Cách đây chưa lâu, có một sự kiện rất “hót” được nhiều báo đài mệt mỏi đưa tin, đấy là việc một viên đại tá thuộc cơ quan tình báo Nga (SVR) đã bán đứng đồng đội của mình cho phe đối thủ. Dư luận không quá quan tâm đến động cơ hay mục đích của viên đại tá bẩn thỉu này, người đọc chỉ xót xa khi thấy tâm trạng đau đớn đến bàng hoàng của những người bị phản bội. Một trong những người đó, đã dày dạn bản lĩnh tới mức được phong hàm tướng, bật nức nở. Ông ta không thể hiểu nổi sự quay quắt đê tiện ở một con người mà bao nhiêu năm ông luôn tự hào rồi đặt trọn vẹn niềm tin. Và viên tướng khốn khổ thoi thóp ốm nặng tuyệt vọng sụp đổ.
Này, những thằng đàn ông đã phản bội, chúng mày có bao giờ hiểu được những việc chúng mày đã làm không.
Thực ra trong lịch sử vừa cao cả hoành tráng vừa nhỏ nhen hèn hạ của đàn ông có không biết bao nhiêu những
gã được coi là đàn ông đã phản bội. Theo kinh Tân Ước đã hơn hai ngàn năm tuổi thì thằng đàn ông phản bội đầu tiên có thể là “Một trong 12 môn đệ tên là Giu-đa I-xca-ri- ốt đến gặp các đại tư tế và nói với họ ‘Các ông cho tôi bao nhiêu, tôi sẽ nộp người cho các ông’. Họ cho hắn ba mươi đồng bạc”. (Mát Thêu 26; 14,15). Và cũng giống như tất cả những kẻ phản bội để kiếm lợi, kể từ sau khi cầm những đồng bạc tanh mùi máu của huynh đệ, Giu-đa luôn sống trong trạng thái hoảng loạn của dày vò day dứt. Có phải thế chăng mà trong một kiệt tác nửa tiểu luận nửa truyện ngắn, văn hào Nhật Bản Dazai Osamu (1909-1948) đã trằn trọc thanh minh hộ cho gã. Osamu cho rằng, việc Giu-đa phản bội hoàn toàn xuất phát từ lòng thương xót sự trong trắng của Đức Chúa Giê-su bị dung tục ngu dốt đố kỵ làm vấy bẩn. Không phải ngẫu nhiên mà “Giu-đa liền ném tiền vào đền thờ rồi đi thắt cổ” (Mt 27;5). Một kết cục thường gặp ở những thằng phản phúc còn chút xíu lương tâm.
Thế nhưng nói gì thì nói, bản chất của kẻ phản bội vẫn là phản trắc phản tín tuyệt đối không đáng tin. Đại từ điển tiếng Việt giải thích: “Phản bội là phản lại, chống đối lại những người hoặc những cái đáng ra phải hết sức bảo vệ, tôn thờ”. (Nxb Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh). Tất cả những kẻ phản bội đều không thể là ngây thơ là nông nổi. (Điều này lý giải tại sao đám đàn bà con gái hoặc bọn thiển cận tiểu nhân rất khó trở thành những kẻ phản bội vĩ đại). Bởi chính những kẻ thật sự phản bội thì đều đã từng đứng
ra bảo vệ, đứng ra tôn thờ “những người hoặc những thứ” nào đó trong suốt một thời gian dài. Chỉ cho đến khi hoặc vì danh hoặc vì lợi hoặc vì những khốn nạn khác bọn họ mới tha hóa rồi đem những thiêng liêng cao cả ra bán rẻ.
Tất nhiên ở sâu xa của mỗi kẻ phản bội không chỉ đơn giản thế, nó còn là tổng hợp phức tạp của nhiều đố kỵ nhỏ nhen được nuôi dưỡng bằng sự ghen ghét tầm thường mà Trần Ích Tắc là một điển hình minh họa. Ích Tắc chức phong đến Chiêu quốc vương, vốn là em ruột của đương kim hoàng đế nhà Trần. “Khi 15 tuổi thông minh hơn người, thông kinh sử và các kỹ thuật, vẫn ngầm có chí tranh ngôi trưởng” (Đại Việt sử ký toàn thư - Bản kỷ, quyển 5). Tắc lúc thịnh, ở dưới một người ở trên vạn người, quyền thế ngả nghiêng thiên hạ. Vậy mà khi quốc gia vừa có biến, vận nước vừa lâm nguy, Tắc từ một cao ngạo kẻ sĩ, một chân chính quý tộc, một lẫy lừng tôn thất đã tha hóa thành một thằng đàn ông hèn hạ. “Sau khi quân Nguyên bị thua, Ích Tắc trong lòng hổ thẹn, chết ở đất Bắc” (Sách đã dẫn). Làm gì có sự thanh thản cho những kẻ quay quắt đã không biết bao nhiêu năm ăn rau muống luộc, bỗng dưng đổi lấy màn thầu rồi dùng xì dầu thay cho nước mắm.
Chân dung của những gã phản bội người Việt còn được khắc họa một cách cay đắng rõ nét nhất trong cuốn Tháng Ba gẫy súng của một nhà văn vừa mất. Ở đây không bàn đến chuyện đúng sai của chính kiến, hay dở của tư tưởng, chỉ biết tất cả những thằng đàn ông tính toán trên xương
máu của đồng đội để thủ lợi thì tất thảy đều là kẻ đểu cáng. Ngay cả khi đã ân hận sám hối, bọn chúng vĩnh viễn cũng không thể trở thành một người tình thủy chung, một người cha lương thiện hoặc một bằng hữu chân thành được nữa. Bọn chúng đã hết quyền làm người.
Tuy nhiên, theo tùy từng hoàn cảnh tùy từng quan điểm, sự phản bội của đàn ông, đặc biệt là thời bây giờ, luôn mang những màu sắc khác nhau. Với chị em cave thì Sở Khanh là thằng nguy hiểm nhất, nhưng với các quý bà dư dật rửng mỡ thì gã Đông Gioăng lại có phần hơn. Ở cuộc sống nhàn nhạt bình thường hôm nay, những đồng tiền bán bạn không còn tanh mùi máu như thời của thằng Giu-đa khốn nạn, nên đám đàn ông phản bội thường thanh thản yên tâm không cần tự thấy là phải đi treo cổ.
Khi chân thành sám hối, bọn họ thường tặc lưỡi, “người chết đã chết rồi nhắc làm gì chuyện cũ. Mắt lim dim đao phủ ngồi Thiền”, rồi nghẹn ngào mở ví, rút một nắm bạc dày ra sức đút vào những hòm công đức.
