Đằng Minh nói, sự thật vốn đơn giản hơn nhiều. Cây nấm xòe ra một tán dù, dưới tán dù ấy chắc chắn có bóng râm; nấm lớn thì bóng râm lớn, nấm nhỏ thì bóng râm nhỏ. Bóng râm mang màu đen, anh bảo xem, ở những nơi ánh mặt trời không chiếu tới được đó, thứ dễ sinh sôi nhất là gì? Tự nhiên chính là sự mục ruỗng, hay nói cách khác, là tội ác. Tôi phụ trách công tác trị an toàn tỉnh, nếu anh với tư cách là Bí thư Tỉnh ủy hỏi tôi, Giang Nam có xã hội đen không? Tôi sẽ trả lời khẳng định với anh, có. Anh hỏi tôi, có bao nhiêu? Tôi nói với anh, tôi không biết. Có lẽ anh sẽ hỏi tôi tại sao không biết. Vừa rồi tôi đã nói rồi đấy, nấm lớn có bóng râm lớn, nấm nhỏ có bóng râm nhỏ. Những bóng râm này hình thành thế nào? Là vì cây nấm phía trên. Có lẽ có người không thích nghe tôi nói điều này. Chế độ quan lại hiện nay của chúng ta, thực ra cũng chẳng khác gì xã hội phong kiến, nói toạc ra thì chính là chế độ quan lại, quyền lực của quan rất lớn, lại cơ bản không bị ràng buộc gì. Còn lại thuộc hạ, thì phải phục tùng quan, bảo sao nghe vậy, răm rắp tuân theo. Nhìn bề ngoài thì chế độ quan lại của chúng ta có sự ràng buộc, nhưng thực tế, người ràng buộc quan lại toàn là thuộc hạ. Thuộc hạ thì sao có thể giám sát hay ràng buộc được quan? Cho nên, hễ là quan, thì có thể muốn làm gì thì làm. Nếu quyền lực bị ràng buộc, nó sẽ chỉ là một cái cột điện, dù dưới cột điện có tạo ra bóng râm, thì bóng râm ấy cũng vô cùng hạn hẹp. Ngược lại, một khi quyền lực mất đi sự ràng buộc, nó sẽ biến thành cây nấm lớn, biến thành một chiếc ô khổng lồ, còn bóng râm bên dưới lớn đến đâu, thì phải xem chiếc ô phía trên lớn đến nhường nào.

Nhiều tình huống, tôi không nói thì mọi người cũng đều tự hiểu. Trên cánh đồng quyền lực, mọc lên vài lùm nấm độc, cũng chẳng phải chuyện gì kỳ lạ. Nông dân ai cũng biết điều này, chỉ là họ rất cẩn thận, họ sẽ nhổ sạch những cây nấm độc ấy ngay khi vừa nhú lên. Nhưng trên cánh đồng trách nhiệm quyền lực của chúng ta, nếu mọc ra nấm độc, nói thật lòng, hiện tại tôi vẫn chưa thấy có biện pháp xử lý nào thỏa đáng. Hay nói cách khác, có lẽ chúng ta căn bản chưa từng nghĩ đến việc nhổ tận gốc.

Triệu Đức Lương hỏi, theo cách nói của anh, thì thế lực đen tối trong tỉnh ta vẫn còn rất nghiêm trọng ư? Đằng Minh đáp, người khác nhìn thế nào tôi không biết, nhưng tôi là nghĩ như vậy. Nơi nào cũng có những nhóm lợi ích, các nhóm này, một mặt có quyền lực bảo kê, mặt khác, chúng lại dùng đủ loại thủ đoạn phi pháp và tội ác để tối đa hóa lợi ích, rồi lấy đó làm quà đáp lễ cho quyền lực. Cho nên, phía sau mỗi thế lực đen tối, chắc chắn có một lùm nấm độc, thậm chí là cả một rừng nấm độc. Bộ phận trị an chúng tôi, tôi nghĩ thậm chí cả bộ phận điều tra hình sự, đang nắm giữ rất nhiều hồ sơ vụ án, đa số những vụ này đều trở thành án treo. Trong lòng mọi người chúng ta đều hiểu rõ, nếu thực sự làm án theo đúng trình tự pháp luật, những vụ án này đã sớm phá xong rồi. Thực tế là, những vụ án đó cứ treo lơ lửng ở đó, có vụ đã kéo dài vài năm. Chúng ta hoàn toàn biết chuyện gì đang xảy ra, sự thật cơ bản đã sớm được làm rõ, liên quan đến những ai, chúng ta cũng hiểu. Thế nhưng, chúng ta lại không thể thực thi. Tại sao không thể thực thi? Vì nấm độc.

Triệu Đức Lương quay sang những người khác, hỏi: "Các vị có đồng ý với quan điểm này không?" Ông Thu Thủy nói: "Thế này có chút thái quá rồi chăng? Chẳng phải là nói xã hội của chúng ta đen tối một mảng sao?" Dung Dịch nói: "Những điều Đằng đội trưởng nói, tuy hơi khó chấp nhận, nhưng theo những gì tôi biết, ít nhất cũng có thể coi là một phần sự thật. Ở một số nơi, đúng là như vậy. Tôi ở bộ phận trinh sát, có lẽ cảm nhận cũng giống bộ phận trị an của Đằng đội trưởng, có những vụ án, chỉ cần dính líu đến thế lực đen tối như thế, chắc chắn là không thể giải quyết được, sẽ biến thành án treo. Có vài vụ, gặp được công an chúng tôi rất chính trực, bất chấp mọi rủi ro, nhất quyết phải làm cho ra nhẽ, kết quả là, nước có thể rút nhưng đá thì chưa chắc đã lộ ra. Chúng ta thậm chí biết rõ một vài kẻ tình nghi phạm tội đang ở đó, ngay dưới mắt chúng ta, thậm chí cứ cách một thời gian lại xuất hiện trên tivi báo chí, nhưng chúng ta lại không có cách nào bắt giữ. Tại sao các vụ án tồn đọng, án treo hiện nay vẫn cao ngất ngưởng? Ngoài trình độ của bản thân bộ phận làm án, còn một nguyên nhân cực kỳ then chốt, đó chính là chiếc ô bảo kê phía sau đang phát huy tác dụng. Có thể nói thế này, bất cứ vụ án nào, chỉ cần chúng tôi ra hiện trường là cơ bản có thể đưa ra phán đoán, vụ án này có liên quan đến thế lực đen tối hay không. Linh cảm sẽ nhanh chóng trở thành hiện thực, các vụ án liên quan đến xã hội đen giống như một con tàu nát, anh vá được lỗ hổng này, thì lại xuất hiện lỗ hổng khác. Vô vàn lỗ hổng, vá mãi không xong."