Thành phố Ilhéus thức dậy trong một sự kích động xôn xao đến cao độ. Các đường phố la liệt trải đầy hoa, cờ treo trên các cửa sổ, chuông kêu inh ỏi reo vui trong buổi sáng ngày hội. Một đám rất đông đi xuống phía biển; bến tàu đen đặc những người. Học sinh các trường đi cùng với nhau: các cô thiếu nữ ở ký túc xá trường Đức bà Thắng lợi, nhà dòng (ngôi nhà vừa xây xong trên đỉnh một ngọn đồi nhìn xuống thành phố), nam nữ học sinh các trường tư; và cuối cùng là con cái nhà nghèo học trường công. Các em đều mặc quần áo ngày hội, và nữ sinh trường xơ mỗi em đeo một cái băng xanh lơ tượng trưng cho hội tín đồ tôn giáo của mình. Có cả một đội kèn đồng mặc đồng phục rực rỡ vừa đỏ vừa đen đang cử một bài lôi cuốn, phù hợp với cái ngày náo nhiệt và ồn ào vui vẻ này. Braz chỉ huy lực lượng cảnh sát đeo súng trường trên vai, và giữa đám đông nghìn nghịt tràn ngập bến cảng, có mặt những công dân quan trọng nhất của thành phố, mặc áo đuôi tôm trong dịp này. Bác sĩ Jessé, hiện là thị trưởng Ilhéus, toát mồ hôi trong chiếc áo cổ cồn đang cố nhớ lại những lời trong bài diễn văn mà ông ta sắp phải đọc và đã phải bỏ ra đúng hai ngày để tô điểm cho hay. Sinhô Badaró cũng đã có mặt cùng với con gái và con rể; viên đại tá chân bên phải đi hơi khập khiễng một chút, cái chân bị thương trong trận đánh vào tòa nhà lớn. Những đảng viên của đảng chính phủ và đảng đối lập đứng lẫn lộn trên bến, cũng như các thầy tu và các nữ tu sĩ. Cả cha Bento cũng từ Ferradas tới và đang nói chuyện với các nữ tu sĩ bằng cái giọng lơ lớ của ông. Các hiệu buôn đóng cửa cả ngày, vì tất cả mọi người đều đi đón tàu.

Tiệm rượu của lão Tây Ban Nha, ở gần kho ngoài bến, đầy ứ những khách. Gã đeo nhẫn giả đã rộng lượng tha thứ cho gã Tây Ban Nha cái tội báo cảnh sát, đang nói chuyện với người mặc áo dệt màu xanh.

- Và bây giờ, - gã nói - thì đến một vị giám mục, giám mục là cái gì mà người ta làm rùm beng thế nhỉ? Chính tớ đang nói chuyện với cậu đây, ngày xưa tớ có biết một vị tổng giám mục ở miền Nam. Và cậu có biết ông ta giống cái gì không? Ông ta trông giống như một con tôm hùm nướng ấy, đúng như thế.

Người mặc áo dệt xanh không cãi lại. Có thể là đúng như vậy chăng? Có điều chắc chắn là vị giám mục đầu tiên của Ilhéus sáng hôm nay sẽ tới đây. Vì có một sắc lệnh mới đây của Đức Giáo hoàng nâng cái thị trấn vốn là xứ đạo bình thường này lên hàng giáo khu, và một thầy dòng ở Paraíba vừa được phong làm giám mục. Theo tất cả các báo ở Bahia, thì đây là một người rất đức độ và trí thức uyên thâm, nhưng với dân Ilhéus, thì đó là Đức giám mục của họ, tiêu biểu cho tầm quan trọng gán cho thành phố họ và chứng tỏ sự tiến bộ của nó. Mặc dầu thành phố vốn thiếu lòng mộ đạo, cái thiếu sót rất đặc biệt của vùng này, theo lời thầy tu Freitas, nó vẫn tự hào với vinh dự Giáo hội đã ban cho, nó vẫn sẵn sàng đón tiếp vị tân giám mục một cách trọng thể nhất.

Giờ đây, người ta đang chạy trên bãi cát. Người ta đã trông thấy con tàu ở gần núi đá Rapa. Trong khi ấy, một đám đàn ông và đàn bà vẫn tiếp tục đi xuôi đường phố hối hả ra phía bến tàu. Các mụ già mộ đạo, đầu chít khăn “san” đen, cảm động đến nỗi, lần đầu tiên, líu lưỡi không nói được gì. Các cô thiếu nữ cùng với nhân tình lợi dụng dịp tốt để liếc nhau, và cả những ả gái điếm cũng ló mặt. Tuy nhiên, các ả đứng hơi tách ra một chút để nhìn cảnh tượng này, và họp thành một nhóm vui nhộn đằng sau những lều bán cá. Người ta nhìn thấy trong đám đông rất nhiều linh mục, và dân chúng không thể không tự hỏi là họ ở đâu ra lắm thế. Họ từ các tỉnh miền trong đến, những cha cố ở Itapira và ở Barra do Rio de Contas đã làm một cuộc hành trình dài và mệt nhọc để chào vị giám mục mới.

Tấm thảm trên cầu thang lớn của tòa thị chính được đem ra trải trên bến tàu để đón giám mục.

Con tàu trang hoàng cờ xí giờ đây đã vượt qua con bơn và người ta nghe thấy nó kéo còi. Từ đảo Pontal, pháo hiệu bay vút lên, cảnh binh cưỡi ngựa bắn súng chào. Các cha cố, viên thị trưởng, các đại tá, nữ tu sĩ và nhà buôn giàu có, tất cả tiến lên thành một đoàn, và trong lúc con tàu tiến sát vào đập chắn sóng, bầu trời trên thành phố đầy những pháo hoa nổ vang; chuông kêu róng rả trong lúc Đức giám mục, một người bé nhỏ, lùn và béo mập bước xuống thang; và bác sĩ Jessé bắt đầu đọc diễn văn chào mừng.

Đám đông theo ông thị trưởng đến nhà thầy tu Freitas, ở đó người ta chiêu đãi một vài vị khách quý ăn sáng, rồi đến xế chiều có một buổi lễ cầu phúc trọng thể trong nhà thờ Thánh Jorge. Maneca Dantas dẫn lũ con đến và cậu cả Rui đọc mấy câu thơ chào mừng “cha tinh thần”. Đức giám mục khen ngợi đầu óc thông minh sớm sủa của cậu bé. Sinhô Badaró cũng tới để xin ban phước lành cho đứa cháu sắp ra đời.

Đêm hôm đó, còn đốt nhiều pháo hoa khác trong lúc ở tòa thị chính người ta mở tiệc, đó là lễ thần phục của thị trấn Ilhéus dâng lên vị giám mục đầu tiên. Ông biện lý mới thay mặt nhân dân lên tiếng, và vị khách danh dự nói mấy câu đáp từ, tỏ nỗi vui mừng được đến với các grapiúnas. Sau bữa tiệc, Đức giám mục rút lui vì ngài đã mệt, nhưng đêm hội còn tiếp tục đến khuya và khi trạng sư Rui say mềm, chân nam đá chân chiêu bước ra ngoài phố thì đã hai giờ sáng. Không tìm thấy ai để nói chuyện, ông ta đi xuống bờ biển, và gặp gã đeo nhẫn giả, ông bèn trình bày quan điểm của mình vì không còn thính giả nào khác:

- Ở cái đất này, con ạ, rừng ca cao có thể đẻ ra được cả ông giám mục. Nó đẻ ra đường tàu hỏa, kẻ sát nhân, chuyện tiếm đoạt, nhà cửa ở thành phố, tiệm cà phê, trường học, rạp hát và thậm chí cả một ông giám mục nữa. Phải, đất này không những sản sinh ra ca cao, nó đẻ ra đủ mọi thứ.

Điều này hoàn toàn trùng hợp với một bài báo của luật sư Rui đăng trên tờ A Folha de Ilhéus cùng ngày hôm đó. Đây là lần duy nhất, có một không hai, tờ này và tờ O Comércio đồng ý với nhau. Cả hai đều ca ngợi thành phố và tòa thị chính về tiến bộ đã đạt được, cả hai đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc một giám mục đã tới và cả hai đều tiên đoán rằng thành phố sẽ có một lương lai xán lạn.

“Thành phố được nâng lên hàng giáo khu, - Manuel de Oliveira viết - đó chỉ là sự công nhận của quốc gia đối với sự tiến bộ kỳ diệu đã đạt được ở Ilhéus, tiến bộ do công sức của những con người vĩ đại đã hy sinh tất cả vì lợi ích của đất nước.

Ilhéus là cái nôi của bao người con cần cù, chăm chỉ, của biết bao người kiên cường và thông minh đã làm rạng rõ đường đi của văn minh trên vùng đất ca cao đen kịt và ẩm ướt.”

Trong khi ấy luật sư Rui cố hết sức đứng cho vững, gào vào tai gã đeo nhẫn:

- Ca cao, con ạ, chứa đựng đủ mọi thứ. Người ta lượm được cả một ông giám mục dưới gốc cây ca cao, cả một ông giám mục nữa kia.

Đối với gã đeo nhẫn thì trên đời này chẳng có gì là không làm được.

- Có thể lắm chứ, - gã nói - biết đâu đấy?