Người mặc áo dệt màu xanh da trời không trả lời. Hắn là một gã nhỏ bé, lùn tịt, và cái áo to tướng của gã rủ lòng thòng xuống cái quần bằng vải thô màu nâu mà những vết bẩn càng làm cho nâu thêm.

Bên ngoài, trời đêm thơ mộng. Chất thơ đó của trời đêm tràn cả vào cái quán rượu sặc mùi mỡ bò, dưới hình thức một mảng sáng trắng trải ra trên lớp đá lát đường phố, một vòm sao nhìn thấy qua những cánh cửa mở hé, và một giọng đàn bà lơi lả, than van đang hát về mối tình đã mất và chuỗi ngày trôi đi tự bao giờ. Phải, cái điệp khúc buồn man mác ấy nghe còn nao lòng hơn cả ánh trăng và những vì sao, hơn cả mùi hoa nhài tội lỗi từ trong nhà hàng xóm bay ra, hơn cả những ánh sáng từ con tàu hắt ra, có lẽ còn nao lòng hơn tất cả bấy nhiêu thứ, đối với con tim chán chường của những gã đàn ông đang ngủ gà ngủ gật trên những cái hòm gỗ hoặc đang ườn xác bên quầy rượu kia.

Gã đeo nhẫn giả nhắc lại câu hỏi mà anh chàng thấp bé mặc áo dệt màu xanh da trời chưa chịu trả lời.

- Còn mày, cái con sên già này, nói đi, mày đã bao giờ vớ được một ả đàn bà nào chưa?

Chính gã tóc vàng đã trả lời:

- Thú thật, nếu nói chuyện đàn bà thì ở bến cảng nào chả kiếm được hàng tá. Đàn bà là một thứ mà một thằng thủy thủ không cần phải nhịn bao giờ. Riêng tớ đây, tớ đã chơi hàng tá.

Gã đưa tay phác một cử chỉ, những ngón tay mở ra rồi lại cụp vào.

Ả gái điếm khạc một cái qua những chiếc răng hà rồi chằm chằm nhìn gã thủy thủ tóc vàng, vẻ đầy thiện cảm.

- Tình yêu của một anh chàng thủy thủ cũng giống như sóng biển, - ả nói. - Nó đến rồi nó lại đi, cũng như sóng biển dâng lên trút xuống… Có một anh chàng José de Santa nào đó, tôi biết anh ta lắm. Một bữa kia, anh ta ra đi chẳng nói một lời, lên một con tàu cũng chẳng phải là của anh ta nữa.

- Thật thế, - gã thủy thủ nói tiếp, - một người đi biển chẳng thể bỏ neo ở khắp chốn, kể cả vào da thịt một người đàn bà. Một ngày kia, gã ra đi, vũng tàu trống không, thế rồi một gã khác lại tới và buông neo. Cô em thân mến ạ, một người đàn bà còn phản trắc hơn là một trận cuồng phong giữa biển!

Lúc này, một ánh trăng như cố sức luồn qua cửa và rọi xuống sàn nhà bằng gỗ sần sùi. Gã đeo nhẫn giả lấy đầu mũi dao dài nhay mãi vào chiếc áo dệt màu xanh.

- Thế nào, nói đi chứ, cái con sên này, có phải đúng là mày giống như một con sên không? Các cậu này, các cậu có bao giờ thấy ai giống một con sên hơn thằng cha này không nào? Tao hỏi mày: đã bao giờ mày có một mụ đàn bà chưa?

Ả gái điếm cười phá lên và đưa tay quàng lấy cổ gã thủy thủ; cả hai cùng cười. Gã mặc áo dệt màu xanh da trời nốc hết cốc rượu rum rồi lấy ống tay áo quệt miệng.

- Các cậu không thể nào biết nổi chuyện ấy xảy ra ở đâu đâu! - Gã bắt đầu nói. - Rất xa đây, trên một bến cảng khác, ở một cái xứ to hơn xứ này nhiều lắm, chuyện xảy ra trong một quán rượu, tớ còn nhớ tên quán là “Tân thế giới”.

Gã đeo nhẫn giả đập tay xuống bàn gọi một cốc rum khác.

- Tớ biết cái ả cùng đi với nàng ta; hai cô ả đi với một thằng thanh niên. Tớ đang uống rượu với một thằng bạn, tụi mình ngồi đó kể lể cho nhau nghe mọi nỗi buồn phiền. Người ta bảo rằng làm gì có chuyện đùng một cái đã phải lòng nhau, rằng đó chỉ là chuyện dối trá thôi…

Ả gái điếm dựa đầu mình vào đầu gã thủy thủ và ghì chặt hơn nữa cánh tay lực lưỡng của gã. Cái quán rượu bẩn thỉu bỗng nhiên tràn ngập những âm thanh du dương, một giọng đàn bà hát lên:

Chàng đã đi rồi chẳng bao giờ quay lại!

Họ cùng lắng tai nghe. Gã đeo nhẫn giả uống từng hớp nhỏ từ cốc rum như uống một thứ rượu ngọt quý giá; mặt gã lộ vẻ nóng lòng chờ đợi câu chuyện của gã mặc áo dệt.

- Nhưng điều ấy không có gì là quan trọng hết! - Gã này nói và lại đưa tay áo lên chùi mép lần nữa.

- Này, anh trông mặt trăng mới to và đẹp làm sao, - ả gái điếm thở dài và sát lại gần gã thủy thủ tóc vàng hơn nữa. - Đã lâu lắm em chưa thấy mặt trăng như thế.

- Kể tiếp đi, nói cho bọn này nghe nốt đi, - gã đeo nhẫn giả nói.

- Này nhé, chuyện thế này: như tớ nói đấy, tớ đang ngồi uống tí ti với một thằng bạn. Hắn đang phàn nàn về cuộc đời mình. Hắn đang buồn và tớ cũng vậy, thì nàng đi vào! Nàng đi vào cùng với một ả nữa - nhưng quãng này tớ đã kể rồi phải không?

- Ừ, cậu đã kể với bọn mình chỗ ấy rồi, - gã thủy thủ nói, gã chăm chú nghe chuyện.

Cả lão người Tây Ban Nha chủ tiệm cũng cúi xuống để nghe. Tiếng hát người đàn bà từ bóng đêm dày huyền bí, yếu ớt vọng tới. Gã mặc áo dệt xanh phác một cử chỉ tỏ ý hoan nghênh sự quan tâm của gã thủy thủ, rồi nói tiếp:

- Này nhé, ừ, chuyện xảy ra đúng như thế. Nàng đi vào cùng một ả nữa và một gã thanh niên. Tớ có quen ả kia; chúng tớ đã cùng đi với nhau. Nhưng các cậu này, tớ xin cam đoan là thậm chí tớ hầu như không trông thấy ả, tớ chỉ trông thấy cô kia thôi.

- Cô ta có nước da nâu phải không? - Gã đeo nhẫn giả vốn ưng loại người như vậy hỏi xen vào.

- Da nâu à? Không, da nàng không nâu, với lại cũng không phải tóc vàng nữa. Nhưng nàng xinh lắm, như người ngoại quốc ấy, như người ở nước khác đến ấy.

- Tớ biết cái món ấy rồi, - gã thủy thủ vốn làm tàu biển chạy đường dài nói.

Gã mặc áo xanh da trời lại có một cử chỉ tỏ vẻ biết ơn. Ả gái điếm nép mình sát vào người bạn tình mới.

- Anh biết đủ mọi thứ chuyện nhỉ, - ả thì thầm. - Anh hãy nhìn mặt trăng kìa, nó mới to làm sao, và vàng làm sao!

- Như câu chuyện vừa nói với các bạn đấy. - Và gã mặc áo dệt vừa cắn môi vừa nhìn anh chàng thủy thủ. - Tưởng chừng như nàng vừa ở một con tàu từ một xứ xa xôi nào tới. Tớ cũng không hiểu tại sao tớ lại ngồi ngay bên cạnh nàng; có lẽ thằng bạn tớ đã bắt chuyện với ả kia; ả ta giới thiệu chúng tớ với cô bạn vì bọn mình đã bắt đầu trò chuyện. Tớ không thể kể cho các cậu biết bọn này đã nói những chuyện gì - tớ chỉ còn biết ngắm nàng thôi - vả lại nàng không nói gì cả. Nàng chỉ cười hoài, hàm răng trắng muốt, trắng hơn cả cát ở ngoài bãi biển. Thằng bạn mình cứ chuyện suốt, thổ lộ hết nỗi buồn phiền. Cô ả mình quen cũng nói chuyện, hình như ả ta tìm cách an ủi hắn, nhưng nói thật với các cậu là tớ chẳng hiểu gì cả. Còn cô gái kỳ lạ kia và gã thanh niên cùng đi với nàng không nói một câu nào cả; nàng chỉ cười thôi.

Chính gã cũng mỉm cười khi nhớ lại kỷ niệm đó, rồi gã kể tiếp:

- Một tiếng cười nhỏ mới ngắn gọn, mới trong trẻo làm sao, tớ chưa hề nghe thấy ai cười như thế bao giờ. Và cặp mắt của nàng!…

Gã ngừng nói, như thấy lại cặp mắt kia trong trí nhớ.

- Tớ không thể tả mắt nàng như thế nào.

Gã chìa hai bàn tay ra.

- Tớ thấy nàng có vẻ giống người đàn bà trong một câu chuyện thằng Astério da đen đã kể trên chiếc tàu Thụy Điển, chiếc tàu đã bị đắm ở ngoài mỏm đá ngầm Coqueiros ấy.

Gã đeo nhẫn chìa bàn chân ra ngoài ánh trăng và nhổ một cái.

- Thế còn cái thằng cha cùng đi với nàng, - gã hỏi, - có phải nó là chủ nhân chiếc thuyền nhỏ xinh xẻo ấy không?

- Tớ không biết. Nó không có thứ ấy đâu. Có vẻ như nó là bạn thân của nàng, nhưng tớ cũng không chắc lắm. Tớ chỉ biết có một điều là nàng ta cười, cười hoài và cười mãi với hàm răng trắng muốt, cười bằng cả bộ mặt trắng, cười cả bằng mắt nữa.

Gã thọc ngón tay vào túi áo vì gã đã uống hết cốc rượu, bàn tay chẳng còn biết dùng để làm gì.

- Thế rồi ra sao? - Gã đeo nhẫn nói.

- Bọn họ trả tiền và cả ba đi ra. Tớ cũng làm như bọn họ; nhưng tớ còn trở lại cái quán rượu này biết bao nhiêu lần. Một bữa kia, tớ lại gặp nàng ta. Nàng vừa ở một xứ rất xa trở về, tớ tin chắc như vậy - từ rất xa - nàng không phải là người ở đây.

- Ánh trăng mới đẹp làm sao! - Ả gái điếm nói, và gã thủy thủ nhận thấy mắt ả buồn buồn. Ả muốn nói một cái gì đấy, nhưng không tìm ra lời.

- Từ rất xa tới. Nào ai biết được? Từ bên kia biển cả, có lẽ thế chăng? Nàng tới rồi nàng lại đi. Đấy, tớ chỉ biết thế. Nàng không để ý đến tớ, nhưng cho đến hôm nay tớ vẫn nhớ tiếng nàng cười, nhớ hàm răng nàng và tất cả cái trắng ngần của nàng, và cả đến cái áo dài nàng mặc.

Gã gần như kêu lên vì vui sướng khi nhớ lại từng chi tiết một: “Cái áo dài ống tay xẻ.”

Gã uống cạn cốc rượu và bĩu môi, gã mất vui rồi. Có tiếng đàn bà, xuyên qua đêm tối thơ mộng, vọng tới lả lướt:

Chàng đã đi rồi chẳng bao giờ trở lại…

- Thế rồi sao nữa? - Gã đeo nhẫn giả hỏi.

Gã mặc áo dệt màu xanh da trời nín lặng; ả gái điếm làm sao biết được gã ta đang ngắm trăng hay đang ngắm một cái gì khác mà ả không nhìn thấy, xa hơn cả mặt trăng và những vì sao, tận bên kia bầu trời, tận bên kia cái đêm xiết bao êm ả và tĩnh mịch này. Ả cũng không hiểu tại sao ả lại muốn khóc. Nhưng nước mắt chưa kịp chảy ra, ả đã cùng gã thủy thủ tóc vàng đi ra để hưởng cái đêm sáng vằng vặc này.

Lão Tây Ban Nha vẫn khom người trên quầy, sẵn sàng lắng nghe những câu chuyện tình mà gã mặc áo dệt có thể kể lại, nhưng gã này đã trở lại cái vẻ lạnh lùng dửng dưng và cứ nhìn hoài lên cái đĩa vàng trên trời. Giữa chừng một câu chuyện về cô gái lai đen mà gã hoa chân múa tay kể lại, gã đeo nhẫn giả bỗng ngừng lại. Gã quay về phía người chủ tiệm và chỉ vào anh chàng bé nhỏ nọ mà rằng:

- Này, tôi hỏi ông có đúng không nào! Ai chả bảo hắn giống hệt một con sên?