Mươi năm gần đây, ở vài đô thị lớn ở ta, nhất là Hà Nội, luôn có những quán cà phê nửa như kín đáo trong nhà nửa như hớ hênh ngoài phố. Âm nhạc trong quán nửa như lờ mờ sang trọng giao hưởng, nửa như minh bạch bình dân Đàm Vĩnh Hưng. Và trong khói thuốc lễnh loãng luẩn quẩn, người ta thường thấy kha khá đông thiếu phụ. Bọn họ hoặc đi một mình hoặc đi hai mình hoặc nhiều hơn, cả tụi. Nếu là đi một mình thì mặt mũi đa phần đều mông lung bế tắc, nửa vui nửa buồn, gần giống như thi sĩ nữ đang mệt mỏi cố cách tân thơ từ thể gò bó lục bát sang thể tung tóe tự do. Còn nếu đi đông hơn thì bọn họ ồn ào tán chuyện, chủ đề vô định lúc tắc lúc thông câu chữ lẫn lộn nghiêm túc buông tuồng. Thảng thốt bỗng bật hô hố cười, phong độ béo ị tự tin hao hao như cư xử của một nữ ca sĩ hay được truyền hình mời vào ghế giám khảo. Hiếm hoi lắm là đi hai mình, thằng đàn ông đi cùng

đương nhiên tầm thường, thậm chí lộ liễu đê tiện bởi cái tóc loay hoay nhuộm đen bóng, bởi cái vét nồng nặc mùi nước hoa, và nhất là cái vẻ nhớn nhác nhưng cố tỏ ra đàng hoàng thanh lịch. Tất cả những thiếu phụ dở mỡ dở nạc hình như bất hạnh ấy, thì vỉa hè hay kêu là “đang tuổi mãn teen” còn y học không chính danh lắm gọi là hồi xuân.

Theo cuốn Từ điển tiếng Việt phổ thông của Viện Ngôn Ngữ học thì “hồi xuân” là động từ hay động ngữ, nói chung là một thứ tổ hợp từ nhấp nhổm động đậy. Nghĩa thì có hai. “1- Trở lại hoặc làm cho trở lại tươi đẹp, dồi dào sức sống, tức như mùa xuân về. 2- Ở thời kỳ sắp sửa bước sang tuổi già (thường giữa 40 đến 50), về sinh lý có những biến đổi nhất định” (sđd – trang 405).

Nghĩa một (1) thật long lanh dễ hiểu, đặc biệt với các thiếu phụ mê thích chuyện “chưởng”. Hầu như trong tất cả các cuốn trường thiên võ hiệp có đám ma đầu dâm phụ, bao giờ cũng có một nhân vật danh y. Nhân vật này y thuật như thần, sở hữu tuyệt kỹ “diệu thủ hồi xuân”, nôm na là đem mùa xuân đến cho người bệnh. Tất cả thần y đều có nickname độc đáo tương xứng với tài năng, nhưng tuyệt không lố bịch kiểu như biển hiệu “cứu thế” của một thầy lang có một dạo hợm hĩnh ở ven hồ Hoàn Kiếm. Đại loại, nếu không là Diêm Vương địch (đối thủ của thần chết) thì cũng là cứu người chỉ cần một ngón (nhất chỉ đại phu). Sự hiện diện của bọn họ là đương nhiên, bởi ngoài những

nữ hiệp ngong ngóng đại tu lại nhan sắc để câu chồng thì giang hồ vốn hiểm ác y xì như đen bạc văn đàn, sểnh một tí là động khẩu hoặc động thủ nên đám bị thương là nhan nhản la liệt nằm. Đã thế, thương tích đa phần đều kỳ lạ quái đản, trước đấy không thấy trong y văn. Nếu miễn cưỡng phải so với thời nay như tranh vợ bị cắt của quý hay cướp chồng bị tạt axit thì thương tích ngày xưa là hung hiểm hơn nhiều. Vì thế trong võ lâm, công phu “hồi xuân” đáng kể là bậc nhất.

Còn nghĩa thứ hai (2) thì kha khá mờ mịt siêu hình. Liệu có phải “từ 40 đến 50 là sắp sửa già” khi mà thực tế xã hội tươi đẹp bây giờ tràn ngập những quý bà ở đẵn tuổi này mang vẻ nhí nhảnh “hồn nhiên như cô tiên cởi truồng”. Bọn họ không quá ngây thơ đến mức vừa mút ngón tay vừa ngồi bô, nhưng không hề hiếm những nàng đã lên bà mà ngoại hình vẫn ưỡn ẹo cực kỳ “dồi dào sức sống như mùa xuân về”. Thi sĩ đa tình Nguyễn Trọng Tạo có thâm niên yêu nhiều thiếu phụ, từng hơn một lần sững sờ tự hỏi. “Em mười chín tuổi nghìn năm trước. Sao tới bây giờ vẫn hai mươi”. (Có một fan hâm mộ ước ao đổi hai chữ cuối thành ngồi bô). Vấn nạn thi ca này dường như chỉ có vài tay chủ thẩm mỹ viện kiêm nghề buôn mỹ phẩm may ra mới có đủ đạo hạnh giải thích nổi. Tuy nhiên, vì “sinh lý có những biến đổi nhất định”, có lẽ do “xuân tình” bật chồi nảy lại nên nhiều hồi xuân thiếu phụ bỗng dưng yêu. Có điều, trong lúc hấp tấp ngoại tình thường bọn họ rất hay

gặp phải mấy thằng mất dạy. Tất nhiên thỉnh thoảng cũng có người tử tế, và hình như những người tử tế nhất thì không hiểu sao đa phần đều dùng “xuân dược” (Viagra). Có thể nói giai đoạn hồi xuân là quãng thời gian đẹp nhất trong đời của một thiếu phụ. Họ lãng mạn hơn, họ bao dung hơn. Nhỡ có gặp phải hôm cãi nhau với người tình thì về đến nhà họ vẫn dịu dàng với cả chồng con. Đôi lúc cô đơn thăng hoa, họ rưng rưng làm thơ. Thơ họ sâu sắc buồn bã, cho dù dài hay ngắn cũng đều ngấm ngầm mang một thông điệp “xin đừng động vào cây mùa lá rụng”. Nếu người tình và chồng là hội viên của một hội nghệ thuật nào đấy, thì rất dễ hoang tưởng là nàng làm để tặng riêng cho mình. Tuy nhiên, không cứ “hồi xuân” thì thiếu phụ sẽ chơi vơi lăng nhăng, từ Tây sang Đông đã có không biết bao nhiêu người bất chấp “những biến đổi nhất định” để rồi luôn ôn nhu đoan trang lồng lộng tiết hạnh. Đại thi hào Homer toàn dùng những lời có cánh nhằm ngợi ca nhân cách của thiếu phụ Penelope. Chồng đi vắng chẳng biết sống hay chết. Ngoài cửa là nhung nhúc đàn ông đẹp giai cỡ Quách Ngọc Ngoan lê la tán tỉnh. Vậy mà nàng vẫn điềm đạm thông minh thủy chung nuôi con trưởng thành. Ở ta, thiếu phụ họ Vũ người Nam Xương mà ông Nguyễn Dữ trân trọng chép vào Truyền kỳ mạn lục là người như vậy. Thiếu phụ họ Tô ở Lạng Sơn mà cổ tích nghẹn ngào nhắc

cũng là người như vậy. Bọn họ đích thực là biểu tượng của mùa xuân.

Ngày nay, đám thiếu phụ thích hồi xuân trong nhà nghỉ hóng hớt được chuyện về mấy tiết phụ kể trên. Nghe xong, tất thẩy đều nắc nẻ bật cười. Cười chán thì quay sang thì thào vào tai người tình. Đúng là loại không biết sống. Thảo nào, đứa thì chết đuối, đứa thì hóa đá.