Về sau này, Hélène phải trải qua nhiều hoàn cảnh xuống dốc cay đắng và chịu nhiều cuộc tiếp xúc đáng kinh tởm. Tuy nhiên, không giây phút nào trong đời cô khiến cô tự khinh ghét bản thân mình bằng lúc Fédor tiến lại giường cô.

Lúc ấy, không có gì có thể tha thứ cho việc cô tiếp anh ta. Cô còn chưa sa vào cái vòng hắc ám. Cô còn là cô bé Lénotchka của Nathalie Borissovna (trước khi xảy ra việc này, cô đã vui sướng biết bao mỗi khi được nghe cái tên gọi ấy cất lên từ miệng chị cô). Cô bé Lénotchka ấy là một cô bé tự cảm nhận được rất rõ nội tâm mình và rất tự tin vào sự đánh giá mình. Lúc ấy, cô còn cái quyền tự do phán quyết mình mà cả sự nghèo khổ, rượu và sự chung chạ đều không thể hủy hoại được. Thế mà tất cả cái đó, chỉ trong chốc lát, cô đã hủy hoại nó mãi mãi, trong lúc cô vẫn tỉnh táo, không vì tình yêu, không có ham muốn.

Ôi! Nếu cô cảm thấy, dù chỉ trong giây phút một niềm vui thể xác thực sự, thì cô có thể tự tha thứ cho mình tất cả, bởi vì cô nghĩ rằng bất cứ một hành vi nào của bản thể con người sâu thẳm, ngay cả dù đó là nhục thể nhất, cũng đều có cái tình và cái lý của nó. Nhưng cô không hề yêu Fédor một chút nào, và cô không hề cảm thấy hứng thú chút nào trong cánh tay anh ta.

Điều mà cô cảm thấy buổi đầu cô trông thấy anh ở bàn ăn nhà trọ Mesureux, đó là một nỗi sự hãi kỳ lạ, như những con chim bị thôi miên. Rất lâu cô không hiểu rõ điều đó và cô cho rằng cái cảm giác khó chịu mà sự có mặt của Fédor gây nên là do thái độ quá tự tin và quá thân mật của anh đối với đàn bà. Có lẽ trong đêm giao thừa, cô cảm thấy rõ hơn mối nguy hiểm. Nhưng ngay sáng hôm sau anh ta đã ra đi và cuộc đính hôn với Vassia đã làm cô quên việc ấy đi.

Và mới đây thôi, đêm qua, khi cô nhìn thấy anh, bận toàn đồ đen, dẫn đầu đoàn kỵ sĩ, như một tiểu vương Ả-rập, cô đã cất lên một tiếng kêu lo lắng và sợ hãi. Từ lúc đó, cô cảm thấy không thể làm gì chống lại anh ta, cô đã thuộc về anh ta, không vui vẻ gì, không say mê mà do sự đưa đẩy của một định mệnh buồn thảm.

Cô phải gặp anh ta sau cuộc đua, cô phải kêu lên để tỏ sự đầu hàng của mình. Và suốt cả đêm, cô đã đợi anh ta, vì cô biết anh ta sẽ đến.

Cuộc chờ đợi ấy chỉ là một nỗi khốn khổ dài và đáng xấu hổ.

Cô không nghĩ rằng cô còn là một cô gái trẻ về tuổi đời và trẻ dại hơn nữa vì tính tự ái và hay phản ứng ngây thơ, rằng cuộc đời đã làm hỏng đi những sức bật và chiều hướng của con người cô, rằng Nathalie đã để cô một mình, rằng cô chỉ có một bạn trai yếu đuối là người bênh vực, mà ở Fédor lại có một sức hút hoang dã, một thứ nhân điện mà bao nhiêu đàn bà khôn ngoan và có điều kiện mọi mặt hơn cô nhiều cũng không cưỡng lại được.

Tất cả những lý do đó không có nghĩa lý gì đối với Hélène, so với việc cả đêm, không yêu anh ta, không thèm muốn anh ta, mà cô nằm bất động và thụ động đợi chờ anh ta. Cô vốn là người kiêu ngạo thế mà đã đợi anh ta với nỗi sợ hãi nhẫn nhục chẳng khác gì một số cô gái đối với tên ma-cô mà họ không yêu.

Trong một giây, khi anh ta xuất hiện ở cửa sổ, vào lúc mặt trời lên, cô hy vọng. Cô hy vọng một cái gì đó trong tâm hồn cô hay thể xác cô sẽ chứng minh cái điều đang xảy ra.

Fédor hiện ra với cô lúc đó như một con vật quý phái và lặng lẽ. Nhưng khi anh ta áp sát vào người cô, anh ta sục hai bàn tay vào mái tóc cô và hơi thở nóng của anh làm khô đôi môi cô lại – cô chỉ còn cảm thấy một sự chấp nhận đau buồn.

Anh ta nằm dài bên cô và cô không cựa quậy. Anh ta thô bạo cởi quần áo cô và cô không nói một lời. Và ngay cả khi bị chiếm đoạt, mặc dầu bị đau nhói, cô cũng không buông một tiếng thở dài.

Khi Fédor lại nằm xuống bên cô và cảm thấy cô xanh tái, anh ta nhận thấy một tình cảm mà anh không hiểu nổi, nó lẫn lộn cả hối hận, thương xót và ngưỡng mộ.

Anh ta tìm bàn tay cô và vuốt ve cô. Rồi thấy cô vẫn nằm bất động không nghĩ cả đến việc mình đang trần như nhộng, anh khẽ kéo chăn đắp cho cô.

"Anh ta xấu hổ thay cho mình", cô nghĩ, nhưng ý nghĩ đó cũng không gợi lên cảm xúc gì trong cô. Cô hoàn toàn tỉnh táo và bất động. Cô cảm thấy cơn mê hoặc đã chấm dứt, nhưng điều đó có quan trọng gì lúc này.

Những vuốt ve của Fédor thoạt đầu trong sáng, mỗi lúc mỗi gấp gáp. Sự thụ động của Hélène không hề dập tắt mà càng thổi bùng lên sự thèm muốn của anh ta, bởi vì cô làm anh ta nhớ đến những người đàn bà phương Đông. Ngay sau đó, anh ta chiếm lấy cái thân thế tuyệt mỹ đã trao cho anh. Trong khi anh ghì cô vào giữa hai cái đùi như đùi của người huấn luyện ngựa, Hélène lần đầu tiên nhớ đến Vassia. Cô đã tưởng mình trở thành vô cảm trước bất cứ cái gì, nhưng lại thấy không thể chịu đựng được cái ý nghĩ gặp lại người con trai ấy và lại nhìn thấy hình ảnh của mình hôm qua trong đôi mắt cậu.

- Phải đi thôi – cô đột ngột nói.

Đó là những lời đầu tiên họ nói với nhau.

Fédor tưởng cô nói về anh vì ngày đã muộn rồi, Hélène sợ có người biết.

- Được, anh hiểu, em yêu. Bao giờ thì anh lại gặp em?

Hélène hơi ngạc nhiên nhưng không động lòng gì về cách xưng hô anh em ấy, nhưng theo đuổi một ý nghĩ đã quyết của mình, cô tiếp:

- Tôi cũng vậy, tôi phải đi khỏi đây. Vì anh ấy... - Và cô đưa mắt nhìn lên tầng trên.

- Đúng vậy - Fédor vừa nói vừa gật đầu. - Hai người đã đính hôn rồi mà.

Anh tỏ ra ngượng ngùng một chút, rồi nhún vai:

- Biết làm sao được, cô yêu cậu ấy, cô lại đã yêu người khác. Đời là thế mà. Cậu ấy sẽ hiểu.

- Tôi không yêu anh ấy, cũng chẳng yêu anh – Hélène bình tĩnh nói – nhưng tôi phải rời bỏ ngôi nhà này bây giờ.

Hélène tì lên chiếc gối, hơi nhỏm dậy, tóc cô như làn sóng buông tỏa xuống và Fédor có cảm giác anh lại một lần nữa không chịu đựng nổi cái nhìn của cô. Anh nói thành thật:

- Tôi không bao giờ hiểu rõ cái gì đã xảy ra trong đầu mình và hôm nay càng tồi hơn nữa. Nhưng không ai đẹp như em lúc này. Anh chưa thích ai bằng em.

- Càng hay. Bây giờ thì anh có thể để cho tôi yên một lát không? Tôi đi mặc quần áo đây.

Anh ta bước ra phía cửa, nhưng sắp bước ra lại quay lại:

- Đừng xưng hô xa cách thế, không tiện.

Cô trả lời:

- Tùy anh.

Fédor ra đi rồi mang về đầy hoa và thức ăn. Anh không thể bỏ qua một niềm vui mà không liên hoan bằng cách nào đó.

- Thôi chúng ta ăn đi, và anh đã đặt trà ở dưới nhà. Sau đó chúng ta sẽ xem cần phải làm gì, như thế tốt hơn.

Lúc này Hélène chợt cảm thấy mình đói quá. "Người ta là con vật trước hết, cô vừa nghĩ vừa nhìn Fédor với vẻ đồng lõa buồn rầu. Thực chất, tại sao mình không sống như anh ta? Không nghĩ ngợi, không đề phòng và cứ thả theo dòng bản năng của mình? Bây giờ thì mọi chuyện không giản đơn và dễ dàng, phải không?"

Cô có cảm giác mình là viên sỏi trên con đường núi, và, vừa bị bàn chân người bộ hành hất ra khỏi vệt bánh xe, cứ lăn lăn...

Vì thế, khi Fédor rủ cô theo anh về khách sạn của anh, cô không hề phản đối. Cô nhận lời khiến Fédor rất mừng.

- Em sẽ thấy sung sướng như thế nào - Anh thốt lên - Anh bây giờ rất giàu. Ông bầu của anh đã thưởng anh gấp đôi. Và chiều nay, chúng ta sẽ cùng đi xem con Koura. Đó là con ngựa cái. Và sau những cuộc biểu diễn ở Paris, bọn anh đã ký hợp đồng với Luân Đôn. Có lẽ sẽ sang Mỹ. Em sẽ đi với anh khắp nơi.

Hélène nghe Fédor kể những dự định với một niềm vui lặng lẽ. Cuộc đời lang thang ấy, những con người dữ tợn ấy, những con vật đẹp đẽ ấy...

Cô giã từ nhà trọ Mesureux không báo cho ai biết, cũng chẳng mang theo gì.

- Như vậy, anh rất hài lòng, - Fédor nhìn cô, ngưỡng mộ.

Cuộc sống mới không thể dùng quần áo cũ.

Hai người để cả ngày đi xem các cửa hàng và Achkeliani chủ trương tiêu càng nhiều tiền càng tốt để mừng Hélène. Các cô bán hàng ngạc nhiên nhìn cô gái trẻ thản nhiên để cho anh chàng Cô-dắc mặc quần áo đen kia chọn mọi thứ cho cô.

Họ ăn trưa ở cạnh sân vận động, cùng với một chục kỵ sĩ ít nói và hút thuốc liên tục.

Ăn xong, Fédor Achkeliani nói với họ:

- Các bạn ạ, tối nay các bạn sẽ biết tôi diễn trò gì cho bạn gái của tôi xem.

Một vài người gật đầu tán thưởng, nhưng một người tóc đã hoa râm nói:

- Ông hoàng, hãy cẩn thận. Anh đã đùa với quỷ quá nhiều rồi đấy.

Fédor để Hélène ngồi sát ngay đường đua ở chỗ rộng rãi nhất. Khi anh xuất hiện sau tất cả các kỵ sĩ thì anh ngậm một bó hoa cẩm chướng đỏ ở miệng. Anh quất con ngựa một roi mạnh hơn hôm trước, nhưng lần này ra đến giữa sân – anh vẫn luôn luôn vừa cưỡi ngựa vừa nhảy lên nhảy xuống – anh quặt con ngựa sang phải, đẩy nó đến tận chỗ các bậc ngồi và lúc đó nhảy lên yên ném bó hoa xuống đầu gối Hélène.

Lập tức các khán giả sợ hãi kêu thét và xô đẩy nhau khi thấy cả người và vật như một con nhân mã lao đến, khiến con ngựa phát hoảng. Người ta cũng nói rằng Fédor không có kinh nghiệm về quãng đường đua này và đã tính sai cái đà của mình. Thế nào đó mà con ngựa cái, vào lúc phải quặt một lần nữa đã lao vào tấm rào chắn. Tấm rào đâm vào giữa đùi của Fédor.

Mặt anh chợt tái đi, anh còn cố sức thúc gót vào sườn ngựa, định làm một trò gì nữa, nhưng anh vừa chạm đất thì sóng soài ra, cố cắn môi chảy máu để không kêu lên vì đau quá.

Ông bác sĩ Nga đang trực ở trạm y tế thô sơ của sân vận động thấy anh được một người bạn dìu đến, vì anh từ chối không chịu nằm cáng.

- Không nặng lắm, phải không, bác sĩ. - Fédor hỏi, anh tỏ ra lo lắng hơn là thấy đau. - Tôi có thể sớm cưỡi ngựa được không?

Hélène đến để nghe chẩn bệnh: "gãy xương đùi đơn giản, ba tuần bó bột, và hai tuần nữa hoàn toàn nghỉ ngơi". Hélène cũng không ngờ thấy Fédor rơm rớm nước mắt.

Anh nghĩ đến con ngựa cái trắng rất đẹp, đến niềm hạnh phúc được phi ngựa dẫn đầu các bạn hăng hái của anh, đến cuộc đi Luân Đôn sau mười ngày nữa. Anh nhìn thấy tiêu tan đi cái cơ may kỳ diệu được xứng đáng là chính mình.

Cạnh đó, trên đường đua nóng bỏng của cuộc biểu diễn vang lên những phát súng và những tiếng kêu hoang dã. Fédor bịt tai lại và càu nhàu:

- Mang tôi đi nhanh lên! Nhanh!

- Được, người ta sẽ mang anh đến bệnh viện – bác sĩ nói – trừ phi anh muốn bảo đi nơi nào đó...

Fédor nhún vai nhưng Hélène xen vào:

- Tôi biết một bệnh viện, anh ở đấy rất tốt, nên đến đấy.

Anh nhìn cô, ngạc nhiên về giọng nói cương quyết của cô và thấy cô quan tâm đến anh, sau suốt một ngày cô giữ vẻ lạnh nhạt, lại đúng ngay lúc này là lúc anh đang tự khinh mình không khống chế được con ngựa.

- Léna, em là một người đàn bà khó hiểu, - Fédor nói nhỏ trong khi người ta khiêng anh ra xe cấp cứu.

Rồi anh nói với một người Cô-dắc đi theo:

- Nếu có thể thì đưa con ngựa của tôi cho Koïdo, tôi rất hài lòng. Cậu ấy là tay khá nhất sau tôi.

Nửa đêm họ mới tới bệnh xá ở Neuilly là chỗ Nathalie đang làm y tá mấy tuần nay. Dọc đường, Hélène đã nói trước rất kỹ cho chị gái bằng điện thoại, cho nên tất cả đã sẵn sàng để chờ Fédor.

Nathalie chuẩn bị thức đêm để trông cho anh. Nhưng anh từ chối và bảo:

- Tôi không xứng đáng để chị phải vất vả. Khi tôi còn bé, với một lỗi vụng về như thế này, cha tôi quất cho quắn đít. Và ông đã có lý. Thôi, để mai gặp lại chị.

Nathalie đưa Hélène vào phòng nàng. Đó là một căn phòng nhỏ sát mái, quét vôi trắng, không có lò sưởi, chỉ kê được có một chiếc giường gấp, một chiếc ghế bành mỏng mảnh và một bàn rửa mặt. Nathalie không kêu ca gì về cảnh nghèo khó ấy, vì nàng biết rằng người ta lấy thêm nàng vào làm việc ở đây, gần như là một việc từ thiện.

- Em rất khó chịu mỗi lần đến đây, - Hélène vừa đi vào vừa nói.

- Tại sao? Chị ít khi ở phòng này, chỉ lúc ngủ mà thôi. Rồi khi thợ mộc đến, họ sẽ làm một chiếc tủ đựng sách. Việc ấy sẽ làm thay đổi tất cả. Nhưng hãy nghe này, em Lénotchka, em chưa ôm hôn chị. Chị nghĩ chắc vụ tai nạn này đã làm em bối rối. Hãy lại gần chị.

Nàng kéo cô em gái, nhưng Hélène, đáng lẽ đưa mặt ra như mọi ngày lại quay đầu đi, làm cho môi của Nathalie chạm vào tóc cô.

- Em làm sao vậy? Em thân yêu! - Nathalie hỏi. - Em bực mình vì chị sao?

Hélène cười, sốt ruột:

- Chị thật điên, sao chị lại nghĩ như vậy?

Để cho Nathalie không chú ý nữa, cô bắt đầu kể về cuộc biểu diễn djiguitovka và tức thì trí tưởng tượng mạnh mẽ và uyển chuyển của Nathalie bị hút hoàn toàn vào câu chuyện ngay. Khi Hélène kể xong, nàng kêu lên:

- Thật khổ cho tôi không được xem cuộc biểu diễn ấy! Chị quá bận việc ở đây. Nhưng theo lời em kể thì nếu không có Fédor, không thể thú vị như thế được. Hẳn là cậu ấy đẹp lắm!

- Rất đẹp ! Thật vậy. - Hélène nói nhỏ.

Cô cảm thấy cần phải nói hết với Nathalie. Nhưng cô làm gì có đủ sức mạnh để giáng cho chị đòn chí mạng này, để phá hoại vẻ yên bình trên gương mặt dịu dàng và yếu đuối của chị, gương mặt mà công việc quá nặng nề hiện nay đã làm hao gầy đi?

Một chiếc đồng hồ điểm chuông trong cảnh tĩnh lặng của bệnh xá.

- Nửa đêm rồi, - Nathalie nói. - Em yêu, em phải về đi. Từ đây đến chỗ barie không xa lắm, nhưng dù sao, em cũng chỉ còn đúng thì giờ để đáp métro thôi. Hãy hôn Vassia hộ chị. Cậu ấy thật may mắn sẽ được cưới cô em Lénotchka của tôi.

Nàng ngắm nhìn em gái với niềm vui của một người mẹ, một niềm tự hào trong sáng và trìu mến đến mức khiến Hélène rên lên:

- Thôi đi! Chị Natacha! Hãy thương em, thôi đi. Em không chịu nổi những lời chị nói về em như thế, em không chịu nổi con mắt chị nhìn em như thế. Em không xứng đáng chút nào nữa... Em đã đánh cắp tất cả những cái đó rồi.

Nathalie ngạc nhiên, lo sợ, muốn ôm lấy gương mặt của Hélène giữa hai bàn tay mình còn cô thì lấy hết sức đẩy nàng ra và kêu:

- Chị đừng chạm vào em. Chị không nhìn thấy ư, Natacha? Natacha, em là tình nhân của Fédor... Đúng, đúng, đó là sự thật. Anh ấy là bạn tình của em từ sáng nay. Em không yêu anh ấy, anh ấy cũng không yêu em. Đó là một người không có tình yêu. Chị đừng hỏi tại sao và thế nào. Em không biết, chỉ có điều em là đứa hèn hạ nhất..

Cô không nói tiếp được nữa vì Nathalie đã đưa bàn tay lên miệng cô và nói một cách quyết liệt mà Hélène chưa bao giờ thấy:

- Im đi, Léna, chị cấm em không được nói về mình như thế.

Hélène đưa mắt ngơ ngác nhìn quanh và nói tiếp với giọng đáng thương:

- Vậy mà em có thể làm chuyện ấy trong khi em có một người chị như chị, Natacha, một nữ thánh, một nữ thánh dễ thương đến thế. Nhưng chỉ nghĩ đến đôi mắt chị, em cũng sẽ được cứu rỗi rồi.

Cô áp đầu mình lên hai đầu gối của Nathalie. Nhìn cái gáy của cô em vốn kiêu hãnh đáng yêu mà lúc này lại quá khiêm nhường, Nathalie không ngờ lại cảm thấy đau lòng đến thế.

- Lénotchka, bé con của chị, cô bé thân yêu của chị – Nathalie nói – hãy nghe đây. Chị sẽ kể cho em nghe một câu chuyện. Trong chiến tranh, trong khi anh Boris ởngoài mặt trận, chị đã săn sóc cho một người sĩ quan phi công. Đừng ngắt lời chị, chị tâm sự với em chuyện này không phải để an ủi em, mà để cho em biết rằng em không phải là người duy nhất. Không, anh phi công kia không chạm vào người chị... nhưng chị biết rõ rằng nếu anh ấy thử làm thế... chị sẽ để cho anh ấy làm, chị chỉ cảm thấy như mình là viên sáp mềm giữa hai bàn tay anh ấy. Chị đã quên anh ấy ngay sau khi anh ấy ra viện. Có những gương mặt mà khi họ áp vào ta, ta không làm gì được.

Khi Nathalie im lặng, nàng cảm thấy ngạc nhiên kỳ lạ. Dường như không bao giờ nàng ý thức được điều nàng vừa nói với Hélène. Cái kỷ niệm kia từ đâu đến vậy? Có phải nàng nói nó ra chỉ để an ủi, để làm khuây nỗi dằn vặt của em gái mình, hay là nàng đột nhiên nhớ lại người sĩ quan kia thật? Nàng như tê dại đi vì điều khám phá của mình, trong khi đó Hélène nhắc lại:

- Hai chuyện khác nhau... Hai chuyện khác nhau...

Nhưng giọng nói của cô không còn được tự nhiên nữa. Rồi cô cảm thấy đầu mình nặng trĩu trên hai đầu gối của Nathalie. Kiệt sức sau một đêm trắng và cả một ngày kinh khủng thế, cô ngủ thiếp đi.

"Em tôi trẻ dại biết bao, Nathalie vừa nghĩ vừa nhè nhẹ vuốt ve mái tóc của em gái. Mình mà ở vào địa vị nó, mình không chịu nổi nữa".

Nathalie không động đậy, sợ làm kinh động giấc ngủ hạnh phúc của em. Thời gian trôi đi. Nathalie Borissovna nghĩ về bao nhiêu người đã không còn, bao nhiêu việc đã qua đi. Nàng nghĩ đến cha nàng, vị trấn thủ Oufa, ông mất khi nàng mới mười hai tuổi, đến mẹ nàng, bà đã đưa hai chị em nàng về sống ở trang ấp của họ ỏ Crimée, và ít lâu sau, bà lui vào tu viện. Nàng nghĩ đến những mùa xuân đầy hoa, đến cuộc hòa nhạc đầu tiên mà nàng dẫn Hélène đi, đến cuộc khiêu vũ đầu tiên, đến chàng thanh niên Boris sau trở thành chồng nàng. Những ngày xưa ấy đầy đặn biết bao, sinh động biết bao, chiều hướng cuộc đời lúc ấy dễ dàng và được vạch ra rộng rãi và dịu dàng biết bao!

Và tất cả cái quá khứ ấy bây giờ rút lại thế này đây: trong một gian phòng khốn nạn nhất của một bệnh xá, có một người thiếu phụ nằm ngủ với một vết thương lòng khó hàn gắn nổi; người thiếu phụ ấy, đối với nàng, mới đây còn là một cô gái nhỏ, đẹp, tươi, kiêu hãnh, nhưng đã bị vứt quá sớm vào một cuộc sống quá dữ dằn...

Khi Nathalie nghĩ đến Fédor, nàng cảm thấy không oán hận gì anh ta cả.

Một tấm ván nổi trôi móc vào một tấm ván nổi trôi khác. Còn có gì tự nhiên hơn thế?

Một tiếng chuông ở đầu giường réo lên gay gắt. Hélène nhỏm dậy, ngơ ngác:

- Cái gì thế? Chị Nathalie? Có chuyện gì vậy?

- Không có gì đâu, em yêu. Có một bệnh nhân gọi. Đêm nay, phiên chị trực mà.

Nathalie xem bảng ghi các hiệu chuông. Nàng phải đến chỗ một ông già khó tính và bất lịch sự.

- Chị phải đi độ hai tiếng đồng hồ – nàng nói với em – Em cởi quần áo ngoài ra. Ngủ đi đừng thắc mắc gì.

Hélène ngủ say đến nỗi khi cô tỉnh dậy thì người ta đã bó bột xong cái đùi của Fédor từ hai tiếng đồng hồ. Fédor chào đón cô gái với vẻ có lỗi và hàng phục – từ lúc bị gãy đùi, anh vẫn giữ vẻ mặt ấy.

- Thật là ngớ ngẩn! - Anh nói. - Đã có sáu bảy lần, ở chỗ chúng tôi, trên núi, người ta chĩa súng thẳng nòng bắn vào tôi. Tôi đã đánh trận ở Đông Phổ, trên dãy Carpathes trong cuộc rút lui ở Ba Lan. Bấy nhiêu lần, chẳng hề sầy da. Thế mà chỉ một con vật hiền như con cừu cái làm cho mình phải nằm bệnh viện. Cho đến cả lúc này nữa.

- Anh hãy bình tĩnh, - Hélène đáp. - Bác sĩ phẫu thuật bảo anh làm sao?

- Đúng y như lời ông bác sĩ của chúng ta. Tôi nghĩ là hôm qua, cô đã nghe rồi.

Cùng một lúc với Hélène, Fédor không xưng hô anh anh em em nữa. Anh không có quyền. Anh chỉ là một kỵ sĩ ngã ngựa. Còn cô, thấy anh dễ bảo và hiền lành như vậy, đồng thời tin rằng quan hệ thân xác giữa hai người không xảy ra nữa, cô cảm thấy một tình cảm bạn bè với anh giống như tình cảm giữa hai kẻ đồng lõa. Trong cùng một ngày, số phận đã khiến cho cầ hai cùng bị xuống dốc. Và bỗng nhiên Hélène cảm thấy ở cạnh chàng kỵ sĩ ngã ngựa ấy dễ chịu hơn ở cạnh chị gái mình, sở dĩ cô có tâm trạng này là do tính kiêu ngạo của cô, nhưng cô cho đó là sự tủi hổ.

- Này, - cô bảo anh, - anh còn bao nhiêu tiền?

- Tôi không nhớ kỹ, nhưng không nhiều. Cô hãy xem trong ví của tôi xem.

Hélène đếm thấy ba tờ giấy một trăm phrăng và một số giấy bạc lẻ. Fédor khẽ nhỏm dậy nhìn cô rồi buông mình xuống gối.

- Ừ, không nhiều, - Hélène nói nhỏ, cô biết rằng mình đã dại dột khi đưa Fédor vào cái bệnh xá chữa chạy với giá cao này.

- Đừng lo cho tôi, tôi van cô, - Fédor nói. - Tôi cóc cần phải đến bệnh viện.

- Không hề gì, anh cứ nằm ở đây cho đến lúc khỏi hẳn.

Một lần nữa cái tật xấu của cô lại điều khiển cô. Cô tưởng cô xuống dốc đến mức không nhận ra được nữa. Nhưng ở những con người có bản tính mạnh mẽ, có những động thái của tâm hồn không thể thay đổi được. Những động thái đó nguy hiểm, vì chúng thiếu mềm dẻo, thiếu khả năng thích nghi với cuộc sống. Sự tôn trọng danh dự của Hélène đối với bản thân mình là một trong những động thái đó. Một câu nói lỡ mồm trong một đêm ăn chơi đã buộc cô phải đính hôn với Vassia. Việc đã trót đưa Fédor đến bệnh xá này buộc cô phải giữ anh lại đây.

Rõ ràng là không còn có cách nào, vì chỉ việc bảo đảm được đời sống riêng cho mình cũng đã vất vả lắm rồi, nhưng cô không nghĩ đến điều đó. Lúc này cô cảm thấy thỏa mãn vì Fédor không chống lại. Lúc này chính anh cảm thấy mình bị khống chế.

- Trước hết, tôi đến khách sạn trả lại cái phòng của anh và cho người mang quần áo của anh đến đây. - Hélène nói - Sau đó, tôi sẽ đến chào từ biệt cô Mesureux.

- Thế cô sẽ ở vào đâu? - Fédor không đừng được, hỏi lại.

- Tôi sẽ thu xếp với Natacha. Nếu cần, chỉ cái đi-văng anh đang nằm kia là đủ. Thôi, tạm biệt, anh không phải lo gì cả.

Nathalie Borissovna sung sướng thấy vẻ cương nghị thường ngày lại hiện trên gương mặt em gái, nhưng khi hiểu rõ hoàn cảnh vật chất mà Hélène đã thản nhiên dấn mình vào thì nàng tái mặt đi.

- Em làm thế là tốt, em yêu ạ, - nàng rụt rè nói. - Nhưng ở đây, mỗi thứ bảy, người ta đem hóa đơn đến đòi thanh toán, và họ khe khắt lắm.

Nàng không nói thêm rằng người ta đã cho Fédor vào nằm mà không đòi giấy tờ gì chính là trông vào trách nhiệm của nàng; nhưng Hélène nhìn mặt và nghe giọng nói của nàng, đã đoán ra:

- Chị đừng lo, chị thân yêu, chúng ta còn năm ngày nữa kia mà.

Nathalie gật đầu, mỉm cười buồn bã và lẩm bẩm:

- Em có lòng tin của kỵ sĩ djiguite đấy!

Nàng nói không có ẩn ý gì, nhưng Hélène cảm thấy đụng chạm ngay.

- Rồi chị xem, - cô trả lời vẻ thách thức.

Những việc xảy ra thoạt tiên cho thấy dường như cô có lý. Hai người Cô-dắc buổi chiều đến thăm Fédor. Họ đem đến số tiền của Fédor, đó là tiền anh được trả về một loạt cuộc biểu diễn ở Paris và tiền của các bạn quyên góp tặng anh. Fédor không đếm, đưa tất cả cho Hélène.

Thế là có tiền để trả chi phí về phẫu thuật và khoảng chín chục đơn thuốc khác. Nhưng ông hoàng đòi bằng được Hélène phải thuê một phòng cho cô cũng tốt như phòng anh.

- Nếu cô không nhận, tôi sẽ đi khỏi đây ngay.

Anh kiên quyết đến mức Hélène phải chấp nhận. Thế là sau khi tờ hóa đơn đầu tiên được thanh toán, anh hết sạch tiền. Từ đây, đối với Hélène bắt đầu cuộc chiến đấu để tồn tại, cuộc chiến đấu chân chính duy nhất, cuộc chiến đấu của những người thất nghiệp. Trước đây, cô tưởng mình đã biết thế nào là nghèo khổ, bởi vì lúc đó cô đã còng lưng suốt ngày về một công việc được thù lao một cách quá mỉa mai. Bây giờ cô nhận ra rằng được như thế còn là phúc lắm. Bây giờ đây, trước mắt cô là một sa mạc vô biên.

Trong thành phố Paris này, cô chỉ quen biết rất ít, họ đều là người Nga và đều nghèo như cô. Một bà già trực điện thoại ở một nhà băng, những người lái xe như Chouvaloff, những người đánh máy chữ, những người phục vụ ở các quán trà. Nhờ họ giúp là điều vô ích. Tuy nhiên, cô cố nén xấu hổ tìm đến họ và cũng thu được chừng một trăm phrăng. Và ngày thứ bảy đến gần với tờ hóa đơn mà số tiền ghi lúc này khiến cô chóng mặt.

Hôm trước, khi tất cả các dự định đều không có kết quả, đến đâu cũng vấp phải sự từ chối, cô đành chấp nhận một ý nghĩ đã ám ảnh cô ít lâu nay mà cô chưa bằng lòng: vào lúc nửa đêm, cô đến nhà hàng Samovar.

Đến đây, cô nhờ gọi anh nhạc công vĩ cầm Samuel Iakovlevitch. Dàn nhạc vừa mới bắt đầu một giai điệu và Hélène phải chờ khá lâu. Cô chờ anh ngoài cửa, dưới những đèn đổi màu của các biển hàng và bị xô đẩy bởi những người đàn bà tầm thường và son phấn lòe loẹt. Cuối cùng Samuel cũng hiện ra.

- Thế nào, cô đây à? Hélène Borissovna? - Anh thốt lên. - Cô vào đây!

- Cám ơn, tôi không đến đây như lần trước. Tôi muốn nói chuyện công việc với anh.

Anh ngạc nhiên nhìn cô một lát, rồi thấy cô quá nghiêm trang, bảo:

- Vậy thì ta hãy vào quán cà phê nhỏ này. Lúc này chưa đông khách lắm.

Một vài người lái xe uống ở quầy, họ chẳng hề ngạc nhiên thấy con người mặc smoking và đầu trần kia đi cùng với một cô gái xanh xao. Hai người ngồi xuống và Samuel chưa kịp hỏi thì cô đã nói:

- Tôi nhất thiết phải có công việc, anh Samuel ạ. Anh đã nghe tôi hát rồi. Tôi có thể tìm được việc gì ở đây không? (Cô hất đầu bâng quơ nhìn ra khu phố lấp lánh toàn những nhà hàng mở đêm).

Samuel mấy lần gài lại đôi kính trên mắt và cầm lấy tay cô âu yếm đến nỗi cô không nghĩ đến rụt tay lại.

- Hélène Borissovna, Hélène Borissovna, – anh nói, – tôi sẽ làm bất cứ việc gì để giúp cô. Cô là niềm tự hào của cả nhà trọ chúng ta. Nhưng tôi van cô, cô đừng bảo tôi làm việc ấy.

Anh nhìn chằm chằm vào cô, hai con mắt đẹp và dịu dàng của anh dường như lúc nào cũng nhìn vào cõi xa:

- Cô không thể biết được – sau khi chờ mãi không thấy Hélène trả lời, anh nói tiếp – Nếu cùng quá thì cô hãy đến một văn phòng tìm việc cho những người nội trợ, chứ đừng làm cái nghề của chúng tôi. Hãy tin lời tôi nói.

Giọng anh xúc động và thấm thìa đến nỗi Hélène suýt nữa bằng lòng; nhưng nghĩ đến ngày mai, đến tờ hóa đơn mà Nathalie có trách nhiệm thanh toán, đến mấy chữ "lòng tin của người djiguite", cô thấy không thể lùi được.

- Samuel Iakovlevitch, – cô nói, – nếu anh từ chối, tôi sẽ nhờ ông hoàng Rizine. Tôi hơi quen ông ấy, tôi không thích ông ta nhưng tôi nhất định nhờ.

Samuel cúi đầu một lát. Khi anh ngửng lên, người ta thấy trong ánh mắt anh một niềm thương xót vô hạn.

- Vậy thì ta đi gặp ông chủ, – Samuel nói rồi đứng dậy.

Họ đi qua căn phòng của nhà hàng Samovar và vào một gian xép không có cửa sổ và chứa đầy sổ sách. Ở đây phảng phất một thứ mùi ngòn ngọt của thuốc lá thơm. Một người đàn ông ngồi quay lưng ra cửa, Hélène nhìn rất rõ cái gáy béo ụ với lớp mỡ gấp lại thành hai nếp răn sâu.

- Ông Terhane – Samuel Iakovlevitch nói – tôi xin giới thiệu với ông một người cho dàn đồng ca.

Người đàn ông đang ngậm chiếc bút chì theo dõi một cột chữ số, ngừng lại và thong thả quay ra phía anh nhạc công. Hắn ta có gương mặt béo xị của một người vùng Cận Đông và có một bên tai cụt một nửa. Không nói một lời, hắn ta đưa mắt nhìn như vuốt ve, lại như đè nặng lên Hélène.

Hélène đỏ mặt như bị một sự sỉ nhục. Cô cảm thấy mình đang bị đánh giá, cân đo, sờ mó bởi những con mắt tục tĩu kia.

- Cô này có giọng hát rất hay, - Samuel Iakovlevitch nói vẻ thờ ơ.

Đôi môi dày của Terhane bĩu lại ra vẻ dửng dưng và hắn tiếp tục xem xét.

- Cô ấy có thể làm, – cuối cùng hắn ta nói một câu tiếng Nga què quặt (tiếng gì hắn ta cũng nói được và đều nói tồi như thế). – Một kiểu gương mặt dễ thương!

Rồi nói thẳng với Hélène:

- Chỉ có điều, cô gái thân yêu ạ, cô phải hóa trang đấy. Còn về bộ tóc, rồi sẽ xem có thể để dài hay không, tùy theo sở thích khách hàng. Bây giờ, tiền công cố định mỗi ngày là hai mươi phrăng; cô mới vào làm, tất nhiên phải thế, đúng không? Và được năm phần trăm mỗi chai.

- Mỗi chai? - Hélène lẩm bẩm.

- Mỗi chai sâm-banh cô mời khách uống. Như vậy mỗi lần mười phrăng. Thế! -Thỏa thuận chứ? Ba ngày nữa, cô sẽ làm việc. Cô có đủ thì giờ để kiếm một bộ quần áo di-gan.

Lại một lần nữa, Hélène chỉ thấy trước mặt mình cái gáy có hai nếp răn. Thấy cô đứng nguyên, Samuel nói nhỏ:

- Chúng ta ra thôi, cô Hélène!

- Không – cô nói rất to – tôi cần tiền ngay, nếu không mọi chuyện đều vô ích.

Terhane quay lại hỏi:

- Bao nhiêu?

- Một nghìn năm trăm phrăng.

Hắn ngắm nhìn một lần nữa những đường nét của Hélène theo cách của nhà buôn. Đúng là cô có một gương mặt đẹp và nhất là đặc biệt Nga, nghĩa là rất ăn khách.

- Một nghìn năm trăm phrăng?... - Terhane chầm chậm nhắc lại. - Chờ tôi tính một chút. Đó là một tháng lương cộng với chín trăm. Vậy là – để thanh toán trong một tháng – ba chai một ngày. Có thể được. Cô ký tên vào bản hợp đồng này rồi tôi sẽ đưa tiền.

Hắn chìa bản hợp đồng ba tháng. Hélène chẳng buồn nhìn, ký luôn.

- Nghĩ kỹ rồi nhé, - Terhane vừa nói vừa đưa tiền; - cô hãy tô đậm son vào môi, nhiều đen vào mắt và để nguyên hai má. Thôi, chúc may mắn.

Samuel đưa Hélène đến tận cửa. Anh nhẹ nhàng bảo cô:

- Về quần áo, cô khỏi lo. Tôi sẽ tìm cho cô một bộ, không phải trả tiền.

Cô quay mặt đi để anh không trông thấy những giọt nước mắt ứa ra, Samuel bảo:

- Hãy thứ lỗi cho tôi, Hélène Borissovna, tôi muốn khuyên cô một điều nữa. Việc này không can hệ gì đến tôi, tôi biết, nhưng tôi vẫn nói để một ngày nào đó cô không phải hối hận. Hãy đến thăm Vassia. Cậu ấy không được khỏe chút nào.