và hàng ngàn con người vẫn đặt niềm tin vào con người phi thường ấy từ chối dập tắt những tia hy vọng cuối cùng. Denzil đã mua tờ báo và đọc ngấu nghiến, nhưng chẳng có gì ngoài lời đảm bảo mơ hồ rằng vị Grodman không biết mệt mỏi vẫn đang chờ đợi phép màu với một sự kỳ vọng gần như đến tội nghiệp. Denzil không chung niềm kỳ vọng ấy; hắn ngẫm nghĩ đến chuyện trốn chạy.
— Peter, — cuối cùng hắn cất lời, — tôi e rằng mọi chuyện đã chấm dứt rồi.
Crowl gật đầu, lòng đau như cắt. — Chấm dứt rồi! — lão lặp lại, — và nghĩ đến việc cậu ấy phải chết — và mọi chuyện đã — chấm dứt rồi!
Lão tuyệt vọng nhìn lên bầu trời mùa đông xám ngắt, nơi những đám mây nặng trĩu chì che khuất đi các vì sao. — Tội nghiệp thay, chàng trai trẻ tội nghiệp! Đêm nay hãy còn sống và suy nghĩ. Đêm mai đã thành một cục đất sét, chẳng còn chút tri giác hay cử động nào hơn một miếng da vụn! Chẳng có chút đền bù nào ở bất cứ đâu cho một sinh mạng bị cắt đứt một cách oan uổng giữa lúc tuổi xuân và sức lực đang độ rực rỡ! Một con người vẫn luôn ca ngợi Sự hữu ích ngày đêm, đã lao động và chịu đựng vì đồng loại. Công lý ở đâu, công lý ở đâu chứ? — lão phẫn nộ gặng hỏi. Một lần nữa, đôi mắt đẫm lệ của lão lại thẫn thờ hướng lên bầu trời, hướng về bầu trời xa thẳm nơi linh hồn của một vị thánh vừa khuất ở tận đầu bên kia địa cầu đang lao vút vào khoảng không vô tận.
— Này, thế công lý ở đâu cho Arthur Constant nếu anh ta cũng vô tội? — Denzil nói. — Thật đấy, Peter, tôi không hiểu sao anh cứ mặc định rằng Tom lại bị oan ức đến thế. Suy cho cùng, những thủ lĩnh lao động chai sạn tay chân của anh vốn dĩ là những kẻ chẳng có chút tinh tế thẩm mỹ nào, không có khiếu cảm thụ cái đẹp; anh không thể mong đợi họ miễn nhiễm với những hình thức tội ác thô tục hơn được. Nhân loại phải trông cậy vào những nhà lãnh đạo khác — những bậc tiên tri và thi sĩ!
— Cantercot, nếu anh còn dám nói Tom có tội, tôi sẽ đánh anh ngã quẩy. — Vị thợ giày thấp bé quay phắt lại đối chất với người bạn cao kều của mình như một con sư tử bị đánh thức. Rồi lão nói thêm: — Tôi xin lỗi nhé, Cantercot, ý tôi không phải thế. Suy cho cùng, tôi chẳng có căn cứ gì. Quan tòa là một người chính trực, lại có những tài năng mà tôi chẳng thể bì kịp. Nhưng tôi đặt hết cõi lòng mình vào niềm tin dành cho Tom. Và dù Tom có thực sự có tội đi chăng nữa, tôi vẫn hết lòng tin tưởng vào Chính nghĩa của Nhân dân. Những trào lưu phù phiếm rồi sẽ phải diệt vong, chúng có thể được ân xá tạm thời, nhưng cuối cùng thì vẫn phải chết.
Lão thở dài thườn thượt, rồi phóng tầm mắt nhìn dọc theo con Đường ảm đạm. Lúc này trời đã tối hẳn, nhưng dưới ánh đèn đường và ánh sáng hắt ra từ ô cửa các cửa hiệu, con Đường tẻ nhạt, đơn điệu hiện nguyên hình với tất cả những nét quen thuộc đầy vẻ nghèo nàn, nhếch nhác; với những đoạn vỉa hè lạnh lẽo kéo dài dằng dặc, lối kiến trúc kém phần xinh xắn, và dòng người qua lại tầm thường chẳng dứt.
Một cảm giác đột ngột về sự vô nghĩa trong sự tồn tại của chính mình đâm xuyên qua vị thợ giày nhỏ bé tựa như một cơn gió lạnh buốt. Lão nhìn thấy cuộc đời mình, và cả trăm triệu cuộc đời khác cũng tựa như mình, nổi lên rồi vỡ tan tành như những bọt bóng trên một đại dương tăm tối, chẳng ai mảy may chú ý, chẳng ai quan tâm.
Một cậu bé bán báo đi qua, ra rả kêu la: — Kẻ sát nhân ở Bow, những chuẩn bị cho buổi hành quyết!
Một cơn rùng mình dữ dội chấn động toàn thân vị thợ giày. Đôi mắt lão thẫn thờ dõi theo bóng cậu bé; và cuối cùng, những giọt nước mắt xót xa cũng ngập tràn khóe mi.
— Chính nghĩa của Nhân dân, — lão thì thào, giọng đứt quãng, — tôi tin vào Chính nghĩa của Nhân dân. Chẳng còn điều gì khác nữa.
— Peter, vào uống trà đi, anh sẽ cảm lạnh mất, — bà Crowl nói.
Denzil bước vào uống trà và Peter lẽo đẽo theo sau.
Trong khi đó, xung quanh tư dinh của Bộ trưởng Bộ Nội vụ — người đang có mặt tại thị trấn — một đám đông ngày một kéo đến đông nghịt, hồi hộp ngóng chờ từng lời thì thầm dù là nhỏ nhất về một lệnh ân xá.
Ngôi nhà được canh giữ bởi một vành đai cảnh sát, bởi vì nguy cơ xảy ra bạo động diện rộng là không hề nhỏ. Thỉnh thoảng, một nhóm người trong đám đông lại gầm lên và la ó phản đối. Có lúc một loạt viên đá được ném thẳng về phía những ô cửa sổ. Những cậu bé bán báo bận rộn rao bán các ấn phẩm đặc biệt của mình, còn các phóng viên thì chật vật chen lấn giữa đám đông, tay lăm lăm bút ghi chép, sẵn sàng lao vụt về các phòng điện tín nếu có bất kỳ sự kiện "đặc biệt chấn động" nào xảy ra. Những cậu bé giao điện tín liên tục chạy đến với đầy rẫy những lời đe dọa, thông điệp, đơn từ kiến nghị và cả những lời thúc giục từ khắp mọi miền đất nước gửi đến vị Bộ trưởng Bộ Nội vụ bất hạnh — người đang nỗ lực giữ cho cái đầu đang nhức buốt của mình thật bình tĩnh khi phải đọc lại tập tài liệu hồ sơ nhân chứng dày cộm lần cuối và ngẫm nghĩ về những bức thư quan trọng hơn mà "Bồi thẩm đoàn vĩ đại" đã đóng góp vào việc làm mờ mịt thêm vấn đề. Bức thư của Grodman trên tờ báo sáng hôm ấy là thứ khiến ông chấn động hơn cả; dưới sự phân tích mang tính khoa học của lão, chuỗi tình tiết vụ án trông chẳng khác nào được làm bằng bìa các-tông sơn vẽ. Rồi người đàn ông tội nghiệp ấy lại đọc phần đúc kết của vị thẩm phán, và chuỗi tình tiết ấy lập tức trở thành thép được tôi luyện. Tiếng ồn ào của đám đông bên ngoài dội vào căn phòng làm việc của ông tựa như tiếng gầm rú của một đại dương từ chốn xa xăm. Càng bị đám đông vô lại la ó lăng mạ, ông lại càng cố gắng giữ cho công lý của sự sống và cái chết được cân bằng một cách thật cẩn trọng. Và đám đông cứ thế ngày một phình to khi mọi người tan làm kéo đến. Có rất nhiều người yêu mến kẻ đang nằm giữa gọng kìm của cái chết, và một tinh thần nổi loạn điên cuồng đang trào dâng trong lồng ngực họ. Bầu trời thì xám xịt, đêm lạnh lẽo ngày càng sâu thẳm và bóng hình của giá treo cổ đang từng bước kề cận.
Bất chợt, một thứ âm thanh thì thầm kỳ lạ không rõ lời lan truyền trong đám đông, một lời xì xào mơ hồ chẳng rõ xuất phát từ đâu. Đã có chuyện gì đó xảy ra. Có ai đó đang tới. Chỉ một giây sau, một góc vùng ngoài rìa đám đông xao động hẳn lên, và một tiếng hô đồng thanh kích động bùng lên từ đó, lan truyền đầy sức lôi cuốn dọc theo cả con phố. Đám đông rẽ ra — một chiếc xe ngựa hansom phóng vụt qua chính giữa. — Grodman! Grodman! — những kẻ nhận ra vị khách ngồi trên xe hét lớn. — Grodman! Muôn năm! — Vẻ bề ngoài Grodman vẫn điềm tĩnh và xanh xao, nhưng đôi mắt lão ánh lên rực rỡ; lão giơ tay ra hiệu khích lệ khi chiếc xe ngựa lao vút đến sát cửa, rẽ đôi đám đông hỗn loạn tựa như chiếc xuồng độc mộc rẽ nước. Grodman bật nhảy xuống xe, đám cảnh sát ở cổng kính cẩn tránh đường cho lão. Lão đập cửa ra lệnh, cánh cửa từ từ hé mở một cách thận trọng; một cậu bé lao đến trao tay bức điện tín; Grodman lách người xông vào, xưng danh tính và kiên quyết đòi diện kiến Bộ trưởng Bộ Nội vụ về một vấn đề hệ trọng liên quan đến sinh tử. Những người đứng gần cửa nghe thấy lời lão liền reo hò vang dội, và đám đông đoán biết được điềm lành ấy, khiến bầu không khí rung chuyển bởi những tràng âm thanh vui sướng tựa như tiếng pháo nổ. Tiếng reo hò vẫn còn vang vọng bên tai Grodman khi cánh cửa sập lại sau lưng lão. Các phóng viên chen lấn lên tuyến đầu. Một nhóm công nhân đầy phấn khích xúm quanh chiếc xe hansom vừa bị chặn lại, họ tháo rời con ngựa kéo ra. Cả chục con người đầy nhiệt huyết tranh nhau giành lấy vinh dự tự mình xông vào kéo xe thay ngựa. Và đám đông kiên nhẫn đứng chờ Grodman.