Mrs. Barry trong một vài ngày đầu trở nên vô cùng khó khăn.
Xem ra tâm hồn thiện lương ấy đã chuẩn bị một bữa tiệc ngay khi nghe tin tôi đến, và mời tất cả những quen thuộc nghèo hèn ở Bray tới dự; nhưng ngặt nỗi tôi đã nhận lời mời của Lord Ballyragget vào ngày hôm đó, và dĩ nhiên, đành phải nuốt lời với Mrs. Barry trong buổi tiệc mọn của bà.
Tôi đã cố gắng xoa dịu nỗi thất vọng ấy bằng cách gửi tặng mẹ một chiếc áo khoác satin lộng lẫy cùng một bộ xiêm y bằng nhung mà tôi mua ở những cửa hàng vải tốt nhất ở Dublin (và thậm chí còn nói dối rằng tôi mang từ Paris về riêng cho bà); nhưng kẻ sứ giả tôi phái đi mang những gói quà trở về cùng mảnh vải satin bị xé rách đến tận nửa thân giữa; và tôi chẳng cần nghe hắn mô tả cũng biết thừa điều gì đã làm phật lòng vị phu nhân lớn tuổi; hắn kể rằng bà đã hùng hổ bước ra, mắng mỏ hắn ngay trước cửa, và suýt nữa thì giáng cho hắn vài bạt tai nếu không bị một người đàn ông mặc đồ đen cản lại — mà tôi suy đoán hoàn toàn chính xác, đó chính là người bạn tôn giáo của bà, mục sư Mr. Jowls.
Sự đón tiếp dành cho những món quà ấy khiến tôi sinh ra e ngại nhiều hơn là hy vọng về một cuộc gặp mặt với Mrs. Barry, và càng trì hoãn chuyến thăm bà thêm vài ngày nữa. Tôi viết cho bà một bức thư đầy hiếu thảo và xoa dịu, nhưng chẳng có hồi âm nào được gửi lại; dẫu trong thư tôi có nhắc đến việc trên đường lên thủ đô, tôi từng ghé qua Barryville và thăm lại những chốn xưa thời thơ ấu.
Tôi chẳng ngại ngần gì khi thừa nhận rằng bà là con người duy nhất trên đời khiến tôi cảm thấy sợ hãi khi phải đối mặt. Tôi vẫn nhớ những cơn giận dữ của bà khi tôi còn là một đứa trẻ, và những lần làm lành, vốn còn dữ dội và đau đớn hơn gấp bội; thế nên, thay vì tự mình đến đó, tôi sai tên tay sai đắc lực của mình là Ulick Brady đến gặp bà; hắn phi ngựa quay về và bảo rằng hắn vừa trải qua một sự đón tiếp mà có cho hai mươi guineas hắn cũng chẳng dám chịu đựng lần thứ hai; rằng hắn đã bị tống cổ khỏi nhà kèm theo những lời dặn dò nghiêm ngặt buộc phải thông báo lại cho tôi rằng người mẹ đã từ bỏ tôi vĩnh viễn.
Lời nguyền rủa từ đấng sinh thành ấy, thoạt nghe, ảnh hưởng đến tôi không ít, bởi tôi vốn dĩ là một đứa con vô cùng hiếu thảo; và tôi quyết định sẽ lên đường ngay khi có thể, dũng cảm đối mặt với một cảnh tượng chắc chắn sẽ đầy rẫy những lời trách móc và giận dữ, với hy vọng sẽ đổi lại được một cuộc hòa giải chắc như đinh đóng cột.
Đêm hôm đó, sau khi đãi tiệc một số vị khách thượng lưu bậc nhất ở Dublin và đang tiễn vị Huân tước Hầu tước bước xuống cầu thang trên tay cầm đôi nến sáp, tôi tình cờ bắt gặp một người đàn bà khoác chiếc áo choàng xám đang ngồi ngay bậc thềm cửa nhà mình; tưởng bà là kẻ ăn xin, tôi liền thò tay rút ra một đồng tiền bố thí, trong lúc các vị khách quý của tôi, vốn đang ngà ngày hơi men, bắt đầu cất lời trêu chọc khi cánh cửa khép lại và tôi chào tạm biệt họ.
Tôi không khỏi ngạc nhiên và xúc động khi sau đó phát hiện ra rằng người phụ nữ trùm khăn kín mít ấy chẳng phải ai khác ngoài mẹ tôi; lòng tự ái đã khiến bà thề rằng sẽ không bao giờ bước chân qua ngưỡng cửa nhà tôi, nhưng nỗi khát khao của tình mẫu tử tự nhiên lại thôi thúc bà mong được nhìn thấy gương mặt con trai mình một lần nữa, và vì thế bà đã ngụy trang ngồi phục sẵn ở cổng. Quả thực, qua kinh nghiệm bản thân, tôi nhận ra đây là những người phụ nữ duy nhất không bao giờ lừa dối đàn ông, và có tình cảm trước sau như một qua mọi thử thách. Hãy tưởng tượng những giờ phút cô độc mà tâm hồn thiện lương ấy phải trải qua ngoài phố thị, lặng lẽ lắng nghe âm thanh huyên náo và vui vẻ phát ra từ căn hộ của tôi, tiếng ly chén va vào nhau, tiếng cười đùa, tiếng hô vang và những lời chúc tụng.
Khi sự việc với Lord George xảy ra, và vì những lý do tôi đã trình bày, việc tạm lánh mặt trở thành điều thiết yếu; giờ là lúc, tôi nghĩ thầm, để giảng hòa với người mẹ hiền: bà sẽ chẳng bao giờ từ chối chỗ dung thân cho tôi vào lúc tôi đang hoạn nạn thế này đâu. Thế là, sau khi cho người báo trước rằng tôi sắp tới, rằng tôi vừa vướng vào một cuộc đấu kiếm gây ra rắc rối và buộc phải trốn tránh, tôi liền cất bước theo sau sứ giả chừng nửa tiếng đồng hồ; và xin đảm bảo với các bạn, chẳng hề có chuyện thiếu vắng một sự đón tiếp nồng hậu, bởi ngay khi được cô hầu gái chân đất phục dịch trong nhà Mrs. Barry dẫn vào một căn phòng trống, cánh cửa bật mở và người mẹ tội nghiệp liền lao vào vòng tay tôi trong tiếng thét cùng niềm vui sướng tột độ mà tôi sẽ không cố gắng mô tả lại — chúng chỉ có thể được thấu hiểu bởi những người mẹ từng ôm chặt đứa con độc duy nhất vào lòng sau mười hai năm xa cách.
Mục sư Mr. Jowls, vị linh mục linh hướng của mẹ tôi, là người duy nhất được mở cửa đón vào ngôi nhà trong suốt thời gian tôi lưu lại; và ông ta thì chẳng mảy may chịu từ chối điều gì. Ông tự pha cho mình một ly rum pha chanh đường, thứ mà ông có vẻ đã quen uống bằng tiền của mẹ tôi, rên rỉ một tiếng thật dài, rồi lập tức bắt đầu bài giảng đạo về sự tội lỗi trong những hành vi quá khứ của tôi, đặc biệt là hành động tồi tệ vừa rồi mà tôi gây ra.
“Tội lỗi ư!” mẹ tôi vùng lên phản đối khi con trai bà bị tấn công; “thì chắc là ai trong chúng ta chẳng có tội; chính ngài, thưa mục sư Jowls, là người đã ban cho tôi hồng ân vô lượng để nhận thức được ĐIỀU ĐÓ. Nhưng ngài muốn đứa bé tội nghiệp ấy phải cư xử thế nào đây chứ?”
“Tôi muốn vị quý ông đó phải tránh xa rượu chè, tránh xa tranh chấp, và tránh hoàn toàn cái cuộc đấu kiếm tội ác này,” vị mục sư đáp.
Nhưng mẹ tôi cắt ngang lời ông ta, phán rằng thứ phong thái đó có thể rất thích hợp cho một kẻ mặc áo thầy tu và có xuất thân như ông ta, nhưng nó chẳng xứng với dòng họ Brady hay Barry chút nào. Thực ra, bà tỏ ra vô cùng phấn khích trước ý nghĩ tôi đã hạ gục con trai của một hầu tước Anh quốc trong một trận đấu kiếm; thế nên để an ủi bà, tôi kể cho bà nghe thêm chừng chục trận đấu khác mà mình từng tham gia, và vài trận trong số đó tôi đã thuật lại cho độc giả ở các trang trước.
Vì đối thủ cũ của tôi hoàn toàn chẳng gặp nguy hiểm gì khi tôi tung tin đồn về tình trạng ngặt nghèo của hắn, nên tôi cũng chẳng có lý do gì phải lẩn trốn quá kỹ. Nhưng người góa phụ đâu có nắm rõ sự thật như tôi; nàng bèn cho rào chắn ngôi nhà của mình lại, cắt cử Becky, cô hầu gái chân đất, túc trực làm lính canh không ngày nghỉ để hô hoán lên nếu có nha lại đến lùng bắt tôi.
Tuy nhiên, người duy nhất mà tôi ngóng chờ lại là người anh họ Ulick, kẻ mang đến cho tôi tin tức ngọt ngào về sự xuất hiện của Lady Lyndon; và thú thật, sau hai ngày bị giam chân tại Bray, nơi tôi kể hết mọi chuyến phiêu lưu cuộc đời mình cho mẹ nghe, thuyết phục được bà nhận lấy những bộ đầm mà trước đó bà từng từ chối, kèm theo một khoản thu nhập bổ sung đáng kể mà tôi rất đỗi vui mừng khi được dâng hiến, tôi cảm thấy vô cùng nhẹ nhõm khi nhìn thấy gã đồi bại Ulick Brady — theo cách gọi của mẹ tôi — phi ngựa đến trước cửa trên chiếc xe ngựa của tôi, mang theo tin vui cho mẹ rằng cậu quý tử đã qua cơn nguy kịch, và tin vui cho tôi rằng Nữ bá tước Lyndon đã đặt chân đến Dublin.
“Và mẹ ước gì cậu thanh niên ấy cứ lâm nguy lâu thêm chút nữa, Redmond,” người góa phụ nói, mắt ngấn lệ, “thì con đã ở lại bên người mẹ già tội nghiệp này lâu hơn biết mấy.” Nhưng tôi đã lau khô những giọt nước mắt ấy, ôm chặt lấy bà vào lòng và hứa sẽ lui tới thăm nom thường xuyên; đồng thời úp mở rằng biết đâu tôi sẽ sớm có một cơ ngơi riêng và một cô con gái đài các để rước bà về chung sống.
“Cô ấy là ai thế, Redmond con yêu?” bà cụ cất lời hỏi.
“Một trong những người phụ nữ cao quý và giàu có nhất đế quốc, thưa mẹ,” tôi đáp. “Lần này thì chẳng phải dòng dâu họ Brady mờ nhạt nào đâu nhé,” tôi nói thêm kèm theo nụ cười: với những hy vọng đó, tôi để lại Mrs. Barry trong tâm trạng vô cùng phấn chấn.
Không ai có thể buông bỏ hiềm khích nhanh hơn tôi; và một khi đã đạt được mục đích, tôi chính là một trong những sinh vật dễ bề hòa giải nhất trên đời. Tôi đã ở Dublin trọn một tuần trước khi thấy cần thiết phải rời khỏi thủ đô ấy. Trong khoảng thời gian đó, tôi đã làm hòa hoàn toàn với đối thủ của mình; cất công đến thăm nơi ở của hắn, và nhanh chóng trở thành một người túc trực ân cần bên giường bệnh của hắn. Hắn có một người hầu riêng, và tôi không quên đối xử nhã nhặn với y, đồng thời ra lệnh cho người của mình phải đặc biệt quan tâm chu đáo đến y; bởi tôi vốn rất nóng lòng muốn tìm hiểu xem vị thế thực sự của Lord George đối với người phụ nữ ở Castle Lyndon ra sao, liệu có còn những kẻ theo đuổi nào khác vây quanh góa phụ hay không, và nàng sẽ đón nhận tin tức về vết thương của hắn như thế nào.
Chính vị quý tộc trẻ tuổi đã phần nào khai sáng cho tôi về những chủ đề mà tôi đang khát khao dò hỏi nhất.
“Thưa Chevalier,” hắn nói với tôi vào một buổi sáng khi tôi đến chào hỏi hắn, “tôi nhận ra anh là một người quen cũ của họ hàng tôi, Nữ bá tước Lyndon. Nàng viết hẳn một trang đầy những lời mắng mỏ anh trong lá thư ở đây; và điều kỳ lạ trong câu chuyện này là, có một hôm khi mọi người nhắc đến anh tại Castle Lyndon cùng cỗ xe ngựa lộng lẫy mà anh đang trưng phô ở Dublin, vị góa phụ xinh đẹp đã thề thốt và quả quyết rằng nàng chưa từng nghe đến tên anh bao giờ.”
“‘Ố vâng, thưa mẹ,’ cậu nhóc Bullingdon liền nói, ‘đó chính là gã đàn ông cao lớn da ngăm đen ở Spa có đôi mắt lé, kẻ hay chuốc say ông gia sư của con và đã gửi tặng con thanh kiếm ấy: hắn tên là Mr. Barry.’”
“Nhưng Phu nhân đã đuổi thẳng cổ thằng bé ra khỏi phòng và khăng khăng phớt lờ, chẳng biết gì về anh sất.”
“Và ngài là họ hàng lẫn người quen của Lady Lyndon đấy phỏng, thưa Lord?” tôi hỏi bằng giọng điệu đầy vẻ ngạc nhiên trang trọng.
“Đúng vậy, quả thế,” chàng thanh niên đáp. “Tôi phải rời khỏi nhà nàng cốt chỉ để lĩnh cái vết thương oái oăm này từ anh đấy. Mà nó lại giáng xuống vào một thời điểm vô cùng xui xẻo nữa chứ.”
“Sao lại xui xẻo hơn những thời điểm khác cơ chứ?”
“Chà, nhìn xem này, Chevalier, tôi nghĩ góa phụ đó không phải là không có chút tình cảm với tôi. Tôi nghĩ mình suýt chút nữa đã có thể thuyết phục nàng thắt chặt hơn nữa mối quan hệ giữa đôi bên: và thề có Chúa, dẫu nàng lớn tuổi hơn tôi, nàng hiện vẫn là mối hời giàu có nhất nước Anh lúc này.”
“Lord George,” tôi nói, “ngài có phiền không nếu tôi hỏi một câu thật thẳng thắn nhưng hơi kỳ quặc?—ngài có thể cho tôi xem những bức thư của nàng không?”
“Thật tình thì tôi chẳng đời nào làm thế đâu,” hắn đáp lại trong cơn giận dữ.
“Nào, đừng nổi giận chứ. Nếu tôi cho ngài xem thư của Lady Lyndon gửi cho tôi, ngài có để tôi xem thư của nàng gửi cho ngài không?”
“Nhân danh Chúa, ý anh là gì thế, Mr. Barry?” chàng thanh niên thốt lên.
“Ý tôi là tôi đem lòng yêu sâu sắc Lady Lyndon. Ý tôi là tôi — tôi từng không hề thờ ơ với nàng. Ý tôi là hiện tại tôi yêu nàng đến phát điên lên được, và tôi thà chết hoặc sẽ kết liễu kẻ nào dám chiếm đoạt nàng trước tôi.”
“Anh mà đòi cưới nữ thừa kế vĩ đại nhất và mang dòng máu cao quý nhất nước Anh ư?” Lord George kiêu ngạo thốt lên.
“Chẳng có dòng máu nào ở châu Âu cao quý hơn dòng máu của tôi đâu,” tôi đáp: “và tôi nói cho ngài hay, tôi cũng chẳng biết mình nên hy vọng hay không nữa. Nhưng điều này thì tôi biết chắc: đã từng có những ngày, dù nghèo túng đến đâu, vị nữ thừa kế lớn lao ấy vẫn không khinh miệt mà hạ cố nhìn xuống sự nghèo hèn của tôi: và bất cứ kẻ nào dám cưới nàng đều phải bước qua xác chết của tôi trước đã. Thật may cho ngài đấy,” tôi nói thêm với giọng u ám, “rằng trong cuộc đụng độ với ngài vừa qua, tôi không hề biết ngài lại có những mưu tính đối với Lady Lyndon. Cậu nhóc tội nghiệp của tôi, cậu là một thiếu niên dũng cảm và tôi quý mến cậu. Thanh kiếm của tôi là thanh kiếm đệ nhất châu Âu, và lẽ ra cậu đã phải nằm trong một chiếc giường hẹp hơn cái nơi cậu đang ngả lưng lúc này rồi đấy.”
“Cậu nhóc!” Lord George gầm lên: “Tôi chẳng kém anh đến bốn tuổi đâu nhé.”
“Cậu non kém hơn tôi đến bốn mươi tuổi về mặt trải đời. Tôi đã trải qua mọi ngõ ngách của cuộc sống. Bằng chính kỹ năng và sự gan lỳ của mình, tôi đã tự gầy dựng nên cơ đồ. Tôi từng tham gia mười bốn trận đánh lớn với tư cách là một người lính trơn, từng ra trận đấu gươm hai mươi ba lần và chưa bao giờ bị thương ngoại trừ một lần duy nhất; và vết thương đó lại do thanh kiếm của một tay kiếm sư người Pháp gây ra — kẻ mà sau đó tôi đã tiễn về chầu diêm vương. Tôi bước chân vào đời năm mười bảy tuổi như một kẻ ăn mày, và giờ đây ở tuổi hai mươi bảy, tôi đang nắm trong tay hai mươi ngàn guineas. Ngài có nghĩ rằng một kẻ mang lòng dũng cảm và năng lực như tôi lại không thể đạt được bất cứ thứ gì mình dám muốn, và rằng một khi đã có những quyềnòi đối với góa phụ, tôi lại không chịu đòi hỏi chúng cho bằng được hay sao?”
Lời lẽ này kỳ thực không đúng từng chữ (bởi tôi đã phóng đại đôi chút về số trận chiến, số lần đấu kiếm cũng như gia tài của mình); nhưng tôi thấy nó đã tạo ra được hiệu ứng mà tôi mong muốn trong tâm trí chàng thanh niên trẻ tuổi, người đã lắng nghe tuyên bố của tôi với một vẻ nghiêm túc kỳ lạ, và để rồi ít phút sau tôi bỏ mặc hắn tự mình tiêu hóa những điều đó.
Vài ngày sau, tôi quay lại thăm hắn, mang theo một số bức thư từng được trao đổi qua lại giữa tôi và Lady Lyndon. “Nhìn đây,” tôi bảo, “hãy xem đi — tôi cho ngài xem trong sự tin cậy đấy — đây là một nhúm tóc của Phu nhân; còn đây là những bức thư ký tên Calista gửi cho Eugenio. Còn đây là một bài thơ: ‘Khi ánh dương tô điểm đồng cỏ ngập tràn, Và ánh trăng bàng bạc buông lơi tia sáng,’ được chính Phu nhân gửi tặng người đầy tớ hèn mọn của ngài đây.”
“Calista! Eugenio! Khi ánh dương tô điểm đồng cỏ ngập tràn?” chàng quý tộc trẻ kêu lên. “Tôi đang mơ đấy ư? Chà, thân gửi Barry, chính vị góa phụ ấy cũng đã gửi cho tôi bài thơ y hệt thế này! ‘Hân hoan trong ánh nắng rực rỡ tươi vui, Hay trầm ngâm giữa buổi chiều tà xám xịt.’”
Tôi không sao kìm được tiếng cười khi hắn trích dẫn những vần thơ đó. Quả thực, chúng chính là những từ ngữ mà Calista CỦA TÔI từng gửi cho tôi. Và khi so sánh các bức thư với nhau, chúng tôi nhận ra rằng nguyên cả những đoạn văn hoa mỹ xuất hiện trong xấp thư này cũng đồng thời góp mặt trong xấp thư kia. Thế mới biết việc trở thành một phụ nữ uyên bác và có niềm đam mê viết thư đưa lại hậu quả thế nào!
Chàng thanh niên đặt xấp tài liệu xuống trong sự bấn loạn tột độ. “Chà, tạ ơn Chúa!” hắn nói sau một hồi lâu im lặng — “tạ ơn Chúa vì đã thoát được một kiếp nạn! À, anh Barry, tôi suýt chút nữa đã lấy phải một người đàn bà thế nào nếu những tờ giấy may mắn này không lọt vào tay tôi! Thú thực là tôi từng nghĩ Lady Lyndon có một trái tim, thưa anh, dẫu nó chẳng nồng nàn cho lắm; và ít ra, người ta vẫn có thể TIN TƯỞNG nàng. Nhưng mà cưới nàng bây giờ á? Tôi thà thả quách tên đầy tớ ra đường kiếm cho mình một người vợ, còn hơn là phải chung sống với một thứ matron thời Ephesos như thế.”
“Lord George,” tôi nói, “ngài còn lạ gì thế thái nhân tình. Hãy nhớ xem Lady Lyndon từng có một người chồng tồi tệ đến thế nào, và đừng lấy làm ngạc nhiên khi bản thân nàng, ở một góc độ nào đó, lại tỏ ra hững hờ. Hơn nữa, tôi dám cá là nàng chưa bao giờ vượt quá ranh giới của sự tán tỉnh vô hại, hay phạm tội nào ghê gớm hơn việc sáng tác một bài sonnet hay dăm ba bức thư tình lãng mạn.”
“Vợ của tôi,” vị quý tộc trẻ tuyên bố, “sẽ không viết bất kỳ bài sonnet hay bức thư tình nào sất; và tôi thật lòng vui mừng vì đã kịp thời nhận ra bản chất của mụ đàn bà xấc láo vô tâm mà có lúc tôi từng ngỡ là mình đang yêu.”
Vị quý tộc trẻ tuổi đang bị thương hoặc là, như tôi đã nói, còn quá non dại trong chuyện đời — bởi vì việc cho rằng một kẻ có thể từ bỏ mức thu nhập bốn mươi ngàn bảng một năm chỉ vì, chà, người phụ nữ gắn liền với nó từng viết vài lá thư sướt mướt cho một chàng trai trẻ là điều quá đỗi ngớ ngẩn — hoặc là, như tôi nghiêng về giả thuyết này hơn, hắn đang rất cần một cái cớ để rút chân khỏi vũng lầy, vốn chẳng hề thiết tha chút nào việc phải đối đầu với thanh kiếm bách chiến bách thắng của Redmond Barry lần thứ hai.
Khi ý nghĩ về mối nguy của Poynings, hoặc những lời trách móc mà hắn có lẽ đã trút lên đầu góa phụ liên quan đến tôi, đã lôi kéo người đàn bà vô cùng yếu đuối và ủy mị này lên đến Dublin như tôi hằng mong đợi, và anh chàng Ulick đáng kính của tôi đã báo tin nàng tới nơi, tôi liền từ giã người mẹ hiền — người đã hoàn toàn làm hòa với tôi (quả thực trận đấu kiếm đã làm được điều đó) — và phát hiện ra nàng Calista sầu muộn đang có thói quen đến thăm gã người tình đang chịu thương tích; điều này, theo lời kể của đám gia chủ, mang lại không ít phiền toái cho vị quý ông kia. Người Anh thường tỏ ra cao ngạo và hất hàm một cách vô lý về những vấn đề tiểu tiết kiểu cách; thế nên, sau hành vi của họ hàng mình, Lord Poynings thề sẽ không thèm dính líu gì đến nàng nữa.
Tôi nhận được thông tin này từ chính người hầu riêng của Huân tước; người mà, như tôi đã nói, tôi đặc biệt chăm chút để kết thân; và gác cổng của hắn cũng không còn dám từ chối khi tôi ghé thăm như trước nữa.
Phu nhân rất có thể đã đút lót cho gã đó giống như tôi từng làm; bởi nàng đã tìm được đường lên lầu dẫu bị từ chối tiếp kiến; và thực tế, tôi đã theo dõi nàng từ tận nhà riêng cho đến tận nơi trọ của Lord George Poynings, tận mắt chứng kiến nàng bước xuống từ kiệu và đi vào trong trước khi tôi rảo bước theo sau. Tôi dự định sẽ lẳng lặng đợi nàng ở phòng chờ, tạo ra một vụ náo động tại đó và trách móc nàng tội phản bội nếu cần thiết; nhưng ngặt nỗi mọi chuyện lại được sắp xếp suôn sẻ hơn cho tôi rất nhiều; và khi bước thẳng, không cần thông báo, vào căn phòng ngoài trong khu căn hộ của Huân tước, tôi có diễm phúc được nghe văng vẳng từ căn phòng bên cạnh — nơi có cánh cửa đang khép hờ — giọng nói của nàng Calista nhà tôi. Nàng đang gào thét thảm thiết, van nài bệnh nhân tội nghiệp khi hắn đang bị giam cầm trên giường bệnh, và cất lời bằng giọng điệu đầy đam mê nhất. “Cái gì có thể xui khiến anh, George,” nàng nói, “lại hoài nghi lòng chung thủy của em chứ? Sao anh lại có thể bóp nát trái tim em bằng cách rũ bỏ em một cách tàn nhẫn thế này? Anh muốn dồn ép Calista tội nghiệp của anh đến chết mới lòng hay sao? Thôi được, thôi được, em sẽ theo xuống suối vàng để đoàn tụ với thiên thần đáng kính vừa khuất bóng.”
“Kẻ vừa bước xuống đó từ ba tháng trước,” Lord George cất giọng mỉa mai đáp. “Thật là kỳ lạ khi cô vẫn sống sót được lâu đến thế đấy.”
“Đừng đối xử với Calista tội nghiệp của anh theo cái cách tàn nhẫn tàn nhẫn này chứ, Antonio!” người góa phụ kêu lên.
“Thôi đi!” Lord George nói, “Vết thương của tôi đang trở nặng. Các bác sĩ cấm tôi nói nhiều. Cứ cho là Antonio của cô đã chán ngấy đi, em yêu ạ. Bộ cô không thể tự an ủi mình với kẻ khác sao?”
“Trời đất quỷ thần ơi, Lord George! Antonio!”
“Tự an ủi bản thân với Eugenio đi,” chàng quý tộc trẻ cất giọng cay đắng, rồi với tay giật chuông gọi; ngay lập tức tên đầy tớ đang túc trực trong phòng trong bước ra, và hắn ra lệnh cho y tiễn Phu nhân xuống lầu.
Lady Lyndon hớt hải bước ra khỏi phòng trong trạng thái hoảng loạn tột độ. Nàng diện bộ tang phục đen tuyền dày cộp, che mạng kín mặt và chẳng mảy ngoài nhận ra kẻ đang đứng chờ ở phòng ngoài. Khi nàng bước xuống cầu thang, tôi nhẹ nhàng rảo bước theo sau, và ngay khi phu xe vừa mở cửa kiệu, tôi lao tới chộp lấy tay nàng để giúp nàng bước lên xe. “Hỡi góa phụ dấu yêu,” tôi nói, “Huân tước vừa nói đúng đấy. Hãy tự an ủi bản thân với Eugenio đi!” Nàng hoảng sợ đến mức chẳng dám thốt lên tiếng thét nào trong lúc chiếc kiệu lăn bánh đưa nàng đi. Nàng được chở về tới tận tư dinh, và các bạn có thể chắc chắn rằng tôi đã có mặt sẵn sàng ở cánh cửa kiệu như trước để giúp nàng bước xuống.
“Đúng là tên quái vật gớm ghiếc!” nàng thốt lên, “Tôi ra lệnh cho anh phải rời khỏi tôi ngay.”
“Thưa phu nhân, làm thế thì trái với lời thề của tôi mất,” tôi đáp; “xin hãy nhớ lại lời thề mà Eugenio từng gửi cho Calista.”
“Nếu anh không cút đi, tôi sẽ gọi người hầu ra tống cổ anh khỏi cái nhà này đấy.”
“Sao cơ! Lại nỡ thế khi tôi mang theo những lá thư của Calista trong túi áo, hay là định mang chúng đến trả lại chăng? Phu nhân có thể xoa dịu đấy, nhưng nàng không tài nào dọa dẫm được Redmond Barry đâu.”
“Rốt cuộc anh muốn gì ở tôi hả, thưa anh?” người góa phụ cất lời, có phần hoảng hốt.
“Hãy cho phép tôi bước lên lầu, và tôi sẽ kể cho nàng nghe tất cả,” tôi đáp; và nàng đành hạ cố đưa tay cho tôi, cho phép tôi dẫn nàng từ chiếc kiệu thẳng bước vào phòng khách.
Khi chỉ còn lại hai người, tôi thẳng thắn bày tỏ tâm can với nàng.
“Thưa phu nhân dấu yêu,” tôi nói, “xin đừng để sự tàn nhẫn của nàng dồn ép một kẻ nô bộc đang tuyệt vọng phải thực hiện những biện pháp chí mạng. Tôi tôn sùng nàng. Ngày trước, nàng từng cho phép tôi thầm thì những lời ái tình không chút dè dặt; vậy mà giờ đây nàng lại xua đuổi tôi khỏi cửa, để mặc thư từ không hồi âm và ưu ái kẻ khác hơn tôi. Da thịt và xương máu tôi không thể nào chịu đựng nổi cách đối xử ấy. Hãy nhìn vào hình phạt mà tôi buộc phải giáng xuống; hãy run sợ trước những gì tôi có thể buộc phải trừng phạt lên gã thanh niên bất hạnh kia: chắc chắn một khi hắn dám cưới nàng, thưa phu nhân, hắn sẽ phải chết.”
“Tôi không hề thừa nhận,” người góa phụ đáp, “bất kỳ quyền hạn nào của anh trong việc ra lệnh cho Nữ bá tước Lyndon cả: tôi hoàn toàn không hiểu nổi những lời đe dọa của anh, và cũng chẳng thèm bận tâm đến chúng. Giữa tôi và một tên phiêu lưu người Ireland thì có chuyện gì xảy ra cơ chứ mà lại cho phép một hành động xấc xược chen ngang này?”
“ĐIỀU NÀY đã xảy ra đấy, thưa phu nhân,” tôi nói — “những bức thư của Calista gửi cho Eugenio. Chúng có thể rất ngây thơ trong sáng; nhưng liệu thiên hạ có tin điều đó không? Nàng có thể chỉ định vờ vĩnh đùa giỡn với trái tim của một gã đàn ông Ireland khờ khạo tội nghiệp từng tôn thờ và tin tưởng nơi nàng. Nhưng ai sẽ tin vào những câu chuyện về sự ngây thơ của nàng, khi đối lập lại là bằng chứng đanh thép từ chính nét chữ của nàng? Ai sẽ tin rằng nàng viết những lá thư này chỉ trong sự bốc đồng của thói đong đưa tán tỉnh, chứ không phải dưới sức ảnh hưởng của tình yêu sâu đậm?”
“Đồ đểu cáng!” Lady Lyndon thét lên, “Sao anh dám bóp méo những bức thư vớ vẩn ấy của tôi ra một ý nghĩa nào khác ngoài ý nghĩa thực sự của chúng cơ chứ?”
“Tôi sẽ bóp méo bất cứ thứ gì từ chúng,” tôi đáp; “bởi đó chính là ngọn lửa đam mê đang sục sôi trong tôi hướng về nàng. Tôi đã thề rồi — nàng phải và chắc chắn sẽ là của tôi! Nàng đã bao giờ thấy tôi hứa hẹn điều gì mà không thành chưa? Nàng thích nhận được từ tôi thứ gì hơn — một tình yêu chưa từng có người phụ nữ nào trên đời nhận được từ đàn ông, hay một sự căm hận mà chẳng có thứ gì trên đời sánh kịp?”
“Một người phụ nữ có địa vị như tôi, thưa anh, chẳng có gì phải sợ hãi trước sự căm thù của một kẻ phiêu lưu tầm thường như anh cả,” vị phu nhân đáp, ngẩng cao đầu đầy kiêu hãnh.
“Hãy nhìn lại gã Poynings của nàng xem — HẮN có cùng địa vị với nàng không? Nàng chính là nguyên nhân gây ra vết thương cho chàng trai trẻ ấy, thưa phu nhân; và nếu không vì công cụ của sự tàn nhẫn hoang dã mà nàng gây ra đã chùn bước, nàng hẳn đã trở thành kẻ chủ mưu vụ sát hại hắn — vâng, chính là sát hại đấy; bởi vì nếu một người vợ không chung thủy, chẳng phải nàng đã trao vũ khí vào tay người chồng để trừng phạt kẻ quyến rũ đó hay sao! Và tôi coi nàng, Honoria Lyndon, chính là người vợ của tôi.”
“Chồng ư? Vợ á, thưa anh!” người góa phụ kêu lên đầy kinh ngạc.
“Đúng vậy, vợ! chồng! Tôi không phải là một trong những kẻ khốn khổ để cho lũ đàn bà đong đưa đùa giỡn rồi vứt xó. Nàng tưởng có thể quên đi những gì diễn ra giữa chúng ta ở Spa chắc: Calista sẽ quên Eugenio sao? Nhưng tôi sẽ không để nàng quên tôi đâu. Nàng tưởng có thể chơi đùa với trái tim tôi ư? Một khi đã rung động, hỡi Honoria, nó sẽ rung động mãi mãi. Tôi yêu nàng — yêu một cách thiết tha như thuở tình yêu ấy còn tuyệt vọng; và giờ đây, khi tôi đã có thể chiến thắng nàng, nàng nghĩ tôi sẽ buông tay ư? Hỡi nàng Calista tàn nhẫn tàn nhẫn! Nàng hiểu quá ít về sức mạnh bùa mê của chính mình nếu nghĩ rằng hiệu ứng của nó dễ dàng bị xóa nhòa đến thế — nàng hiểu quá ít về sự kiên định trong trái tim tinh khiết và cao quý này nếu tưởng rằng một khi đã yêu, nó có thể ngừng tôn thờ nàng. Không! Tôi xin thề bởi sự tàn nhẫn của nàng rằng tôi sẽ trả thù nó; bởi nhan sắc tuyệt trần của nàng rằng tôi sẽ chinh phục và xứng đáng để chinh phục nó. Người phụ nữ kiều diễm, mê hoặc, lăng lăng, tàn nhẫn! Nàng sẽ là của tôi — tôi thề đấy! Tài sản của nàng có thể lớn lao; nhưng chẳng lẽ tôi không mang một bản chất đủ hào sảng để sử dụng nó một cách xứng đáng sao? Địa vị của nàng cao ngất; nhưng chẳng thể cao bằng tham vọng của tôi. Nàng từng vứt bỏ đời mình cho một kẻ ăn chơi trác táng lạnh lùng và vô hồn: giờ đây, hãy dâng hiến bản thân, hỡi Honoria, cho một ĐÀN ÔNG thực thụ; và là kẻ, dẫu địa vị của nàng có cao đến đâu, cũng sẽ làm nó thêm phần rạng rỡ và xứng tầm với nó!”
Trong lúc tôi trút những lời lẽ đại loại như thế lên đầu người góa phụ đang ngỡ ngàng, tôi đứng sững người bên trên nàng, thôi miên nàng bằng ánh mắt sắc lẹm; nhìn thấy nàng chuyển sang đỏ rồi tái mét vì sợ hãi lẫn kinh ngạc; nhận thấy những lời ca tụng nhan sắc và bộc bạch tâm tư của tôi không hề bị nàng chối từ, và tôi điềm tĩnh quan sát với sự đắc thắng cái thế thượng phong mà mình đang giành lấy ở nàng. Hãy tin tôi đi, sự kinh hoàng chính là một nguyên liệu không thể thiếu của tình yêu. Một người đàn ông mang ý chí quyết liệt muốn chiếm đoạt trái tim của một người đàn bà yếu đuối và ủy mị CHẮC CHẮN sẽ thành công, miễn là hắn có đủ thời gian và cơ hội.
“Đúng là kẻ khủng khiếp!” Lady Lyndon thốt lên, rụt người né tránh tôi ngay khi tôi vừa dứt lời (thú thật là tôi cũng đang cạn kiệt từ ngữ và đang nghĩ xem nên thốt ra câu nói nào tiếp theo với nàng) — “tên ác thần khủng khiếp! Hãy rời khỏi tôi ngay.”
Tôi nhận ra mình đã thực sự tạo được ấn tượng với nàng qua chính những lời đó. “Nếu ngày mai nàng chịu buông tha mở cửa cho tôi bước vào nhà,” tôi nghĩ bụng, “thì nàng đích thực là của tôi rồi.”
Khi bước xuống cầu thang, tôi nhét mười guineas vào tay gã gác cửa đang trố mắt nhìn ngỡ ngàng trước món quà lớn đến thế.
“Tiền này để đền bù cho phiền phức mở cửa mỗi khi tôi tới đấy,” tôi bảo; “vì cậu sẽ còn phải làm việc đó dài dài đấy.”