Một ông già tóc trắng xóa và lưng rất thẳng mặc bộ đồng phục Cô-dắc ra mở cửa:

- Xin mời bà theo lối này. - Ông già nói với Hélène bằng tiếng Pháp.

Rồi nói với Chouvaloff bằng tiếng Nga:

- Cậu đỗ xe ở chỗ nào để tôi còn gọi khi có khách sộp?

- Hôm nay bản thân tôi là khách, - Chouvaloff nói.

Rồi bước theo cô gái đang chờ để cùng vào, ông tiếp:

- Hélène Borissovna, tôi xin giới thiệu với cô: bạn tôi, đô đốc Andreïeff.

Không hề ngạc nhiên, ông già nghiêng mình trước Hélène và hôn tay cô. Rồi ông lại đứng gác trong đêm lạnh.

Cuộc gặp gỡ này để lại trong lồng Hélène một nỗi khó chịu, nỗi khó chịu cứ tăng lên cho đến tận lúc cô bước vào phòng. Ở phòng gửi áo, phòng vệ sinh, giữa những cô trực điện thoại, những người chạy bàn, những cô bán hoa, chỉ thấy những gương mặt quá thanh tú, những giọng nói quá dịu dàng không thích hợp chút nào với những nghề của họ.

Vì không có tiền và cũng không thích, nên Hélène chưa bao giờ vào một nhà hàng như nhà hàng này và nếu cô có gặp những đồng hương của mình trong cảnh khốn cùng đáng sợ và lâu dài thì cô cũng chưa từng gặp ai phải mặc bộ quần áo phục vụ. Cô chưa có thì giờ để nghĩ thêm thì Fédor đã tiến về phía cô và kéo cô ngồi vào một chiếc bàn đầy hoa.

- Không có cô, tôi thấy trống vắng quá, Hélène ạ, - anh thốt lên. - Không có cô, Anton Ivanitch cứ câm như thóc. Cô thấy không, chúng tôi đã hoạt động khá mạnh rồi – anh vừa nói vừa chỉ những chai sâm banh không – nhưng mới chỉ là bắt đầu thôi.

- Mới chỉ bắt đầu một chút! - Chouvaloff đồng tình.

Sự khó chịu của Hélène càng tăng. Cô cảm thấy mình luôn luôn ở vào hoàn cảnh lạc lõng của một người khách mới đến và tỉnh táo ngồi cùng một bàn với những người say. Họ đều say, ít hay nhiều, tất cả, kể cả chị cô nữa, chỉ trừ Anton Ivanitch với con mắt trong và sắc cứ dán vào cô.

- Hãy uống ngay một cốc đi, Lénotchka, - Nathalie Borissovna bảo em - em chưa biết sẽ có lợi như thế nào đâu.

Hélène làm theo, không phải vì thích rượu mà vì muốn được coi ngang hàng với mọi người. Nhưng vì cô không quen, nên thứ rượu vang loại tốt và ướp lạnh đã làm đầu óc cô quay cuồng. Cô bắt đầu cười không duyên cớ.

- Nơi này cũng đẹp đấy, - cô chỉ những tấm thảm treo tường và nói.

- Thế hả? - Fédor thốt lên.

Anh cảm thấy thỏa mãn: dĩ vãng và tương lai đều đã tiêu tan, anh lại thấy mình như xưa, dưới những ánh đèn rực rỡ, những gương mặt tươi cười vây quanh và anh ban tặng cho mỗi người một thú vui, theo ý anh.

- Hãy đợi đấy! Hãy đợi đấy! Các bạn sẽ thấy rồi sẽ vui như thế nào, - Fédor tiếp. - Anh bạn Do Thái của chúng ta cho biết là dàn nhạc sắp bắt đầu. Rồi đến dàn đồng ca và các vũ nữ của chúng ta.

Một người đàn bà có tuổi cười gượng đến bên bàn. Bà ta cầm một lô búp bê đưa Fédor và nói:

- Xin hãy mua tặng các quý bà, quý cô.

- Bao nhiêu? - Fédor hỏi.

- Ba trăm phrăng một con.

- Rõ điên, đúng không, - Nathalie Borissovna thì thầm vào tai Fédor. - Chúng tôi không cần, chúng tôi làm những con đẹp không kém mà chỉ giá một phần ba. Có lẽ đó là những con búp bê chúng tôi đã làm cũng nên.

Fédor không nghe nàng. Anh ta đang cơn bốc đồng, đang muốn quăng tiền, quăng tiền đối với anh là một thú vui nhục thể. Cái thú vui mà anh ban phát ra đêm nay là món dự trữ cuối cùng của anh, anh còn muốn thêm vào đó một cảm giác thầm kín nữa, đó là sự thách thức cả cuộc đời này! Anh bảo bà già bán búp bê:

- Đưa đây hai con!

Trả tiền rồi, anh bật cười hồi lâu:

- Tôi không còn cả tiền để trả những chai rượu đầu tiên nữa. Anh Maxime, chúng ta sẽ uống bằng chiếc xe hơi của tôi, đêm nay...

Câu nói này làm Chouvaloff bừng tỉnh. Ông đẩy cái cốc mà người bồi vừa rót đầy và tuyên bố.

- Này, ông hoàng! Đừng trông vào khoản ấy. Tôi xin thanh toán số rượu đã uống, rồi thì chúng ta đi khỏi đây!

Lúc ấy, Anton Ivanitch hích khuỷu tay vào Fédor và nói:

- Anh còn muốn gì nữa, ông hoàng, phải đi ngủ thôi, khi chúng ta không có tiền.

Fédor nhíu mắt một lúc, gương mặt anh lúc đó có một vẻ dữ tợn đặc biệt phương Đông.

- Maxime, anh nói, hãy bắt chặt tay tôi về tình bạn tốt của anh.

Chouvaloff vừa cười vừa bắt tay. Và đến lượt mình, Fédor bóp chặt.

- Ôi, cẩn thận - Chouvaloff kêu lên - anh không biết anh khỏe đến thế nào ư?

Chàng hoàng tử làm như không nghe thấy. Chouvaloff rên rỉ:

- Thôi, buông ra, lạy Chúa. Anh bóp nát tay tôi ra rồi.

- Thế tiền đâu? - Fédor hỏi.

- Gì vậy? - Chouvaloff không hiểu.

- Tiền của tôi.

- Anh muốn... Nhưng bằng cách này ư? Đó là sự đe dọa, đó là sự dã man. Vô ích!

Fédor nở vội nụ cười trong giây lát, để lộ những chiếc răng lấp lánh như răng thú dữ, anh vội vàng bóp chặt cái gọng kìm vào bàn tay Chouvaloff. Ông đau ứa nước mắt:

- Đồ vũ phu - Chouvaloff thều thào, nghiến răng lại để khỏi bật ra tiếng kêu - Thôi, dừng lại nào - Này Anton, này Hélène, chính vì cậu ấy mà tôi chống lại việc kia. Thôi, đủ rồi, đủ rồi (ông cảm thấy các khớp xương muốn vỡ ra). Thôi đây, hãy cầm lấy những tờ bạc đáng nguyền rủa của cậu, để rồi sau đây cậu sẽ chết đói.

Bàn tay suýt gãy của ông vứt lên bàn số tiền của Fédor Achkeliani.

- Maxime, Maxime - Fédor thân mến nói - anh thật quá yêu tôi nên mới chịu được lâu thế.

Chouvaloff đã đứng dậy để đi, nhưng Anton Ivanitch giữ ông lại:

- Anh không bỏ rơi tôi chứ, Maximutchka? Biết bao giờ mới gặp lại nhau? Còn về cuộc trừng phạt nhỏ kia, nó cũng có lợi cho anh đấy. Anh chớ quan tâm đến người khác hơn cả họ tự quan tâm đến bản thân họ.

Lúc này, Fédor không thể đứng yên một chỗ được. Món tiền của anh làm anh như phải bỏng. Anh gọi người phụ trách nhà ăn bảo lấy một lúc sáu chai rượu, gọi Samuel Iakovlevitch và, sau khi bắt Samuel chơi liền ba khúc romance, ấn vào túi cậu ta mấy tờ giấy bạc. Rồi Fédor bắt bồi rót rượu cho tất cả các nhạc công và người phục vụ có gương mặt mà anh thích.

- Hôm nay là ngày hội của tất cả mọi người - anh nhắc đi nhắc lại, anh say - bị kích động hơn là vì rượu. - Chúc mừng năm mới tất cả mọi người.

Các bàn đông người dần, những người Bắc Mĩ, Nam Mĩ và một người Nga. Fédor chào hai nhóm.

- Họ lấy đâu ra tiền nhỉ. - Fédor vừa nói nhỏ vừa nhận ra một luật sư nổi tiếng không có khách hàng và một nhà kĩ nghệ phá sản.

- Bạn thân mến ơi - Anton Ivanitch khẽ vặc lại - chắc họ cũng tự hỏi một câu như thế về anh đấy!

Anton chỉ một loạt vỏ chai để kín trên mặt bàn. Nhưng Fédor không nghe.

- Tôi không lầm, kìa, trông, đúng là hắn, - Fédor thốt lên, - đưa mắt nhìn một người đàn ông độ bốn mươi tuổi, cao, mảnh và thanh nhã đang đi về phía dàn nhạc. Anh đứng lên gọi:

- Micha, Micha Rizine!

Người kia rùng mình bước vài bước về phía cái bàn có tiếng gọi. Nhưng nửa đường, anh ta bị Fédor vừa vồ lấy, ôm lấy, vừa nhắc đi nhắc lại, vẻ ngây dại sung sướng:

- Micha, Micha, số phận xui khiến hay sao! Thế mà người ta bảo cậu chết rồi.

- Hãy yên, đồ dã man! Cậu làm nhàu tấm ngực áo và gẫy cả sống lưng tớ rồi.

- Đến, đến ngay đây, ngồi xuống ghế, kể đi! Nathalie và Hélène Borissovna, đây là người bạn thân nhất của tôi, ông hoàng Michel Rizine.

Đó là một trong những tên Nga đẹp nhất. Ông hoàng này, mặc dầu tóc đã thưa và mặt đã hơi răn, rất xứng đáng với cái tên ấy.

- Cậu còn nhớ những cuộc đi săn và những cuộc chơi bài ở câu lạc bộ chứ, – Fédor hớn hở nói. – Dù sao, cậu cũng thua nhiều hơn mình. Nhưng hãy kể đi, kể đi. Không, trước hết, hãy uống rượu đi. Thế... bây giờ nói đi.

- Nhưng mình chẳng có gì để nói, bạn thân mến. Chắc hẳn tôi cũng như cậu, có lẽ chỉ có những bến cảng di tản và hành trình ra đi thôi. Mình đáp tàu của Anh ở Arkhangelsk. Rồi thì một thời gian ngắn ở Luân-đôn. Rồi thì ở Berlin khá lâu, và từ mười lăm ngày qua thì ở đây.

- Và mỗi tối ở một hộp đêm, đúng không? Hoan hô, cậu chẳng thay đổi gì, Michel.

Rizine hơi mỉm cười:

- Đêm nào cũng thế. Đúng, nhưng không phải vì cái mà cậu nghĩ.

- Một người đàn bà?

- Tất cả đàn bà.

- Cậu ốm hay sao?

- Không hề, bạn ơi, tôi khiêu vũ. Đúng tôi chuyên khiêu vũ thuê cho nhà hàng. Tôi bắt đầu ở Berlin, rồi các bạn tôi tìm cho một hợp đồng ở Paris. Tôi thích...

Anh ta nói với một vẻ uể oải mà không ai biết là thật hay giả.

- Sao, thật ư? - Fédor hỏi.

- Đúng vậy, cho nên mình mới bảo cậu đừng làm nhàu tấm áo ngực của mình. Đó là quần áo làm việc đây, cậu thấy không. Nhưng công việc này cũng có cái hay khác. Bọn mình làm việc nhưng ăn mặc sạch sẽ và lại làm việc với những phụ nữ nói chung là sạch sẽ. Mình là con vật quý phái mà, bạn ạ. Cần phải nuôi sống nó hoặc sống nhờ nó. Còn cậu?

- Mình ấy à? - Fédor vừa nói vừa đưa mắt nhìn vào những vỏ chai – mình nghĩ rằng đây là những viên đạn cuối cùng của đời mình.

- Và sau đó?

Achkeliani đưa tay ra hiệu là không biết và cũng không lo ngại gì.

- Có lẽ mình có thể giúp cậu. - Michel Rizine nói. – Chờ một lát.

Anh ra hiệu cho Samuel Iakovlevitch lại gần:

- Cậu hãy nói cho mình biết, Cherchidzé không trở lại nữa ư?

Anh nhạc công trả lời:

- Anh thừa biết là cô nàng người Mĩ của anh ta đã cấm. Cô ấy ghen.

Fédor giật mình khi nghe người nhạc công cậu cậu tớ tớ với Michel. Nhưng Michel, bộ mặt tỉnh khô và mắt lõm vào vẫn nói chuyện tự nhiên.,

- Này Fédor, có một chỗ cần người múa các điệu vũ Kavkaz. Những điệu nhảy ấy đã ăn vào máu cậu và mình nhớ rằng cậu nhảy điệu Lezguinka rất cừ ở câu lạc bộ.

Achkeliani là người không biết giấu những tình cảm của mình:

- Mình nghĩ cậu điên rồi. Mình không đến một nhà hàng để nghe những tên Do Thái cậu cậu tớ tớ với mình.

Rizine nhún vai:

- Mình có thể nói nhiều điều về vân đề này, - anh mệt mỏi nói. - Nhưng mình thấy cậu còn trẻ, lại là dân di cư.

Rồi anh quay về phía Hélène:

- Mời cô nhảy, thưa cô - anh nói. - Ngay cả nếu cô không thích. Đó là một cách cô giúp cho tôi.

- Anh chàng kia xúc động đến đáy tim rồi. - Anton Ivanitch thong thả nói.

Người nọ nối người kia, một đoàn phụ nữ mặc quần áo kẻ sọc và đội những chiếc khăn san sặc sỡ bước vào. Người nào cũng có gương mặt trống vắng và buồn bã.

- Đây là dàn đồng ca của chúng tôi. - Rizine nói với Hélène - Không đến nỗi tồi...

Anh gọi tên những người đàn bà. Trong số đó có một bà nam tước, một ngôi sao ca nhạc nhẹ cũ, vợ một ông bác sĩ, một cô gái trẻ con một ông chủ ngựa đua ở Mátxcơva. Hélène cảm thấy cổ họng mình thắt lại, hỏi:

- Họ kiếm được bao nhiêu?

- Từ hai mươi đến ba mươi phrăng một tối. Nhưng họ còn được chia một phần puốc-boa.

Khi Hélène nhảy xong về lại chỗ ngồi, cô yên lặng một lúc lâu, hai mắt nhìn chằm chằm vào dàn đồng ca.

Cô nghĩ: "Còn mình thì vui thú uống sâm banh... Vui thú tiêu phí bao nhiêu tiền... Mình đã đến đây vì những thú vui thấp hèn thế này đây, mình đã..."

Một hình ảnh không thể chấp nhận được đã hiện ra trong tâm trí cô: một căn phòng xép và một cái giường tồi tàn, và trên giường là một cơ thể ốm yếu suy kiệt và bệnh tật.

Và bỗng nhiên, ngược hẳn với ý muốn của mình, ngược hẳn với bản năng của mình, như để trừng phạt mình, đồng thời cũng để bảo vệ mình chống lại chính mình, Hélène đã cất tiếng nói bằng một giọng dường như không phải của mình nữa:

- Tôi có một việc cần báo cho mọi người: tôi vừa đính hôn với Vassia.

Vào lúc bảy giờ sáng, sau khi đã tiêu tán hết số tiền cho đến đồng xu cuối cùng vào rượu, vào các bài hát và các điệu nhảy rất đắt tiền, Fédor đến một quán cà phê ở đó một mình với Anton Ivanitch và bảo Anton:

- Anton ạ, nếu anh cần thợ để làm việc thì hãy lấy tôi.

- Đồng ý, - Anton bình tĩnh trả lời. - Thế anh thôi không nghĩ có làm ông chủ thì mới chịu làm?

Chỉ sau khi chuyến tàu hỏa bắt đầu chuyển bánh, Fédor mới nhận ra là mình vẫn còn đang mặc bộ smoking.

Anh bật cười và ngủ thiếp đi.