Nửa đời sau của Chu Ân Lai đã cống hiến hết mình cho sự nghiệp xây dựng Trung Quốc thành một quốc gia phồn vinh, phú cường. Lý tưởng và phương pháp xây dựng của ông vô cùng có trật tự, tiến bước vững chắc. Ông từng nói: "Chúng ta tiến hành công việc phải tiến bước vững chắc, không thể nóng vội." "Di sản kinh tế của chúng ta lạc hậu, phát triển không đồng đều, vẫn là một nước nông nghiệp, công nghiệp phần lớn tập trung ở ven biển. Văn hóa của chúng ta cũng lạc hậu, trình độ khoa học và kỹ thuật đều rất thấp. Ví dụ như chuyên gia địa chất rất ít, bản thân không thể tự thiết kế nhà máy lớn, số người mù chữ tương đối nhiều. Những tình trạng lạc hậu này sẽ khiến cho công việc xây dựng kinh tế phát sinh khó khăn." "Nếu không lường trước những khó khăn này, sẽ nảy sinh tâm lý mạo tiến mù quáng; mặt khác, nếu không lường trước các điều kiện thuận lợi sẽ nảy sinh khuynh hướng bảo thủ."

Nhiệm vụ cơ bản của kế hoạch xây dựng 5 năm lần thứ nhất trước hết là tập trung lực lượng chính để phát triển công nghiệp nặng, đặt nền móng cho công nghiệp hóa đất nước và hiện đại hóa quốc phòng. Ngay đối với điểm trọng tâm này, Chu Ân Lai cũng hành xử vô cùng cẩn trọng. Ông đặc biệt giải thích: "Chúng ta nói 'tập trung lực lượng chính' không có nghĩa là mạo tiến." Tư tưởng xây dựng phát triển vững chắc này của ông không chỉ thể hiện ở lĩnh vực xây dựng công nghiệp mà ở các lĩnh vực khác cũng như vậy. Ví dụ, về giáo dục, ông từng nói: "Gánh hàng của chúng ta không được bày quá rộng, nhất định phải có trọng điểm, phải tiến bước vững chắc." Đối với nông nghiệp, ông cũng từng nói: "Phát triển nông nghiệp phải tiến bước vững chắc, không thể đòi hỏi quá gấp."

Điều này hoàn toàn phù hợp với tính cách và tác phong của Chu Ân Lai. Chu Ân Lai là một người vừa có chí tiến thủ quyết liệt lại vừa cẩn trọng chu toàn.

Trong thời kỳ xây dựng kế hoạch 5 năm lần thứ nhất, kinh tế đã từng xuất hiện hai lần khuynh hướng mạo tiến. Lần thứ nhất là vào năm 1953. Năm này là mốc khởi đầu thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế xã hội và kinh tế quốc dân 5 năm lần thứ nhất, trong kế hoạch phát triển kinh tế quốc dân hàng năm và dự toán tài chính nhà nước đã phản ánh khuynh hướng nóng vội muốn thành công nhanh chóng. Dưới sự chi phối của tư tưởng này, lại thêm lúc lập dự toán do không kết hợp với kế hoạch tín dụng của nhà nước, không tính đến số chênh lệch theo quý và vốn lưu động của tài chính, mà đem toàn bộ số dư của năm trước đưa hết vào dự toán, lại còn coi đó là sự sắp xếp đầu tư cho năm đương nhiệm, kết quả đã dẫn đến tình trạng vốn tín dụng thiếu hụt nghiêm trọng và lực lượng dự trữ tài chính yếu kém. Do quy mô tài chính ấn định quá lớn, quy trình xây dựng cơ bản trải ra quá rộng, đặc biệt là sự đầu tư ở một số mặt đã thúc đẩy khuynh hướng mạo tiến mù quáng, dẫn đến việc dân số thành thị toàn quốc năm này vọt tăng từ hơn 60 triệu người vào năm 1950 lên 78 triệu người, dân số ăn lương thực thương mại toàn quốc tăng vọt lên 200 triệu người, gây ra tình trạng cực kỳ căng thẳng trong việc cung ứng lương thực của nhà nước.

Chu Ân Lai đã nhanh chóng phát hiện ra tình trạng này. Ngày 19 tháng 6, tại hội nghị Chính vụ viện, ông chỉ ra rằng chúng ta vừa phải chống hữu khuynh bảo thủ, vừa phải chống nóng vội mạo tiến. Ông còn nói, trọng tâm toàn bộ công tác nông thôn hiện nay là chống nóng vội mạo tiến. Khi đưa ra kết luận tại hội nghị Tài chính Kinh tế toàn quốc, ông cũng nói: Từ nay về sau phải chú ý nâng cao tính kế hoạch, ngăn ngừa tính mù quáng, phải xây dựng trọng điểm, tiến bước vững chắc, mọi kế hoạch đều phải được thiết lập trên cơ sở đáng tin cậy, phản đối việc trăm việc cùng hưng thịnh, đồng thời phải có đầy đủ lực lượng dự phòng.

Hội nghị Tài chính Kinh tế toàn quốc triệu tập vào mùa hè năm đó do Chu Ân Lai làm nhà lãnh đạo chủ chốt. Hội nghị đã đề ra một loạt biện pháp khắc phục khuynh hướng mạo tiến. Sau hội nghị, toàn quốc quán triệt tinh thần hội nghị, khắc phục và ngăn ngừa tính mù quáng, kiên trì phương châm tiến bước vững chắc trong xây dựng trọng điểm. Nhờ vậy, đã khiến cho công tác kinh tế năm 1954 và năm 1955 cơ bản vận hành ổn định theo quỹ đạo có kế hoạch.

Đầu năm 1956, dưới ảnh hưởng tư tưởng chống "hữu khuynh bảo thủ" bắt đầu từ mùa hè năm trước, dưới nguyên tắc bảo đảm hoàn thành trước thời hạn kế hoạch "Ngũ niên lần thứ nhất", dự thảo kế hoạch kinh tế quốc dân năm 1956 đã được hoạch định. Kế hoạch này tính toán nhu cầu thì nhiều, nhưng việc nghiên cứu các điều kiện vật lực và tài lực của nhà nước lại chưa đủ, sự sắp xếp tổng thể đòi hỏi quá cao và quá gấp, đã phản ánh khuynh hướng nóng vội mạo tiến. Tháng 1 năm này, Chu Ân Lai chỉ rõ tại hội nghị trí thức do Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc triệu tập: Không được làm những việc phi thực tế, phải "làm cho kế hoạch của chúng ta trở thành thiết thực khả thi, cầu thị thực tế, chứ không phải là kế hoạch mạo tiến mù quáng". Ông còn nói, "Lần này hội nghị kế hoạch và tài chính do chúng ta triệu tập tại Quốc vụ viện chủ yếu là để giải quyết vấn đề này". Ngày 7 tháng 2, Chu Ân Lai chỉ thị cho hội nghị kế hoạch và hội nghị tài chính đang được triệu tập: Chống hữu khuynh bảo thủ, khí thế ngút trời. Đây là hỷ sự của chủ nghĩa xã hội, nhưng cũng mang lại một khuyết điểm, đó là làm việc không cẩn trọng, có hiện tượng mạo tiến, nóng vội. Cần phải cổ vũ nhiệt tình đối với chủ nghĩa xã hội, không được dội nước lạnh. Nhưng các ban ngành khi làm kế hoạch không được vượt quá khả năng khách quan, không thể tùy tiện đưa ra kế hoạch mà không có căn cứ. Ngày 8, tại hội nghị toàn thể lần thứ 24 của Quốc vụ viện, ông đã cảnh cáo các ban ngành Quốc vụ viện: "Đừng chỉ nhìn thấy mặt khí thế ngút trời. Khí thế ngút trời rất tốt, nhưng nên cẩn trọng." "Hiện nay có chút mầm mống nóng vội, điều này cần phải chú ý. Không được tổn hại đến nhiệt tình xã hội chủ nghĩa, nhưng những việc vượt quá khả năng thực tế và không có căn cứ thì đừng tùy tiện đưa ra, đừng tùy tiện đẩy nhanh tốc độ, nếu không sẽ rất nguy hiểm." Hiện nay, "các con số kế hoạch do hội nghị chuyên đề các bộ đưa ra đều rất lớn, xin mọi người chú ý cầu thị thực tế." "Đầu óc người lãnh đạo nếu đã nóng lên thì dùng nước lạnh rửa một chút, có lẽ sẽ tỉnh táo hơn."

Ngày 3 và ngày 6 tháng 2, Chu Ân Lai cùng Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước Lý Phú Xuân, Bộ trưởng Bộ Tài chính Lý Tiên Niệm đã nghiên cứu các vấn đề tại hội nghị kế hoạch và hội nghị tài chính. Chu Ân Lai cho rằng, một khi đã tồn tại "việc hành sự không cẩn trọng, có hiện tượng mạo tiến nóng vội", hơn nữa kế hoạch do các hội nghị chuyên đề đặt ra "đều rất lớn", vậy thì Ủy ban Kế hoạch và Bộ Tài chính đối với kế hoạch "cần phải kìm hãm lại". Ngày 10 tháng 2, khi hội nghị thường vụ Quốc vụ viện thảo luận các chỉ tiêu trong kế hoạch năm 1956 do các ban ngành các địa phương đưa ra, Chu Ân Lai đã thực hiện việc "kìm hãm lại", ông nắm lấy những chỉ tiêu rời xa nghiêm trọng thực tế cung cầu vật tư, phá vỡ sự cân bằng tổng thể của kinh tế quốc dân để tiến hành cắt giảm lớn, trong đó vốn đầu tư xây dựng cơ bản bị ép từ hơn 17 tỷ nhân dân tệ xuống còn 14,7 tỷ nhân dân tệ.

Ngày 25 tháng 3, Quốc vụ viện ban hành "Kế hoạch kinh tế quốc dân năm 1956 (dự thảo)" sau khi đã được rút gọn. Kế hoạch (dự thảo) này, do đủ loại nguyên nhân chủ quan và khách quan lúc bấy giờ, một số chỉ tiêu vẫn còn tương đối cao, không thể giải quyết triệt để mâu thuẫn cung cầu về vật tư xây dựng. Hậu quả của việc nóng vội muốn thành công nhanh chóng, tề đầu tịnh tiến trong xây dựng kinh tế đã nhanh chóng bộc lộ rõ rệt: Không những tài chính tương đối căng thẳng, mà còn gây ra hiện tượng thiếu hụt nghiêm trọng các loại vật liệu xây dựng như thép cây, xi măng, gỗ..., từ đó dùng quá nhiều vào dự trữ vật tư của nhà nước, đồng thời gây ra cục diện vô cùng căng thẳng ở các mặt của kinh tế quốc dân.

Chu Ân Lai nhìn thấy kế hoạch (dự thảo) năm 1956 sau khi được rút gọn vẫn là mạo tiến. Từ đó ông suy luận rằng, không những kế hoạch năm mạo tiến, mà kế hoạch viễn cảnh cũng mạo tiến. Kế hoạch viễn cảnh về tốc độ xây dựng trong thời kỳ năm 1956, 1957 và hai kỳ kế hoạch 5 năm lần thứ hai, lần thứ ba đã định ra cũng là mạo tiến. Ông cho rằng, chỉ cần nắm rõ tình hình thực tế thì phải tiếp tục phản đối mạo tiến, "phải dám lội ngược dòng".

Tình hình năm 1955 và 1956 là: Năm 1955 định quy mô xây dựng cơ bản tương đối nhỏ một chút, lại cắt giảm không thỏa đáng một số vốn đầu tư xây dựng cơ bản phi sản xuất; còn năm 1956 thì lại mạo tiến. Dựa vào kinh nghiệm của hai năm này, để bảo đảm sự phát triển lành mạnh của công tác kinh tế, bắt buộc phải kiên trì phản đối hai khuynh hướng hữu khuynh bảo thủ cùng nóng vội mạo tiến, mà lúc đó chủ yếu là nên phản đối mạo tiến.

Lúc bấy giờ, Chu Ân Lai từng nhờ thư ký giúp ông tìm lại một đoạnMác từng nói: Loài người xưa nay chỉ đề ra những nhiệm vụ mà bản thân mình có thể giải quyết, bởi vì chỉ cần quan sát kỹ lưỡng sẽ phát hiện ra, bản thân nhiệm vụ ấy chỉ xuất hiện khi những điều kiện vật chất để giải quyết nó đã tồn tại hoặc ít nhất đang trong quá trình hình thành.

Xuất phát từ nhận thức trên, ngày 10 tháng 4, Chu Ân Lai chủ trì hội nghị thường vụ Quốc vụ viện, nghiên cứu ban hành các biện pháp kiềm chế tình hình kinh tế xấu đi. Ông nắm lấy "động viên sản xuất, ràng buộc cơ bản", "phấn đấu vì sự cân bằng". Dồn tinh thần vào việc phản đối nóng vội mạo tiến. Ngày 11 tháng 5, tại hội nghị Quốc vụ viện, ông đưa ra ý kiến: "Chống bảo thủ bắt đầu từ tháng 8 năm ngoái, đã chống được tám chín tháng rồi, không thể cứ chống mãi thế này được!" Trong tháng này, ông trao đổi ý kiến với Lý Phú Xuân, Lý Tiên Niệm, muốn một lần nữa giải quyết dự toán ngân sách nhà nước năm 1956 bị định quá cao, đồng thời chỉ đạo soạn thảo bản thảo báo cáo quyết toán nhà nước năm 1955 và dự toán ngân sách nhà nước năm 1956. Trong bản thảo báo cáo nêu rõ: "Trong công tác lãnh đạo sản xuất hiện nay, bắt buộc phải quán triệt toàn diện phương châm nhiều, nhanh, tốt, tiết kiệm và an toàn, khắc phục khuyết điểm phiến diện nhấn mạnh nhiều và nhanh." "Khi phản đối chủ nghĩa bảo thủ, đồng thời phải phản đối khuynh hướng nóng vội mạo tiến," khuynh hướng này, "trong mấy tháng qua, ở rất nhiều ban ngành và địa phương đều đã phát sinh".

Lúc bấy giờ, Mao Trạch Đông đưa ra chủ trương là chống hữu khuynh bảo thủ. Khẩu hiệu này ban đầu Chu Ân Lai cũng tán thành, nhưng khi tiếp xúc với công tác thực tế, theo sự mở rộng không ngừng của quy mô xây dựng đã bộc lộ ra rất nhiều vấn đề. Các chiến tuyến liên tục phản ánh tình hình với ông, đưa ra mâu thuẫn giữa quy mô xây dựng và năng lực thực tế của nước ta. Trong tháng 4, ông trực tiếp đi điều tra, phát hiện ra hiện tượng mất cân bằng. Lúc này, Trần Vân đưa ra chủ trương xây dựng chỉ có thể thích ứng với tài lực của nhà nước, ông ủng hộ chủ trương của Trần Vân, Lý Tiên Niệm cũng đồng tình. Do đó trong Trung ương đã xuất hiện rõ rệt quan điểm chia rẽ. Cuối tháng 4, tại một hội nghị Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Mao Trạch Đông chủ trương bổ sung khoản đầu tư xây dựng cơ bản lớn, Chu Ân Lai không tán thành, đã giãi bày lý do. Ngày 2 tháng 5, Chu Ân Lai từng đến chỗ Mao Trạch Đông nói chuyện một lần, nhưng chẳng bao lâu sau Mao Trạch Đông đã rời Bắc Kinh đi ra ngoài.

Bản thảo báo cáo nói trên đã được gửi đến Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc. Ngày 4 tháng 6, Lưu Thiếu Kỳ chủ trì hội nghị Trung ương thảo luận bản thảo báo cáo này. Những người đến dự có Chu Ân Lai, Chu Đức, Trần Vân, Lý Phú Xuân, Lý Tiên Niệm, Bạc Nhất Ba, Lý Duy Hán, Hồ Kiều Mộc... Chu Ân Lai đại diện Quốc vụ viện giới thiệu tình hình mạo tiến liên quan, các mâu thuẫn và vấn đề mất cân bằng do xây dựng kinh tế gây ra trong nửa năm qua, đưa ra ý kiến tiếp tục cắt giảm chi tiêu, thu hẹp kinh phí xây dựng cơ bản. Hội nghị quyết định ngăn chặn nóng vội mạo tiến, đưa ra phương châm xây dựng kinh tế vừa chống bảo thủ vừa chống mạo tiến, tiến bước vững chắc trong cân bằng tổng hợp, quyết định ngăn chặn mạo tiến, thu hẹp các chỉ tiêu cao, xây dựng cơ bản cái nào cần xuống mã thì phải lập tức xuống mã. Ngày 10 tháng 6, Lưu Thiếu Kỳ chủ trì hội nghị Bộ Chính trị Trung ương, xác nhận quyết định của hội nghị Trung ương ngày mùng 4. Trong khoảng thời gian này, tại hội nghị thường vụ Quốc vụ viện do mình chủ trì, Chu Ân Lai lại một lần nữa nhấn mạnh: Hữu khuynh bảo thủ nên bị phản đối, nóng vội mạo tiến hiện nay cũng đã có phản ánh. Kỳ Đại hội Nhân dân lần này phải có cuộc đấu tranh trên hai mặt trận này, vừa phản đối bảo thủ, vừa phản đối mạo tiến.

Để việc phản mạo tiến thu hút sự coi trọng của toàn Đảng và toàn dân, ngày 20 tháng 6, tờ "Nhân Dân nhật báo" đã đăng bài xã luận "Phải phản đối chủ nghĩa bảo thủ, cũng phải phản đối tâm lý nóng vội". Bài xã luận dùng 1/4 dung lượng để miêu tả chi tiết biểu hiện chủ yếu của nóng vội mạo tiến, chỉ ra rằng "tâm lý nóng vội sở dĩ trở thành vấn đề nghiêm trọng, là vì nó không những tồn tại ở cán bộ cấp dưới, mà trước hết còn tồn tại ở cán bộ lãnh đạo các hệ thống cấp trên, rất nhiều hành vi nóng vội mạo tiến ở cấp dưới chính là do cấp trên ép ra".

Trong tháng 10, dựa vào "Báo cáo về kiến nghị đối với kế hoạch 5 năm lần thứ hai phát triển kinh tế quốc dân" do Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng Cộng sản Trung Quốc thông qua, Quốc vụ viện đã triệu tập hội nghị nghiên cứu hoạch định kế hoạch năm 1957, tốn trọn gần một tháng trời. Hội nghị qua điều tra nghiên cứu tỉ mỉ, tiến hành cân bằng tổng hợp, mọi người đồng tâm hiệp lực tán thành việc thu hẹp quy mô xây dựng cơ bản một cách đáng kể, dự thảo kế hoạch kinh tế quốc dân năm 1957. Tháng 11, Chu Ân Lai phát biểu tại Hội nghị toàn thể lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII rằng: Tình hình năm nay, sản xuất là có thành tích, khẳng định được, chỉ tiêu nhìn chung là thỏa đáng, cũng có những việc sắp xếp không thỏa đáng, ví dụ như cày hai lưỡi hai bánh thì hơi nhiều. Kế hoạch năm 1956 nói chung là đánh mạo tiến, thâm thủng tài chính có từ 2 đến 3 tỷ nhân dân tệ. Tiền chủ yếu là do xây dựng cơ bản dùng quá nhiều. Đầu tư xây dựng cơ bản năm 1955 là 8,2 tỷ nhân dân tệ, năm 1956 là 14 tỷ nhân dân tệ, tăng trưởng quá nhanh, các mặt đều căng thẳng, trọng điểm không được bảo đảm, mọi người tranh giành vật tư, cái đáng dùng thì không có, cái không đáng dùng lại đem ra dùng. Kế hoạch năm 1957 nên được cân nhắc sắp xếp dưới phương châm "bảo đảm trọng điểm, thu hẹp thỏa đáng". Khi hoạch định kế hoạch đầu tư xây dựng cơ bản năm 1957, Ủy ban Xây dựng đề xuất là 12 tỷ nhân dân tệ, các địa phương báo cáo con số thì ít nhất cũng phải 15 tỷ nhân dân tệ. Bạc Nhất Ba lúc lập kế hoạch luôn thỉnh thị Chu Ân Lai và Trần Vân. Chu Ân Lai chủ trương phải ít thôi, cảm thấy 12 tỷ vẫn còn nhiều. Tháng 1 năm 1957, Chu Ân Lai đi thăm Pakistan, Trần Vân đến sân bay tiễn xong quay về liền gọi điện thoại cho Bạc Nhất Ba nói rằng: Thủ tướng lúc lên máy bay đã nói với tôi ba lần, dặn tôi chuyển lời đến cậu, vốn đầu tư xây dựng cơ bản không thể vượt quá 10 tỷ. Bạc Nhất Ba nghe thành 11 tỷ, liền cứ thế mà quyết định.

Chu Ân Lai phản đối nóng vội mạo tiến vô cùng kiên quyết. Ông cho rằng xây dựng kinh tế của Trung Quốc hoàn toàn có thể nhanh hơn tư bản chủ nghĩa, nhưng vẫn cần phải nỗ lực lâu dài. Ông hết lần này đến lần khác nói rõ, bắt buộc phải dựa trên khả năng, thiết lập trên cơ sở vững chắc đáng tin cậy, khi tính toán tiềm năng sản xuất, ngoài điều kiện nhân lực ra, còn bắt buộc phải cân nhắc các điều kiện khác như vật chất. Do năm 1956 đã phản đối mạo tiến, công tác xây dựng kinh tế năm 1957 đã trở thành một trong những năm có hiệu quả tốt nhất sau khi nước Trung Hoa mới thành lập. Nếu cứ tiếp tục như thế này, kinh tế quốc dân Trung Quốc rất có thể sẽ phát triển bền bỉ theo quỹ đạo cân bằng tổng hợp vừa tích cực vừa vững chắc đáng tin cậy.

Lúc Hội nghị Nam Ninh được triệu tập, Chu Ân Lai ở Bắc Kinh đang bận rộn tiếp đón Thái tử nước Cộng hòa Yemen Badr. Ngày 13, ông vội vã đến Nam Ninh tham dự hội nghị. Mao Trạch Đông phát biểu đả kích dữ dội việc phản mạo tiến. Sáng ngày 16, Mao Trạch Đông vẫn cầm bài viết "Cưỡi gió vượt sóng, gia tốc xây dựng Thượng Hải mới xã hội chủ nghĩa" của Kha Khánh Thi tại hội nghị và nói: Ân Lai, cậu là Thủ tướng, bài viết này cậu có viết ra được không?! Thượng Hải có 1 triệu giai cấp vô sản, lại là nơi giai cấp tư sản tập trung nhất, tổng giá trị sản lượng công nghiệp chiếm 1/5 toàn quốc, chủ nghĩa tư sản sinh ra từ Thượng Hải, lịch sử lâu đời nhất, đấu tranh giai cấp gay gắt nhất. Nơi như vậy mới có thể sản sinh ra bài viết như thế này. Lời phê bình nghiêm khắc với sắc mặt nghiêm nghị liên tiếp của Mao Trạch Đông đã khiến cho không khí hội nghị trở nên bất thường căng thẳng, càng khiến cho những kẻ từng phản đối mạo tiến ngồi đứng không yên. Chu Ân Lai hiểu rõ tính nghiêm trọng của vấn đề, ông nhẫn nhịn vì đảng, đại cục làm trọng, dĩ hòa vi quý, không đưa ra bất kỳ lời giải thích hay biện bạch nào đối với lời phê bình của Mao Trạch Đông, đã phần lớn làm dịu bớt bầu không khí của hội nghị. Ông đã kiểm điểm tại hội nghị, bày tỏ "sai lầm phản mạo tiến này, tôi phải chịu trách nhiệm chính", bảo vệ một số nhà lãnh đạo khác cũng từng phản đối mạo tiến.

Giữa tháng 2, Mao Trạch Đông đề nghị sau hội nghị mở rộng Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc được triệu tập tại Bắc Kinh vào tháng 2, lại đến Thành Đô để mở một cuộc hội nghị công tác Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc. Đồng thời, ông đưa ra cảnh cáo đối với những nhà lãnh đạo đề xuất phản mạo tiến, từ nay về sau chỉ có thể chống hữu khuynh bảo thủ, không thể chống mạo tiến. Từ ngày 8 đến ngày 26 tháng 3, Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc đã triệu tập hội nghị công tác Trung ương tại Thành Đô có sự tham gia của các lãnh đạo ban ngành trung ương liên quan và các bí thư ủy ban tỉnh, thành phố các khu vực Tây Nam, Tây Bắc, Đông Bắc. Tại hội nghị, Mao Trạch Đông lại phê phán phản mạo tiến, nói rằng: Mạo tiến là "mang tính Mác-xít", còn phản mạo tiến lại là "phi Mác-xít". Từ nay về sau vẫn phải chú ý có người muốn phản mạo tiến. Ngày 25, Chu Ân Lai một lần nữa kiểm điểm "sai lầm" phản mạo tiến. Mao Trạch Đông nghe xong liền nói: "Vấn đề về phản mạo tiến, tôi thấy sau này không cần nói nhiều lắm đâu. Ở phạm vi như chúng ta, có nói thì cũng chẳng có nhiều người nghe nữa." Câu nói này ngầm ý muốn Chu Ân Lai tiến hành kiểm điểm tại Đại hội lần thứ II của Đảng Cộng sản Trung Quốc sắp tới.

Sự phê bình kiểu này, từ Hội nghị Nam Ninh tháng 11 năm 1957, hội nghị mở rộng Bộ Chính trị tháng 2 năm 1958, cho đến hội nghị Thành Đô tháng 3 năm 1958, vẫn tiếp tục diễn ra. Hơn nữa còn đánh tráo vấn đề thành vấn đề đường lối chính trị. Cuối cùng, mọi người đều tán thành Mao Trạch Đông, không còn tranh luận nữa. Thế nhưng kể từ đó, Chu Ân Lai gặp chuyện phát biểu ý kiến tương đối ít đi, ông không thể giống như trước đây phát huy vai trò chủ động, thực tế và mang tính sáng tạo trong xây dựng kinh tế được nữa.

Nội tâm Chu Ân Lai vô cùng u uất. Trong thời gian diễn ra hội nghị Thành Đô, ông nói với thư ký rằng, sau khi về Bắc Kinh sẽ thảo một bài phát biểu chuẩn bị đọc tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng. Sau đó khi về Bắc Kinh, công việc này liền bắt đầu. Chu Ân Lai nói, bản thảo này chủ yếu là để "kiểm điểm", bởi vì "đã phạm sai lầm phản mạo tiến". Ông đã nói chuyện trực tiếp với Mao Trạch Đông rồi, nguyên nhân chủ yếu là tư tưởng không theo kịp Mao Trạch Đông. Bản "kiểm điểm" này, Chu Ân Lai đọc một câu, thư ký ghi một câu, ông đọc rất chậm, có lúc thậm chí năm sáu phút không thốt ra được câu nào. Điều này phản ánh sự mâu thuẫn trong nội tâm Chu Ân Lai lúc bấy giờ, ông không tìm ra từ ngữ thỏa đáng để biểu đạt. Trong tình hình này, thư ký đề nghị với ông để mình tạm thời rời khỏi phòng làm việc của ông, đợi khi ông an tĩnh suy nghĩ xong xuôi rồi hãy quay lại ghi chép. Lúc này đã là 12 giờ đêm. Khoảng nửa đêm về sáng, Đặng Dĩnh Siêu tìm gặp thư ký nói: Sao Chu Ân Lai lại ngồi thừ người trong phòng làm việc một mình thế kia? Bà cùng thư ký đi đến phòng làm việc của Chu Ân Lai. Chu Ân Lai tiếp tục đọc cho ghi chép, hoàn thành bản ghi chép này. Lúc trò chuyện với thư ký, Chu Ân Lai đã rơi nước mắt. Sau đó, Chu Ân Lai lại tự mình sửa chữa từng câu từng chữ, bổ sung thêm mấy đoạn, mới cho in ấn ra, đưa cho Thường vụ Bộ Chính trị và Ban Bí thư chuyền tay đọc. Thư ký nhìn thấy, trong hơn chục ngày Chu Ân Lai thảo bản phát biểu này, tóc mai đã điểm thêm nhiều sợi bạc. Khi bản thảo này được trả về, ý kiến do Thường vụ Bộ Chính trị và Ban Bí thư đưa ra đã xóa bỏ một số câu trong phần "kiểm điểm", có một số câu được sửa lại cho nhẹ trọng lượng đi.

Tháng 5, tại Đại hội lần thứ II của Đảng Cộng sản Trung Quốc, Chu Ân Lai xoay quanh vấn đề cốt lõi ủng hộ "Đại nhảy vọt" để tiến hành kiểm điểm. Bản thảo phát biểu kiểm điểm hơn 8000 chữ này đã được in ấn phát làm tài liệu đại hội cho các đại biểu tham dự.

Là Thủ tướng Chính phủ Nhân dân, Chu Ân Lai cảm thấy bản thân nên có trách nhiệm với nhân dân. Mà trong lúc bản thân bị cho là sai lầm, không thể quán triệt chủ trương chính xác của mình, ông liền cân nhắc xem bản thân tiếp tục đảm nhiệm chức vụ Thủ tướng Quốc vụ viện có còn thỏa đáng nữa hay không. Hội nghị ủy viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc ngày 9 tháng 6 năm 1958 là hội nghị quyết định đi ở của Chu Ân Lai. Chu Ân Lai đã nêu vấn đề này ra tại hội nghị. Những người tham dự hội nghị có Mao Trạch Đông, Lưu Thiếu Kỳ, Chu Đức, Trần Vân, Lâm Bưu, Đặng Tiểu Bình, Bành Chân, Bành Đức Hoài, Hạ Long, La Vinh Hoàn, Trần Nghị, Lý Tiên Niệm, Trần Bác Đạt, Diệp Kiếm Anh, Hoàng Khắc Thành. Hội nghị giữ lại Chu Ân Lai tiếp tục đảm nhiệm chức vụ Thủ tướng. Sau hội nghị, Đặng Tiểu Bình phác thảo một bản biên bản hội nghị, viết rằng: Hội nghị cho rằng Chu Ân Lai "nên tiếp tục đảm nhiệm công việc hiện nay, không có sự cần thiết phải thay đổi". Đồng thời đem bản biên bản này trình lên Mao Trạch Đông. Cứ như vậy, Chu Ân Lai vẫn tiếp tục đảm nhiệm chức vụ Thủ tướng Quốc vụ viện không thay đổi.

Việc phê phán "sai lầm" phản mạo tiến đã đánh đổ một đường lối xây dựng kinh tế chính xác, vừa tích cực vừa vững chắc đáng tin cậy mang tính cầu thị thực tế được hoạch định theo Đại hội lần thứ VIII của Đảng. Gây ra sai lầm trọng đại của "Đại nhảy vọt", khiến cho xây dựng kinh tế nước ta gánh chịu tổn thất nặng nề. Sau này, Mao Trạch Đông sau khi phát hiện ra sai lầm do "Đại nhảy vọt" gây ra, vào tháng 6 năm 1960 đã có một bài phát biểu mang tên "Tổng kết mười năm". Trong bài phát biểu này, ông nói: "Các đồng chí quản lý nông nghiệp, và các đồng chí quản lý công nghiệp, các đồng chí quản lý thương mại, trong khoảng thời gian này, phương pháp tư tưởng có chút không ổn định, đã quên mất nguyên tắc cầu thị thực tế, có chút tư tưởng phiến diện (tư tưởng siêu hình)." "Năm 1956 kế hoạch 5 năm lần thứ hai của đồng chí Chu Ân Lai, phần lớn các chỉ tiêu, như thép chẳng hạn, đã chừa lại cho chúng ta ba năm dư địa, thật là tốt biết bao!"