Những hồi chuông rung inh ỏi vào buổi chiều ngày thánh Jorge, sự kiện lớn lao trong số các ngày lễ lớn ở Ilhéus, ngày hội vị thánh bảo trợ thiêng liêng của thành phố. Sáng hôm ấy ông thị trưởng đã đọc một bản tuyên bố ở tòa thị chính nhắc nhở tới hương hồn của Jorge de Figueiredo Correia vốn là đại úy ở Ilhéus, người đã thiết lập nhà máy lọc đầu tiên sau này bị người da đỏ tàn phá; và những vị kế tiếp ông ta đem những cành ươm ca cao đến cũng được tưởng nhớ. Luật sư Genaro đọc một bài diễn văn đầy những lời trích dẫn bằng một thứ tiếng nước ngoài mà phần đông không ai hiểu nổi.

Trong mọi cuộc nghi lễ chính thức này, phe phái của Horácio không hề tham gia; nhưng họ đều có mặt tất cả, mình vận lễ phục đen; họ đi xuống phía nhà thờ, từ đó đám rước sẽ đi diễu quanh các đường phố chính. Thầy tu Freitas bao giờ cũng cố gắng đứng ngoài cuộc hỗn chiến, các cuộc tranh chấp chính trị lục đục giữa những tay đại tá điền chủ kếch xù; cha không hề bao giờ bị mắc vào trong đó, mà vẫn giữ được mối giao hảo với anh em nhà Badaró, với Horácio, với viên thị trưởng Ilhéus và bác sĩ Jessé. Nếu cha mở một cuộc lạc quyên cho trường xơ, cha chuẩn bị sẵn hai tờ giấy, sao cho cả Sinhô Badaró lẫn Horácio không ai phải ký sau. Thành thử mỗi bên đều thỏa mãn khi nhận được tờ giấy trắng, tưởng mình là người đầu tiên ghi tên vào đấy; cái chiến lược khôn khéo ấy đem lại kết quả là kéo được chính phủ và phe đối lập, cả hai bên đều ủng hộ nhà thờ.

Về mặt này, thầy tu Freitas tỏ ra hoàn toàn rộng rãi. Cha không muốn kiếm chuyện vì đa số bọn điền chủ giàu có đều có chân trong hội Tam điểm. Đành rằng cha có giúp đỡ Sinhô Badaró khi lão này chỉ trích hội Tam điểm (bởi vì hội này đã bầu Horácio làm bậc Thầy cả*), nhưng cha không ra mặt giúp mà chỉ hoạt động trong hậu trường. Cuộc đấu tranh công khai duy nhất của cha là chống lại tôn giáo của những người Anh là đạo Tin Lành. Còn trong mọi trường hợp khác, cha đều phải giữ thái độ trung dung. Vào dịp lễ cửu nhật thánh Antônio, nếu vợ Horácio làm chủ lễ lần này thì lần khác lại đến vợ Juca Badaró và Don’Ana chủ trì; trong những dịp ấy, hai bên nữ đối thủ lại cố vượt nhau và cho thả cửa đốt pháo hoa. Tháng năm, cha cũng chỉ định một bên làm đại lễ mixa và bên kia coi sóc bàn thờ. Trong mọi dịp có thể được, cha đều lợi dụng sự kình địch này, và khi lợi ích của cha cần như vậy thì cha lại tìm cách thu xếp dàn hòa đôi bên.

Đám nam giới đứng xếp hàng chung quanh quảng trường, áo đuôi tôm cài khuy, còn phụ nữ thì đi nhanh vào nhà thờ. Ester áo quần rất sang trọng, khoác tay Horácio đi qua, cảnh này khiến ả nhớ lại những ngày sống trong trường nhà dòng ở Bahia. Khi trông thấy ả, Virgílio ngả mũ chào. Horácio đưa tay lên chào gã, và Ester nghiêng đầu, trong khi những người có mặt xì xào với những nụ cười giễu cợt. Tiếp theo đó là Sinhô và Juca Badaró, Sinhô dắt con gái, Juca dắt vợ. Đến lượt viên đại úy ngả cái mũ chóp và cúi chào rất thấp. Y mặc một chiếc áo đuôi tôm màu xám, bất chấp tục lệ và do đó, gần như gây nên một chuyện tai tiếng. Sinhô chạm tay lên vành mũ còn Don’Ana giấu mặt đằng sau chiếc quạt.

- Kìa, xin chào ông đại úy, - Juca nói to.

- Đôi tình nhân! - Một cô gái đứng sát gần họ nói.

Bác sĩ Jessé chạy tới, ướt đẫm mồ hôi. Ông ta dừng lại một lát để nói chuyện với Virgílio rồi lại tiếp tục rảo bước. Thầy cò Genaro khoan thai bước theo sau, dáng nghiêm trang và trịnh trọng, mắt dán xuống đất. Viên thị trưởng đi qua, theo sau là Maneca Dantas cùng với Dona Auricídia và các con nhỏ. Teodoro das Baraúnas ăn vận như thường ngày trừ chiếc quần trắng bong và hồ cứng thay cho chiếc quần ka ki; trên ngón tay hắn lóng lánh chiếc nhẫn nạm một viên kim cương to.

Margot cũng xuất hiện. Tuy nhiên ả không đi vào nhà thờ mà đứng ở một góc nói chuyện với Manuel de Oliveira. Đám phụ nữ vừa liếc mắt nhìn ả, vừa nhận xét về bộ cánh và cách cư xử của ả. “Nhân tình mới của Juca Badaró đấy”, một bà nói.

- Nghe nói ả ta nguyên là nhân tình của luật sư Virgílio.

- Ông ấy bây giờ có món oách hơn rồi. - Họ phá ra cười với nhau.

Những người đàn ông đi chân đất quây lấy đám đông giờ đây đã tràn ra ngoài nhà thờ và ngoài quảng trường, và tỏa đi các phố. Thầy tu Freitas và hai cha cố khác đi ra cổng lớn và tổ chức đám rước. Thoạt tiên tượng Đức Chúa nhỏ tiến ra, do một tốp trẻ em mặc đồ trắng chọn lựa trong các gia đình khá giả nhất khiêng; một đứa nhỏ trong bọn là con của Maneca Dantas. Đám rước đi xuống phố, có đội kèn đồng đi trước. Theo sau tượng Đức Chúa là học sinh các trường mặc đồng phục, có các thầy giáo kèm. Khi vừa có một khoảng trống khá rộng thì tượng Đức mẹ đồng trinh xuất hiện; do các thiếu nữ trong thành phố rước, trong số đó có Don’Ana Badaró. Khi đi ngang qua, ả mỉm cười nhìn João Magalhães và viên đại úy không khỏi nghĩ rằng ả thật giống Đức mẹ đồng trinh, mặc dù ả có nước da nâu và bức tượng thì lại bằng sứ màu xanh lơ.

Kèn đồng và đám học sinh tiến tới đâu thì đám đàn ông nín lặng tới đấy, mũ bỏ ra cầm tay, suốt dọc đường đám rước đi qua. Đám nữ học sinh các trường nhà dòng đi sau tượng Đức mẹ đồng trinh, cũng mặc đồ trắng, dải băng xanh của giáo hội quàng quanh cổ. Rồi đến lượt các bà: vợ Juca khoác tay chồng; Ester và một người bạn gái; vợ Maneca Dantas là Dona Auricídia, thấy cái gì cũng cho là “thật là tuyệt quá”. Cuối cùng, người ta dẹp chỗ cho tượng Thánh Jorge to và trang hoàng lộng lẫy, đi tiếp theo đám rước. Đức Thánh cưỡi ngựa nom rất cao lớn, đang đánh bại con rồng: bức tượng do Horácio và Sinhô Badaró khiêng ở phía trước, phía sau là thầy cò Genaro và bác sĩ Jessé. Hai người này chuyện trò thân mật, nhưng Horácio và Sinhô thì không thèm nhìn nhau lấy một cái, mà cứ tiếp tục đi đều bước rất nghiêm trang, mắt nhìn thẳng về đằng trước. Bốn người khiêng tượng này mặc áo dài đỏ trùm ra ngoài áo đuôi tôm đen.

Đoạn cuối đám rước gồm có đức cha Freitas, hai thầy tu đi kèm hai bên, và tất cả các nhân vật quan trọng trong thành phố: thị trưởng, nghị viên, chánh án, biện lý, một số luật gia và bác sĩ, các nhà trắc địa, các đại tá và nhà buôn.

Maneca Dantas và Ferreirinha, Teodoro, thầy cò Rui đi trong đám này. Cuối cùng, đám đông nhập vào đám rước: các bà mộ đạo, phụ nữ thành phố, dân chài, thợ thuyền, đàn ông đàn bà đi chân đất, đàn bà thì cầm giày trong tay, để thực hiện lời nguyền.

Đội kèn đồng bắt đầu nổi nhạc và đám rước bắt đầu đi, trật tự và chậm chạp.

Gần như cùng một lúc, luật sư Virgílio và đại úy João Magalhães rời khỏi chỗ đứng bên vỉa hè để nhập vào đám đông đi sau tượng Đức mẹ đồng trinh. Juca Badaró và Virgílio vừa lạnh lùng chào nhau thì viên đại úy đi tới, đưa mời kẹo y vừa mua. Don’Ana nghe thấy tiếng y, bèn quay đầu lại làm bức tượng đảo đi mất một lúc. Các phụ nữ khác cười thầm.

Một đám đàn ông đứng quây chung quanh Margot và nhìn đám rước đi qua.

- Này, ông thấy thế nào? - Một người trong bọn họ nói - Đại tá Horácio sát cánh với Sinhô Badaró. Và bác sĩ Jessé sát cánh với trạng sư Genaro. Thật là chuyện kỳ diệu!

Manuel de Oliveira trong một lúc bỗng quên rằng mình là chủ bút tờ báo của anh em nhà Badaró.

- Và mỗi bên, - hắn nhận xét bằng một giọng cay độc - mỗi bên đều cầu thánh giúp mình giết chết bên kia. Họ cầu nguyện với lời đe dọa ở miệng.

Margot và những người khác bật cười. Rồi tất cả nhập vào đám rước đang chậm chạp diễu qua các phố hẹp ở Ilhéus, như một con rắn khổng lồ. Pháo hoa bay lên, vạch ngang dọc bầu trời.