Con tàu thả một mỏI neo, nằm cách xa cầu tàu Leith về phía ngoài, khiến tất cả hành khách chúng tôi phải ra tàu bằng thuyền nhỏ. Việc này chẳng lấy gì làm phiền phức, bởi hôm ấy trời lặng gió, trời lạnh ngắt và nhiều mây, với một lớp sương mù thấp bồng bềnh trên mặt nước. Thân tàu vì thế mà hoàn toàn khuất hẳn khi tôi tiến lại gần, nhưng những cột buồm cao vút của nó vẫn hiện lên cao ráo và sáng ngời trong ánh nắng nhấp nháy tựa ngọn lửa hồng. Con tàu vốn là một chiếc tàu buôn rộng rãi, tiện nghi, chỉ có điều phần mũi hơi tù và chở đầy ắp muối, cá hồi muối cùng những đôi tất vải lanh trắng mịn để mang sang Hà L lan.

Khi tôi bước lên boong, ngài thuyền trưởng liền ra chào đón tôi — đó là một ông Sang (hình như người vùng Lesmahago), một lão thủy thủ phệ nồng hậu, thân thiện, nhưng lúc bấy giờ có phần đang tất bật. Chưa có vị hành khách nào khác xuất hiện, thế nên tôi được mặc sức đi lại trên boong tàu, ngắm nhìn phong cảnh và thầm suy đoán xem những lời tiễn biệt mà tôi được hứa hẹn sẽ diễn ra như thế nào.

Toàn bộ Edinburgh và dãy Pentland Hills lấp lánh bên trên tôi trong thứ ánh sáng mờ ảo, chốc chốc lại bị che khuất bởi những cụm mây đen; về phần Leith, người ta chỉ thấy thấp thoáng nhữngh ngọn ống khói, còn trên mặt nước nơi sương mù bao phủ thì chẳng thấy gì ngoài một cõi mịt mờ. Bất chợt, tôi nghe thấy tiếng chèo khua vang vọng ra từ lớp sương đó, rồi ít phút sau (như thể xuất hiện từ làn khói lửa), một chiếc thuyền nhỏ trồi lên. Ngồi ở phần đuôi thuyền là một người đàn ông nghiêm nghị, được quấn khăn kín mít để chống cái lạnh, và bên cạnh ông là một thiếu nữ cao ráo, xinh xắn, dịu dàng khiến trái tim tôi suýt ngừng đập. Tôi hầu như chẳng có chút thời gian nào để kịp hoàn hồn và sẵn sàng đón tiếp nàng khi nàng bước lên boong tàu, vừa mỉm cười vừa cúi chào thật cung kính — điệu chào mà lúc này đã lịch thiệp hơn rất nhiều so với vài tháng trước, khi tôi mới lần đầu diện kiến phu nhân quý tộc. Chắc chắn là cả hai chúng tôi đều đã thay đổi rất nhiều: nàng trông có vẻ lớn bổng lên như một nhược mộc xinh tươi, duyên dáng. Giờ đây, nàng mang một vẻ e ấp, ngượng ngùng rất đỗi đáng yêu, rất hợp với nàng, tựa như một người đã bắt đầu ý thức hơn về bản thân và đã thực sự ra dáng thiếu nữ; và một điều nữa, chính bàn tay của cùng một vị "phù thủy" nọ đã nhào nặn cả hai chúng tôi, khiến cô Grant biến cả hai thành những kẻ bảnh bao, dẫu cô chỉ có thể làm cho một người rực rỡ.

Cùng một câu nói, với những từ ngữ chẳng khác nhau là mấy, thốt lên từ cả hai chúng tôi rằng đối phương đến đây cốt để chúc tụng và tiễn biệt, rồi ngay trong chớp mắt, chúng tôi chợt nhận ra mình sắp cùng nhau giương buồm lên đường.

— Ơ hay, sao Baby lại không chịu kể với mình nhỉ! — nàng thốt lên; rồi chợt nhớ ra bức thư mình đã được trao với điều kiện không được mở ra cho đến khi đã yên vị trên tàu. Bên trong có đính kèm một mẩu thư dành riêng cho tôi, nguyên văn thế này:

— Davie thân mến, — cậu nghĩ thế nào về lời tiễn biệt của tớ? Và cậu có ý kiến gì về người bạn đồng hành của mình đây? Cậu đã hôn chưa, hay đã ngỏ lời rồi? Tớ suýt nữa thì đặt bút ký tên ở đây, nhưng làm thế thì ẩn ý trong câu hỏi của tớ sẽ thành mơ hồ mất, mà trong trường hợp của chính mình thì tớ thừa biết câu trả lời rồi. Thế nên tớ xin bù vào đây vài lời khuyên nhủ khôn ngoan nhé. Đừng có nhút nhát quá, và vì Chúa, đừng có tỏ ra sỗ sàng quá đấy; chẳng có gì làm hại cậu bằng điều đó đâu.

Tớ là

Người bạn thân thiết kiêm gia sư của cậu,

Barbara Grant.

Tôi liền viết vội vài lời đáp từ và chúc tụng lên một tờ giấy xé ra từ cuốn sổ tay, nhét chung với một mẩu giấy khác của Catriona, niêm phong tất cả lại bằng chiếc nhẫn dấu mới khắc gia huy nhà Balfour, rồi nhờ người hầu của Prestongrange — kẻ vẫn đang đợi sẵn trong thuyền của tôi — mang về.

Lúc đó chúng tôi mới có thời gian thong thả ngắm nhìn nhau kỹ hơn, việc mà chúng tôi chưa kịp làm nổi dăm phút trước đó, khi cả hai cùng chung một nhịp đập mà siết chặt lấy tay nhau một lần nữa.

— Catriona ư? — tôi thốt lên. Dường như đó là câu nói đầu tiên cũng là câu nói duy nhất thể hiện chút tài hùng biện nghèo nàn của tôi.

— Chắc anh rất vui mừng khi gặp lại em chứ? — nàng hỏi.

— Anh nghĩ đó là một câu hỏi thừa thãi, — tôi đáp. — Chúng ta đã là những người bạn tri kỷ quá mức để phải thốt lên những lời khách sáo cho mấy chuyện cỏn con ấy.

— Chẳng lẽ cô ấy không phải là người con gái tuyệt vời nhất trên đời này sao? — nàng lại kêu lên. — Em chưa từng quen biết một người con gái nào vừa thành thật lại vừa xinh đẹp đến thế.

— Thế mà cô ấy lại chẳng thèm bận tâm đến Alpin dù chỉ bằng một cọng cải bẹ xanh, — tôi nói.

— À, cô ấy cứ hay nói thế thôi! — Catriona kêu lên. — Dẫu vậy, chính vì danh tiếng và dòng dõi quý phái của gia đình mà cô ấy đã cưu mang và đối xử với em vô cùng tốt bụng.

— Chà, để anh nói cho em biết lý do nhé, — tôi đáp. — Trên đời này có đủ loại gương mặt. Có gương mặt của Barbara, khiến ai nấy đều phải ngước nhìn, trầm trồ ngưỡng mộ, và nghĩ rằng cô ấy là một thiếu nữ tuyệt vời, dũng cảm và vui tươi. Và rồi có gương mặt của em, hoàn toàn khác biệt — anh chưa từng nhận ra nó khác biệt thế nào cho đến tận ngày hôm nay. Em không thể tự ngắm nhìn chính mình, và đó là lý do em không hiểu; nhưng chính vì tình yêu dành cho gương mặt của em mà cô ấy đã cưu mang và đối xử tốt với em. Và bất kỳ ai trên thế gian này cũng sẽ làm như vậy thôi.

— Bất kỳ ai á? — nàng hỏi.

— Mọi sinh linh đang sống! — tôi đáp.

— Ơ hay, thế thì thảo nào mấy người lính ở lâu đài lại bắt em đi! — nàng thốt lên.

— Barbara đã dạy em cách để bẫy anh rồi phải không, — tôi nói.

— Dù sao đi nữa, cô ấy cũng đã dạy cho em nhiều điều hơn thế. Cô ấy đã kể cho em nghe rất nhiều chuyện về anh David — toàn là những thói hư tật xấu của anh, và thỉnh thoảng cũng có vài điểm không đến nỗi tệ, — nàng vừa nói vừa mỉm cười. — Cô ấy đã kể cho em nghe tất cả những gì có thể nói về anh David, chỉ trừ việc anh sẽ đi trên chính chuyến tàu này. Và tại sao anh lại ra đi vậy?

Tôi liền kể cho nàng nghe.

— À, ừm, — nàng nói, — chúng ta sẽ có vài ngày đi cùng nhau, rồi (chắc là) sẽ tạm biệt nhau vĩnh viễn! Em đến để hội ngộ với cha em tại một nơi gọi là Helvoetsluys, và từ đó sang Pháp, để sống cảnh lưu vong bên cạnh vị tù trưởng của chúng tôi.

Tôi chẳng thể thốt lên được gì hơn ngoài một tiếng “Ơ!”, bởi cái tên James More lúc nào cũng khiến cổ họng tôi nghẹn đắng lại.

Nàng vô cùng nhạy bén khi nhận ra điều đó, và đoán được phần nào suy nghĩ trong lòng tôi.

— Có một điều em phải nói trước tiên, anh David ạ, — nàng cất lời. — Em nghĩ rằng có hai người trong số họ hàng nhà em đã đối xử với anh không được tốt cho lắm. Một trong hai người đó là James More, cha em, và người kia chính là Lãnh chúa Prestongrange. Bản thân ngài Prestongrange hoặc con gái ngài ấy hẳn đã tự lên tiếng rồi. Nhưng riêng về phần James More, cha em, em xin được giãi bày thế này: ông đã từng bị xiềng xích trong ngục tối; ông chỉ là một người lính ngay thẳng và một quý tộc vùng Cao nguyên chất phác; những toan tính của họ là gì thì ông chẳng bao giờ đoán nổi; nhưng nếu ông hiểu rằng điều đó gây phương hại đến một thiếu gia như anh, thì thà ông chết đi còn hơn. Và vì tình nghĩa giữa tất cả mọi người, em xin anh hãy tha thứ cho cha em và gia đình vì sai lầm đó.

— Catriona, — tôi nói, — sai lầm ấy là gì, anh chẳng màng bận tâm. Anh chỉ biết một điều duy nhất — rằng em đã đến gặp Prestongrange và quỳ gối cầu xin tha mạng cho anh. Ơ, anh thừa biết là em đi vì cha mình, nhưng khi ở đó, em cũng đã biện hộ cho anh nữa. Đó là điều mà anh không sao nói nên lời. Có hai điều mà anh không thể chịu đựng được khi nghĩ đến trong lòng: một là những lời tốt đẹp của em khi em tự nhận mình là người bạn nhỏ của anh, và hai là việc em đã cầu xin cho mạng sống của anh. Từ nay chúng ta đừng bao giờ nhắc đến chuyện tha thứ hay lỗi lầm gì nữa nhé.

Nói đoạn, chúng tôi đứng lặng đi, Catriona cúi nhìn boong tàu còn tôi ngắm nhìn nàng; và trước khi có thêm lời nào được thốt ra, khi một cơn gió nhẹ đã thổi lên từ hướng tây bắc, người ta bắt đầu bung những cánh buồm ra và kéo neo lên.

Ngoài hai chúng tôi ra còn có sáu vị hành khách khác, khiến khoang tàu chật ních người. Ba người là những thương gia vững chãi đến từ Leith, Kirkcaldy và Dundee, tất cả đều đang dấn thân vào một chuyến phiêu lưu buôn bán tại miền Thượng Đức. Một người là thương nhân người Hà L lan đang trên đường trở về; những người còn lại là các phu nhân thương gia đáng kính, và Catriona được gửi gắm vào sự chăm sóc của một người trong số họ. Bà Gebbie (đó là tên của vị phu nhân ấy) vì một cơ duyên lớn mà bị cơn say sóng hành hạ dữ dội, phải nằm bẹp dí ngày lẫn đêm trên giường. Ngoài ra, chúng tôi là những sinh vật duy nhất còn trẻ tuổi trên con tàu Rose, ngoại trừ một cậu nhóc xanh xao đảm nhận công việc cũ của tôi là phục vụ bàn ăn; và thế là thành ra Catriona và tôi hầu như chỉ còn biết bầu bạn với nhau. Chỗ ngồi của chúng tôi ở bàn ăn nằm sát cạnh nhau, nơi tôi luôn tận tụy phục vụ nàng với một niềm hạnh phúc vô bờ. Trên boong tàu, tôi trải chiếc áo choàng của mình thành một chỗ ngồi êm ái cho nàng; và vì thời tiết lúc ấy quá ư đẹp đẽ so với mùa đó, với những ngày và đêm lạnh giá đầy nắng, một ngọn gió nhẹ nhàng, đều đặn, và suốt dọc Biển Bắc chẳng mấy khi phải kéo căng một cánh buồm nào, chúng tôi cứ ngồi đó (chỉ chốc chốc lại đứng dậy đi lại cho ấm người) từ lúc mặt trời hé rạng cho đến tận tám, chín giờ tối dưới bầu trời đầy sao lấp lánh. Đôi khi, các thương gia hay Thuyền trưởng Sang lại nhìn sang và mỉm cười với chúng tôi, hoặc thả dăm câu trêu chọc vui vẻ rồi lướt qua; nhưng phần lớn thời gian họ đều chìm đắm trong chuyện cá trích, vải chintz và vải lanh, hay mải miết tính toán xem chuyến hải trình sao mà chậm chạp thế, và để mặc chúng tôi với thế giới riêng tư của mình — thứ vốn chẳng có gì quan trọng với ai ngoài chính chúng tôi.

Ban đầu, chúng tôi có vô số chuyện để trò chuyện và tự cho mình là khá thông minh, hóm hỉnh; bản thân tôi cũng hơi cố gắng để ra dáng một tay công tử hào hoa, còn nàng (tôi tin thế) thì sắm vai một thiếu nữ từng trải. Nhưng chẳng mấy chốc, chúng tôi trở nên cởi mở và tự nhiên hơn với nhau. Tôi gạt bỏ thứ tiếng Anh cao ngạo, bẻ chữ của mình đi (chẳng còn lại mấy phần) và quên béng cả những điệu cúi chào kiểu Edinburgh; còn về phần nàng, nàng chìm vào một thứ sự thân mật dịu dàng; và chúng tôi gắn bó bên nhau tựa những người cùng một nhà, chỉ có điều (về phía tôi) với một cảm xúc sâu sắc hơn nhiều.

Khoảng thời gian đó, dường như mọi câu chuyện rôm rả cũng cạn kiệt, nhưng không vì thế mà người này hay người kia cảm thấy kém vui hơn. Thỉnh thoảng, nàng lại kể cho tôi nghe những câu chuyện cổ tích dân gian, một kho tàng vô phú mà nàng biết rất nhiều, phần lớn trong số đó là học từ người bạn tóc đỏ Niel của tôi. Nàng kể vô cùng duyên dáng, và đó cũng chỉ là những câu chuyện trẻ con đáng yêu; nhưng niềm vui đối với tôi chính là âm thanh giọng nói của nàng, và cảm giác được nàng kể cho nghe còn mình thì chăm chú lắng nghe. Lại có những lúc, chúng tôi ngồi lặng thinh hoàn toàn, chẳng cần đến một cái nhìn để giao tiếp, và chỉ nếm trải bấy nhiêu sự ngọt ngào của việc ở bên nhau cũng đủ thấy hạnh phúc ngập tràn. Ở đây tôi chỉ nói thay cho lòng mình. Còn trong tâm trí người thiếu nữ ấy chứa đựng những gì, tôi không chắc là mình đã từng tự hỏi bản thân; còn trong tâm trí chính mình, tôi lại cảm thấy e ngại không dám nghĩ tới. Bây giờ thì tôi chẳng cần phải giấu giếm điều gì nữa, dù là với chính tôi hay với người đọc: tôi đã hoàn toàn yêu sâu sắc rồi. Nàng đứng chắn giữa tôi và ánh mặt trời. Như tôi đã nói, nàng bỗng cao lên trông thấy, nhưng là một sự phát triển đầy khỏe mạnh; nàng toát lên vẻ tràn trề sức sống, sự thanh tao và tinh thần dũng mãnh; và tôi ngỡ rằng dáng đi của nàng uyển chuyển tựa một chú nai non, còn dáng đứng thì thẳng thắn như một nhành bạch dương trên chốn núi non. Chỉ cần được ngồi bên nàng trên boong tàu thôi cũng đã là quá đủ đối với tôi rồi; và tôi xin cam đoan rằng mình chẳng mảy may bận tâm đến tương lai, cảm thấy vô cùng mãn nguyện với những gì đang tận hưởng lúc bấy giờ đến mức chẳng buồn tưởng tượng xa hơn đến bất kỳ bước tiến nào nữa — có chăng chỉ là thỉnh thoảng bị cám dỗ muốn cầm lấy bàn tay nàng và giữ chặt nó trong tay mình. Nhưng tôi lại quá ư bủn xỉn với những niềm vui mà mình đang có, nên chẳng dám liều lĩnh đánh cược điều gì.

Những gì chúng tôi trò chuyện thường xoay quanh chính chúng tôi hoặc đối phương, thế nên nếu có ai đó tò mò đến mức lắng ngheén lút, chắc hẳn kẻ đó sẽ cho rằng chúng tôi là những con người tự cao tự đại nhất trên trần gian. Có một hôm, khi chúng tôi đang say sưa với thói quen ấy, câu chuyện chuyển sang chủ đề về bạn bè và tình bạn, và giờ đây tôi nghĩ rằng khi ấy chúng tôi đang đi sát đến ranh giới nguy hiểm. Chúng tôi bàn luận xem tình bạn là một điều đẹp đẽ nhường nào, chúng tôi đã từng ít thấu hiểu nó ra sao, và nó đã biến cuộc sống thành một điều hoàn toàn mới mẻ như thế nào, cùng hàng ngàn những ẩn ý tương tự mà từ thuở khai thiên lập địa đến nay, những người trẻ tuổi rơi vào cùng hoàn cảnh vẫn luôn thốt lên. Rồi chúng tôi cùng cảm thán về sự kỳ lạ của hoàn cảnh ấy: rằng những người bạn thuở ban đầu gặp gỡ cứ như thể đó là lần đầu tiên họ xuất hiện trên đời, vậy mà mỗi người đều đã sống một khoảng thời gian khá dài, hoài phí thời gian bên những kẻ khác.

— Cuộc đời em chẳng làm được mấy chuyện to tát, — nàng nói, — và em có thể kể cho anh nghe toàn bộ năm phần sáu của nó chỉ trong dăm ba chữ ngắn ngủi. Em chỉ là một cô gái, mà đời con gái thì có thể xảy ra chuyện gì cơ chứ? Thế nhưng em đã từng cùng cả gia tộc tòng quân vào năm ’45. Những người đàn ông hành quân mang theo gươm súng, vài người trong số họ chia thành các lữ đoàn cùng mặc chung một họa tiết vải tartan; và em xin thưa là họ chẳng hề chậm chân trong việc hành quân đâu. Lại có cả các vị quý tộc từ vùng Miền xuôi đến, dẫn theo đám tá điền cưỡi ngựa cùng tiếng kèn trỗi lên, và tiếng kèn túi chiến trận vang lên rền rĩ vô cùng hùng tráng. Em cưỡi trên một chú ngựa nhỏ vùng Cao nguyên, đi bên tay phải của cha em — James More, và chính Glengyle. Và đây là một kỷ niệm đẹp đẽ mà em mãi ghi nhớ: Glengyle đã hôn lên mặt em, bởi vì (ông ấy bảo) ‘hỡi người thân tộc của ta, cháu là vị tiểu thư duy nhất của gia tộc đã đứng lên,’ trong khi lúc đó em chỉ là một cô bé nhỏ xíu chừng mười hai tuổi! Em cũng đã diện kiến Hoàng tử Charlie, và đôi mắt xanh ngắt của người; người thực sự rất khôi ngô! Em đã được vinh dự hôn lên bàn tay người ngay trước tiền tuyến của đạo quân. Ôi, chà, đó là những ngày tháng tươi đẹp, nhưng tất cả giờ đây tựa như một giấc mơ mà em đã trải qua để rồi tỉnh giấc. Mọi chuyện diễn ra theo chiều hướng nào thì anh thừa rõ; và đó lại là những ngày tháng tồi tệ nhất, khi toán lính áo đỏ lùng sục khắp nơi, còn cha và các bác của em phải trốn trên đồi, và em thì lén lút mang thức ăn cho họ vào giữa đêm khuya hoặc lúc rạng đông khi gà gáy sang canh. Vâng, em đã đi bộ giữa màn đêm không biết bao nhiêu lần, tim đập thình thịch vì sợ hãi bóng tối bao trùm. Thật kỳ lạ là chưa bao giờ em bị con ma quỷ nào quấy rầy cả; người ta bảo phụ nữ đi đường thường được bình an. Tiếp theo là đám cưới của bác em, và đó thực sự là một thảm kịch kinh hoàng trên tất cả. Tên của người phụ nữ đó là Jean Kay; và đêm hôm ấy tại Inversnaid, chính bà ấy đã giữ em lại trong phòng cùng mình, vào đêm chúng ta bắt cóc bà ấy khỏi tay người thân theo phong tục cổ xưa. Bà ấy cứ lưỡng lự tiến thoái lưỡng nan; phút trước thì muốn cưới Rob, phút sau lại chẳng mải mai màng gì đến ông ấy nữa. Em chưa từng thấy một người phụ nữ nào vô tích sự đến thế; ấy thế mà chẳng lẽ mọi thứ thuộc về bà ta lại không thể quyết định nổi một câu đồng ý hay từ chối hay sao. Chà, bà ấy là một góa phụ; và trong thâm tâm em chưa bao giờ nghĩ một người góa phụ lại là một người phụ nữ tốt cả.

— Catriona! — tôi thốt lên. — Sao em lại có thể vơ đũa cả nắm như thế?

— Em chẳng biết nữa, — nàng đáp; — em chỉ đang nói lên cảm giác hiện lên trong lòng mình mà thôi. Rồi sau đó lại tái giá với một người đàn ông khác! Thật đáng hổ thẹn! Nhưng tính bà ta vốn thế; bà ấy đã lấy lại người Bác Robin của em, cùng ông ấy đi lễ nhà thờ và ra chợ một thời gian; rồi cảm thấy chán ngấy, hoặc bị người thân túm tụm lại khuyên nhủ xuôi chiều, hay có lẽ vì thấy xấu hổ; tóm lại là bà ấy đã bỏ trốn, quay trở về với họ hàng nhà mình, rồi bịa chuyện rằng chúng em đã giam cầm bà ấy dưới hồ, và em chẳng muốn kể hết mọi chuyện đâu. Kể từ ngày đó, em chẳng bao giờ đánh giá cao bất kỳ người phụ nữ nào nữa. Và rồi cuối cùng thì cha em — James More, cũng rơi vào cảnh ngục tù, và phần còn lại thì anh cũng rõ chẳng kém gì em.

— Và qua tất cả những chuyện đó, em chẳng có lấy một người bạn nào sao? — tôi hỏi.

— Không, — nàng đáp; — em cũng từng khá thân thiết với dăm ba cô thôn nữ trên các sườn đồi, nhưng để gọi là bạn tri kỷ thì không.

— Chà, câu chuyện của anh thì đơn giản thôi, — tôi nói. — Anh chưa từng có lấy một người bạn đúng nghĩa nào cho đến khi gặp được em.

— Thế còn vị Mr. Stewart dũng cảm đó thì sao? — nàng gặng hỏi.

— Ơ, phải rồi, anh suýt quên mất ông ấy, — tôi đáp. — Nhưng ông ấy là một người đàn ông, và điều đó khác xa lắm.

— Em nghĩ thế đấy, — nàng nói. — Ôi, vâng, hoàn toàn khác biệt chứ.

— Và rồi còn một người nữa, — tôi nói. — Đã có lúc anh tưởng mình có một người bạn, nhưng hóa ra lại là một sự thất vọng.

Nàng hỏi đó là nam hay nữ.

— Là một nam nhân, — tôi đáp. — Chúng tôi từng là hai cậu học trò xuất sắc nhất ở trường của cha tôi, và chúng tôi tưởng rằng mình vô cùng quý mến nhau. Chà, rồi thời điểm cũng đến khi cậu ta lên Glasgow để làm việc cho một hiệu buôn, đó là người họ hàng đời thứ hai cách một đời của cậu ta; cậu ta viết thư cho tôi dăm ba lần qua người đưa thư; rồi cậu ta tìm được những người bạn mới, còn tôi dẫu viết thư đến mỏi cả tay cũng chẳng nhận được chút hồi âm nào. Chà, Catriona ạ, anh đã phải mất một thời gian rất dài mới có thể tha thứ cho thế giới này. Chẳng có gì cay đắng hơn việc đánh mất một người bạn mà mình từng hết lòng tin tưởng.

Bấy giờ nàng bắt đầu gặng hỏi tôi tỉ mỉ về diện mạo và tính cách của kẻ đó, bởi chúng tôi luôn quan tâm sâu sắc đến mọi điều liên quan đến đối phương; cho đến cuối cùng, vào một thời điểm vô cùng tồi tệ, tôi chợt nhớ ra những bức thư của hắn và liền đứng dậy đi vào khoang tàu lấy xấp thư ra.

— Đây là thư của hắn, — tôi nói, — và tất cả những bức thư tôi từng nhận được. Đó cũng là tất cả những gì anh có thể kể về bản thân mình; phần còn lại thì em rõ chẳng kém gì anh.

— Vậy anh có cho em đọc chúng không? — nàng hỏi.

Tôi bảo nàng cứ tự nhiên nếu không phiền; và nàng giục tôi cứ đi chỗ khác để nàng đọc từ đầu đến cuối. Số thư tôi đưa cho nàng khi ấy không chỉ gói gọn những bức thư từ người bạn giả tạo kia, mà còn nhét chung một vài bức của Mr. Campbell khi ông ở thị trấn dự Đại hội đồng, cùng để tổng hợp lại toàn bộ những gì từng được viết cho tôi: vài dòng ngắn ngủi của Catriona, và hai bức thư tôi nhận được từ cô Grant — một bức khi tôi ở đảo Bass và một bức trên con tàu này. Nhưng ngặt một nỗi là lúc đó tôi chẳng mảy nào nhớ đến hai bức thư sau.

Tôi lúc bấy giờ đang chìm trong trạng thái u mê trước hình bóng người thiếu nữ ấy đến mức làm gì cũng mặc kệ, thậm chí ở cạnh nàng hay đi khuất tầm mắt cũng chẳng còn quan trọng; tôi đã bị lây nhiễm nàng tựa như một thứ cơn sốt cao quý cứ âm ỉ cháy trong lồng ngực tôi, ngày lẫn đêm, dẫu khi thức hay lúc ngủ. Thế nên khi bước ra phần mũi tàu nơi những con sóng lớn vỗ ì oạp vào mạn, tôi chẳng hề vội vã quay trở lại như bạn tưởng; trái lại, tôi còn cố kéo dài thời gian vắng mặt như một cách đổi vị cho niềm vui. Tôi nghĩ bản thân vốn chẳng phải là một kẻ theo chủ nghĩa hưởng thụ cho lắm; và cho đến lúc đó, quãng đời tôi nhận được quá ít ỏi niềm vui đến mức có lẽ tôi được phép chìm đắm trong nó lâu hơn một chút.

Khi tôi quay trở lại bên nàng, tôi mang một cảm giác mơ hồ, nhói đau tựa như một chiếc khóa bị tuột, bởi nàng trả lại xấp thư với thái độ lạnh lùng làm sao.

— Em đã đọc hết rồi chứ? — tôi hỏi; và tôi cảm thấy giọng mình nghe không được tự nhiên cho lắm, bởi trong đầu tôi đang bấn loạn không hiểu vì sao nàng lại khó chịu.

— Ý anh là muốn em đọc hết ư? — nàng hỏi.

Tôi lí nhí đáp “Phải”.

— Cả bức thư cuối cùng đó nữa sao? — nàng hỏi.

Lúc này thì tôi đã hiểu chuyện gì đang xảy ra; nhưng tôi chẳng muốn nói dối nàng. — Anh giao tất cả cho em mà chẳng hề suy tính gì, — tôi nói, — cứ nghĩ rằng em sẽ đọc hết. Anh chẳng thấy có điểm gì bất ổn trong đó cả.

— Cấu tạo của em khác anh, — nàng nói. — Cảm ơn Chúa vì em được sinh ra không giống như thế. Đó không phải là một bức thư thích hợp để đưa cho em xem. Viết ra những điều ấy cũng chẳng phải phép chút nào.

— Anh nghĩ là em đang nói đến người bạn của chính mình, Barbara Grant, phải không? — tôi hỏi.

— Chẳng có gì cay đắng hơn việc đánh mất một người bạn mà mình từng hết lòng tin tưởng, — nàng lặp lại câu nói của chính tôi.

— Anh nghĩ chính tình bạn mà em từng tin tưởng mới là thứ giả dối! — tôi kêu lên. — Em gọi thứ công lý gì đây khi lại đi trách mắng anh chỉ vì dăm ba câu chữ mà một đứa con gái điên rồ, bồng bột viết xuống một mảnh giấy? Chính em cũng rõ anh đã cư xử với sự tôn trọng nhường nào — và sẽ luôn như thế.

— Vậy mà anh lại mang chính bức thư đó ra cho em xem đấy thôi! — nàng nói. — Em không cần những loại bạn bè như thế. Mr. Balfour ạ, em hoàn toàn có thể sống tốt mà không cần cô ta — hay cả anh nữa.

— Đây là lòng biết ơn sâu sắc của em đấy phỏng? — tôi nói.

— Em vô cùng biết ơn anh, — nàng đáp. — Xin anh hãy mang những bức thư của anh đi cho khuất mắt. — Nàng có vẻ nghẹn ngào khi thốt lên từ đó, khiến nó nghe chẳng khác nào một lời nguyền rủa.

— Em sẽ chẳng bao giờ phải mở lời lần thứ hai đâu, — tôi nói; rồi nhặt xấp thư lên, bước về phía trước một quãng và quăng chúng xa nhất có thể xuống biển. Chỉ suýt chút nữa thôi là tôi cũng tự nhảy xuống theo chúng rồi.

Suốt quãng thời gian còn lại trong ngày, tôi cứ đi qua đi lại với cơn thịnh nộ bừng bừng. Chẳng có từ ngữ cay độc nào mà tôi không trút lên đầu nàng trong tâm tưởng trước khi mặt trời lặn. Mọi điều tôi từng nghe về sự kiêu hãnh của người Cao nguyên dường như đều bị vượt qua; rằng một thiếu nữ (còn chưa trưởng thành) lại có thể nổi giận trước một lời ám chỉ cỏn con đến thế, lại còn từ người bạn thân thiết nhất mà nàng từng ca ngợi không ngớt miệng! Tôi mang trong lòng những suy nghĩ cay đắng, sắc bén và lạnh lùng đối với nàng, giống như sự hờn dỗi của một cậu nhóc cứng đầu. Nếu quả thật tôi đã hôn nàng (tôi nghĩ), có lẽ nàng đã đón nhận nó khá nhẹ nhàng; thế nhưng chỉ vì điều đó được viết ra, lại đượm chút giọng điệu đùa cợt, mà nàng lại nổi giận đùng đùng một cách lố bịch như thế. Tôi thầm nghĩ phái nữ hình như thiếu đi sự tinh tế, khiến những người đàn ông tội nghiệp chỉ biết khóc thét cho qua chuyện.

Đến bữa tối, chúng tôi lại ngồi cạnh nhau, và ôi chao, mọi thứ đã đổi khác nhường nào! Nàng đối xử với tôi lạnh nhạt như sữa đông; gương mặt nàng cứng đơ như một con búp bê gỗ; tôi vừa muốn tát cho nàng một cái, vừa muốn quỳ rạp dưới chân nàng, nhưng nàng chẳng cho tôi lấy một cơ hội nhỏ nhoi nào để làm điều đó. Ngay khi bữa ăn kết thúc, nàng liền quay sang chăm sóc bà Gebbie — việc mà trước đây hình như nàng có phần lơ đễnh. Nhưng nàng quyết tâm bù đắp lại quãng thời gian đã mất, và trong phần còn lại của hải trình, nàng tỏ ra vô cùng chu đáo với vị phu nhân lớn tuổi, đồng thời trên boong tàu, nàng bắt đầu trò chuyện với Thuyền trưởng Sang nhiều hơn mức mà tôi cho là khôn ngoan. Không phải vị Thuyền trưởng trông không đáng kính hay không ra dáng một người cha; chỉ là tôi căm ghét việc phải chứng kiến nàng tỏ ra thân mật dù chỉ là chút ít với bất kỳ ai ngoài tôi ra.

Tóm lại, nàng quá nhanh nhạy trong việc tránh mặt tôi, và lúc nào cũng vây quanh mình bằng những người khác, khiến tôi phải rình rập suốt một thời gian dài mới tìm được cơ hội; và sau khi tìm được rồi, tôi lại chẳng làm nên trò trống gì, như các bạn sắp được nghe đây.

— Anh chẳng tài nào đoán được mình đã mạo phạm em ở điểm nào, — tôi nói; — chắc chắn nó chưa đến mức không thể tha thứ được đâu. Ôi, xin hãy thử tha thứ cho anh xem nào.

— Tôi chẳng có sự tha thứ nào dành cho anh cả, — nàng đáp; và những từ ngữ thốt ra từ cổ họng nàng nghe lạnh băng như những hòn bi ve. — Tôi vô cùng biết ơn mọi lòng tốt của anh. — Và nàng cúi chào tôi một cái nhún gối cụt ngủn.

Nhưng tôi đã tự nhủ với lòng từ trước là sẽ phải nói nhiều hơn thế, và tôi quyết định sẽ nói cho bằng hết.

— Còn một chuyện thế này, — tôi nói. — Nếu việc anh cho xem bức thư đó làm tổn thương đến sự câu nệ của em, thì nó chẳng hề liên quan gì đến cô Grant cả. Cô ấy viết thư không phải cho em, mà cho một kẻ nghèo hèn, bình thường, đáng lẽ phải đủ khôn ngoan để không đem nó ra khoe. Nếu em muốn trách mắng ai đó —

❀ ❀ ❀

— Tôi khuyên anh đừng nên nhắc đến cô gái đó thêm một lời nào nữa! — Catriona cắt ngang. — Đó là kẻ mà tôi thà chết cũng không thèm nhìn mặt, dù cô ta có đang hấp hối đi chăng nữa. — Nàng quay phắt đi, rồi đột ngột quay trở lại. — Anh có dám thề là sẽ chấm dứt mọi quan hệ với cô ta không? — nàng hét lên.

— Thật tình, tôi không đời nào lại bất công đến mức ấy đâu, — tôi đáp; — mà cũng chẳng thể vô ơn như thế được.

Và lần này đến lượt tôi quay lưng bỏ đi.

Sương mù trên biển.

E thẹn.

Nghỉ ngơi.