Toàn bộ hành trình xuôi về Hackton Castle, trang viên lớn và cổ kính nhất trong số các dinh cơ tổ tiên của chúng tôi ở Devonshire, được tiến hành với sự uy nghi chậm rãi và điềm đạm vốn xứng với những nhân vật quyền quý bậc nhất vương quốc. Một kỵ mã tiên phong mặc trang phục gia tộc của tôi đi trước để lo chỗ nghỉ từ thị trấn này sang thị trấn khác; cứ thế, chúng tôi dừng chân nghỉ ngơi đầy trang trọng tại Andover, Ilminster và Exeter; và đến chiều tối ngày thứ tư thì kịp đến dự bữa tối trước tòa dinh thự Nam tước cổ kính, nơi có chiếc cổng mang phong cách Gothic ghê tởm từng khiến ngài Walpole phát cuồng vì thích thú.
Những ngày đầu của một cuộc hôn nhân thường rất thử thách; và tôi từng chứng kiến những cặp vợ chồng sống bên nhau tình tứ như chim câu suốt quãng đời còn lại, mà lại mổ xẻ nhau tơi bời gần như suốt tuần trăng mật. Tôi cũng không tránh khỏi số phận chung ấy; trên chuyến hành trình hướng tây, phu nhân Lyndon của tôi lại giở chứng cãi cọ với tôi chỉ vì tôi lôi ra một chiếc tẩu thuốc (thói quen hút thuốc mà tôi đã nhiễm từ thời còn làm lính trong trung đoàn của Billow ở Đức, và chẳng tài nào bỏ được) rồi phì phèo trên xe ngựa; chưa hết, phu nhân còn tỏ ra hờn dỗi ở cả Ilminster lẫn Andover, chỉ vì vào những buổi tối nghỉ lại đó, tôi lại hứng chí mời các ông chủ quán trọ ‘Bell’ và ‘Lion’ vào làm một chai với tôi. Lady Lyndon là một người đàn bà ngạo mạn, và tôi vốn căm ghét sự kiêu ngạo; tôi xin cam đoan với các vị rằng trong cả hai trường hợp, tôi đều trị dứt điểm cái thói xấu đó ở bà. Đến ngày thứ ba của chuyến hành trình, tôi bắt nàng phải tự tay châm diêm đốt tẩu cho tôi, và khiến nàng phải trao nó cho tôi trong giàn giụa nước mắt; còn tại quán trọ ‘Swan Inn’ ở Exeter, tôi đã khuất phục nàng triệt để đến mức nàng phải rụt rè hỏi rằng liệu tôi có muốn mời cả bà chủ quán lẫn ông chủ vào ăn tối cùng chúng tôi luôn không. Đề nghị này thì tôi chẳng có gì phải phàn xắn cả, quả thực bà Bonnyface là một phụ nữ rất ưa nhìn; ngặt một nỗi chúng tôi lại đang mong đợi chuyến viếng thăm từ Đức Giám mục, một người họ hàng của Lady Lyndon, thế nên các quy tắc xã giao lịch thiệp không cho phép tôi chiều theo thỉnh cầu của vợ mình. Tôi cùng nàng xuất hiện trong buổi cầu nguyện buổi tối để bày tỏ sự kính trọng với người họ hàng bề trên đáng kính ấy, đồng thời quyên góp hai mươi lăm ghine cho cá nhân nàng và một trăm ghine cho cá nhân tôi vào quỹ xây dựng chiếc đàn phong cầm mới nổi tiếng lúc bấy giờ của nhà thờ chính tòa. Hành động này, ngay từ những bước chân đầu tiên của tôi tại hạt, đã mang lại cho tôi không ít tiếng tăm; và vị kinh sĩ thường trực, người đãân chuẩn ghé lại quán trọ dùng bữa tối với tôi, sau chai thứ sáu đã ra về trong tiếng nấc cụt cùng những lời thề thốt vô cùng trang trọng cầu chúc cho phúc lợi của một quý ông s-s-sùng đạo nhường nhường ấy.
Trước khi đặt chân tới Hackton Castle, chúng tôi phải đi xe qua mười dặm đất thuộc điền trang của nhà Lyndon, nơi đông đảo người dân đã tề tựu để đón chào chúng tôi, chuông nhà thờ ngân vang, mục sư và các điền chủ tề chỉnh tề tựu bên lề đường, trong khi trẻ em đi học và những người lao động thì hò reo vang dội chúc tụng phu nhân. Tôi tung tiền thưởng cho những con người đáng mến ấy, dừng lại cúi chào và trò chuyện với vị mục sư cùng các điền chủ, và nếu tôi nhận ra các cô gái Devonshire thuộc hàng xinh đẹp nhất vương quốc thì đó có phải lỗi của tôi đâu? Những lời nhận xét kiểu này khiến Lady Lyndon vô cùng tức tối; và tôi tin chắc rằng bà còn cảm thấy bực bội hơn trước sự tán dương của tôi dành cho đôi má đỏ hây hây của cô Betsy Quarringdon ở Clumpton, hơn là bất kỳ lời nói hay hành động nào trước đó của tôi trong suốt chuyến đi. “À ha, thưa quý phu nhân đài các, nàng đang ghen đấy phỏng?” — tôi thầm nghĩ, và ngẫm ngợi không khỏi xót xa rằng thuở sinh thời chồng cũ, bản thân nàng đã sống dễ dãi nhường nào, và rằng những kẻ hay ghen tuông nhất chính là những kẻ tự chuốc lấy nhiều nguyên do để người khác ghen tuông nhất.
Xung quanh làng Hackton, cảnh tượng chào đón lại càng rộn rã hơn bội phần: một ban nhạc được mời đến từ Plymouth, các cổng chào và cờ hoa dựng lên ngợp trời, đặc biệt là trước nhà của viên luật sư và vị bác sĩ, cả hai đều đang ăn lương của gia tộc. Có hàng trăm người lực lưỡng tụ tập tại cổng lớn, nơi cùng với bức tường công viên bao bọc lấy một phía của Hackton Green, và từ đó kéo dài suốt ba dặm (hoặc đúng ra là từng kéo dài) một đại lộ trồng những hàng cây du cao vút dẫn thẳng tới các tháp canh của tòa lâu đài cổ. Lúc tôi chặt đám cây ấy vào năm ’79, giá mà chúng là cây sồi thì chúng đã bán được gấp ba lần số tiền ấy rồi: chẳng có gì đáng trách hơn sự cẩu thả của ông cha ta khi trồng trên đất nhà mình những loại gỗ có giá trị thấp, trong khi lẽ ra họ có thể dễ dàng trồng cây sồi. Thế nên tôi vẫn thường nói rằng gã Roundhead dòng họ Lyndon ở Hackton, kẻ đã trồng những hàng cây du này vào thời vua Charles II, đã lừa mất của tôi mười nghìn bảng Anh.
Vài ngày đầu sau khi đến nơi, thời gian của tôi trôi qua rất thú vị trong việc tiếp đón các bậc quý tộc và điền chủ đến bày tỏ lòng kính trọng với cặp tân lang tân nương quyền quý, đồng thời — giống như người vợ của Râu Xanh trong câu chuyện cổ tích — đi thăm thú những báu vật, đồ đạc và vô số căn phòng của lâu đài. Đó là một nơi cổ kính và khổng lồ, được xây dựng từ tận thời vua Henry V, từng bị quân đội của Cromwell vây hãm và pháo kích trong cuộc Cách mạng, rồi lại được sửa sang, chắp vá theo một gu thẩm mỹ lỗi thời ghê tởm bởi gã Roundhead dòng họ Lyndon. Gã này đã thừa hưởng cơ ngơi sau cái chết của người anh trai — người có phẩm chất tuyệt vời đúng chuẩn phe Kỵ sĩ đích thân, nhưng lại tự hủy hoại đời mình chủ yếu vì thói chè chén, cờ bạc, lối sống truỵ lạc và một chút do phò tá Nhà vua. Lâu đài tọa lạc trong một bãi săn đẹp mắt, điểm xuyết những chú hươu nhởn nhơ; và tôi không thể phủ nhận rằng niềm vui của tôi lúc ban đầu là rất lớn, khi ngồi trong phòng khách ốp gỗ sồi vào những buổi chiều mùa hè, các khung cửa mở rộng, đồ vàng bạc sáng lóa trăm màu rực rỡ trên các tủ ly, vây quanh bàn là chục người bạn hào sảng, phóng tầm mắt ra khoảng công viên xanh mướt rộng lớn và những rặng rừng xào xạc, ngắm mặt trời lặn trên hồ và lắng nghe tiếng hươu gọi bầy.
Khi tôi mới đến, mặt ngoài lâu đài là một sự pha trộn kỳ quặc đủ mọi phong cách kiến trúc; từ các tháp canh phong kiến, những chóp mái hình đầu hồi theo phong cách thời Nữ hoàng Bess, cho đến những bức tường chắp vá thô ráp được dựng lên để khắc phục sự tàn phá từ đại bác của phe Roundhead; nhưng tôi không cần phải bàn dài dòng về điều này, bởi tôi đã cho đại tu lại mặt tiền với chi phí khổng lồ dưới tay một kiến trúc sư thời thượng, khoác lên nó tấm áo theo phong cách Hy-Pháp mới nhất và cổ điển nhất. Trước đây từng có hào nước, cầu kéo và tường thành bên ngoài; tôi đã san phẳng tất cả để tạo thành những bậc thềm trang nhã và bố trí thành những bồn hoa xinh đẹp theo bản vẽ của Monsieur Cornichon, vị kiến trúc sư lớn người Paris đã lặn lội sang tận nước Anh vì mục đích đó.
Sau khi bước qua các bậc thềm bên ngoài, bạn sẽ bước vào một đại sảnh cổ kính rộng lớn thênh thang, được ốp gỗ sồi chạm trổ đen tuyền và trang trí bằng chân dung của tổ tiên chúng tôi: từ bộ râu vuông của Brook Lyndon, vị luật sư lớn thời Nữ hoàng Bess, cho đến chiếc váy xòe rộng cùng lọn tóc xoăn của Lady Saccharissa Lyndon — người được họa sĩ Vandyck vẽ khi đang là nữ quan hầu cận Nữ hoàng Henrietta Maria, rồi đến Sir Charles Lyndon với dải băng hiệp sĩ Huân chương Bath; và bức chân dung phu nhân của tôi do họa sĩ Hudson vẽ trong chiếc áo đầm lụa satin trắng cùng số kim cương gia bảo, nhân dịp bà diện kiến vị Quốc vương già George II. Số kim cương này rất đẹp: lần đầu tiên tôi đem chúng đến cho Boehmer nạm lại khi chúng ta yết kiến Hoàng gia Pháp tại Versailles; và cuối cùng là vay thế chấp 18.000 bảng Anh trên chính chúng, sau chuỗi vận đen tồi tệ đến tột cùng tại ‘Goosetree’s,’ lúc Jemmy Twitcher (cách chúng tôi gọi Lord Sandwich), Carlisle, Charley Fox và tôi chơi bài hombre suốt bốn mươi tư tiếng liền không một phút ngơi nghỉ. Cung tên và giáo mác, những chiếc đầu hươu khổng lồ cùng dụng cụ săn bắn, và những bộ giáp sắt cổ rỉ sét — mà biết đâu đã được mặc từ thời Gog và Magog — cấu thành những món đồ trang trí cổ kính khác của căn phòng khổng lồ này; chúng được bày biện xung quanh một lò sưởi rộng đến mức bạn có thể quay trọn một cỗ xe sáu ngựa bên trong. Tôi hầu như giữ nguyên trạng nét cổ kính của nó, nhưng cuối cùng vẫn cho tống khứ đống giáp sắt ra ngoài, chuyển lên các phòng chứa đồ trên lác; thay thế vào đó là những món đồ sứ kỳ quái, ghế bành dát vàng từ Pháp, và những bức tượng cẩm thạch tao nhã — với phần mũi, chân tay bị sứt mẻ cùng vẻ ngoài xấu xí chính là minh chứng không thể chối cãi cho độ cổ xưa của chúng — do một đại lý mua hộ tôi ở Roma. Nhưng khổ nỗi gu thẩm mỹ thời đó (và có lẽ cả sự gian trá của tay đại lý), mà những kiệt tác nghệ thuật trị giá ba mươi nghìn bảng Anh ấy rốt cuộc chỉ bán được ba trăm ghine vào một thời điểm sau đó, khi tôi thấy cần phải xoay xở tiền mặt từ các bộ sưu tập của mình.
Từ đại sảnh chính này, rẽ sang hai bên là dãy phòng khánh tiết dài dằng dặc, vốn chỉ được bài trí sơ sài với những chiếc ghế tựa lưng cao và kính Venice kỳ lạ khi tôi mới tiếp quản điền trang; nhưng sau đó đã được tôi tôn tạo trở nên lộng lẫy vô cùng bằng lụa damask vàng rực của Lyons cùng những tấm thảm Gobelin tráng lệ mà tôi thắng được từ Richelieu trên chiếu bạc. Có tới ba mươi sáu phòng ngủ DE MAITRE, trong đó tôi chỉ giữ lại ba phòng ở nguyên trạng cổ xưa — căn phòng được đồn là có ma nơi xảy ra vụ án mạng thời vua James II, chiếcếc giường mà vua William từng ngủ sau khi đổ bộ xuống Torbay, và phòng khánh tiết của Nữ hoàng Elizabeth. Toàn bộ các phòng còn lại đều được Cornichon trang hoàng lại theo gu thẩm mỹ tao nhã nhất; điều đó khiến một số bà quả phụ nhà quê bảo thủ không khỏi chướng tai gai mắt; bởi tôi cho treo các bức tranh của Boucher và Vanloo để trang trí những phòng chính, trong đó các vị thần tình yêu Cupid và Venus được vẽ sinh động đến mức tôi nhớ bà Nữ hoàng Frumpington già nua nhăn nheo đã phải lấy ghim cài che kín các bức rèm giường của mình, thà bắt cô con gái Lady Blanche Whalebone đi ngủ cùng mụ thị nữ, chứ nhất quyết không chịu nằm trong một căn phòng giăng đầy gương soi đúng theo kiểu phòng riêng của Nữ hoàng tại Versailles.
Phần lớn những món đồ trang trí này không hẳn do tôi chịu trách nhiệm mà là do Cornichon, người được Lauraguais cho tôi mượn và là quản lý công trình của tôi trong thời gian tôi vắng mặt ở nước ngoài. Tôi đã trao cho gã quyền quyết định tuyệt đối CARTE BLANCHE, và khi gã ngã gãy chân trong lúc đang trang trí một nhà hát nằm ở căn phòng từng là nhà nguyện cũ của lâu đài, người dân trong vùng liền đinh ninh đó là sự trừng phạt của Thiên đàng giáng xuống đầu gã. Trong cơn cuồng tín muốn cải tạo, gã này dám làm mọi thứ. Không cần lệnh của tôi, gã tự ý đốn hạ một bãi quạ vốn được coi là linh thiêng ở vùng quê này, nơi lưu truyền một lời tiên tri rằng: “Khi rừng quạ ngã quỵ, Hackton Hall cũng sẽ sập mi.” Lũ quạ liền bay đi lập thuộc địa ở Rừng Tiptoff gần đó (cầu cho chúng tuyệt chủng đi!), còn Cornichon thì xây một ngôi đền thờ Venus cùng hai đài phun nước đáng yêu ngay trên mảnh đất ấy. Venus và Cupid là đối tượng tôn sùng của tên vô lại này: hắn còn muốn dỡ bỏ vách ngăn kiểu Gothic và đặt các bức tượng Cupid vào hàng ghế của chúng tôi trong nhà thờ; nhưng vị mục sư già Doctor Huff đã xách theo một chiếc gậy sồi to tướng, tuôn ra một tràng tiếng Latinh mà gã kiến trúc sư xui xẻo chẳng hiểu lấy một chữ, nhưng đủ để gã hiểu rằng ông sẽ đánh gãy xương nếu hắn dám đặt dù chỉ một ngón tay lên thánh đường tôn nghiêm. Cornichon phàn nàn về ‘Abbe Huff,’ theo cách hắn gọi ông. (“Et quel abbe, grand Dieu!” — hắn ngơ ngác nói thêm, “un abbe avec douze enfans”); nhưng tôi khuyến khích Giáo hội trong chuyện này, và ra lệnh cho Cornichon chỉ được trổ tài bên trong lâu đài mà thôi.
Nơi đây có một bộ sưu tập đồ bạc cổ tráng lệ, được tôi bổ sung thêm rất nhiều hiện đại lộng lẫy; một hầm rượu dẫu được trù phú đến đâu vẫn cần phải liên tục châm đầy, và một nhà bếp mà tôi đã cải tổ toàn diện. Người bạn của tôi, Jack Wilkes, đã phái xuống cho tôi một đầu bếp từ Dinh Thị trưởng để chuyên lo món ăn Anh — mứt rùa và thịt nai: tôi có một CHEF (nhân tiện xin kể, hắn từng thách đấu tay đôi với một người Anh, và kêu trời kêu đất về cái gã GROS COCHON thô lỗ dám đòi tẩn hắn bằng những cú đấm COUPS DE POING) cùng vài phụ bếp AIDES đến từ Paris, và một thợ làm bánh ngọt người Ý trong vai trò là các OFFICIERS DE BOUCHE. Tất cả những thứ phụ tùng đương nhiên phải có của một tay chơi thời thượng ấy, lại bị gã Tiptoff keo kiệt ghê tởm, người họ hàng kiêm hàng xóm của tôi, ra sức nhìn bằng con mắt kinh hoàng; hắn loan tin khắp vùng rằng thức ăn của tôi do người theo đạo La Mã nấu, rằng tôi sống bằng thịt ếch, và hắn thực lòng tin rằng tôi ăn thịt trẻ con hầm.
Nhưng dẫu vậy các điền chủ vẫn sảng khoái đánh chén các bữa tối của tôi, và ngay cả cụ mục sư già Doctor Huff cũng buộc phải thừa nhận rằng các món thịt nai và thịt rùa của tôi hoàn toàn chuẩn chỉnh. Về phần đám điền chủ nọ, tôi thừa biết cách lấy lòng họ bằng những phương cách khác. Trước đây trong hạt chỉ có một bầy chó săn cáo góp vốn cùng vài cặp chó săn thỏ què cụt để lão Tiptoff lết đi quanh điền trang của mình; tôi bèn xây hẳn một khu nuôi chó và chuồng ngựa trị giá tới 30.000 bảng Anh, rồi trang bị chúng xứng tầm với tổ tiên là các vị vua Ai-len của tôi. Tôi nuôi hẳn hai bầy chó săn, mở màn mùa săn bốn ngày một tuần với ba quý ông mặc đồng phục săn bắn của tôi đi theo sau, cùng chế độ mở cửa đón tiếp rộng rãi tại Hackton cho bất kỳ ai thuộc hội săn.
Những thay đổi này cùng lối sống vương giả train de vivre ấy chắc chắn đòi hỏi một khoản chi phí không hề nhỏ; và tôi thú nhận rằng trong con người tôi có rất ít cái tinh thần keo kiệt bần tiện mà một số kẻ vẫn thực hành và tán dương. Chẳng hạn như lão Tiptoff, hắn gom góp tiền nong để khỏa lấp sự hoang phí của cha mình và giải tỏa gánh nặng nợ nần cho điền trang; phần lớn số tiền hắn dùng để trả các khoản thế chấp lại được đại lý của tôi vay mượn dựa trên tài sản của tôi. Thêm nữa, phải nhớ rằng tôi chỉ có quyền lợi trọn đời đối với điền trang Lyndon, vốn dĩ tính tình lại dễ dãi khi giao thiệp với giới môi giới tài chính, và còn phải gánh khoản phí bảo hiểm nhân thọ đắt đỏ cho phu nhân.
Cuối năm đó, Lady Lyndon hạ sinh cho tôi một cậu con trai — tôi đặt tên thằng bé là Bryan Lyndon, để tôn vinh dòng dõi hoàng gia của mình: nhưng ngoài một cái tên cao quý ra thì tôi còn gì để lại cho nó nữa đây? Chẳng phải điền trang của mẹ nó đã bị ràng buộc quyền thừa kế cho gã tiểu yêu Thổ Nhĩ Kỳ ghê tởm Lord Bullingdon đó sao? Nhân tiện nhắc đến, từ nãy tôi chưa hề đả động gì đến hắn, dẫu hắn vẫn đang sống tại Hackton dưới sự kèm cặp của một gia sư mới. Tính bất tuân thượng lệnh của thằng bé đó thật khủng khiếp. Nó thường xuyên ngâm nga các đoạn trích từ vở ‘Hamlet’ trước mặt mẹ nó, khiến bà vô cùng tức giận. Có lần khi tôi vác roi ngựa ra định quất cho nó một trận, nó liền rút dao ra và suýt đâm tôi; ngặt một nỗi, thú thực là tôi lại nhớ về tuổi trẻ của chính mình, cũng ná ná như vậy; thế là buông thõng tay xuống, tôi phì cười rồi đề nghị nó làm hòa với nhau. Chúng tôi đã làm hòa vào lần đó, rồi lần tiếp theo, rồi lần tiếp theo nữa; nhưng giữa chúng tôi chẳng có chút tình cảm nào gọi là gắn bó, và sự căm ghét nó dành cho tôi cứ lớn dần lên theo tuổi tác, nhanh như thổi.
Tôi quyết định để dành cho đứa con trai cưng Bryan của mình một sản nghiệp, và để đạt được mục đích đó, tôi đã đốn hạ số gỗ trị giá mười hai nghìn bảng Anh trên các điền trang ở Yorkshire và Ai-len của Lady Lyndon; trước hành động này, người giám hộ của Bullingdon là Tiptoff lại la oai oái như mọi khi, thề thốt rằng tôi không có quyền chạm vào dù chỉ một cành cây; nhưng chúng vẫn cứ đổ rạp xuống; và tôi ủy nhiệm cho mẹ mình mua lại những mảnh đất tổ tiên ở Ballybarry và Barryogue, nơi từng là một phần tài sản khổng lồ của gia tộc tôi. Bà đã mua lại chúng với sự khôn ngoan tuyệt vời và niềm vui khôn tả; bởi lòng bà khôn nguôi hoan hỉ trước ý nghĩ rằng một đứa con trai đã ra đời nối dõi tên tuổi của tôi, cùng với viễn cảnh về cơ ngơi tráng lệ của tôi.
Nói thật lòng, giờ đây khi đã sống ở một tầng lớp hoàn toàn khác biệt so với nơi bà từng quen thuộc, tôi lại đâm ra hơi sợ không khéo bà lặn lội đến thăm, rồi làm cho những người bạn Anh quốc của tôi phải há hốc mồm kinh ngạc bằng thói khoác lác, giọng phát âm đặc sệt thổ âm, lớp phấn son dày cộm cùng những bộ đầm khung phồng lỗi thời từ thời vua George II — những thứ từng giúp bà tỏa sáng rực rỡ thời trẻ, và mà bà vẫn ngây thơ đinh ninh rằng đó đang là đỉnh cao của thời trang. Thế là tôi viết thư cho bà, tìm cách hoãn chuyến thăm lại; nài nỉ bà hãy ghé thăm chúng tôi khi cánh trái của lâu đài được hoàn thiện, hay chuồng ngựa được xây xong, đại loại thế. Thật ra chẳng cần phải rào đón kỹ thế. “Một ý là đủ hiểu với mẹ rồi, Redmond,” — bà cụ sẽ đáp lại như vậy. “Mẹ không đời nào đến làm phiền con giữa đám bạn bè quyền quý người Anh bằng mấy thói quen Ai-len lỗi thời của mẹ đâu. Được nghĩ rằng đứa con trai cưng của mẹ đã vươn lên đến vị trí vốn dĩ thuộc về nó, vị trí mà mẹ đã phải thắt lưng buộc bụng để nuôi nấng nó nên người, đã là một phước lành cho mẹ rồi. Con phải đưa thằng bé Bryan nhỏ tới để bà nội thơm má nó một ngày nào đó. Hãy gửi lời chúc phúc trân trọng nhất của mẹ tới phu nhân thân mẫu của nó. Hãy nhắn với nàng rằng nàng đã vớ được một báu vật mà nàng chẳng tài nào có được dẫu có lấy một vị công tước đi chăng nữa; và rằng dòng họ Barry cùng Brady, dẫu không tước hiệu, nhưng mang trong mình dòng máu tinh túy nhất. Mẹ sẽ chẳng tài nào nhắm mắt xuôi tay cho đến khi thấy con làm Bá tước Ballybarry, và cháu nội mẹ làm Tử tước Barryogue.”
Thật kỳ lạ làm sao khi chính những ý tưởng ấy lại đang lướt qua trong tâm trí mẹ tôi và cả của chính tôi! Tước hiệu mà bà nhắm tới cũng chính là tước hiệu mà tôi (một cách hoàn toàn tự nhiên) đã chọn sẵn; và tôi không ngại thú nhận rằng mình đã viết đầy cả tá trang giấy với chữ ký dưới các tên Ballybarry và Barryogue, đồng thời hạ quyết tâm với sự bốc đồng quen thuộc của mình để giành cho bằng được mục đích ấy. Mẹ tôi đã đến và định cư tại Ballybarry, sống cùng vị linh mục ở đó cho đến khi một căn nhà nhỏ được dựng lên, và gửi thư từ đề ngày “Ballybarry Castle;” mà các vị cứ yên tâm, tôi đi đâu cũng phao tin rằng đó là một nơi có tầm vóc không hề nhỏ. Tôi giữ một bản đồ điền trang trong phòng làm việc, cả ở Hackton lẫn ở Berkeley Square, cùng các bản vẽ phối cảnh của Lâu đài Ballybarry — dinh thự tổ tiên của Barry Lyndon, Esq., với những dự án cải tạo trong đó lâu đài được miêu tả to ngang ngửa cung điện Windsor với nhiều chi tiết kiến trúc hoành tráng hơn; và có tám trăm mẫu đầm lầy nằm sát bên liền kề, tôi liền mua đứt chúng với giá ba bảng một mẫu, thế là trên bản đồ, điền trang của tôi trông hoành tráng chẳng thua kém ai. [Chú thích: Dựa trên nền tảng của điền trang này, cùng lời thề danh dự rằng nó không hề bị thế chấp, ông Barry Lyndon đã vay 17.000 bảng Anh vào năm 1786 từ Đại úy trẻ tuổi Pigeon, con trai của một thương gia thành phố vừa mới thừa kế gia tài. Còn về điền trang và các mỏ khoáng Polwellan, “nguyên nhân của những vụ kiện tụng kéo dài không hồi kết,” phải thừa nhận rằng người anh hùng của chúng ta đã mua lại chúng; nhưng ông chưa bao giờ trả quá 5000 bảng đầu tiên của số tiền mua bán. Do đó mới dẫn đến những vụ kiện tụng mà ông than phiền, cùng vụ kiện đình đám tại Tòa án Chancery mang tên “Trecothick v. Lyndon,” nơi ông John Scott đã tạo dựng được tên tuổi lớn.—BIÊN TẬP VIÊN]
Cũng trong năm này, tôi đã tiến hành các thỏa thuận để mua lại điền trang và các mỏ khoáng Polwellan ở Cornwall từ Sir John Trecothick với giá 70.000 bảng Anh — một thương vụ thiếu khôn ngoan, sau này đã gây ra cho tôi biết bao tranh chấp và kiện tụng. Những phiền toái của sản nghiệp, sự xảo trá của đám đại lý, những ngóc ngách lắt léo của luật sư quả là vô tận. Những kẻ bần hàn thường ganh tị với chúng ta, những đại trượng, và tưởng tượng rằng cuộc đời chúng tôi toàn là màu hồng. Không ít lần trong suốt quãng thời gian thị vượng, tôi đã phải hoài niệm về những ngày tháng bần hàn nhất đời mình, và ganh tị với những kẻ bạn rượu quanh bàn ăn chẳng có lấy mảnh áo che lưng ngoài những thứ do tín dụng của tôi cung cấp, chẳng có lấy một đồng xu dính túi ngoài tiền từ ví của tôi; thế nhưng họ lại chẳng phải gánh lấy một mảy may những lo âu và trách nhiệm bức bối — thứ phụ gia ảm đạm đi kèm với địa vị và sản nghiệp lớn.
Tôi chẳng làm gì nhiều ngoài việc xuất hiện và tiếp quản quyền thống lĩnh các điền trang của mình tại vương quốc Ai-len; hào phóng ban thưởng cho những ai từng đối xử tử tế với tôi trong nghịch cảnh thuở trước, đồng thời chiếm lấy vị trí xứng đáng giữa tầng lớp quý tộc nơi đây. Nhưng quả thực, tôi chẳng có mấy hứng thú để ở lại đó sau khi đã nếm trải những hương vị tinh tế và trọn vẹn hơn của lối sống Anh quốc và lục địa; thế nên chúng tôi thường dành những tháng hè ở Buxton, Bath và Harrogate, trong lúc Hackton Castle đang được tô điểm theo phong cách tao nhã mà tôi đã miêu tả, cùng với mùa hội hè tại dinh thự của chúng tôi ở Berkeley Square.
Thật kỳ diệu làm sao khi sự giàu sang lại khơi gợi những phẩm chất tốt đẹp của một con người; hoặc ít nhất, nó đóng vai trò như một lớp sơn bóng hay ánh hào quang tô điểm, làm nổi bật lên vẻ rực rỡ và sắc thái của chúng theo cách mà chẳng ai có thể thấy được khi cá nhân ấy còn đứng trong bầu không khí xám xịt lạnh lẽo của nghèo khó. Tôi xin đảm bảo với các vị rằng chỉ một thời gian ngắn sau, tôi đã trở thành một tay chơi hạng nhất điệu nghệ; tạo nên tiếng vang lớn tại các quán cà phê ở Pall Mall và sau đó là tại những câu lạc bộ nổi tiếng nhất. Phong cách, xe cộ ngựa xe cùng những bữa tiệc tao nhã của tôi trở thành đề tài bàn tán trên mọi cửa miệng, và được miêu tả trên tất cả các tờ báo buổi sáng. Những người họ hàng nghèo túng hơn của Lady Lyndon, cùng những ai từng cảm thấy khó chịu trước thái độ ta đây không thể nuốt nổi của lão Tiptoff, bắt đầu xuất hiện trong các buổi tiệc tùng hội họp của chúng tôi; còn về phần họ hàng của chính tôi, tôi tìm thấy ở London và Ai-len nhiều anh em họ hàng nhận thân thiết hơn bất kỳ điều gì tôi từng mơ tưởng. Dĩ nhiên là có cả những kẻ đồng hương (mà tôi chẳng lấy gì làm tự hào cho lắm), và tôi đã tiếp đón ba, bốn gã sinh viên luật nghèo xấc láo ở khu Temple với chiếc áo ren sờn cũ cùng giọng đặc sệt thổ âm Tipperary, những kẻ đang chật vật vừa ăn học vừa kiếm suất hành nghề luật sư ở London; từ vài tay cờ bạc bịp bợm ở các khu nghỉ mát mà tôi đã nhanh chóng cho chúng biết điều; cho đến những kẻ có hoàn cảnh đàng hoàng hơn. Trong số đó tôi phải kể đến người họ hàng của tôi — Lord Kilbarry, lấy cớ thân thiết đã vay tôi ba mươi đồng để trả tiền phòng cho bà chủ nhà ở phố Swallow; và vì những lý do riêng, tôi đã cho phép hắn duy trì và mượn uy tín của một mối quan hệ mà Viện Hí quan (Heralds' College) chẳng hề cấp phép chút nào. Kilbarry thường xuyên có một suất ăn tại bàn của tôi; đánh bạc sát phạt và chỉ trả tiền khi hắn thích, mà hiếm khi nào hắn thích; có mối quan hệ mật khẩu thâm tình và mang ơn ngập đầu với thợ may của tôi; đồng thời lúc nào cũng vênh mặt khoe khoang về người anh em họ — ngài Barry Lyndon vĩ đại ở miền Tây.
Phu nhân và tôi sau một thời gian ở London thì sống khá ly thân. Nàng thích sự yên tĩnh; hay nói đúng hơn, tôi thích sự yên tĩnh hơn; vốn là người nhiệt thành ủng hộ cung cách cư xử khiêm nhường trầm lặng ở phụ nữ, cùng gu thưởng thức những niềm vui gia đình. Do đó tôi khuyến khích nàng ăn tối ở nhà cùng các nữ quan, vị tuyên úy và một vài người bạn; chỉ cho phép ba, bốn người kín đáo, đứng đắn đi kèm nàng tới lô ghế ở nhà hát opera hoặc kịch vào những dịp thích hợp; và quả thực tôi đã từ chối bớt những chuyến viếng thăm quá dày đặc từ bạn bè cũng như gia đình nàng, chỉ thích tiếp đón họ hai hoặc ba lần trong mùa vào các ngày đại yến của chúng tôi. Thêm nữa, nàng đã làm mẹ, và tìm thấy niềm an ủi lớn lao trong việc chăm sóc, giáo dục và ẵm bồng cậu con trai nhỏ Bryan của chúng ta, vì lợi ích của thằng bé mà nàng nên từ bỏ những niềm vui cùng thói phù phiếm của thế gian; thế nên nàng đành nhường PHẦN việc đó của mọi gia đình danh giá cho tôi gánh vác. Nói thật lòng, vóc dáng và ngoại hình của Lady Lyndon vào thời điểm này không lấy gì làm nổi bật để có thể tạo được vẻ rạng rỡ nào cho chủ nhân của nó trong thế giới thời thượng. Nàng đã trở nên rất béo, bị cận thị, da dẻ tái nhợt, cẩu thả trong ăn mặc, cung cách tẻ nhạt; những cuộc trò chuyện giữa nàng với tôi hoặc mang màu sắc tuyệt vọng đần độn, hoặc là những nỗ lực ngớ ngẩn vụng về nhằm tỏ ra vui vẻ một cách gượng gạo trông càng khó ưa hơn: do đó sự tương tác giữa chúng tôi rất nghèo nàn, và những cám dỗ để tôi đưa nàng ra xã hội hay ở bên cạnh nàng vì thế mà ít đi một cách tất yếu. Ở nhà, nàng cũng thường xuyên thử thách tính kiên nhẫn của tôi theo hàng ngàn cách. Khi được tôi yêu cầu (thường là với giọng điệu có phần cục cằn, tôi xin nhận) đem chuyện trò, sự thông minh và uyên bác — những thứ mà nàng rất rành — ra để giải khuây cho quan khách; hoặc đàn ca, môn nghệ thuật mà nàng là một nghệ sĩ cừ khôi, thì thế nào nàng cũng lăn ra khóc lóc rồi bỏ đi khỏi phòng. Đám khách khứa của tôi vì thế mà đinh ninh rằng tôi là một tên bạo chúa áp bức nàng; trong khi thực ra tôi chỉ là một người giám hộ nghiêm khắc và chu đáo đối với một người đàn bà ngớ ngẩn, tính tình tồi tệ và trí tuệ kém cỏi.
May mắn thay, nàng rất thương cậu con trai út, và thông qua thằng bé, tôi nắm giữ được một điểm tựa lành mạnh và hiệu quả nơi nàng; bởi nếu trong bất kỳ cơn hờn dỗi hay kiêu ngạo nào — (người đàn bà này kiêu căng không chịu nổi; và trong những trận cãi vã thuở đầu, nàng liên tục dám xỉ vả tôi vì cái nghèo hèn và gốc gác thấp kém thuở trước của tôi), — ý tôi là, nếu trong những cuộc tranh cãi mà nàng ta ra điều áp đảo, khẳng định quyền lực của mình chống lại tôi, từ chối ký kết các giấy tờ mà tôi cho là cần thiết cho việc phân chia khối tài sản lớn và phức tạp của chúng tôi, tôi sẽ cho người bế bổng cậu ấm Bryan đi Chiswick chơi vài ngày; và tôi xin đảm bảo với các vị rằng người làm mẹ cao quý ấy sẽ chẳng thể ngẩng cao đầu được lâu và sẽ ngoan ngoãn đồng ý với bất kỳ điều gì tôi muốn đề xuất. Đám gia nhân hầu hạ xung quanh nàng, tôi đều chu đáo sắp xếp để họ ăn lương của tôi chứ không phải của nàng; đặc biệt là vú nuôi chính của đứa trẻ, hoàn toàn nằm dưới quyền ĐIỀU KHIỂN của tôi chứ không phải của phu nhân; ả ta là một mụ đàn bà mặt đỏ hồng hào, trơ tráo và xinh đẹp; và tôi đã cư xử thật ngớ ngẩn vì ả ta. Mụ đàn bà này còn ra dáng chủ nhân trong nhà hơn cả người đàn bà bất tài sở hữu nó. Ả ta ra lệnh cho cả đám gia nhân; và nếu tôi tỏ thái độ quan tâm đặc biệt nào đó đến bất kỳ vị phu nhân nào đến thăm chúng tôi, ả tiện nhân đó sẽ chẳng ngần ngại bày tỏ sự ghen tuông, rồi tìm cách tống cổ họ đi cho khuất mắt. Thực tế là, một người đàn ông hào phóng luôn bị dắt mũi bởi người đàn bà nào đó, và mụ này có sức ảnh hưởng lớn đến mức có thể xoay chuyển tôi như chong chóng. [Chú thích: Qua những lời thú nhận kỳ lạ này, có vẻ như ông Lyndon đã đối xử tàn tệ với vợ mình bằng mọi cách có thể; rằng ông từ chối cho nàng giao du xã hội, bắt nạt nàng ký nhượng tài sản, nướng sạch nó vào cờ bạc và quán rượu, công khai phản bội nàng; và khi nàng phu nhân than vãn, ông lại đe dọa tước đoạt các con khỏi tay nàng. Quả thực, ông không phải là người chồng duy nhất làm những chuyện như thế, mà vẫn lọt lưới với vỏ bọc “chẳng phải kẻ thù của ai ngoài chính mình:” một gã bợm bĩnh tốt tính. Thế giới này chứa đầy những con người đáng mến kiểu đó; và quả thực, chính vì công lý chưa được thực thi đối với họ nên chúng tôi mới biên tập cuốn tự truyện này. Nếu đây chỉ là cuốn tự truyện của một nam chính tiểu thuyết thông thường — một trong những thanh niên anh hùng xuất hiện trong các tiểu thuyết của Scott và James — thì đã chẳng cần phải giới thiệu với độc giả một nhân vật vốn đã được khắc họa quá nhiều lần và vô cùng duyên dáng. Mr. Barry Lyndon không phải, xin nhắc lại, một anh hùng theo khuôn mẫu thông thường; nhưng độc giả hãy nhìn xung quanh xem, có phải bao nhiêu kẻ lưu manh vẫn thành công trong đời ngang ngửa với những người lương thiện không? Lắm kẻ ngốc nghếch còn thành công hơn cả người tài năng không? Và chẳng phải thật công bằng khi cuộc đời của tầng lớp này cũng được miêu tả bởi những nhà nghiên cứu bản chất con người, sánh ngang với hành động của các hoàng tử trong truyện cổ tích, những anh hùng hoàn hảo bất khả thi mà các nhà văn vẫn thích miêu tả hay sao? Có điều gì đó ngây thơ và giản dị trong lối viết tiểu thuyết lâu đời ấy, nơi Hoàng tử Prettyman, sau những cuộc phiêu lưu, được trao cho mọi sự thịnh vượng ở đời, hệt như hắn đã được ban cho mọi sự xuất sắc về trí tuệ và thể chất từ trước. Nhà văn nghĩ rằng họ chẳng thể làm gì hơn cho người hùng cưng của mình ngoài việc ban cho hắn tước vị lãnh chúa. Chẳng phải đó là một tiêu chuẩn nghèo nàn về cái gọi là hạnh phúc tối thượng (summum bonum) hay sao? Niềm vui lớn nhất trong đời không phải là làm lãnh chúa; và có lẽ thậm chí chẳng phải là được hạnh phúc. Nghèo đói, bệnh tật, lưng gù, đều có thể là những phần thưởng và điều kiện của sự tốt lành, cũng giống như sự sung túc thể chất mà tất cả chúng ta vô thức tôn thờ. Nhưng đây là chủ đề cho một bài tiểu luận, chứ không phải một lời chú thích; và tốt nhất là nên để ông Lyndon tiếp tục câu chuyện chân thực và khéo léo về những đức tính cũng như khuyết điểm của mình.]
Tính tình quái gở của mụ ta (Mrs. Stammer là tên ả tiện nhân đó) cùng sự chán nản ủ dột của vợ tôi đã khiến ngôi nhà và tổ ấm của tôi chẳng mấy dễ chịu: thế là tôi bị đẩy ra ngoài đường nhiều hơn, nơi mà vì cờ bạc là mốt thời thượng ở mọi câu lạc bộ, quán rượu và hội tụ, tôi dĩ nhiên buộc phải tái lập thói quen cũ, và bắt đầu chơi lại dưới tư cách nghiệp dư những trò mà thuở trước tôi từng vô địch khắp châu Âu. Nhưng không biết là tính tình con người thay đổi theo sự sung túc, hay kỹ năng rời bỏ họ khi mà, bị tước đi đồng minh, không còn theo đuổi trò chơi một cách chuyên nghiệp nữa mà chỉ tham gia như bao người khác để giải khuỷu thời gian, tôi không rõ; nhưng có một điều chắc chắn là, trong các mùa giải 1774-75, tôi đã nướng rất nhiều tiền tại ‘White’s’ và ‘Cocoa-Tree,’ và buộc phải khỏa lấp các khoản thua lỗ bằng cách vay mượn nặng lãi dựa trên các khoản niên kim của vợ, mua bảo hiểm nhân thọ cho nàng, đại loại thế. Các điều kiện để tôi huy động những khoản tiền cần thiết này cùng chi phí cho các công trình cải tạo dĩ nhiên rất nặng nề, và đã bòn rút đi đáng kể tài sản của tôi; và chính một vài tờ giấy nợ đó đã khiến Lady Lyndon (vốn mang tính keo kiệt, hẹp hòi và nhát gan) thỉnh thoảng từ chối ký tên: cho đến khi tôi DỤ DỖ được nàng, như tôi đã bày tỏ từ trước.
Những giao dịch của tôi trên trường đua ngựa cũng cần phải được nhắc đến, như một phần trong lịch sử của tôi vào thời điểm này; nhưng quả thực, tôi chẳng lấy làm vui vẻ gì khi gợi lại những chiến tích ở Newmarket. Tôi đã bị lừa gạt và hắt hủi cay đắng trong hầu như mọi giao dịch ở đó; và dẫu tôi có thể cưỡi ngựa cừ khôi chẳng kém bất kỳ gã nào ở nước Anh, tôi vẫn không phải đối thủ của các quý tộc Anh trong việc đặt cược vào chúng. Mười lăm năm sau khi con ngựa của tôi — Bay Bulow, dòng Sophy Hardcastle, ra từ Eclipse — thua giải Newmarket stakes mà nó từng là ứng cử viên số một, tôi phát hiện ra rằng một vị bá tước tai to mặt lớn nào đó, xin phép được giấu tên, đã lẻn vào chuồng ngựa của nó vào sáng hôm trước ngày đua; kết quả là một con ngựa hạng bét đã thắng cuộc, và vị bề tôi khiêm nhường của các vị đã mất trắng mười lăm ngàn bảng Anh. Người lạ chẳng có lấy một cơ hội nào ở bãi cỏ đó vào những ngày ấy; và dẫu lóa mắt bởi sự lộng lẫy và thời thượng tụ hội nơi đây, được vây quanh bởi những nhân vật vĩ đại nhất của xứ sở — các vị hoàng thân quốc thích cùng vợ họ và những cỗ xe lộng lẫy; lão Grafton với đoàn tùy tùng kỳ quặc, và những nhân vật như Ancaster, Sandwich, Lorn — một người có thể tự cho mình là chắc chắn nhận được sự công bằng và không khỏi tự hào về tầng lớp xã hội mà mình giao du; thế nhưng, tôi xin hứa với các vị rằng, dẫu cao sang đến đâu đi nữa, chẳng có nhóm người nào trên châu Âu biết cách trộm cắp một cách lịch thiệp, bịp bợm người lạ, hối lộ nài ngựa, bỏ thuốc ngựa hay dàn xếp sổ cá cược giỏi hơn họ. Ngay cả tôi cũng chẳng thể chống lại nổi những tay cờ bạc lão luyện thuộc các gia đình tối cao ở châu Âu ấy. Có phải do thiếu phong cách, hay thiếu tài sản? Tôi không rõ. Nhưng giờ đây, khi đã chạm tới đỉnh cao của tham vọng, cả kỹ năng lẫn vận may của tôi dường như đều đang quay lưng lại. Mọi thứ tôi chạm vào đều vụn vỡ trong tay; mọi canh bạc tôi đầu tư đều thất bại, mọi đại lý tôi tin tưởng đều lừa dối tôi. Quả thực, tôi thuộc tuýp người sinh ra để kiếm tiền chứ không phải để giữ tiền; bởi những phẩm chất và năng lượng giúp một kẻ đạt được điều thứ nhất thường chính là nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của hắn ở điều thứ hai; quả thực, tôi chẳng tìm ra nguyên nhân nào khác cho những tai họa cuối cùng đã giáng xuống đầu mình. [Chú thích: Hồi ký dường như được viết vào khoảng năm 1814, trong chốn nghỉ dưỡng thanh bình mà Vận mệnh đã chọn sẵn cho tác giả vào buổi hoàng hôn của cuộc đời.]
Tôi luôn có một sự ái mộ nhất định đối với giới văn nhân, và nếu phải nói thật, tôi chẳng ngại ngần gì khi đóng vai một quý ông lịch lãm và nhà bảo trợ giữa đám văn thi sĩ. Những con người đó thường nghèo túng, gốc gác thấp kém, và mang nỗi kinh ngạc lẫn tình yêu bản năng đối với một quý ông mặc áo thêu ren; bất cứ ai từng lui tới vòng tròn của họ đều có thể nhận ra điều đó. Mr. Reynolds, người sau này được phong tước hiệp sĩ, và chắc chắn là họa sĩ tinh tế nhất thời bấy giờ, là một tay nịnh bợ khá khéo léo trong giới văn nhân; và chính thông qua vị quý ông này — người đã vẽ một bức tranh về tôi, Lady Lyndon, và cậu con trai nhỏ Bryan, từng gây tiếng vang lớn tại Triển lãm (tôi được miêu tả là đang chia tay vợ, trong trang phục của lực lượng Dân vệ Tippleton mà tôi giữ chức thiếu tá; đứa con trai giật lùi lại trước chiếc mũ trụ của tôi giống như nhân vật nào đó — con trai của Hector, như được miêu tả bởi Mr. Pope trong sử thi ‘Iliad’); chính thông qua Mr. Reynolds mà tôi được giới thiệu với hàng tá các vị văn nhân ấy cùng đại thủ lĩnh của họ, Mr. Johnson. Tôi luôn nghĩ rằng đại thủ lĩnh của họ chẳng khác gì một con gấu lớn. Ông ta uống trà hai ba lần nhà tôi, cư xử một cách vô lễ nhất có thể; đối xử với ý kiến của tôi chẳng khác gì lời của một đứa học trò, và bảo tôi hãy lo chuyện ngựa với thợ may của mình, đừng có xía vào chuyện văn chương. Tên dắt gấu người Xốt-len của ông ta, Mr. Boswell, là một gã hề hạng nhất. Tôi chưa bao giờ thấy một dáng điệu nào kỳ cục như gã đó trong cái gọi là trang phục Corsican, tại một trong những buổi vũ hội của Mrs. Cornely ở Carlisle House, Soho. Nếu những câu chuyện gắn liền với cơ sở đó không phải là những tích truyện vô bổ nhất trên đời, tôi đã có thể kể cho các vị nghe hàng tá chuyện kỳ quái ở đó. Tất cả đám đĩ điếm thượng lưu lẫn hạ lưu trong thành phố đều tề tựu ở đó, từ Công tước Ancaster cho tới người đồng hương nghèo khổ của tôi — nhà thơ Mr. Oliver Goldsmith, và từ Nữ công tước Kingston cho tới Chim Thiên Đường hay Kitty Fisher. Tại đây, tôi đã gặp gỡ những nhân vật rất quái gở, và rồi cũng chuốc lấy kết cục quái gở không kém: tội nghiệp Hackman, kẻ sau này bị treo cổ vì tội sát hại Miss Reay, và (lén lút) vị mục sư Doctor Simony, người mà người bạn Sam Foote của tôi ở ‘Nhà hát Nhỏ’ đã cho phép tiếp tục sống ngay cả sau khi tội làm tiền giả và sợi thừng chấm dứt sự nghiệp của tên mục sư bất hạnh.
London vào những ngày đó là một nơi vui nhộn, và đó là sự thật. Giờ đây tôi đang viết những dòng này khi tuổi già chân bị gút, và con người ta đã trở nên đạo đức và thực tế hơn rất nhiều so với thời điểm cuối thế kỷ trước, khi thế giới hãy còn trẻ trung đối với tôi. Thời đó có sự khác biệt rõ rệt giữa một quý ông và một tên thường dân. Chúng tôi mặc lụa là thêu thùa. Giờ đây thì tên nào trông cũng giống hệt một gã đánh xe với chiếc khăn choàng cổ và áo khoác có mũ trùm, chẳng còn chút khác biệt vẻ bề ngoài nào giữa một vị Lord và gã hầu ngựa của hắn. Ngày ấy, một tay chơi thời thượng phải mất cả tiếng đồng hồ để chải chuốt trang điểm, và hắn có thể phô diễn gu thẩm mỹ cùng thiên tài trong việc lựa chọn trang phục. Căn phòng tiếp kiến hay nhà hát opera vào những đêm dạ tiệc rực rỡ biết bao! Những khoản tiền khổng lồ đã thua và thắng trên chiếc bàn faro tuyệt vời làm sao! Cỗ xe mui trần mạ vàng của tôi cùng đội kỵ mã tiên phong rực rỡ trong sắc áo xanh và vàng, là những hình ảnh hoàn toàn khác biệt so với mấy cỗ xe ngựa mà các vị thấy ngày nay ngoài đường đua, với những gã hầu ngựa còi cọc lẽo đẽo phía sau. Ngày xưa một người đàn ông có thể nốc lượng rượu gấp bốn lần so với đám yếu nhớt nhạt nhẽo ngày nay; nhưng bàn về chủ đề này thì thật vô ích. Các quý ông nay đã chết và đi vào dĩ vãng. Thời trang giờ đây chuộng đám lính trơn thủy thủ, và tôi trở nên u sầu, buồn bã mỗi khi nghĩ về ba mươi năm trước.
Đây là một chương dành riêng cho những hồi ức về quãng thời gian vô cùng hạnh phúc và lộng lẫy của tôi, dẫu nó chẳng có mấy sự kiện nổi bật về mặt phiêu lưu; như thường lệ đối với những thời kỳ êm đềm và hạnh phúc. Thật vô ích khi lấp đầy những trang giấy bằng bản tường thuật về các hoạt động thường nhật của một tay chơi thời thượng — những bóng hồng mỉm cười với hắn, những bộ trang phục hắn mặc, những trận cược hắn tham gia, rồi thắng hoặc thua. Vào thời điểm này, khi đám thanh niên đang bận cắt cổ người Pháp ở Tây Ban Nha và Pháp, nằm vật vạ ngoài các trại dã chiến và ăn thịt bò cùng bánh quy quân nhu, họ sẽ chẳng tài nào hiểu nổi cuộc sống của tổ tiên mình ra sao; thế nên tôi sẽ gác lại những lời bàn luận sâu hơn về những niềm vui trong thời đại mà ngay cả Hoàng gia lúc ấy vẫn còn là một đứa trẻ bú bình, khi Charles Fox chưa chìm nghỉm thành một chính trị gia tầm thường, và Buonaparte hãy còn là một thằng nhóc bần tiện trên hòn đảo quê hương của nó.
Trong lúc những sự cải tạo này đang diễn ra trên các điền trang của tôi — ngôi nhà từ một lâu đài Norman cổ kính được biến thành một ngôi đền hoặc cung điện Hy Lạp tao nhã — các khu vườn và rừng cây của tôi mất đi vẻ hoang dã để chuyển đổi sang phong cách Pháp thời thượng nhất — đứa con trai của tôi lớn lên bên đầu gối mẹ, và ảnh hưởng của tôi trong hạt ngày càng gia tăng — chớ nên lầm tưởng rằng tôi cứ cắm mặt ở Devonshire suốt thời gian đó, và bỏ bê việc ghé thăm London cùng các điền trang khác của mình ở Anh và Ai-len.
Tôi đến cư ngụ tại điền trang Trecothick và mỏ Polwellan, nơi thay vì lợi nhuận, tôi chỉ thu về đủ mọi thể loại mánh khóe kiện tụng vặt vãnh; tôi đường hoàng sang thăm các lãnh thổ của mình ở Ai-len, nơi tôi thết đãi giới quý tộc bằng một phong cách mà ngay cả Toàn quyền cũng chẳng thể sánh kịp; dẫn đầu xu hướng thời trang cho Dublin (quả thực đó là một thành phố hoang dã bần hàn vào những thời điểm ấy; và kể từ dạo có chuyện om sòm về Đạo luật Liên minh cùng những bất hạnh đi kèm, tôi vẫn luôn cảm thấy khó hiểu trước những lời ca ngợi điên cuồng dành cho trật tự cũ mà những người yêu nước Ai-len khờ khạo đã thêu dệt nên); ý tôi là tôi đã tạo ra xu hướng cho Dublin; và chẳng có gì đáng khen cho lắm, bởi đó là một chốn nghèo nàn vào những thời gian đó, bất chấp phe phái Ai-len có nói gì đi nữa.
Trong một chương trước, tôi đã miêu tả cho các vị về nó. Đó là Warsaw của vùng đất chúng tôi: có một tầng lớp quý tộc lộng lẫy, tàn tạ, bán khai hóa, cai trị một dân tộc bán hoang dã. Tôi dùng từ bán khai hóa một cách có ý thức. Đám dân đen trên đường phố thì hoang dã, đầu tóc bù xù và rách rưới. Những nơi công cộng nhất cũng chẳng hề an toàn sau khi trời tối. Các trường đại học, các tòa nhà công cộng và dinh thự của giới quý tộc lớn thì vô cùng lộng lẫy (phần lớn các dinh thự sau vẫn còn dang dở); nhưng người dân thì rơi vào cảnh khốn cùng hơn bất kỳ tầng lớp bình dân nào tôi từng thấy: quyền tự do tín ngưỡng của họ chỉ được cho phép một nửa; giáo sĩ của họ buộc phải ra nước ngoài để thụ huấn; tầng lớp quý tộc hoàn toàn tách biệt với họ; có một tầng lớp quý tộc theo đạo Tin lành, và trong các thành phố, những hội đồng đô thị theo đạo Tin lành nghèo hèn ngạo mạn, với đoàn tùy tùng phá sản gồm các thị trưởng, nghị viên và quan chức thành phố — tất cả bọn họ đều xuất hiện trong các bài diễn văn và đại diện cho tiếng nói chung của đất nước; thế nhưng hoàn toàn không có sự đồng cảm và kết nối nào giữa tầng lớp thượng lưu và hạ lưu của người Ai-len. Đối với một kẻ bôn ba nước ngoài nhiều như tôi, sự khác biệt giữa Công giáo và Tin lành này càng nổi bật gấp bội; và dẫu vững như bàn thạch trong đức tin của mình, tôi vẫn không khỏi nhớ rằng ông nội tôi từng theo một tôn giáo khác, và ngạc nhiên vì sao lại có sự khác biệt chính trị lớn lao nhường ấy giữa hai bên. Những người láng giềng coi tôi là một kẻ nổi loạn nguy hiểm vì đã nuôi dưỡng và bày tỏ những quan điểm như thế, đặc biệt là vì đã mời vị linh mục của giáo xứ đến bàn ăn tại Castle Lyndon. Ông ấy là một quý ông, được giáo dục tại Salamanca, và theo quan điểm của tôi, là một người bạn đồng hành lịch sự và dễ chịu hơn gấp bội so với người đồng cấp là vị mục sư — người chỉ có nhõn một tá giáo dân Tin lành; đúng là con trai của một lãnh chúa, ngặt một nỗi ông ta hầu như chẳng biết đánh vần, và chiến trường chính cho những nỗ lực của ông ta lại nằm ở bãi rác và trường chọi gà.
Tôi không mở rộng và làm đẹp ngôi nhà Castle Lyndon như đã làm với các điền trang khác của mình, mà chỉ hài lòng với những chuyến ghé thăm thỉnh thoảng; duy trì lòng hiếu khách suýt soát bậc vương giả và mở cửa đón khách suốt thời gian lưu lại. Khi vắng mặt, tôi cho phép dì tôi, người quả phụ Brady, cùng sáu người con gái chưa chồng của bà (mặc dù họ luôn căm ghét tôi) được cư ngụ tại đây; còn mẹ tôi thì thích dinh thự mới Barryogue của tôi hơn.
Và vì Lord Bullingdon lúc này đã cao lớn vượt bậc và vô cùng phiền toái, tôi quyết định để cậu ta lại dưới sự chăm sóc của một vị gia sư thích hợp ở Ai-len, cùng Mrs. Brady và sáu cô con gái của bà lo liệu cho cậu ta; và cậu ta cứ việc thoải mái đem lòng yêu mến tất cả các bà già nếu muốn, qua đó bắt chước tấm gương của cha dượng mình. Khi chán ngấy Castle Lyndon, vị Lord trẻ tuổi có thể tự do đến cư ngụ tại nhà tôi với mẹ tôi; nhưng giữa cậu ta và bà chẳng có chút tình cảm nào gọi là gắn bó, và vì cậu con trai Bryan của tôi, tôi nghĩ bà căm ghét cậu ta chẳng kém gì chính bản thân tôi có thể căm ghét.
Hạt Devon không may mắn như hạt láng giềng Cornwall, và không có được số lượng đại biểu quốc hội tương đương; ở Cornwall, tôi từng biết một điền chủ trung lưu với vài trăm bảng thu nhập mỗi năm từ điền trang, đã nhân ba thu nhập của mình lên bằng cách đưa ba hoặc bốn Nghị sĩ vào Quốc hội, nhờ vào ảnh hưởng đối với các Bộ trưởng mà những chiếc ghế đó mang lại cho ông ta. Lợi ích nghị viện của gia tộc Lyndon đã bị phớt lờ một cách trầm trọng trong thời gian vợ tôi chưa trưởng thành, cùng sự bất tài của vị Bá tước quá cố là cha nàng; hay nói chính xác hơn, nó đã bị gã đạo đức giả lọc lõi ở Tiptoff Castle lén lút thâu tóm khỏi gia tộc Lyndon, hệt như cách mà phần lớn những người họ hàng và giám hộ đối xử với các wards (người được giám hộ) và người thân của họ — tức là cướp sạch. Hầu tước Tiptoff nắm giữ bốn ghế Nghị sĩ trong Quốc hội: hai cho khu vực bầu cử Tippleton, mà ai cũng biết là nằm dưới chân điền trang Hackton của chúng tôi, giáp ranh ở phía bên kia bởi Tiptoff Park. Từ thuở đời nào, chúng tôi vẫn luôn cử Nghị sĩ đại diện cho khu vực đó, cho đến khi Tiptoff lợi dụng tình trạng sa sút trí tuệ của vị Lord quá cố để nhét những kẻ thân tín của chính hắn vào. Khi con trai cả của hắn đến tuổi trưởng thành, dĩ nhiên vị Lord đó sẽ ngồi vào ghế đại diện cho Tippleton; khi Rigby (Nabob Rigby, kẻ phất lên nhờ Clive ở Ấn Độ) qua đời, Hầu tước liền nghĩ đến việc đưa cậu con trai thứ hai của mình xuống là Lord George Poynings — người mà tôi đã giới thiệu với độc giả ở chương trước — và trong quyền lực cao ngạo của mình, hắn quyết định rằng cậu ta cũng sẽ bước vào để làm phình to hàng ngũ của phe Đối lập — đám đại gia Whig, lực lượng mà Hầu tước đứng về phía họ.
Rigby đã đau ốm một thời gian trước khi qua đời, và các vị có thể chắc chắn rằng tình trạng sức khỏe sa sút của ông ta không hề lọt khỏi tầm mắt của giới điền chủ trong hạt — những người phần lớn là phe Chính phủ trung thành và căm ghét các nguyên tắc nguy hiểm, tai hại của Lord Tiptoff. “Chúng tôi đang lùng sục một người để chiến đấu chống lại hắn,” — các điền chủ nói với tôi — “chúng ta chỉ có thể đối đầu với Tiptoff bằng lực lượng xuất phát từ Hackton Castle. Anh Lyndon, anh chính là người của chúng tôi, và trong cuộc bầu cử hạt sắp tới, chúng tôi xin thề sẽ đưa anh đắc cử.”
Tôi căm ghét đám Tiptoff đến mức sẵn sàng chiến đấu với chúng trong bất kỳ cuộc bầu cử nào. Không những không chịu đến Hackton thăm viếng, chúng còn từ chối tiếp đón những ai đến thăm chúng tôi; chúng ngăn cản phụ nữ trong hạt tiếp kiến vợ tôi; chúng bịa ra phân nửa những câu chuyện hoang đường về thói hoang phí trác táng của tôi để làm trò giải trí cho cả vùng; chúng nói rằng tôi đã khủng bố vợ tôi để kết hôn và nàng là một phụ nữ đã tiêu đời; chúng ám chỉ rằng tính mạng của Bullingdon không được an toàn dưới mái nhà của tôi, rằng đối xử với cậu ta rất ghê tởm, và tôi muốn loại trừ cậu ta để dọn chỗ cho đứa con trai Bryan của mình. Tôi khó lòng mời nổi một người bạn đến Hackton mà chúng không đứng đếm từng chai rượu uống tại bàn của tôi. Chúng lùng sục các giao dịch của tôi với luật sư và đại lý. Nếu một chủ nợ chưa được trả tiền, từng khoản nhỏ trong hóa đơn của hắn đều được Tiptoff Hall nắm rõ; nếu tôi liếc mắt nhìn con gái của một điền chủ nào đó, người ta liền đồn rằng tôi đã hủy hoại đời cô ta. Tôi thú nhận mình có rất nhiều khuyết điểm, và dưới tư cách gia đình, tôi chẳng thể khoe khoang về sự điều độ hay tính tình điềm đạm nào; nhưng Lady Lyndon và tôi không hề cãi vã nhiều hơn mức bình thường của giới thượng lưu, và thuở đầu, chúng tôi luôn làm hòa khá nhanh chóng. Quả thực tôi là một kẻ đầy rẫy sai lầm, nhưng không phải là con quỷ dữ mà đám tiểu nhân nhiều chuyện ở Tiptoff đã vẽ ra. Trong ba năm đầu tiên, tôi chưa bao giờ đánh vợ trừ khi say rượu. Khi tôi ném con dao pha lê vào Bullingdon, lúc đó tôi đang say, như tất cả những ai có mặt ở đó đều có thể làm chứng; nhưng còn về việc ấp ủ một mưu đồ có hệ thống chống lại cậu nhóc tội nghiệp đó, tôi có thể long trọng tuyên bố rằng, ngoài việc chỉ đơn thuần căm ghét nó (và cảm xúc của con người thì không thể cưỡng lại được), tôi không hề phạm bất kỳ tội ác nào chống lại nó.
Do đó tôi có đầy đủ động cơ để thù hận nhà Tiptoff, và tôi không phải là kẻ để mặc cảm xúc kiểu đó ngủ quên. Dù là một người theo đảng Whig, hoặc có lẽ chính vì là đảng viên Whig, Hầu tước lại là một trong những kẻ ngạo mạn nhất đời, đối xử với thường dân hệt như cách thần tượng của hắn — vị Bá tước vĩ đại — từng đối xử với họ sau khi bản thân mang tước hiệu bá tước — xem họ chẳng khác gì những kẻ nô lệ thấp hèn, có thể lấy làm vinh hạnh khi được liếm khóa giày cho hắn. Khi ngài thị trưởng và hội đồng đô thị Tippleton đến yết kiến, hắn đón tiếp họ trong đội mũ, không bao giờ nhường ghế cho ngài thị trưởng, mà lui vào trong khi đồ giải khát được mang ra, hoặc sai phục vụ đám nghị đáng kính trong phòng quản gia. Những người Anh chất phác ấy chưa từng nổi dậy chống lại sự đối xử đó, cho đến khi được tinh thần yêu nước của tôi thức tỉnh. Không, lũ chó ấy thích bị bắt nạt; và qua trải nghiệm lâu dài, tôi rất ít khi gặp được người Anh nào lại không suy nghĩ theo kiểu đó.
Phải đợi đến khi tôi mở mắt cho họ, họ mới nhận thức được sự suy đồi của mình. Tôi mời ngài thị trưởng đến Hackton, còn phu nhân thị trưởng (nhân tiện xin nói, ả ta là một mụ bán tạp hóa phì nhiêu xinh xắn) thì được tôi xếp ngồi cạnh vợ mình, và tôi tự tay chở cả hai ra trường đua trên chiếc cỗ xe mui trần. Lady Lyndon phản đối kịch liệt sự hạ mình này; nhưng tôi có cách trị nàng, như người ta vẫn nói, và dẫu nàng có tính khí, thì tôi lại có tính khí còn dữ dội hơn. Tính khí ư? Một con mèo rừng mới có tính khí, nhưng kẻ huấn luyện vẫn trị được nó; và tôi biết rất ít phụ nữ trên thế giới này mà tôi không thể thuần phục.
Ừ thì, tôi chiều chuộng ngài thị trưởng và hội đồng; gửi tặng thịt nai cho các bữa tối của họ, hoặc mời họ đến dự bữa tối của tôi; kiên quyết tham gia các buổi hội họp của họ, khiêu vũ với vợ con gái họ, nói tóm lại là thực hiện mọi hành vi lịch sự cần thiết trong những dịp như thế; và dẫu lão Tiptoff chắc chắn phải thấy những việc làm của tôi, đầu óc hắn lại bay bổng trên mây đến mức chưa một lần hạ cố tưởng tượng rằng triều đại của mình lại có thể bị lật đổ ngay tại thị trấn Tippleton của hắn, cứ thế ban hành các sắc lệnh với sự tự tin hệt như thể hắn là Đại Sultan Thổ Nhĩ Kỳ, còn đám dân Tippleton chẳng khác gì lũ nô lệ phục tùng ý muốn của hắn.
Mỗi chuyến bưu điện mang đến tin tức về tình hình bệnh tình ngày càng nặng của Rigby đều là dịp chắc chắn để tôi mở tiệc chiêu đãi; đến mức bạn bè trong hội săn của tôi thường đùa cợt và nói rằng: “Rigby đang tệ đi đấy; ở Hackton lại có tiệc hội đồng rồi kìa.”
Đó là vào năm 1776, khi cuộc chiến tranh giành độc lập của Mỹ bùng nổ, tôi bước chân vào Nghị viện. Lord Chatham — người mà sự khôn ngoan từng được phe phái của ông ta thời đó ca tụng là siêu phàm — đã cất tiếng nói sấm truyền tại Viện Quý tộc chống lại cuộc chiến tranh ở Mỹ; và người đồng hương của tôi, Mr. Burke — một triết gia vĩ đại nhưng lại là một diễn giả dài dòng phát bực — đã đứng lên làm nhà vô địch của phe nổi dậy tại Hạ viện — nơi mà dẫu vậy, nhờ có lòng yêu nước của người Anh, ông ta chẳng kiếm được mấy người chống lưng. Lão Tiptoff sẵn sàng thề trắng thành đen nếu vị Bá tước vĩ đại ra lệnh; và hắn bắt con trai mình từ bỏ chức vụ trong lực lượng Cận vệ, bắt chước Lord Pitt — người đã từ chức chuẩn úy còn hơn là chiến đấu chống lại cái gọi là những người anh em Mỹ của mình.
Nhưng mức độ yêu nước đó lại chẳng được mấy mặn mà ở nước Anh, nơi mà kể từ khi chiến sự bùng nổ, người dân của chúng ta căm ghét người Mỹ tận xương tủy; và nơi mà khi nghe tin về trận Lexington cùng chiến thắng vẻ vang tại Bunker's Hill (như cách chúng tôi gọi thời đó), cả quốc gia bùng lên cơn thịnh nộ nóng nảy quen thuộc. Kể từ dạo đó, mọi lời bàn tán đều chĩa mũi nhọn vào đám triết gia, và dân chúng trở nên trung thành một cách bất khuất. Phải đợi đến khi thuế điền địa tăng lên, giới điền chủ mới bắt đầu lầm bầm đôi chút; nhưng dẫu sao phe của tôi ở miền Tây vẫn rất mạnh để đối đầu với nhà Tiptoff, và tôi quyết tâm tung hoành và chiến thắng như mọi khi.
Hầu tước già phớt lờ mọi biện pháp phòng ngừa tươm tất vốn rất cần thiết trong một chiến dịch tranh cử nghị viện. Hắn thông báo cho hội đồng đô thị và các điền chủ về ý định giới thiệu con trai mình — Lord George, cùng mong muốn cậu ta sẽ được bầu làm nghị sĩ đại diện của họ; nhưng hắn keo kiệt đến mức chẳng thèm ban phát nổi một cốc bia để lấy lòng sự tận tụy của đám bề tôi; còn tôi, khỏi phải nói cũng biết, đã bao thầu toàn bộ các quán trọ ở Tippleton về phe mình.
Chẳng cần phải nhắc lại câu chuyện bầu cử đã được nhai đi nhai lại hàng chục lần. Tôi đã giật lại khu vực bầu cử Tippleton từ tay Lord Tiptoff và con trai hắn, Lord George. Tôi còn cảm thấy một sự thỏa mãn mang tính hoang dã khi ép buộc vợ mình (người từng có thời mê mẩn người họ hàng của mình đến độ quên sầu, như tôi đã kể) phải đứng về phe chống lại hắn, đồng thời khoác lên mình và phân phát màu cờ sắc áo của tôi khi ngày bầu cử đến. Và khi chúng tôi đối đầu bằng lời lẽ trước đám đông, tôi tuyên bố rằng tôi đã đánh bại Lord George trong tình trường, rằng tôi đã đánh bại hắn trên chiến trường, và rằng giờ đây tôi sẽ đánh bại hắn tại Nghị viện; quả thực tôi đã làm được điều đó, như kết quả đã chứng minh: trước sự tức giận không thể kìm nén của vị Hầu tước già, Barry Lyndon, Esq., đã đắc cử Nghị viên đại diện cho Tippleton, thay thế cho vị John Rigby, Esq., đã quá cố; và tôi đe dọa hắn rằng trong cuộc bầu cử tiếp theo sẽ tước sạch CẢ HAI chiếc ghế của hắn, rồi lên đường đi thực hiện các nghĩa vụ của mình tại Nghị viện.
Đó là lúc tôi chính thức hạ quyết tâm giành lấy tước hiệu quý tộc Ai-len cho bản thân, để rồi sau này truyền lại cho đứa con trai và người thừa kế yêu dấu của mình.