Ở trường học, mọi việc đều trôi chảy, bác sĩ Jessé đã thuyết phục được nhiều nhà buôn đóng các cửa hàng lớn nhỏ của mình để mừng ngày “Hội trồng cây”. Ngoài các cô giáo và học trò, trong tòa nhà nơi giáo sư Estanislau đọc diễn văn và bọn trẻ con đọc bài, cử tọa không lấy gì làm đông lắm; nhưng sân nhà thờ thì đầy những người. Ông bác sĩ chủ tọa buổi lễ ở nhà trường, người ta long trọng tặng ông một cành cây nở hoa. Rồi tất cả đi diễu đến quảng trường nhà thờ, ở đấy có học sinh hai trường tư của thành phố đã xếp thành hàng đón chào họ. Những trường học khác đều do Estanislau và Dona Guilhermina điều khiển, bà này nổi tiếng là kỷ luật chặt chẽ; ông bác sĩ tay cầm cành cây đi hàng đầu đoàn học sinh trường công.

Như đã nói ở trên, quảng trường nhà thờ đầy những người. Các bà mặc quần áo ngày hội, các cô thì đưa mắt tìm người yêu của mình, những ông chủ và người làm công các cửa hiệu buôn đóng cửa ngày hôm đó. Ai nấy đều muốn thưởng thức cuộc giải trí bất ngờ này, thay đổi nhịp sinh hoạt đơn điệu của một thành phố nhỏ. Học trò trường công đứng xếp hàng trước học trò trường tư và giáo sư Estanislau, từ lâu vốn không ăn ý với bà Dona Guilhermina, tiến lên ra lệnh cho bọn học trò nhỏ của mình im lặng. Ông ta muốn cũng giữ được kỷ luật như kẻ kình địch của mình có đám học trò đứng yên và nghiêm trang dưới đôi mắt sắc của bà giáo. Ngay gần cái hố vừa được đào lên ở giữa quảng trường, đã đặt một cây ca cao được chừng hơn một năm mà người ta sắp đem trồng trong giờ phút trọng thể nhất của buổi lễ. Anh em Badaró được mời đi Ilhéus, cả viên sĩ quan cảnh sát nữa; vì lý do ấy, lực lượng cảnh sát của thành phố gồm mười tay kỵ mã không thấy xuất hiện; nhưng dàn nhạc Euterpe, đội “kèn đồng ngày ba tháng năm” được tổ chức bằng tiền của Horácio, thì có mặt ở đây. Đội kèn đồng này cử quốc ca để khai mạc lễ; đám đàn ông bỏ mũ và tất cả im lặng trong khi trẻ con hát. Trời nắng gay gắt; rất nhiều dù đã được mở ra.

Khi đội kèn đồng dừng lại, bác sĩ Jessé tiến ra giữa quảng trường và bắt đầu đọc diễn văn. Từ khắp phía, mọi người kêu: “Im lặng!” Trong khi các thầy giáo chạy lăng xăng ở các hàng học sinh, cố giữ cho chúng đứng im. Tuy vậy, kết quả vẫn không được là bao; người duy nhất giữ được trật tự là bà Dona Guilhermina vẫn đứng thẳng, khoanh tay trước ngực, mình mặc một chiếc áo dài trắng hồ bột cứng ngắc.

Số đông những người dự lễ không nghe được lời diễn giả; rất ít người nhìn thấy ông ta, vì không có bục, ông bác sĩ phải đứng dưới đất. Tuy nhiên người ta vẫn vỗ tay sau khi kết thúc, và một đoàn người đi ngựa đến gần để chúc mừng ông. Ông xiết chặt những bàn tay chìa ra, tỏ vẻ cảm động sâu sắc. Bây giờ đến lượt ông ta kêu gọi yên lặng để nghe giáo sư Irene ngâm thơ. Bà giáo bắt đầu đọc bằng một giọng nhỏ nhẹ, êm ái:

- Cầu phúc lành để hạt giống làm đất sinh sôi nảy nở.

Bọn trẻ con gọi người bán kẹo, gần như thét lên. Chúng cười, tán gẫu, cãi nhau, đá nhau, còn các thầy giáo thì dọa ngày hôm sau sẽ phạt nặng. Bà Irene giơ một cánh tay lên, hạ xuống, lại giơ tay kia lên:

- Cầu phúc lành cho cây cho ta bóng mát và hoa quả.

Số người cưỡi ngựa ở chung quanh tăng lên; thốt nhiên họ xông vào quảng trường nhà thờ. Đó là đại tá Teodoro das Baraúnas dẫn đầu một đoàn người võ trang. Chúng bắn chỉ thiên trong khi đàn ngựa xéo nát bãi cỏ. Teodoro xông vào giữa đám trẻ con sợ hãi chạy tán loạn và đám khán giả bỏ trốn, rồi dừng ngựa trước đám người đang quây lấy cái cây. Bà Irene hai tay vẫn đang giơ lên trời, bỗng nuốt vội câu thơ tiếp theo.

- Cái trò khỉ này là cái gì thế? - Teodoro nói, súng lục lăm lăm trong tay. - Các người trồng cây ở đây, ngay trên quảng trường công cộng à?

Jessé giọng run run, phân trần về tính chất của buổi lễ. Teodoro bật cười: dường như hắn đồng tình tham gia cuộc lễ.

- Thôi, được rồi, trồng cây đi, - hắn nói. - Tôi sẽ đứng xem các người làm.

Nói rồi, hắn chĩa súng lục về phía họ, bọn tay chân của hắn mang súng trường cũng làm như thế. Bác sĩ Jessé phải nghe theo và bắt tay vào làm, có hai người giúp sức. Buổi lễ đúng là đã xoay sang một hướng khác hẳn với dự tính của ông ta. Thế là mọi vẻ trịnh trọng bỗng nhiên mất hết; họ cắm cây ca cao xuống, vội vàng và giản đơn thế thôi, rồi lấy đất ở gần miệng hố phủ lên rễ cây. Trên quảng trường còn lại rất ít người, số đông đã chạy trốn cả.

- Xong chưa nào? - Teodoro hỏi.

- Vâng, chúng tôi đã…

- Tốt lắm, - Teodoro vừa cười vừa nói, - để ta tưới vào cây một ít giọt sương mới được.

Và, vẫn ngồi trên yên ngựa, hắn cởi khuy quần ra và đái vào cái cây. Tuy nhiên, hắn nhằm không trúng lắm, và làm tung tóe vào mọi người. Bà Irene đưa tay lên che mặt. Trước khi đái hết, Teodoro quay lại và đái vào người bác sĩ Jessé. Rồi, tập hợp tay chân lại, hắn phi nước đại xuống phố lớn. Những người chưa kịp chạy trốn cứ đứng ngây như phỗng đá. Tất cả nhìn nhau sững sờ. Một giáo sư lau một vài giọt nước đái bắn vào mặt.

- Ông có bao giờ thấy chuyện như thế này chưa? - Một người khác kinh ngạc hỏi.

Teodoro phóng xuống phố, súng vẫn bắn chỉ thiên liên hồi. Bọn tay chân và hắn cuối cùng dừng lại ở một góc đường, trước cửa phòng trước bạ của Venâncio, rồi chúng nhảy xuống đất.

Venâncio cùng đám nhân viên chỉ vừa kịp chạy trốn theo cửa sau. Teodoro gọi một tên đi theo, bảo đưa cho hắn một chai dầu hỏa và bắt đầu tưới dầu lên sàn gỗ và những cặp hồ sơ đầy lèn những giấy tờ; rồi hắn vứt chai đi.

- Châm lửa vào đây, - hắn ra lệnh.

Một người xòe diêm; ngọn lửa chạy trên sàn nhà, liếm vào một cái cặp hồ sơ, cuối cùng gặp một tập giấy tờ và cháy bùng vào đám tài liệu và hồ sơ chứa trong văn phòng. Bấy giờ Teodoro và tên tay chân bèn chạy ra chỗ những tên khác đứng gác ở góc phố chờ lửa bén. Viên đại tá mặc một cái áo ngắn trắng bên trên một cái quần ka ki và trưng ở ngón tay út một chiếc nhẫn kim cương đẹp.

Những ngọn lửa đỏ giờ đã lan khắp nhà, trong khi ngoài phố đầy ắp người. Teodoro ra lệnh cho tay chân lên ngựa, và tiếng vó ngựa thoắt cái đã khiến bọn người hiếu kỳ xán đến gần quá phải tản nhanh đi.

Vừa lúc đó, một đoàn người vũ trang của phe Horácio ập tới, và Teodoro cùng bọn capanga của hắn rẽ vào góc phố, đi về phía Mutuns. Đám đông lại bắt đầu dồn vào phố và người ta nhìn thấy Venâncio ló ra, vò đầu rứt tóc đúng vào lúc người của Horácio xuất hiện. Từ góc phố, họ bắn vào bọn bỏ chạy, bọn này vừa chống cự vừa phóng ngựa xuyên ngang đám đông đi xuống xem đám cháy. Trước khi tên chúa đất Baraúnas biến mất ở cuối phố, một tên jagunco ngã lộn xuống, còn con ngựa của hắn, không có người cưỡi, vẫn phi theo những con khác. Bọn bộ hạ của Horácio bèn xông tới, kết liễu đời hắn bằng một nhát dao.