Huyền thoại vỉa hè Hà Nội từng kể rằng, có một nữ nhà báo trẻ vừa sâu sắc lại vừa xinh. Đã thế, cô xuất thân ở thế gia vọng tộc. Bố là giáo sư, mẹ là quan chức. Dì ruột là tiến sĩ toán giỏi gần bằng tiên sinh Ngô Bảo Châu, bác ruột là chủ ngân hàng giàu ngang với cái ông gì buôn gỗ ở Đắc Lắc. Bốn tuổi cô đã đọc được chữ, tám tuổi cô đã làm được thơ, nhiều người từng may mắn gặp đều hốt hoảng trân trọng cho là thần đồng. Những đàn bà như thế đương nhiên lớn lên sẽ rất ghét những đàn ông lắm mồm. Với họ, đàn ông nói lắm là trống rỗng là ba hoa là vớ vẩn. Họ yêu những đàn ông đẹp giai bí hiểm im lặng. Thế rồi trời cũng chiều người, tốt nghiệp đại học nàng cũng gặp được một đàn ông như vậy. Anh ta mặt đẹp, phong độ cao quý thanh thoát, cả ngày chỉ nói vài câu, ngôn từ hao hao giống như Phù Đổng Thiên Vương lúc còn là đứa trẻ ở làng Gióng. Nàng yêu lắm, lăn ra đòi cưới.
Cưới xong, bây giờ đã gần bảy năm, người đàn ông ấy vẫn nói ít. Rồi nàng và bố mẹ nàng cũng ngã ngửa hiểu ra rằng, anh ta không nói vì đơn giản “đếch” biết cái quái gì để mà nói. Đại loại là một thứ long lanh rỗng đặc.
Phẩm chất của đa số đám đẹp giai ra vẻ im lặng là đặc sánh một sự rỗng tuếch. Bọn họ có ngoại hình giống hệt các trí thức văn nghệ sĩ lớn hay được tivi trầm trọng dung tục mô tả. Râu này, ria này, mắt lóng lánh ướt gìn giữ một nụ cười hiền hậu phảng phất nỗi buồn mơ hồ u uẩn. Bọn họ rất thích cô đơn ngồi giữa đám đông, cao đạo mông lung nhìn trời thỉnh thoảng mới hạ cố trịch thượng nhìn người. Bọn họ thường chăm chỉ nhưng luôn uể oải đi tới những tụ điểm văn hóa, nơi mà một nhạc sĩ sẽ cho ra mắt một tập tạp văn, một họa sĩ sẽ cho ra mắt một chùm ca khúc, còn một văn sĩ thì sẽ trình làng cả một lô lốc đống tranh sơn dầu. Đôi khi họ cũng dẫn theo người tình hoặc vợ mới cưới, nhưng thường thường là dẫn theo một thiếu nữ hành nghề ca sĩ hay người mẫu. Thiếu nữ trắng tinh ngây thơ bô lô ba la, gặp bất cứ cái gì mắt cũng trợn tròn ngơ ngác. Và cái miệng xinh xinh luôn líu lo kinh ngạc “à, hóa ra tạp văn phải vô cùng tinh tế hả anh. À, hóa ra màu đỏ là vô cùng siêu thực hả anh. À, hóa ra là...” Trên cái nền nông nổi nhí nhảnh đáng yêu của nàng, thì sự câm nín của chàng bỗng thăng hoa vọt lên thành thăm thẳm. Và khá nhiều người chẳng biết tiếng Pháp, nhưng cũng đành bắt chước theo nhà văn Vercors mà trầm trồ, thật đúng là
le Silence de la Mer (im lặng của biển cả). Rồi tàn bữa, sau khi đã nhấm nháp xong vài ly vang đỏ Chile nhạt hoét như chính cái thằng đang uống, quý ông “người Việt trầm lặng” ấy nồng nàn đố kỵ nhìn thi sĩ tóc dài bết mồ hôi Đỗ Trung Quân đang vất vả tần tảo làm MC mưu sinh, khinh khỉnh buột một câu “Đời chán thế, đã loắt choắt lại còn nói lắm”. Hàn Phi Tử, triết gia đầy phẫn nộ của người Tàu có đại loại nhận xét. Khi im lặng thì chẳng biết ai là hùng biện hay bị câm. Khi ngủ thì không thể phân biệt được kẻ mù hay sáng. Vì thế mà tất thảy đám đẹp giai bất tài vô học đều loay hoay tìm cách giấu dốt nát bằng vẻ sang trọng kiệm ngôn. Nếu bất đắc dĩ phải nói thì bao giờ bọn họ cũng bắt đầu bằng câu chí lý “im lặng là vàng”, rồi lập tức khoan thai ngậm mồm đĩnh đạc ngồi theo tư thế của một cục SJC(1) chín mươi chín phẩy chín chín. Đương nhiên các quý bà quý cô say đắm cái cục vàng ấy lắm. Bọn họ tin chắc rằng phía sâu trong của cái cục đó luôn ẩn chứa một kiệt tác văn học sắp xong, một bổ đề toán học sắp xong. Tuyệt đối các sâu sắc thiếu nữ đều mơ mộng tới cái ngày chàng sẽ xong, mình được rưng rưng bước cạnh đẹp giai đi lĩnh giải Nobel giải Fields, và trong lúc mình đang tưng bừng trả lời phỏng vấn giữa bạt ngàn phương tiện truyền thông thì
1. Loại vàng do công ty vàng bạc đá quý Sài Gòn (viết tắt SJC) kinh doanh hiện nay (B.T).
đẹp giai vẫn kín như bưng thăm thẳm bí hiểm. Đây chính là diễn biến tâm lý đã được mô tả khá chính xác trong siêu phẩm trinh thám Sự im lặng của bầy cừu: “Cô phán đoán
với tâm trí của phán quan thời Trung Cổ, nhưng cô rất đáng được hưỏng sự im lặng đó”. (trang 414 - Nxb Văn Học).
Thật ra, nói hay không nói cũng chỉ là sự làm trò đầy phù phiếm từ việc lẫn lộn vô minh. Đức Phật dạy, tùy cơ thuyết pháp, im chỗ đáng im nói chỗ cần nói. Ròng rã 49 năm, hoàn toàn chỉ vì lòng từ bi thương người mà Như Lai đã liên tục giảng thuyết. Có thể nói, ngài là người lắm mồm vĩ đại nhất thiên hạ. Thế nhưng khi viên tịch nhập niết bàn, Đức Phật đã ân cần lo lắng dặn lại đệ tử, 49 năm vừa rồi ta chưa hề nói một câu gì. Thậm chí theo Thiền sử, khi truyền y bát (nôm na theo thuật ngữ quan chức hiện đại là con dấu và cái ghế) thì ngài cũng chỉ khẽ giơ bông hoa lên và kẻ thừa tự kiệt xuất (Bồ tát Ca Diếp) cũng chỉ lẳng lặng vô ngôn mỉm cười.
Bọn đẹp giai không biết nói hóng hớt được chuyện này thì quá thích. Bởi thế đi đâu bọn họ cũng vung vẩy một cuốn “Thiền Luận” có kẹp lòe loẹt một nhánh hoa, rồi khinh khỉnh nhìn xung quanh tự mãn hợm hĩnh cười mim mỉm.
