Nơi chúng tôi tìm được nằm ở tầng trên của một ngôi căn nhà tựa lưng vào con kênh. Chúng tôi có hai căn phòng, căn thứ hai đi vào từ căn thứ nhất; mỗi phòng đều có một chiếc lò sưởi nhô hẳn ra sàn theo kiểu Hà Lan; và vì nằm cạnh nhau, mỗi phòng đều có chung một tầm nhìn từ cửa sổ hướng ra đỉnh của một tán cây phía dưới trong khoảng sân nhỏ, một đoạn kênh rạch, những ngôi nhà mang kiến trúc Hà Lan và một ngọn tháp nhà thờ ở bờ bên kia. Một chuỗi chuông đầy đủ được treo trong ngọn tháp ấy đã tạo ra thứ âm thanh tuyệt diệu; và hễ có chút nắng nào, nó đều chiếu thẳng vào hai căn phòng của chúng tôi. Chúng tôi cho người mang những bữa ăn ngon từ một quán rượu gần đó tới.
Đêm đầu tiên, cả hai chúng tôi đều khá mệt mỏi, và nàng thì mệt lử đi. Chẳng có mấy lời qua tiếng lại giữa chúng tôi, và tôi giục nàng đi ngủ ngay khi ăn xong. Sáng sớm hôm sau, tôi viết thư cho Sprott bảo gửi hành lý của nàng tới, kèm theo vài dòng gửi Alan tại cơ quan của thủ lĩnh anh ấy; rồi cho người đi gửi, đồng thời chuẩn bị sẵn bữa sáng cho nàng trước khi tôi đánh thức nàng dậy. Tôi có chút bối rối khi nàng bước ra trong bộ y phục duy nhất trên người cùng vết bùn đường còn vấy trên đôi tất. Qua những gì tôi đã dò hỏi, có vẻ như phải mất dăm ba ngày nữa hành lý của nàng mới tới được Leiden, và rõ ràng nàng rất cần có quần áo để thay đổi. Ban đầu nàng không muốn tôi tốn kém khoản đó; nhưng tôi nhắc nàng rằng giờ đây nàng là em gái của một kẻ giàu có và phải ăn mặc sao cho xứng với vai trò ấy, thế là chúng tôi chưa đi đến cửa hàng thứ hai mà nàng đã hoàn toàn bị cuốn vào cái thú vui ấy, đôi mắt ngời sáng. Tôi thấy vui khi nhìn nàng ngây thơ và tận hưởng niềm vui này một cách trọn vẹn đến vậy. Điều kỳ lạ hơn là cái cơn say sưa mà chính bản thân tôi cũng vướng phải; tôi chẳng bao giờ thấy thỏa mãn rằng mình đã mua cho nàng đủ hay đẹp, và chẳng bao giờ thấy chán ngán khi ngắm nhìn nàng trong những bộ trang phục khác nhau. Quả thực, tôi bắt đầu hiểu đôi chút về sự chìm đắm của cô Grant vào sở thích y phục; bởi sự thật là, khi bạn có một nền tảng là một thân thể xinh đẹp để tôn lên, thì toàn bộ công việc ấy trở thành một vẻ đẹp. Phải nói rằng vải chintz của Hà Lan vừa đẹp vừa rẻ một cách phi thường; nhưng tôi sẽ phải hổ thẹn nếu ghi lại số tiền mình đã bỏ ra mua tất cho nàng. Tựu trung lại, tôi đã vung tay một khoản lớn cho cái thú vui mua sắm này (nếu có thể gọi là thế) đến mức trong một thời gian dài tôi thấy ngượng ngùng chẳng dám tiêu thêm xu nào nữa; và để bù lại, tôi đành để cho các phòng của chúng tôi khá trống trải. Nếu chúng tôi có giường để nằm, nếu Catriona có chút xúng xính điệu đà, và tôi có đủ ánh sáng để ngắm nhìn nàng, thì bấy nhiêu thôi cũng đã là nơi ăn chốn ở quá ư sung túc đối với tôi rồi.
Đến cuối buổi mua sắm đó, tôi mừng rỡ để nàng ở cửa cùng toàn bộ số đồ đạc chúng tôi đã mua, còn mình thì bước ra một quãng đường dài đi bộ một mình để tự lên lớp dạy dỗ bản thân. Tôi vừa rước về dưới mái nhà mình, và có thể nói là ấp ủ gần như sát ngực mình, một thiếu nữ vô cùng xinh đẹp, kẻ mà sự ngây thơ chính là mối hiểm họa của nàng. Cuộc trò chuyện của tôi với ông già người Hà Lan, cùng những lời nói dối mà tôi buộc phải thốt ra, đã sớm mang lại cho tôi ý thức về việc hạnh kiểm của tôi sẽ trông ra sao trong mắt người khác; và giờ đây, sau sự ngưỡng mộ mãnh liệt mà tôi vừa trải qua cùng sự vô độ khi tiếp tục những món mua sắm phù phiếm của mình, tôi bắt đầu tự nghĩ về tình cảnh ấy như một canh bạc vô cùng mạo hiểm. Tôi tự hỏi rằng nếu mình thực sự có một người em gái, liệu tôi có đày đọa em mình vào hoàn cảnh phơi bày như thế này không; rồi thấy vấn đề quá ư nan giải, tôi bèn đổi câu hỏi thành liệu mình có dám phó mặc Catriona trong tay bất kỳ một sinh linh Thiên Chúa giáo nào khác hay không, và câu trả lời cho điều đó khiến mặt tôi nóng bừng lên. Lại càng có lý do hơn, từ khi tôi đã bị sập bẫy và lừa gạt cô gái vào một tình thế không đáng có, rằng tôi phải cư xử trong hoàn cảnh ấy với sự chuẩn mực đến từng chi tiết nhỏ. Nàng hoàn toàn phụ thuộc vào tôi về miếng ăn chỗ ở; một khi tôi làm tổn hại đến sự e ấp của nàng, nàng chẳng có chốn nào để lui về. Hơn nữa, tôi là chủ nhà và là người bảo bọc nàng; và tôi càng trượt vào những vị trí này một cách đường đột bao nhiêu, thì càng ít lời bào chữa cho tôi bấy nhiêu nếu tôi lợi dụng chúng để thúc đẩy ngay cả một ý định chính đáng nhất; bởi với những cơ hội mà tôi đang nắm giữ, thứ mà không một bậc cha mẹ khôn ngoan nào có thể dung túng dù chỉ trong khoảnh khắc, thì ngay cả ý định chân chính nhất cũng trở thành bất công. Tôi nhận ra mình phải cực kỳ giữ khoảng cách trong các mối quan hệ; nhưng đồng thời cũng không được quá mức lạnh lùng; bởi nếu tôi không có quyền xuất hiện trong nhân dạng một kẻ theo đuổi, tôi vẫn phải xuất hiện đều đặn, và nếu có thể thì thật dễ chịu, trong nhân dạng của một người chủ nhà. Rõ ràng tôi sẽ cần rất nhiều sự khéo léo và ứng xử, có lẽ là vượt quá số tuổi của tôi. Nhưng tôi đã lao vào nơi mà các bậc thánh nhân còn phải e dè bước tới, và chẳng có lối thoát nào cho tình thế đó ngoài việc cư xử cho đúng đắn chừng nào tôi còn ở trong đó. Tôi tự đặt ra một bộ quy tắc để dẫn đường; cầu xin sức mạnh để có thể tuân thủ chúng, và như một sự trợ giúp mang tính người hơn cho mục đích ấy, tôi mua một cuốn sách giáo khoa về luật. Đây là tất cả những gì tôi có thể nghĩ ra, tôi thả lỏng khỏi những suy ngẫm nghiêm trang ấy; thế là tâm trí tôi lập tức sục sôi một thứ tinh thần phấn chấn dễ chịu, và tôi quay về nhà tựa như kẻ đang bước đi trên mây. Khi tôi nghĩ đến cái tên "nhà" ấy, và gợi lại hình ảnh bóng hình đang chờ đợi tôi giữa bốn bức tường, tim tôi đập rộn trong lồng ngực.
Những rắc rối của tôi bắt đầu ngay khi tôi trở về. Nàng chạy ra chào đón tôi với niềm vui hiển hiện và đầy xúc động. Nàng còn mặc trọn bộ quần áo mới mà tôi vừa mua cho; trông nàng mặc chúng đẹp không diễn tả nổi, cứ thế đi lại quanh quẩn và nhún gối chào để khoe chúng và để được ngắm nhìn. Tôi chắc rằng mình đã đón nhận điều đó với một vẻ mặt chẳng mấy xởi lởi, bởi tôi cứ ngỡ mình sắp nghẹn ngào vì những lời sắp thốt ra.
"Thôi nào," nàng nói, "nếu anh không thèm đếm xỉa gì đến những bộ quần áo đẹp của tôi, thì hãy xem tôi đã làm gì với hai căn phòng của chúng ta đi." Và nàng cho tôi xem căn phòng đã được quét dọn sạch sẽ tinh tươm, ngọn lửa bập bùng trong hai chiếc lò sưởi.
Tôi mừng vì có cơ hội tỏ ra nghiêm khắc hơn một chút so với thực lòng mình cảm thấy. "Catriona," tôi bảo, "anh rất không hài lòng với em, và từ nay em không được phép đặt tay vào phòng của anh nữa. Một trong hai chúng ta phải nắm quyền khi chúng ta ở đây cùng nhau; thật phải lẽ nhất khi đó là anh, người vừa là đàn ông vừa lớn tuổi hơn; và anh đưa ra điều đó như mệnh lệnh của mình."
Nàng nhún gối chào tôi một cái; điệu bộ ấy đáng yêu đến lạ lùng. "Nếu anh cứ hay gắt gỏng," nàng nói, "thì em buộc phải làm điệu bộ đáng yêu với anh thôi, Davie. Em sẽ rất vâng lời, như lẽ ra phải thế khi từng mũi chỉ đường may trên khắp con người em đều thuộc về anh. Nhưng anh cũng đừng nên gắt gỏng quá đấy, bởi giờ thì em chẳng còn ai khác nữa rồi."
Điều này đâm vào tôi một cú đau điếng, và tôi vội vã, như một sự ăn năn chuộc tội, xóa sạch mọi hiệu quả tốt đẹp từ câu nói trước của mình. Theo hướng này thì tiến triển dễ dàng hơn nhiều, giống như đi xuống dốc; nàng dắt tôi bước tới, mỉm cười; trước hình bóng nàng, giữa ánh lửa rực rỡ cùng những cái gật đầu và ánh nhìn xinh đẹp, trái tim tôi hoàn toàn tan chảy. Chúng tôi dùng bữa với niềm vui thích và sự dịu dàng vô biên; và cả hai dường như hòa quyện làm một, đến nỗi chính tiếng cười của chúng tôi cũng vang lên tựa như một sự ân cần.
Giữa lúc ấy, tôi sực tỉnh lại những ký ức tốt đẹp hơn, lắp bắp vài lời cáo lỗi, rồi cắm cúi lao vào việc học một cách thô lỗ. Đó là một cuốn sách dày dặn, đầy tính giáo hóa mà tôi đã mua, do cố Tiến sĩ Heineccius viết, trong đó tôi sẽ phải đọc rất nhiều trong vài ngày tới và thường vô cùng mừng rỡ vì chẳng có ai tra vấn tôi về những điều mình đọc. Tôi ngỡ như nàng có cắn môi một chút với tôi, và điều đó cứa vào lòng tôi. Quả thực nó khiến nàng hoàn toàn đơn độc, nhất là khi nàng vốn ít đọc sách và chẳng bao giờ có lấy một cuốn. Nhưng tôi biết làm sao đây?
Thế là phần còn lại của buổi tối trôi qua hầu như không một lời thoại.
Tôi chỉ muốn tự đấm vào mặt mình. Đêm hôm đó tôi không tài nào nằm ngủ được vì giận dữ và hối hận, cứ đi qua đi lại bằng đôi chân trần cho đến tận khi tê cóng, bởi lò sưởi đã tắt từ bao giờ và cái lạnh cắt da cắt thịt. Ý nghĩ về nàng ở căn phòng bên cạnh, ý nghĩ rằng nàng thậm chí có thể nghe thấy tiếng tôi bước đi, ký ức về sự cục cằn của mình và việc tôi phải tiếp tục tuân theo cái con đường bất nhân ấy nếu không muốn bị mang tiếng xấu, đã đẩy tôi đến bờ vực phát điên. Tôi đứng đó tựa như một kẻ kẹt giữa Scylla và Charybdis: Nàng phải nghĩ về tôi thế nào đây? đó là ý nghĩ duy nhất làm tôi mềm lòng đến mức yếu đuối. Rồi điều gì sẽ đến với chúng tôi đây? là ý nghĩ thứ hai tiếp thêm cho tôi sự kiên quyết. Đây là đêm đầu tiên tôi mất ngủ và phân tâm, và tôi sẽ còn phải trải qua rất nhiều đêm như thế, đi đi lại lại như một kẻ mất trí, có lúc khóc lóc như một đứa trẻ, có lúc cầu nguyện (tôi rất muốn hy vọng thế) như một tín đồ Ki-tô giáo.
Nhưng cầu nguyện thì không quá khó, cái khó nằm ở khâu thực hành. Ở trước mặt nàng, và trên hết là nếu tôi cho phép bất kỳ sự thân mật nào nhen nhóm, tôi nhận ra mình hoàn toàn không kiểm soát được những gì sẽ diễn ra sau đó. Nhưng việc ngồi cả ngày trong cùng một phòng với nàng, và giả vờ cắm cúi vào cuốn Heineccius, thì vượt quá sức chịu đựng của tôi. Thế nên cuối cùng tôi đành chọn cách vắng mặt nhiều nhất có thể; tới lớp nghe giảng và ngồi đó đều đặn, thường thì chẳng chú tâm mấy, bằng chứng là mấy hôm trước tôi tìm thấy trong một cuốn vở từ thời đó, nơi tôi đã bỏ dở việc theo dõi một bài giảng đạo đức và tiện tay nguệch ngoạc vào sách mấy vạn thơ tồi tệ, dẫu cho văn phong Latinh có phần khá hơn những gì tôi từng nghĩ mình có thể viết nổi. Cái hại của cách làm này ngặt nỗi lại lớn gần bằng cái lợi. Tôi có ít thời gian phải thử thách hơn, nhưng tôi tin rằng, chừng nào thời gian ấy còn kéo dài, thì tôi lại càng bị thử thách dữ dội bấy nhiêu. Bởi vì nàng bị bỏ mặc cho sự cô đơn quá lâu, nên nàng thường ra chào đón sự trở lại của tôi với một sự nồng nhiệt ngày càng dâng cao suýt làm tôi ngộp thở. Những cử chỉ thân thiện ấy tôi buộc phải lạnh lùng đẩy lùi; và sự từ chối của tôi đôi khi làm tổn thương nàng cay đắng đến mức tôi phải dịu giọng lại và tìm cách bù đắp cho nàng bằng sự ân cần. Cứ thế, khoảng thời gian của chúng tôi trôi qua trong những thăng trầm, hờn giận và thất vọng, khiến tôi suýt có thể nói rằng (nếu có thể thốt lên với sự kính cẩn) tôi đã bị đóng đinh trên thập giá.
Gốc rễ của rắc rối nằm ở sự ngây thơ phi thường của Catriona, điều khiến tôi không hẳn là ngạc nhiên mà ngập tràn lòng thương xót cùng sự ngưỡng mộ. Nàng dường như chẳng mảy may nghĩ gì về hoàn cảnh của chúng tôi, chẳng có chút nhận thức nào về những giằng xé của tôi; hễ thấy bất kỳ dấu hiệu yếu đuối nào của tôi là nàng lại chào đón bằng niềm vui đáp lại; và khi tôi bị dồn ép phải quay về với những chiến lũy phòng thủ của mình, nàng không phải lúc nào cũng che giấu được nỗi buồn bực. Có những lúc tôi tự nhủ, "Nếu con bé yêu đến đỗi quên mình, và giăng bẫy để tóm lấy ta, thì chắc nó cũng chẳng cư xử khác đi là bao;" và rồi tôi lại rơi vào nỗi kinh ngạc trước sự khờ khạo của phái nữ, những kẻ mà (trong những khoảnh khắc ấy) tôi cảm thấy mình không xứng đáng làm hậu duệ.
Có một điểm cụ thể xoay quanh cuộc chiến giữa chúng tôi, và trớ trêu thay, đó lại là vấn đề quần áo của nàng. Hành lý của tôi chẳng mấy chốc đã theo tôi từ Rotterdam đến nơi, và của nàng từ Helvoet. Giờ đây nàng có thể coi là có tới hai tủ quần áo; và giữa chúng tôi dần hiểu ngầm với nhau (tôi chẳng bao giờ biết bằng cách nào) rằng khi nào nàng thân thiện thì nàng sẽ mặc quần áo do tôi mua, còn khi ngược lại thì mặc đồ của chính mình. Điều đó ngầm ý như một cái tát, và (có thể coi là) sự từ chối lòng biết ơn của nàng; và tôi cảm nhận điều đó thắt lại trong ngực, nhưng thường thì tôi đủ khôn ngoan để làm như không thấy sự tình ấy.
Cũng có lần, tôi trót sa vào một trò trẻ con còn tệ hơn cả nàng; sự việc diễn ra thế này. Trên đường từ lớp học về nhà, khi đang nghĩ về nàng một cách đầy sùng kính với rất nhiều tình yêu thương và kèm theo cả khối bực dọc, nỗi bực dọc ấy bắt đầu phai nhạt dần trong tâm trí tôi; rồi thoáng thấy bên khung cửa sổ một loại hoa nhân tạo mà người Hà Lan rất tài tình trong nghệ thuật chế tác, tôi liền chiều theo một phút bốc đồng mà mua nó cho Catriona. Tôi không biết tên loài hoa ấy, nhưng nó có sắc hồng, và tôi nghĩ nàng sẽ thích thú với nó, bèn mang về nhà cho nàng với một trái tim tràn ngập sự dịu dàng. Tôi đã để nàng mặc đồ của mình, và khi tôi trở về để rồi thấy nàng đã thay toàn bộ trang phục cùng một nét mặt tương ứng, tôi chỉ liếc nhìn nàng một cái từ đầu đến chân, nghiến chặt hàm răng, giật tung cửa sổ ném bông hoa của mình xuống khoảng sân, rồi (giữa cơn thịnh nộ và sự thận trọng) tự lôi bản thân ra khỏi căn phòng đó, tiện tay sập cửa cái rầm khi bước ra.
Trên bậc cầu thang dốc đứng, suýt chút nữa tôi đã ngã dúi dụi, và điều đó giúp tôi lấy lại bình tĩnh, để rồi tôi lập tức nhận ra sự ngớ ngẩn trong hành vi của mình. Tôi không bước ra đường cái như dự định ban đầu, mà đi thẳng xuống khoảng sân chung của tòa nhà, nơi vốn luôn quạnh quẽ, và ở đó tôi nhìn thấy bông hoa của mình (thứ đã ngốn của tôi một khoản tiền lớn hơn nhiều so với giá trị thực) đang vướng lơ lửng trên cành cây trơ trụi lá. Tôi đứng bên bờ kênh, nhìn xuống lớp băng giá. Những người nhà quê đi ngang qua trên đôi giày trượt băng, và tôi đâm ra ganh tị với họ. Tôi chẳng thấy chút lối thoát nào khỏi cái tình thế oái ăm mình đang vướng vào, thậm chí chẳng có nổi một đường lui để quay lại căn phòng mà tôi vừa rời đi. Trong thâm tâm, tôi không mảy may nghi ngờ rằng mình vừa vô tình để lộ bí mật tình cảm của bản thân; và để tệ hại hơn, tôi lại đồng thời phơi bày (với một vẻ ngớ ngẩn trẻ con đáng trách) sự bất lịch sự đối với vị khách bất đắc dĩ của mình.
Chắc hẳn nàng đã nhìn thấy tôi từ khung cửa sổ mở. Tôi cảm thấy mình chưa đứng ở đó lâu lắm thì nghe thấy tiếng bước chân lạo xạo trên lớp tuyết đóng băng, và khi quay đầu lại có phần bực bội (vì tôi chẳng có tâm trạng nào để bị làm phiền) thì thấy Catriona đang tiến lại gần. Nàng lại thay đổi trang phục, diện lại đôi tất có thêu hoa văn.
"Hôm nay chúng ta không đi dạo nữa sao?" nàng hỏi.
Tôi ngẩn người nhìn nàng. "Trâm cài áo của em đâu rồi?" tôi hỏi.
Nàng đưa tay lên ngực áo và đỏ bừng mặt. "Em quên mất," nàng nói. "Em sẽ chạy lên phòng lấy nhanh thôi, rồi chắc chắn chúng ta sẽ đi dạo được chứ?"
Có một âm điệu nài nỉ trong câu nói cuối cùng ấy khiến tôi dao động mạnh; tôi chẳng còn từ ngữ hay giọng điệu nào để thốt lên; chẳng thể làm gì hơn ngoài việc gật đầu thay cho câu trả lời; và ngay khoảnh khắc nàng vừa rời đi, tôi trèo lên cây lấy lại bông hoa của mình, để rồi khi nàng quay lại, tôi liền đưa nó cho nàng.
"Anh mua nó cho em đấy, Catriona," tôi bảo.
Nàng cài nó vào chính giữa ngực áo bằng chiếc trâm cài, tôi tưởng chừng như với một vẻ đầy dịu dàng.
"Nó chẳng còn đẹp đẽ gì nữa qua tay anh rồi," tôi lại nói, mặt đỏ bừng.
“Em chắc chắn sẽ chẳng chê nó đâu, anh cứ yên tâm,” nàng đáp.
Hôm đó chúng tôi không nói chuyện nhiều lắm; nàng có vẻ hơi giữ khoảng cách, dẫu không hề lạnh lùng. Về phần tôi, suốt quãng thời gian đi dạo, rồi sau khi về nhà, và tôi đã thấy nàng cắm bông hoa của mình vào một chiếc lọ đựng nước, tôi cứ tự nhủ trong lòng rằng phụ nữ đúng là những bài toán đố phức tạp làm sao. Có lúc tôi nghĩ, thật là điều ngớ ngẩn nhất trên đời khi nàng không nhận ra tình yêu của tôi; nhưng ngay khoảnh khắc tiếp theo, tôi lại nghĩ rằng chắc chắn nàng đã nhận ra nó từ lâu rồi, và (với tư cách là một cô gái khôn ngoan sở hữu bản năng thanh lịch vốn có của phái đẹp) nàng đã giấu kín sự hiểu biết ấy đi.
Chúng tôi đi dạo mỗi ngày. Ra ngoài đường phố, tôi cảm thấy an toàn hơn; sự cẩn trọng của tôi cũng được nới lỏng đôi chút; và một điều nữa là ở đó không có cuốn Heineccius. Điều này khiến những khoảng thời gian đó không chỉ là sự giải tỏa cho bản thân tôi, mà còn là niềm vui đặc biệt đối với đứa trẻ đáng thương của tôi. Khi tôi quay về vào đúng giờ hẹn, tôi thường thấy nàng đã ăn mặc sẵn sàng và bừng sáng niềm mong mỏi. Nàng sẽ tìm cách kéo dài thời gian ấy đến tận cùng, dường như vô cùng sợ hãi (giống như chính tôi) khoảnh khắc phải quay về; và hầu như chẳng có cánh đồng hay bờ sông nào gần Leiden, chẳng có con phố hay ngõ hẻm nào ở đó mà chúng tôi chưa từng dừng chân lưu luyến. Ngoài những dịp đó ra, tôi bắt nàng phải ở yên trong phòng trọ; điều này xuất phát từ nỗi sợ nàng chạm trán bất kỳ người quen nào, điều sẽ khiến tình thế của chúng tôi trở nên vô cùng khó khăn. Cũng vì sự e ngại đó mà tôi chưa bao giờ cho phép nàng đi lễ nhà thờ, hay thậm chí bản thân tôi cũng không dám tới đó; thay vào đó, tôi tìm cách tổ chức buổi cầu nguyện một cách kín đáo ngay trong phòng của mình — tôi hy vọng là với một tâm hồn chân chính, nhưng tôi hoàn toàn chắc chắn là với một tâm trí phân tâm dữ dội. Quả thực, chẳng có gì làm tôi xúc động hơn thế, khi được quỳ gối một mình với nàng trước Chúa tựa như vợ chồng.
Có một hôm tuyết rơi nặng hạt. Tôi đã nghĩ chắc chắn chúng tôi không thể mạo hiểm ra ngoài được nữa, vậy mà lại ngạc nhiên khi thấy nàng đã đứng chờ sẵn trong trang phục chỉnh tề.
"Em sẽ không bỏ buổi đi dạo đâu," nàng kêu lên. "Anh chẳng bao giờ là một đứa trẻ ngoan khi ở trong nhà cả, Davie ạ; em chỉ thích anh khi ở ngoài trời thôi. Em nghĩ hay là hai chúng ta biến thành dân du mục rồi ra ở luôn bên vệ đường đi."
Đó là buổi đi dạo tuyệt vời nhất trong tất cả các buổi; nàng nép sát vào tôi trong màn tuyết rơi; những bông tuyết bám quanh và tan ra trên người chúng tôi, những giọt nước đọng trên má hồng rạng rỡ của nàng tựa như những giọt nước mắt rồi lăn vào khóe môi đang mỉm cười. Sức mạnh bỗng trào dâng trong tôi tựa như sức mạnh của một người khổng lồ trước cảnh tượng ấy; tôi tưởng mình có thể nhấc bổng nàng lên và chạy trốn đến tận cùng góc bể chân trời; và suốt quãng thời gian ấy, chúng tôi trò chuyện với nhau với sự tự do và ngọt ngào đến khó tin.
Trời đã tối mịt khi chúng tôi về đến cửa nhà. Nàng siết chặt tay tôi vào ngực. "Cảm ơn anh thật nhiều vì những giờ phút tuyệt vời này," nàng nói với một âm điệu trầm lắng.
Sự lo lắng lập tức bao trùm lấy tôi ngay sau lời nói này, kéo tôi trở lại với vẻ cảnh giác quen thuộc; và chẳng mấy chốc khi chúng tôi đã ở trong phòng, ngọn đèn vừa được thắp lên, nàng lại nhìn thấy cái vẻ mặt già nua, bướng bỉnh và cứng nhắc của một kẻ mài miệt bên cuốn Heineccius. Chắc chắn là nàng cảm thấy tổn thương nhiều hơn mọi khi; và về phần mình, tôi biết rằng việc duy trì sự xa cách ấy khó khăn hơn bất cứ lần nào khác. Ngay cả trong bữa ăn, tôi cũng gần như chẳng dám cởi mở hay ngước mắt nhìn nàng; và bữa ăn vừa dứt là tôi lại cắm cúi lao vào cuốn luật gia học của mình, với tâm trí lơ đễnh hơn và sự thấu hiểu ít ỏi hơn trước. Ngang dọc theo từng trang sách, tôi có cảm giác như thể mình đang nghe thấy tiếng tim mình đập thình thịch như chiếc đồng hồ quả lắc đứng. Dù cố tỏ ra chăm chỉ đọc sách đến đâu, vẫn có một phần ánh mắt tôi lướt qua ngoài trang sách để hướng về phía Catriona. Nàng ngồi trên sàn nhà bên chiếc hòm lớn của tôi, ánh lửa từ lò sưởi hắt sang, rọi chiếu và nhấp nháy trên người nàng, khiến nàng lúc thì bừng sáng, lúc thì chìm khuất trong một điệu nhảy kỳ diệu của những sắc màu tinh tế. Khi thì nàng ngắm nhìn ngọn lửa, khi thì ngước lên nhìn tôi; và mỗi lần như thế, tôi lại chìm đắm trong nỗi kinh hoàng với chính mình, lật giật từng trang sách của Heineccius giống như một kẻ đang dò tìm đoạn kinh thánh trong nhà thờ.
Bất chợt nàng cất cao giọng. "Ôi, sao tía của em mãi vẫn chưa đến?" nàng kêu lên, và ngay lập tức oà khóc nức nở.
Tôi chồm dậy, vứt thẳng cuốn Heineccius vào lò sưởi, lao đến bên cạnh nàng và vòng tay ôm lấy tấm thân đang run rẩy vì tiếng khóc.
Nàng đẩy mạnh tôi ra. "Anh không hề yêu thương người bạn của mình," nàng nói. "Em cũng có thể hạnh phúc biết bao nếu anh chịu để cho em được như vậy!" Và rồi, "Ôi, em đã làm gì nên tội để anh căm ghét em đến thế?"
“Căm ghét em!” tôi kêu lên, và siết chặt nàng trong vòng tay. “Con bé ngốc nghếch này, chẳng lẽ em không thể nhìn thấu dù chỉ một chút vào cõi lòng khốn khổ của anh sao? Em có nghĩ rằng khi anh ngồi ở đó, cắm cúi đọc cái cuốn sách ngốc nghếch mà anh vừa ném vào lửa cho tiệt giống đi ấy, thì anh có mảy may bận tâm đến bất kỳ sinh linh đau khổ nào khác ngoài chính em hay không? Đêm này qua đêm khác, anh đã có thể khóc ngất đi khi thấy em cứ ngồi thui thủi ở đó một mình. Vậy anh phải làm sao đây? Em đang ở đây dưới danh dự của anh; chẳng lẽ em muốn trừng phạt anh vì điều đó sao? Có phải vì thế mà em ruồng bỏ một kẻ hầu hạ đang yêu thương em không?”
Nghe đến câu đó, với một cử động nhỏ đột ngột, nàng nép sát vào người tôi. Tôi nâng khuôn mặt nàng lên sát mặt mình, đặt lên đó một nụ hôn, và nàng cúi đầu tựa vào ngực tôi, ôm siết lấy tôi thật chặt. Tôi chìm đắm trong một cơn lốc mịt mờ như kẻ say rượu. Rồi tôi nghe thấy giọng nói của nàng cất lên rất khẽ và nghèn nghẹt phát ra từ lớp áo của tôi.
"Anh có thực sự hôn cô ấy không?" nàng hỏi.
Một luồng chấn động bất ngờ dâng trào qua người tôi mạnh mẽ đến mức làm toàn thân tôi run lên bần bật.
"Cô Grant á?" tôi kêu lên trong vẻ hoảng loạn. "Ừ, anh có xin cô ấy một nụ hôn tạm biệt, và cô ấy đã đồng ý."
"À, vậy sao!" nàng nói, "dù sao thì anh cũng đã hôn em rồi còn gì."
Trước sự lạ lùng và ngọt ngào của câu nói ấy, tôi sực nhận ra chúng ta đã trượt ngã đến mức nào; liền đứng dậy, đỡ nàng đứng vững trên đôi chân.
"Thế này thì không ổn rồi," tôi nói. "Thế này tuyệt đối, tuyệt đối không ổn đâu. Ôi Catrine, Catrine!" Rồi một khoảng im lặng bao trùm khiến tôi bị tước đoạt mọi khả năng ngôn từ. Và rồi, "Về phòng đi ngủ đi," tôi bảo. "Đi về phòng đi và để mặc anh một mình."
Nàng quay người vâng lời tôi như một đứa trẻ, để rồi ngay khoảnh khắc tiếp theo lại khựng lại ngay ngưỡng cửa.
"Chúc ngủ ngon, Davie!" nàng nói.
"Và ôi, chúc ngủ ngon nhé, tình yêu của tôi!" tôi thốt lên từ tận đáy sâu tâm hồn, rồi chộp lấy nàng kéo ngâp vào lòng mạnh đến mức tưởng chừng như đã làm gãy xương gãy thịt nàng. Khoảnh khắc tiếp theo, tôi đẩy phắt nàng ra khỏi phòng, đóng sầm cửa lại với một lực bạo liệt, rồi đứng lặng một mình trong căn phòng trống.
Sữa đã đổ ra rồi, lời đã thốt ra và sự thật đã được tỏ tường. Tôi đã len lỏi như một kẻ bất tín vào tình cảm của cô thiếu nữ tội nghiệp; nàng nằm trong tay tôi tựa như một tạo vật mỏng manh, ngây thơ có thể bị tạo tác hoặc hủy hoại; và thứ vũ khí phòng thủ nào còn lại cho tôi đây? Có vẻ như một điềm báo khi cuốn Heineccius, sự bảo hộ cũ kỹ của tôi, giờ đây đã bị thiêu rụi thành tro. Tôi hối hận, nhưng trong thâm tâm lại chẳng thể tìm được lý do để trách cứ bản thân về thất bại to lớn ấy. Dường như không thể nào cưỡng lại sự táo bạo từ vẻ ngây thơ của nàng hay cám dỗ cuối cùng từ những giọt nước mắt ấy. Và tất cả những gì tôi có để bào chữa chỉ càng làm cho tội lỗi của tôi trở nên to tát hơn — chính là việc tôi dường như đã lợi dụng một bản tính quá đỗi không một tấc sắt phòng thân, cùng với những lợi thế từ hoàn cảnh sẵn có.
Chuyện gì sẽ xảy ra với chúng tôi bây giờ? Dường như chúng tôi không thể tiếp tục sống chung một chỗ được nữa. Nhưng tôi biết đi đâu? Hay nàng sẽ về đâu? Nằm ngoài cả sự lựa chọn lẫn lỗi lầm của đôi bên, cuộc đời đã cấu kết để giam cầm chúng tôi lại với nhau trong chốn chật hẹp này. Tôi chợt lóe lên một ý nghĩ điên rồ là cưới quách cho xong; rồi ngay khoảnh khắc tiếp theo lại xua đuổi nó đi với sự ghê tởm. Nàng hãy còn là một đứa trẻ, nàng còn chưa hiểu rõ trái tim mình; tôi đã đánh úp sự yếu đuối của nàng, tuyệt đối không được phép tiếp tục xây dựng mọi thứ trên sự đánh úp đó; tôi phải giữ cho nàng không chỉ trong sạch khỏi những điều tiếng, mà còn tự do nguyên vẹn như lúc nàng đến với tôi.
Tôi ngồi sụp xuống trước lò sưởi, ngẫm nghĩ, hối hận, và vắt óc suy tính trong vô vọng để tìm kiếm bất kỳ lối thoát nào. Khoảng hai giờ sáng, khi chỉ còn sót lại ba hòn than đỏ rực và cả ngôi nhà lẫn thành phố đã chìm vào giấc ngủ, tôi chợt nhận ra tiếng khóc nhỏ thỏ ở căn phòng bên cạnh. Nàng cứ nghĩ rằng tôi đã ngủ say, tội nghiệp cô gái nhỏ; nàng hối hận về sự yếu đuối của mình — và có lẽ là cả điều mà (Chúa phù hộ cho nàng!) nàng gọi là sự bạo dạn — để rồi trong đêm sâu tịch mịch tự vỗ về bản thân bằng những giọt nước mắt. Những cảm xúc dịu dàng và cay đắng, tình yêu, sự ăn năn và lòng thương xót, đang giằng xé trong tâm hồn tôi; dường như tôi có một khế ước buộc phải xoa dịu tiếng khóc ấy.
"Ôi, xin hãy tha thứ cho anh!" tôi thốt lên, "xin hãy, xin hãy tha thứ cho anh. Hãy quên hết tất cả đi, hãy thử xem chúng ta có thể quên đi được không nào!"
Chẳng có câu trả lời nào vang lên, nhưng tiếng nức nở đã ngớt. Tôi đứng lặng một hồi lâu với hai tay vẫn đan vào nhau như lúc vừa thốt lên; rồi cái lạnh của ban đêm ập đến làm tôi rùng mình, và tôi nghĩ lý trí của mình đã thực sự thức tỉnh.
"Mày chẳng làm được gì từ chuyện này đâu, Davie," tôi tự nhủ. "Mau lên giường đi ngủ như một cậu chàng khôn ngoan, rồi xem ngày mai có tìm ra lối thoát nào không."
