2

Chính là nhờ tấm thân trẻ trung đượm một vẻ cảm còn hồn nhiên kia, mà tôi khỏi bệnh. Vâng, cái ngày tháng tư ấy, tôi nghĩ cuối cùng tôi được giải thoát khỏi cái mùa đông nặng nề nhất tuổi thanh niên của tôi, giải thoát khỏi những tai họa, những chết chóc và sức đè nặng do những phát hiện mùa đông ấy đem lại.

Nhưng điều cốt yếu là cái mầm ghép Pháp của tôi dường như chẳng còn tồn tại nữa. Cứ như thể tôi đã thành công trong việc bóp nghẹt trái tim hai kia trong ngực. Ngày cuối cùng trong thời điểm hấp hối của nó trùng khớp với cái buổi chiều tháng tư kia, hắn sẽ đánh dấu bước đầu một cuộc sống không ảo tưởng.

Tôi nom thấy cô ta từ phía sau, đang đứng trước một cái bàn gỗ thông bào sơ sài, dưới rặng cây. Một huấn luyện viên theo dõi cử chỉ của cô và chốc chốc nhìn xuống chiếc đồng hồ bấm giờ cầm trong tay.

Cô hẳn cũng xấp xỉ tuổi tôi, mười lăm, cô gái ấy với thân hình đẫm ánh mặt trời khiến tôi lóa mắt. Cô đang tháo rời một chiếc tiểu liên để rồi lắp lại, cố thao tác thật nhanh. Đây là cuộc thi tập bán quận sự có nhiều trường học trong thành phố tham gia. Chúng tôi làn lượt đến trước bàn, chờ tín hiệu của huấn luyện viên và lao tới chiếc Kalachnikov để tháo rời từng mảnh cái mở tập hợp nặng chịch của nó. Các bộ phận tháo dỡ nằm la liệt trên mặt bàn và lát sau, trong một cuộc đi giật lùi hay hay của động tác, lại trở về nằm đúng chỗ. Vài ba anh em chúng tôi đánh rơi lò xo đen xuống đất, anh em khác thì lẫn lộn thứ tự lắp đặt… Còn cô ta, thoạt đầu tôi tưởng cô đang nhảy nhót trước cái bàn. Bận chiếc va rơ và chiếc váy ka ki, mũ ca lô trùm lên những búp nâu, thân mình cô cứ nhấp nhô lượn sóng theo nhịp luyện tập. Hẳn cô tập đi tập lại rất nhiều lần mới có thể điều khiển cái cục vũ khí trơn tuột thành thạo đến thế.

Tôi ngẩn ngơ nhìn cô. Mọi cái ở cô ta mới giản dị và sinh động làm sao! Làn hông, đáp ứng với vận động đôi tay, khẽ nhấp nhô. Cặp chân đầy đặn vàng óng rung rinh. Cô tung tẩy trong dáng vẻ nhanh nhẹn đến mức tự cho phép làm những cử chỉ thừa – chẳng hạn cái cong vồng nhịp nhàng bộ mông đẹp săn chắc. Vâng, cô khiêu vũ. Và cả khi không nhìn thấy mặt, tôi đoán cô đang mỉm cười.

Tôi đâm phải lòng cô gái trẻ tóc nâu không quen biết. Hẳn nhiên đó là một tình yêu rất thể chất, một niềm thán phục có tính nhục cảm trước vóc dáng mảnh mai như trẻ con tương phản bao nhiêu với thân hình đã rất đàn bà… Tôi thực hiện công việc tháo lắp của mình trong khi tay chân như tê cứng, mất đứt hơn ba phút, xếp loại kém… Nhưng tôi cảm thấy một niềm hạnh phúc không tên và mới mẻ hơn là ý ham muốn ôm ấp thân thể kia, cảm nhận dưới ngón tay cái làn da nâu bóng.

Có chiếc bàn gỗ kia đặt nơi bìa rừng. Ánh mặt trời và mùi những vốc tuyết cuối mùa lấp ló trong bóng tối lùm cây. Mọi sự đều giản dị một cách thần tiên. Và sáng chói. Như cái thân thể kia với vẻ nữ tính còn mơ hồ. Như niềm ham muốn, thực hiện máy móc các mệnh lệnh. Và với một niềm lạc thú không tả xiết, tôi cảm thấy là cục máu đông của những ý nghĩa dạo mùa đông, nhọc nhằn và rối rắm, tan biến đi trong đầu…

Cô gái trẻ tóc nâu khẽ kiễng một chân khiến một bên hông hơi vồng lên trước cây súng tiểu liên. Mặt trời chiếu rõ nét viền thân hình cô xuyên qua lần vải mỏng áo va rơ. Nhưng vòng tóc màu lửa quăn vênh dưới mũ ca lô. Và dường như từ đáy giếng, trong một tiếng dội âm u buồn thảm, vọng về những cái tên kỳ cục: Marguerite Steinheil, Isabeau de Bevière… Tôi chịu không thể hình dung cuộc sống của mình trước đây lại gồm những thứ di vật bụi bặm kia. Tôi đã sống không có mặt trời, không ham muốn – trong bóng hoàng hôn sách vở. Đi tìm một đất nước ma, một ảo giác về cái nước Pháp ngày xưa đầy những cái bóng hiện hồn.

Huấn luyện viên kêu lên vui vẻ giơ đồng hồ cho mọi người thấy: “Một phút mười lăm giây!” Thành tích tuyệt vời. Cô gái tóc nâu quay nhìn, rạng rỡ. Và bỏ ca lô, cựa quậy đầu. Mái tóc rừng rực lên dưới mặt trời, những chấm tàn nhang lóe sáng như lửa. Tôi nhắm mắt.

Và hôm nay, lần đầu trong đời, tôi khám phá ra cái khoái trá thật đặc biệt khi ôm một khẩu súng, một Kalachnikov, và cảm thấy nó giật giật dữ dội trên bả vai. Và nom thấy phía xa một hình người gỗ dán thùng xuống bao nhiêu lỗ. Vâng, trong những cú giật liên tục, trong vẻ dũng mãnh nam nhi của nó, tôi cảm thấy một bản chất nhục cảm sâu xa.

Ngay từ loạt đạn đầu, đầu óc tôi bỗng chứa đầy cái im lặng ù ù. Cậu bạn phía trái đã nổ súng trước tôi làm tai tôi điếc đặc. Loạt tiếng nổ huyên náo không dứt bên tai ấy, chùm tia lóng lánh màu sắc do mặt trời dọi lên lông mi, mùi đất hoang dã dưới thân mình – mọi cái đều khiến tôi cảm thấy tuyệt vời sung sướng.

Là vì cuối cùng tôi đã quay về với sự sống. Tôi tìm thấy ở nó một ý nghĩa. Sống trong vẻ giản dị đẹp đã của những cử chỉ hài hóa trật tự kia: nổ súng, bước theo hàng rầm rập, ăn cháo kê trong cà mèn bằng nhôm… Buông mình theo một sự vận động tập thể do những người khác điều khiển. Do những người biết rõ mục tiêu tối cai. Những người cất hộ cho ta gánh nặng trách nhiệm một cách hào hiệp, khiến ta nhẹ nhàng, trong suốt, minh bạch. Cả cái mục tiêu cũng vậy, đơn gian và đơn nghĩa: bảo vệ tổ quốc. Tôi vội vã hòa mình vào cái mục tiêu đồ sộ ấy, hòa tan vào cái khối vô trách nhiệm một cách tuyệt vời của các bạn bè. Tôi ném lựu đạn, tôi bắn súng, tôi cắm lều trại. Sung sướng. Thanh thản. Lành mạnh. Và đôi khi tôi kinh hãi nhớ lại cái anh chàng thiếu niên nọ trong một ngôi nhà cũ bên rìa thảo nguyên ngồi suốt ngày và nhiều ngày như thế để suy nghĩ về sự sống và cái chết của bà người phụ nữ thoáng thấy trong chồng báo cũ. Nếu như người ta giới thiệu anh chàng mơ mộng ấy với tôi, hẳn tôi đã không nhận ra. Hẳn tôi đã không nhận ra tôi…

Hôm sau, huấn luyện viên đưa chúng tôi đi dự cuộc đón một đoàn chiến xa tiến về. Đầu tiên thấy một đám bụi xám phình to dần ở chân trời. Rồi một cái rung dữ dội chuyền qua đế giày chúng tôi. Đất rung chuyển. Đám mây bụi chuyển thành màu vàng dâng lên che khuất mặt trời. Mọi tiếng động tan biến, bị trùm lấp trong tiếng inh ỏi sắt thép vòng xích. Nòng đại bác đầu tiên chọc thủng bức tường bụi, chiếc xe chỉ huy vọt tới, rồi chiếc thứ hai, thứ ba… Trước khi dừng các xe tăng rẽ ngoặt thật gấp để dàn hàng ngang cạnh nhau. Vòng xích lúc ấy càng đập xoang xoảng dữ dội, xé mặt cỏ thành từng vệt dài.

Bị thôi miên bởi sức hùng cường vương quốc, tôi bỗng hình dung quả địa cầu có thể bị những xe tăng kia – xe tăng chúng ta! cào sướt toàn bộ. Một tiếng hô ngắn là đủ. Trong tôi dâng lên niềm tự hào chưa từng bao giờ thấy.

Những người lính trèo ra khỏi nắp xe làm tôi mê hoặc bởi vẻ dũng mãnh thanh thản của họ. Nom tất cả đều giống hệt nhau, được đẽo gọt trong cùng một chất liệu bền chắc và lành mạnh. Tôi đoán họ không thể bị tổn thương trước những ý nghĩ tăm tới từng dằn vặt tôi hồi mùa đông. Đúng vậy, tất cả lớp bùn tinh thần kia sẽ không tồn tại lấy một giây trong dòng chảy trong trẻo lập luận của họ, đơn giản và thẳng đuột như những mệnh lệnh họ thi hành. Tôi đâm ghen ghê gớm cuộc sống của họ. Cuộc sống ấy dàn trải dưới ánh mặt trời không một vệt bóng đen. Sức mạnh của họ, mùi đàn ông thân thể họ, những áo va rơ bám đầy bụi. Và sự hiện diện đâu đó của cô gái tóc nâu, cô thiếu nữ - đàn bà, niềm hứa hẹn yêu đương. Tôi chỉ còn một ham muốn có thể hôm nào đó lao ra khỏi nắp một chiến xa, nhảy xuống vòng xích rồi xuống đất mềm, và buộc tôi bằng dáng điệu mệt mỏi dễ chịu cạnh người phụ nữ - hứa hẹn.

Cuộc sống ấy, cuộc sống trong thực tế rất xô viết mà tôi vốn sống bên kia, khiến tôi háo hức. Hòa tan mình trong cái nền nếp nhu thuận và tập thể lúc này hiện ra với tôi như một giải pháp sáng cói. Sống cái cuộc sống của tất cả mọi người! Lái một chiến xa, rồi khi được phục viên, nấu thép chảy giữa những cỗ máy một xí nghiệp lớn bên bờ sông Vôn ga, mỗi chiều thứ bảy đến sân vận động xem đá bóng. Nhưng nhất là biết rằng cái chuỗi ngày êm ả và dự kiến sẽ được thưởng bằng một đồ án cứu thế cao – cái chủ nghĩa cộng sản một ngày nào đó sẽ khiến tất cả chúng ta hạnh phúc, trong sáng trong tư tưởng, hoàn toàn bình đẳng…

Vào đúng lúc ấy những chiếc máy bay khu trục bỗng xuất hiện, hầu như bay là là ngọn cây khu rừng. Cứ từng tốp ba chiếc chúng làm nổ tung cả bầu trời đổ xuống đầu chúng tôi. Từng đợt một, chúng xé không khí lao tới, ầm ầm như sấm động.

Sau đó, trong tĩnh lặng chiều tà, tôi ngắm nghía hồi lâu cánh đồng vắng vẻ với những vạch sẫm đó đây trên cỏ bị xéo nát. Tôi nghĩ bụng xưa kia có một đứa trẻ hình dung ra một thành phố huyền ảo mọc lên trên cái chân trời mù sương… Đứa trẻ ấy không còn nữa. Tôi đã được khỏi bệnh.

- Sau ngày tháng tư đáng ghi nhớ ấy, cái xã hội mini ở trường học chấp nhận tôi. Chúng đón nhận tôi với vẻ hào hiệp kiểu bề trên như với những tân tín đồ, những kẻ hăng hái đi theo đạo mới hoặc những kẻ sám hối nhiệt tình. Luôn luôn tôi cố chứng tỏ là cái thói lập dị của mình dứt khoát đã bị rũ bỏ, là tôi giống chúng nó. Và hơn nữa, sẵn sàng làm tất cả để chuộc lỗi lâu nay đứng bên lề.

Vả chăng, chính bản thân cái xã hội mini thời gian qua cũng đã thay đổi. Càng ngày càng sao chép theo cái xã hội người lớn, nó đã chia thành nhiều phe. Đúng, hầu như thành đăng cấp xã hội! Tôi phân biệt ra ba phe. Chúng đã biểu hiện trước cái tương lai của đám thanh niên kia, hôm qua còn đoàn kết nhau trong một bầy thuần nhất. Giờ đây có một nhóm “vô sản”. Nhóm này đông nhất, phần lớn là con nhà thợ thuyền cung cấp nhân công cho các xưởng của cảng sông đồ sộ. Bên cạnh là nhóm hạt nhân những tay giỏi toán, những tekhnars (kỹ thuật viên) tương lại, trước đây hòa lẫn với nhóm vô sản và bị nhóm này chế ngự, giờ đây dần dà thoát khỏi thế kèm cặp và chiếm lấy mặt trước sân khấu học đường. Cuối cùng, nhóm chặt chẻ nhất và chọn lọc nhất, cũng là hạn chế nhất, là cái bè phái trong đó người ta nhận thấy loại Intelligentsia (trí thức) tập sự.

Tôi thuộc phe chúng trong cả ba tầng lớp. Sự hiện diện trung gian của tôi được tất cả mọi người hoàn nghênh. Một lúc nào đó, tôi còn nghĩ mình là nhân vật không thay thế được. Nhờ có… nước Pháp!

Vì khi đã lành cái bệnh nước Pháp ấy rồi, tôi thường hay kể về nó. Tôi vui thích được truyền đạt lại cho những kẻ đã chấp nhận tôi vào phe chúng toàn bộ kho chuyện tích lũy hàng mấy năm nay. Chuyện tôi kể được chúng thích. Đánh nhau trong khi hầm mộ, đùi ếch trả ngang giá vàng, hàng dãy phố Paris đầy rẫy gái giang hồ - những đề tài này khiến tôi được tôn lên danh hiệu người kể chuyện có bằng cấp.

Tôi nói và cảm thấy bệnh của tôi đã lành hẳn. Những cơn điên rồ từng dìm tôi vào cái cảm giác chóng mặt của dĩ vãng không còn lặp lại nữa. Nước Pháp đơn giản biến thành một đề tài để kể. Vui vui, nhuốm chất xa lạ trong mắt bạn đồng học, đầy kích thích khi tôi tả “ái tình kiểu Pháp”, nhưng chung quy cũng chẳng khác gì nhiều những câu chuyện ngồ ngộ, thường là tục tĩu mà chúng tôi kể cho nhau nghe trong giờ ra chơi vừa vội vàng bập mấy hơi thuốc lá.

Tôi nhanh chóng nhận ra rằng phải gia giảm mắm muối các câu chuyện Pháp cho hợp khẩu vị người nghe. Cùng một câu chuyện phải thay đổi giọng tùy theo mình kể cho nhóm “vô sản”, nhóm “kỹ thuật” hay nhóm “trí thức”. Tự hào về tài diễn thuyết của mình tôi chuyển đổi thể loại, thích nghi mọi trình độ văn phong, chọn lựa từ. Ví dụ để làm vui cho nhóm thứ nhất, tôi đà đận giây lâu về những trò ôm cháy bỏng giữa ông tổng thống và Marguerite. Một người đàn ông, hơn nữa lại là tổng thống nước Cộng hòa, mà lại chết vì làm tình quá độ - riêng cảnh tượng này đưa chúng lên tột đỉnh mê ly. Nhóm kỹ thuật thì chú ý hơn các tình tiết tâm lý. Chúng muốn biết cái gì xảy ra cho Marguerite sau cái thành tích tình yêu hiển hách này. Thế là tôi kể về vụ ám sát kép trong ngõ hẻm Rosin, về cái buổi sáng tháng năm rùng rợn khi người ta phát hiện ra chồng của Marguerite bị thắt cổ chết bằng sợi giây giật chuông, bà mẹ chồng cũng bị bóp nghẹt thở bằng hàm răng giả của chính bà. Tôi không quên nói rõ là chồng cô ta, vốn nghề họa sĩ, được chính quyền đặt hàng tới tấp, còn cô vợ sau đó vẫn không chừa tìm tới những mối tình bạn ở cấp cao. Và theo một thuyết, thì một trong những người nối nghiệp ông Felix Faure quá cố, nghe như một ông bộ trưởng, đã bị lão chồng bắt quả tang…

Còn với nhóm “trí thức” thì đề tài này dường như không làm chúng xúc động. Có mấy cậu để tỏ ý thờ ơ thậm chí chốc chốc còn ngáp dài thành tiếng. Chúng chỉ từ bỏ cái thái độ điềm tĩnh giả vờ bằng cách bày dịp chơi chữ. Tên của Faure nhanh chóng thành nạn nhân của một trò đùa: tặng cho “Faure trong tiếng Nga có nghĩa “tặng điểm cho kẻ đối thủ”. Các tiếng cười, đượm vẻ chán chường thông thái, rộ lên. Một cậu nào đó, vẫn với cái cười rinh rích nhác nhớn, thốt lên: “Cái tay Forward này cừ thật, tay Faure ấy!” để ví với anh tiền đạp bóng đá. Một cậu khác, vờ làm vẻ mặt ngây ngô, nói về cái fortotchka, cái lá cửa con… Tôi hiểu ra rằng loại ngôn ngữ sử dụng trong nhóm nhỏ hẹp này gồm toàn những từ bẻ quẹo, lời tối nghĩa, câu cầu kỳ, cách ăn nói riêng chỉ các thành viên trong nhóm mới nắm được. Với một tâm trạng lẫn lộn khâm phục và kinh hoàng, tôi nghiệm là ngôn ngữ họ bất cần đến cái thế giới bao quanh – cái mặt trời này, ngọn gió này! Chẳng bao lâu tôi cũng bắt chước dễ dàng các tay làm xiếc tung hứng chữ nọ…

Đứa duy nhất không tán thành thái độ lật lọng của tôi là Pachka, cái thằng lười học trước tôi thường đi câu với nó. Thỉnh thoảng hắn đến gần nhóm chúng tôi, ghé nghe và khi tôi bắt đầu kể những câu chuyện Pháp, hắn nhìn tôi chăm chăm và dè chừng.

Một hôm, chúng tụ tập quanh tôi đông hơn thường lệ. Câu chuyện tôi kể hẳn làm mọi người đặc biệt chú ý. Tôi kể (bằng cách tóm lược cuốn tiểu thuyết của anh chàng Spivalski đáng thương bị buộc đủ các thứ tội chết và bị hạ sát ở Paris) câu chuyện về cặp tình nhân trải qua một đêm dài trong chuyến tàu hầu như vắng khách, trốn chạy xuyên qua vương quốc đang hấp hối của các Sa hoàng. Sáng hôm sau họ chia tay nhau vĩnh viễn…

Những người nghe lần này thuộc cả ba đẳng cấp – con vô sản, kỹ sư tương lai, trí thức. Tôi miêu tả những cách ôm ấp điên cuồng trong góc toa tàu đêm, trong cái chuyến xe lửa lướt bay qua những làng mạc chết và cầu cống bị đốt cháy. Chúng náo nức nghe tôi kể. Hiển nhiên chúng dễ dàng hình dung cặp tình nhân trong toa tàu hơn là một ông tổng thống nước Cộng hòa với người yêu lâu đài… Và để thỏa mãn các tay thích chơi chữ, tôi miêu tả cảnh tàu dừng trong một thành phố xa xôi: nhân vật chính hạ cửa sổ xuống và hỏi vài ba người lác đác đi dọc đường tàu nơi đây là đâu. Nhưng không ai biết mà mách anh ta. Đó là một thành phố không tên! Một thành phố toàn người nước ngoài. Từ nhóm những nhà duy mỹ nghe thốt lên tiếng thở dài nhẹ nhõm. Và tôi, bằng một phục cảnh khéo léo, tôi quay trở lại chỗ toa tàu để kể về những cuộc tình lang thang bất định của cặp hành khách kỳ quặc…Đúng lúc ấy trong đám đông tôi thấy thò cái đầu rối bù của Pachka. Hắn lắng nghe ít phút rồi lầm bầm, giọng trầm ram ráp át lên dễ dàng giọng nói của tôi.

- A, thế là cậu thích nhé. Mấy cái cậu thông thái rởm này chỉ cần có thế, cú há hốc mồm ra mà nghe các chuyện phịa của cậu.

Chẳng ai dám chống lại Pachka trong một cuộc đương đầu riêng rẽ. Nhưng đám đông có cái dũng cảm riêng của nó. Một tiếng càu nhàu bất bình đáp lại hắn. Để làm dịu tình hình, tôi cải chính, giọng dàn hòa:

- Không cậu ạ, chẳng phải bịa đâu! Đây là cuốn tiểu thuyết tự truyện. Cái tay ấy, sau cách mạng, đúng là đã trốn chạy khỏi nước Nga cùng với tình nhân, thế rồi ở Paris anh ta bị ám sát…

- Thế tại sao cậu không kể cái chuyện xảy ra ở nhà ga hả.

Tôi sửng sốt. Lúc này tôi mới nhớ là đã kể chuyện này cho thằng bạn lười học. Sáng ra, cặp tình nhân đi về phía bờ biển Đen, trong một quán bia vắng vẻ, giữa một thành phố ngập trong tuyết. Họ uống trà nóng cạnh một cửa sổ phủ đầy sương gió…

Nhiều năm sau, họ gặp nhau lại ở Paris và thú nhận với nhau là mấy giờ đồng hồ buổi sáng ấy họ thấy quý báu hơn tất cả những tình yêu tuyệt vời nhất trong đời họ. Vâng, cái buổi sáng màu xám mờ đục ấy, những tiếng tù và nghèn nghẹt trong sương, và sự hiện diện đồng lõa của hai người dưới con bão táp phũ phàng của Lịch sử.

Đúng là Pachka muốn nói về cái quán bia ở nhà ga ấy… Chuông gọi vào lớp giúp tôi thoát khỏi cơn bối rối. Các thính giả chậm thuốc và kéo nhau vào lớp. Còn tôi, ngơ ngơ ngác ngác tôi tự nhủ chẳng có một thứ văn phong nào của mình – hoặc văn phong mình sử dụng khi nói với đám “vô sản”, hoặc “kỹ thuật”, thậm chí kiểu nhào lộn ngôn ngữ như của “trí thức” – không, chẳng có thứ nào trong các thứ ấy có thể tái tạo lại vẻ đẹp huyền bí của cái buổi sáng mai tuyết phủ kia bên bờ vực thời gian. Ánh sáng của nó, vẻ tĩnh lặng của nó… Vả chăng, chẳng có ai trong đám bạn học sẽ quan tâm đến cái khoảnh khắc ấy! Vì nó quá đơn giản: không có tình tiết khiêu dâm, không cốt truyện, không trò chơi chữ.

Ở trường về, tôi nhớ ra là khi kể cho các cậu bạn câu chuyện ông Tổng thống si tình, chưa bao giờ tôi nói về cảnh ông lặng lẽ đứng rình cạnh cửa sổ đen ở điện Elysées. Ông ta, một mình, đối mặt với đêm thu và ở nơi nào đó, trong cái thế giới tối đen và mưa phùn – một người đàn bà mặt giấu trong mũ trùm lóng lánh sương. Nhưng có ai sẽ lắng nghe nếu tôi nghĩ chuyện nói về cái mũ trùm ẩm ướt trong đêm thu kia?

Pachka còn cố hai ba lần nữa, và bao giờ cũng vụn về, bứt tôi khỏi đám bạn bè mới. Một hôm hắn rủ tôi ra song Vôn ga câu cá. Tôi từ chối trước mặt mọi người, với vẻ mặt hơi khinh khỉnh. Hắn đứng lại ít giây trước nhóm chúng tôi – một mình, phân vân, vẻ yếu ớt lạ lùng mặc dầu cái dáng vóc to lớn… Một lần khác hắn đuổi theo tôi lúc ở trường về và yêu cầu tôi đem đến cho hắn cuốn sách của Spivalski. Tôi hứa. Sáng hôm sau tôi đã quên bẵng…

Tôi đang quá mải mê với một thú vui tập thể mới: Núi Niềm Vui.

Trong thành phố chúng tôi người ta gọi tên như thế khu khiêu vũ ngoài trời rộng mênh mông, xây trên chỏm một ngọn đồi sừng sững bên bờ sông Vôn ga. Chúng tôi chỉ biết nhảy chút ít. Nhưng các động tác lắc hông nhịp nhàng thực ra chỉ có một mục đích duy nhất: ôm trong vòng tay một thân thể phụ nữ, đụng chạm nó, thuần hóa nó. Để sau dừng sợ hãi. Buổi tối, trong các cuộc đi chơi ở Núi, các đẳng cấp, các phe nhóm không còn tồn tại. Chúng tôi đều bình đăng trong niềm run rẩy của ham muốn. Riêng đám lính trẻ nghĩ phép làm thành một tốp riêng. Tôi ghen tuông nhìn theo họ.

Một tối, tôi nghe có ai gọi tới. Tiếng gọi dường như đến từ đám cành lá. Tôi ngừng đầu, nom thấy Pachka! Sàn nhảy hình vuông có một hàng rào gỗ bao quanh. Sau hàng rào là một lùm cây mọc hoang nằm xen giữa một khu vườn bỏ hoang và khu rừng. Tôi nom thấy Pachka bám trên một cành phong to phía trên hàng rào…

Tôi vừa mới rời khỏi sàn nhảy sau khi vụng về đụng phải vú cô bạn nhảy… Đó là lần đầu tiên tôi nhảy với một cô gái đã chín muồi đến thế. Lòng bàn tay tôi đặt lên lưng cô xâm xấp ướt. Bị nhầm vì một trò hoa mỹ của dàn nhạc, tôi hụt bước chân và ngực tôi áp chặt vào ngực cô. Hiệu quả còn lớn gấp bội cú điện giật! Vẻ núng nính mềm mại một bộ vú phụ nữ khiến tôi sững sờ. Tôi tiếp tục đưa chân mà không còn nghe rõ nhạc, chỉ nhìn thấy ở chỗ khuôn mặt đẹp cô bạn nhảy một hình bầu dục phát quang. Khi nhạc thôi chơi, cô rời tôi không một lời, rõ ràng có vẻ bực mình. Tôi đi xuyên qua sàn nhảy len lỏi giữa các cặp cứ như mình đang lướt trên băng, và bước ra ngoài.

Tôi thấy cần phải đứng một mình cho tĩnh trí lại và để thở. Tôi bước trên cái lối đi chạy song song với nhà khiêu vĩ, gió thổi từ sông Vôn ga làm dịu mát vầng trán nóng bừng. Đột nhiên tôi nghĩ: “Thế nhỡ cô bạn nhảy cũng cố tình áp người vào tôi thì sao?” Phải. Có thể là cô muốn cho tôi cảm thấy vẻ mềm mại bộ ngực cô, qua đó ném cho tôi một tiếng gọi mà do ngây thơ hay e thẹn, tôi không biết cách giải mã? Phải chăng tôi đã để nhỡ một dịp may của đời mình!

Như một đứa trẻ vừa đánh vỡ chén và nhắm mắt hy vọng là cái tối sầm tạm thời ấy sẽ lập lại mọi trật tự, tôi lim dim mắt: tại sao giàn nhạc không chơi lại bài hát kia nhỉ, và tôi – tìm lại cô bạn là lặp lại tất cả mọi cử chỉ cho đến cái ôm chầm hai bên vốn đã cùng thỏa thuận nhỉ? Chưa bao giờ tôi từng cảm nhận và sẽ cảm nhận mạnh mẽ đến thế sự gần gụi rất thân mật và đồng thời sự cách biệt khó bề sửa chữa bên cạnh một thân thể phụ nữ…

Chính giữa lúc tâm trí đang hoang mang thì tôi nghe tiếng Pachka gọi nấp trong cành lá. Tôi ngước nhìn. Hắn mỉm cười với tôi, bám nửa người trên cành cây to.

- Này leo lên đi! Mình dành chỗ cho cậu đấy, hắn vừa nói vừa co chân lại.

Thô vụng về nặng nề trong đường phố, Pachka nom khác hẳn khi ở giữa thiên nhiên. Trên cành cây, hắn như con báo lớn nằm nghỉ trước khi đi săn đêm…

Vào mọi tình huống khác, ắt tôi đã khước từ lời rủ rê. Nhưng tư thế hắn lúc này nom thật kỳ lạ, với lại tôi cảm thấy như đang bị bắt quả tang. Cứ như thể từ trên cây, hắn đã tóm bắt được những ý nghĩ run rẩy của tôi! Hắn chìa tay, tôi leo lên cạnh hắn. Gốc cây này như một trạm quan sát thực thụ.

Nhìn từ trên cao, cái nhấp nhô hàng trăm thân mình ôm nhau có một dáng vẻ khác. Nó cứ như phi lý (ngần ấy con người dậm chân tại chỗ) lại vừa đượm một vẻ lô gích nào đó. Các thân hình lượn lờ bám chặt vào nhau thời gian một bài nhảy rồi rời nhau ra, đôi khi vẫn dính vào nhau qua nhiều bài hát. Từ trên cây, chỉ bằng một luồng mắt, tôi có thể bao quát tất cả các trò vật tình cảm đan dệt nhau trên sàn nhảy. Ganh đua, thách thức, phản bội, cú sét đánh, đoạn tuyệt, biện minh, gây gổ, mới phát sinh liền bị ban trật tự rất cảnh giác dẹp… Nhưng nhất là niềm ham muốn, kín đáo, bộc lộ xuyên qua tấm màn của âm nhạc và của nghi lễ khiêu vũ. Tôi tìm thấy lại trong làn sóng người ấy cô gái mà tôi vừa chạm vú. Tôi dõi theo một lát đường lượn của cô từ bạn nhảy này đến bạn nhảy khác…

Tôi cảm thấy chung quy cái trò quay tròn ấy gợi lên một cách dối lừa cái gì đó. “Cuộc sống!” một giọng đột nhiên nhắc thầm, và môi tôi lặng lẽ lập lại: “Cuộc sống…” Tất thảy đều là chuyện nhào trộn thân thể do ham muốn điều khiển và giấu diếm nó dưới vô vàn điệu bộ nhõng nhẽo. Cuộc sống… “Thế thì ta đang ở đâu lúc này?” tôi tự hỏi và đoán rằng lời đáp cho câu hỏi này sẽ khơi gợi một chân lý kỳ lạ nó sẽ lý giải tất thảy mọi điều một cách vĩnh viễn.

Có những tiếng kêu rộn lên nơi lối đi. Tôi nhận ra mấy thằng bạn học đang trở về nhà. Tôi ôm cành cây định nhảy xuống. Giọng của Pachka, nhuốm tí nhẫn nhịn chua chát, thốt lên không tự tin lắm:

- Đợi tí! Người ta sẽ tắt đèn chiếu, rồi mà xem, có vô khối ông sao! Mình mà leo cao hơn, sẽ nom thấy chòm sao Cung nữa ấy chứ…

Tôi không nghe theo, nhảy xuống đất. Mặt đất đầy những mẩu rễ lớn va mạnh vào lòng bàn chân. Tôi chạy để theo kịp mấy cậu bạn đang vừa đi vừa khoa chân múa tay. Tôi muốn kể với chúng càng sớm càng hay về cô bạn nhảy có bộ ngực đẹp, nghe chúng bình phẩm, chứa đầy tai những lời nói. Tôi vội vã muốn quay về với cuộc sống, Và với một niềm vui chẳng có gì hay ho, tôi nhai lại cái câu hỏi kỳ quặc đã hiện ra trong đầu trước đây một lát: “Ta đang ở đâu đây? Trước ta ở đâu? À trên một cành cây, cạnh cái thằng Pachka ngu ngốc chứ ở đâu. Bên cạnh cái cuộc sống thực!”.

Do một tình cờ kỳ cục (tôi từng biết rằng thực tế làm bằng những chuyện lặp đi lặp lại khó tin mà các nhà tiểu thuyết cứ cố công theo đuổi, như một nhược điểm lớn), hai đứa chúng tôi lại gặp nhau ngay hôm sau. Với cái vẻ ngượng ngùng của hai thằng bạn trong đêm đã trao đổi những điều tâm sự nghiêm trang, đầy kích động và đây tình cảm, đã bộc lộ cho nhau cái phần sâu xa tâm hồn mình, và sáng hôm sau gặp lại, trong ánh sáng trắng ban ngày đầy hoài nghi.

Tôi đi dạo lang thang quanh nhà khiêu vũ đang đóng cửa, lúc này chưa đến sáu giờ chiều. Tôi muốn bằng bất cứ giá nào là bạn nhảy đầu tiên với cô gái hôm qua. Kiểu mê tín, tôi hy vọng là thời gian sẽ chạy thụt lùi và tôi có thể hàn gắn lại cái chén vỡ.

Thằng Pachka đột ngột từ khóm bụi khu vườn nhảy ra, nom thấy tôi, ngần ngừ một giây, rồi đến bắt tay tôi. Hắn mang theo đầy đủ bộ đồ câu. Dưới nách kẹp một ổ bánh mì đen to tướng mà hắn bứt từng mẩu đưa lên miệng nhai ngon lành. Một lần nữa tôi cảm thấy bị bắt quả tang. Hắn nhìn thẳng vào mặt tôi, quan sát chiếc sơ mi màu sáng cổ phanh rộng, chiếc quần đúng mốt, rất loe ở phía dưới. Rồi lúc lắc đầu ra dấu từ biệt, hắn bỏ đi. Tôi thở dài nhẹ nhõm. Nhưng Pachka độ ngột quay lại và bảo tôi bằng giọng hơi thô bạo.

- Này, theo tớ, tớ chỉ cho cậu xem một cái gì. Cậu sẽ chẳng ân hận đâu…

Giá như hắn dừng lại chờ tôi đáp lời, thì tôi đã lúng búng từ chối. Nhưng hắn vận bước tới không nhìn tôi nữa. Tôi bèn đi theo, bước chân ngập ngừng.

Hai đứa đi về phía sông Vôn ga, men dọc cảng có những cần cẩu đồ sộ, cơ xưởng, nhà kho lớn lợp mái tôn uốn. Xuôi nữa chúng tôi đi sâu vào một khu đất hoang rộng thênh lổn nhổn những chiếc xuồng cũ nát, khung kim loại han gỉ, đống cao cỏ ngọn chất đầy gỗ cây dài ủng thối. Pachka giấu cần câu và lưới dưới một cây gỗ mục và bắt đầu nhảy từ xuồng nọ sang xuồng kia. Cũng có một cái bến tàu bỏ hoang, mấy cái cầu nhỏ ghép ụ nối lặng lờ ngụp lặn dưới bước chân. Đi theo Pachka, tôi không nhận ra từ lúc nào đã rời đất liền đi trên cái đảo nổi gồm những xuống bè vứt bỏ. Tôi bíu vào một cái bao lớn vỡ, nhảy lên một cái gì như chiếc thuyền mành, bước qua mạn, trượt trên ván ướt một cái sàn.

Cuối cùng chúng tôi đến một con lạch bờ dốc đứng mọc đầy cây cơm cháy đang ra hoa. Mặt nước từ bên này sang bên kia bờ lấp dưới những vỏ thuyền cũ sát bên nhau hỗn độn.

Chúng tôi ngồi lên ghế dài một chiếc thuyền con. Phía trên là hông một chiếc tàu sà lúp có dấu vết hoả hoạn. Vươn cổ nhìn, tôi thấy trên kia, trên boong tàu sà lúp, có một sợi giây chăng cạnh buồng ca bin: mấy mảnh vải phai màu khẽ phơ phất – thứ áo quần phơi đã hàng năm.

Đêm oi nồng, đẫm sương. Mùi hơi nước hoà lẫn với mùi nhàn nhạt cây cơm cháy. Chốc chốc một chiếc tàu thuỷ đi qua phía xa, giữa lòng sông Vôn ga, làm gợn lên tận trong lạch một đợt sóng nhấp nhô uể oải. Thuyền chúng tôi dập dềnh cọ lên mạn tàu sà lúp. Toàn bộ cái nghĩa địa nửa chìm nửa nổi này sinh động lên. Nghe tiếng giây cáp kin kít, tiếng sóng nước vỗ lao xao dưới một ụ nổi chen lẫn tiếng lau sậy rì rào cọ vào nhau.

Pachka liếc nhìn lên một mớ giấy chão loằng ngoằng phía trên boong sà lúp rồi quay nhìn tôi vẻ hơi ngường ngượng, định nói gì lại thôi. Tôi đứng dậy, muốn quay về nhà khiêu vũ… Đột nhiên thằng bạn níu mạnh ống áo tôi ra hiệu bảo ngồi xuống rồi giật giọng thì thầm:

- Xem! Họ đến!

Bấy giờ tôi nghe tiếng chân bước. Đầu tiên là tiếng gót giày dận trên đất thô ẩm ướt bờ sông, rồi tiếng dẫm rầm rập trên cây cầu gỗ, cuối cùng là tiếng loảng xoảng đạp trên kim loại phía trên đầu chúng tôi, chỗ trên boong sà lúp… Và ngay sau đó là những giọt thì thào vẳng từ lòng tàu.

Pachka vụt đứng thẳng dậy và áp mình vào mạn sà lúp. Lúc bấy giờ tôi mới nhận thấy ở mạn có ba ô cửa sổ tròn. Kính đã vỡ và mặt trong bít bằng những mảnh gỗ dán bị rạch từng vệt như vệt dao cạo. Mặt vẫn không rời chiếc cửa tròn, thằng bạn khua khua tay ra hiệu bảo tôi làm theo. Bám vào một thanh thép chạy dọc mạn tàu, tôi ghé sát vào cái ô cửa phía trái. Ô ở giữa không có ai chiếm.

Điều tôi nom thấy qua cái khe vừa bình thường lại vừa thật lạ lùng. Một người đàn bà mà tôi chỉ nom thấy cái đầu nhìn bán diện, và phần thân mình trên, vẻ như đang tựa khuỷu tay lên bàn, hai cánh tay song song, hai bàn tay bất động. Gương mặt chị ta vẻ như bình thản, thậm chí ngái ngủ. Chỉ có sự hiện diện chị ta nơi đây trong chiếc sà lúp này, có thể gây ngạc nhiên. Chứ còn thì… Chị ta khẽ gật gật đầu có món tóc quăn màu sáng như thể chị không ngớt tán thành một người đối thoại vô hình.

Tôi lùi xa khỏi ô cửa tròn, đưa mắt nhìn Pachka, phân vân: “Có gì mà xem mới được chứ?” Nhưng Pachka, hai bàn tay dán vào thành tàu tróc sơn chiếc sà lúp, vẫn cứ áp trán lên tấm gỗ dán.

Tôi bèn chuyển sang ô bên cạnh, ghé mắt vào một khe tấm gỗ bít cửa.

Tôi cảm thấy thuyền chúng tôi đang chìm dần xuống đáy nước và mạn chiếc sà lúp ngược lại, đang lao thẳng lên trời. Khắp người run lên, tôi như thói nam châm bị hút vào tấm vò sắt ram ráp, có lưu giữ cái cảnh tượng đang làm tôi loá mắt.

Đó là một bộ mông phụ nữ trắng toát, to nặng trần truồng. Vâng, hông một phụ nữ quỳ, nhìn từ góc nghiêng, cặp đùi to béo quá chừng khiến tôi đâm hãi, còn lưng chỉ thấy được phần trên qua tầm nhìn khe rãnh. Đằng sau bộ mông đồ sộ ấy là một anh lính, cũng quỳ, quần cởi cúc, áo va rơ xộc xệch. Anh ta tì chặt hai bên hông người phụ nữ kéo về mình.

Chiếc thuyền chợt hẵng dưới chân tôi. Một chiếc tàu thuỷ ngược sông Vôn ga vừa chao sóng đến tận con lạch.

Một ngọn sóng xô tôi mất thăng bằng. Để khỏi ngã tôi lạng bước sang trái, ngang tầm ô cửa tròn lúc nãy. Tôi kẹp trán vào cái khung thép. Trong khe rãnh hiện ra người phụ nữ tóc phi dê, nét mặt thờ ơ buồn ngủ, người tôi đã thấy đầu tiên. Tì khuỷu tay lên cái gì từa tựa chiếc khăn bàn, mặc áo lót trắng, chị ta vẫn tiếp tục khẽ gật đầu và lơ đãng ngắm nghía các ngón tay.

Cái ô cửa thứ nhất này. Và ô thứ hai. Người đàn bà nọ mi mắt trĩu nặng buồn ngủ, váy áo đầu tóc rất bình thường. Và người này. Cái bộ mông chống, cái làn da trắng trong đó lún sâu một người đàn ông vẻ mảnh khảnh so với chị ta, cặp đùi đày nặng kia, cái động tác nặng nề bộ hông kia. Trong đầu non trẻ hoảng hốt của tôi, không có một liên hệ nào nối liền được hai hình ảnh nọ.

Tôi bị kích thích cao độ đến mức mạn chiếc sà lúp đột nhiên như nằm rạp xuống. Áp sát mình vào đó như con thạch sùng, tôi chuyển sang ô cửa người phụ nữ trần truồng. Chị ta vẫn đó, nhưng khối thịt tròn lực lưỡng lúc này bất động. Anh lính mặt quay về phía tôi, đang gài cúc quần bằng những động tác lừ đừ, vụng về. Và một anh lính khác, bé nhỏ hơn anh kia, quỳ xuống sau bộ mông trắng…

Mắt tôi đã tóc những mũi kim đen. Hai chân bủn rủn. Và tim tôi áp vào kim loại gì khiến cả chiếc thuyền run lên những tiếng động thình thịch. Một loạt đợt sóng nhỏ năng chiếc thuyền bập bềnh. Mạn tàu sà lúp trở lại thẳng đứng và tôi mất đi cái nhanh nhẹn con thạch sùng, trượt sang ô cửa đầu tiên. Người đàn bà mặc áo lót trắng gật gù đầu như cái máy, mắt nhìn vào bàn tay. Tôi thấy chị ta gãi gãi móng tay để cạy sơn…

Bước chân của họ lại vang lên, lần này theo hướng ngược lại; tiếng giày dận cồm cộp lên boong, tiếng rầm rập lên ván cầu, tiếng giẫm nhem nhép lên đất mềm. Không nhìn tôi, Pachka giơ chân bước qua mạn thuyền và nhảy lên chiếc ụ chim một nửa, rồi lên cái bến tàu. Tôi đi theo hắn, bước chân mềm oặt như con rối bằng vải.

Đến bên bờ, hắn ngồi bệt, cởi giày rồi xắn quần lên tận đầu gối, vừa lội xuống nước vừa gạt lau sậy. Hắn khoá bèo tấm và quệch quạc rửa mặt hồi lâu, miệng thốt những tiếng gừ gừ khoái chí nghe từ xa có thể tưởng là tiếng rên rĩ thở than.

… Đó là một ngày đáng ghi nhớ trong đời cô. Cái đêm tháng sáu ấy, cô ta lần đầu tiên trong đời trao thân cho một anh bạn trẻ. Một trong những anh bạn nhảy đang lượn lờ trên sàn nhảy Núi Niềm vui.

Dáng cô phần nào hơi mảnh mai. Gương mặt có những nét chung chung bình thường giữa đám đông chẳng ai chú ý. Mái tóc nâu nhạt chỉ rõ màu dưới ánh sáng ban ngày. Dưới các đèn chiếu sàn nhảy hoặc trong quầng xanh nhạt đèn đường, nom chỉ hung hung.

Tôi đã khám phá ra cái cách thức làm tình kia chỉ mới cách đây mấy hôm. Trong đám đông lúc nhúc như kiến, tôi thấy hình thành từng nhóm – một đám thanh niên tách ra, chúng rộn ràng cựa quậy, kích thích nhau và khi ra về chúng chia đàn để vỡ lòng cái điều vẻ như khi thì hết sức đơn giản, khi thì huyền bí sâu xa kỳ lạ: làm tình.

Cô ta hẳn đã bị thừa ra trong một nhóm như vậy. Cô đã uống vụng như những người khác, nấp trong những khóm cây phủ sườn đồi sàn nhảy. Đến khi cái nhóm nhỏ náo động vỡ thành từng cặp, cô còn lại một mình, cái ngẫu nhiên số học đã không dành cho cô bạn nhảy. Các cặp đã lánh đi. Cơn say đang ngấm. Cô không quen uống rượu và đã uống quá nhiều, do hăng hái nhiệt tình, sợ thua kém chị em, cũng là để át đi nỗi hồi hộp của cái ngày đáng ghi nhớ… Cô đã quay trở về sàn nhảy, chẳng còn biết dùng thân thể mình để làm gì, cái thân thể mà mỗi mấu thịt da đều thấm đượm niềm rạo rực bứt rứt. Nhưng người ta đã bắt đầu tắt các đèn chiếu.

Mọi điều này về sau tôi mới đoán ra… Đêm ấy, đơn giản tôi nom thấy thiếu nữ tha thẩn trong một góc khu vườn tối, bước loanh quanh dưới quầng nhợt nhạt ngọn đèn đường. Tựa như con bướm đêm bị một tia sáng hút vào. Dáng đi khiến tôi ngạc nhiên: cô như đi trên đây, với những bước chân vừa thanh thoát vừa căng thẳng. Tôi hiểu là bằng mỗi cử chỉ của mình, cô đang chống lại cơn say. Vẻ mặt cô im lìm. Tất cả thân mình căng lên trong cái nỗ lực duy nhất này – đừng ngã, đừng để ai suy đoán gì hết, tiếp tục đi quanh dưới cái vòng tròn sáng cho đến lúc cây cối thôi nhấp nhô và vừa khua cành là ào ào vừa nhảy xô tới khi cô đến gần.

Tôi đi tới cô. Tôi bước vào cái vòng tròn xanh đèn đường.

Thân hình cô (váy đen, áo màu sáng) tự dưng quy tụ niềm ham muốn của tôi. Đúng, cô tức thì trở thành người phụ nữ mà tôi vốn thích từ bao giờ. Mặc dù cái vẻ yếu ớt xốn xang, mặc dù nét mặt cô nhoà nhoà vì cơn say, mặc dù tất cả những gì trong thân thể và gương mặt cô có thể đã làm tôi chẳng hứng thú và lúc này tôi lại thấy thật là đẹp.

Trong lúc quay tròn, cô vấp phải tôi, ngước nhìn. Tôi thấy trên mặt cô có nhiều bộ mặt đổi khác tiếp liền nhau – sợ hãi, tức giận, mỉm cười. Cái mỉm cười cuối cùng thắng thế, một nụ cười mơ hồ vẻ như hướng về một kẻ nào đó không phải tôi. Cô nắm tay tôi. Cả hai lao xuống ngọn đồi.

Lúc đầu cô ta nói không ngớt miệng. Cái giọng tắm rượu không giữ được bình thường, lúc thì thầm,lúc gần như thé lên. Khoác tay tôi, chốc chốc cô bị vấp và rủa lên một tiếng, vội đưa bàn tay che miệng làm ra bộ vui vẻ hồn nhiên. Hoặc đột nhiên cô bứt khỏi cánh tay tôi, vẻ giận dữ, để rồi ngay sau lại ôm chặt vai. Tôi đoán cô bạn đang diễn một tấm kịch vui tình tứ đã chuẩn bị từ lâu – một trò nhằm chứng tỏ cho bạn tình rằng cô chẳng phải bất cứ ai. Nhưng trong cơn say, cô lẫn lộn thứ tự các màn xem. Còn tôi, diễn viên tồi, tôi lặng đi, bị mê hoặc trước cái sự hiện diện phụ nữ đột nhiên với tới được này và nhất là cái cơ hội dễ dàng kỳ lạ là thân hình này, sắp sửa hiến dâng cho mình. Tôi vốn tưởng sự hiến dâng này phải là tiếp theo sau một hành trình tiến tới dần lâu dài và chậm rãi, sau hàng ngàn lời nói, một thuật tán tỉnh khôn khéo. Tôi lặng im cảm thấy một bầu vú phụ nữ be bé ép vào cánh tay tôi. Thế rồi cô bạn thêm của tôi, cứ huyên thuyên không dứt, gạt phắt cứ chỉ sàm sở của một con ma táo bạo, phùng má mấy giây để tỏ ra giận dỗi, rồi lại ôm ấp người tình tưởng tượng trong một ánh mắt cô nghĩ là mơ màng thật ra chỉ là mờ mịt vì rượu và kích thích.

Tôi dẫn cô đến cái nơi duy nhất có thể đón tiếp tình yêu của chúng tôi – đến cái đảo nổi hồi đầu hè tôi đã cùng Pachka rình nhìn cô gái điếm với bọn lính.

Trong bóng đêm, chắc là tôi đã lạc hướng. Sau một lát dò dẫm lang thang giữa mớ thuyền bè đang ngủ, chúng tôi dừng lại trên cái gì như cái phà nát một bên thành phà bị vỡ chìm trong nước.

Cô ta đột ngột im lặng. Chắc cô đã dần dần tỉnh rượu. Tôi đứng bất động, đối diện với vẻ chờ đợi căng thẳng của cô trong bóng tối. Quỳ xuống, tôi sờ thử các tấm ván, quơ vứt xuống nước khi một túm chảo cùn, khi thì một mảnh rêu khô. Do vô tình lúc đang mải làm tôi chạm phải bắp đùi cô ta. Ngón tay tôi lướt phải làm cô nổi da gà.

Cô lặng im cho đến lúc cuối. Mắt nhắm, cô dường như xa vắng, phó mặc cho tôi cái thân hình đang khe khẽ run rẩy… Chắc là tôi làm cô rất đau do những động tác vội vàng. Cái hành động mơ ước xiết bao lún chìm trong một mớ những thao tác vụng về vướng vít. Cuộc làm tình, như người ta nói, giống như một cuộc lục soát vội vã, nóng nảy. Đầu gối, khuỷu tay cứng còng va đụng vào nhau lục cà lục cục.

Thú vui tựa như ngọn lửa diêm trước cơn gió lạnh – một ngọn lửa cháy vừa đủ thời gian để đốt bỏng ngón tay trước khi tắt, để lại một chấm sáng chói loà trong mắt.

Tôi thử hôn cô (tôi nghĩ lúc này người ta người ta phải làm thế); tôi cảm thấy dưới miệng tôi cặp môi cô cắn chặt…

Nhưng điều làm tôi kinh hoàng nhất, là một giây sau tôi chẳng cần đến môi cô ta, cũng chẳng cần đến cặp vú nhọn trong áo lót mở phanh, chẳng cần đến cặp đùi mỏng mã cô vừa lẹ tay kéo váy xuống. Thân thể cô đối với tôi thành dửng dưng, vô tích sự. Đắm chìm trong niềm thoả mãn nhục thể ngây dộn, tôi tự bằng lòng với bản thân. “Có làm sao cô ta lại còn nằm dài ra đấy, nửa trần truồng nhỉ?” Tôi bực bội tự hỏi. Tôi cảm thấy cộm trên lưng lớp mặt ván lồi lõm, trong lòng bàn tay – mấy cái giằm chích đau nhói. Gió có cái vị hăng hắc nước tù hãm.

Có lẽ đã xảy ra, trong quãng thời gian khuya đêm này, một sự quên lãng nhất thời, một giấc ngủ chợp đi mấy phút. Vì tôi không thấy chiếc tày thuỷ đi tới. Chúng tôi mở mắt lúc cả cái khối trắng toát của nó, rực ánh đèn, đã lù lù hiện ra. Tôi cứ tưởng nơi trú ẩn này vốn nằm ở góc tận cùng một trong vô số những vũng nhỏ ngổn ngang xác tàu thuyền han gỉ. Nhưng điều ngược lại đã xảy ra. Hai đứa trong bóng tối đã đi tới đầu mút một mũi đất thòi ra hầu như tận giữa sông. Chiếc tàu chở khách với ba tầng lầu sáng trưng đèn xuôi dòng Vôn ga đột nhiên dựng sừng sừng cái nền trời sẫm. Mọi người đang khiêu vũ ở boong trên rực rỡ ánh đèn. Bản nhạc tăng gô ấm nóng rót lên đầu, bao trùm chúng tôi. Cửa các buồng ca bin với ánh sáng mờ dịu hơn, dường như nghiêng xuống để chúng tôi thâm nhập vào không khí thân tình trong đó:…Sóng dội do tàu thuỷ đi qua mạnh đến nỗi thuyền chúng tôi quay nhanh nửa vòng, chóng mặt. Chiếc tày với ánh đèn và âm nhạc dường như lượn vòng chung quanh chúng tôi… Đúng lúc ấy cô gái nắm chặt tay tôi, áp sát vào ngực tôi. Sức ấm nóng nồng nàn thân mình cô dường như hoàn toàn quy tụ trong lòng bàn tay tôi, tự hồ một con chim hôi hổi phập phồng. Cánh tay cô, dáng hình cô mềm mại như cái bó hoa súng mà có hôm tôi lội hái cuộc thành một ôm những thân hình mườn mượt…

Nhưng chiếc tàu thuỷ đã hoà tan vào bóng tối. Âm vang bài tăng gô lịm tắt. Trong chuyến đi tới Astrakhan nó đem ban đêm theo cùng. Không khí quanh chúng tôi rạng lên một màu sáng nhợt ngập ngừng. Chúng tôi cảm thấy lạ lùng lúc này mình đang ở giữa một dòng sông lớn, trong cánh bình minh lấp ló, trên sàn ván ướt một bè gỗ. Phía bờ những đường viền cảng sông dần rõ nét.

Cô gái chẳng đợi tôi. Không quay nhìn, cô chuyền từ thuyền này sang thuyền khác. Cô chạy trốn – với vẻ vội vã bực bội của một vũ nữ ba lê sau bước nhảy hụt. Tôi nhìn đôi theo cuộc trốn chạy nhấp nhô này, tim ngừng đập. Bất cứ lúc nào cô cũng có thể trượt ngã trên gỗ ướt, sụt chân trên ván cầu iu mục, rơi xuống nước giữa hai chiếc thuyền đang khép lại trên đầu. Luồng mắt tôi căng căng dõi theo, giữ được cô trong trò lướt bay xuyên qua sương sớm này.

Lát sau tôi thấy cô lần bước ven bờ sông. Giữa cảnh im lặng, cát ướt sào sạo dưới bước chân cô. Đó là một phụ nữ cách đây một khoảnh khắc còn gần gũi với tôi xiết bao, giờ đây xa dần. Tôi cảm thấy một nỗi đau buồn hoàn toàn mới: một người phụ nữ đang rời xa, cắt đứt những mối liên hệ vô hình vẫn đang ràng buộc chúng tôi với nhau. Và cô ta, nơi đó trên bờ sông vắng bỗng biến thành một con người kỳ lạ - một người phụ nữ tôi yêu và giờ đây cách biệt xa lạ đối với tôi, lát nữa cô ta sẽ chuyện trò với người khác, mỉm cười… Sóng!

Cô quay nhìn khi nghe bước chân tôi chạy theo. Tôi thấy gương mặt nhợt nhạt của cô, mái tóc cô, giờ đây rõ ra là màu nâu rất sáng. Cô không mỉm cười chỉ lặng lẽ nhìn tôi. Tôi chẳng còn nhớ nữa điều tôi muốn nói với cô khi cách đây một phút tôi nghe tiếng cát ướt sào sạo dưới gót giày cô. “Anh yêu em” sẽ là một dối trá chẳng thể buột ra khỏi miệng. Chỉ có chiếc váy đen nhàu nhụa, chỉ có hai cánh tay mỏng mảnh như tay trẻ con, đối với tôi vượt lên tất cả mọi lời “anh yêu em” trên thế gian này. Gợi ý với cô hôm nay hoặc ngày mai gặp lại là điều không thể hình dung nổi. Cái đêm giữa hai chúng tôi chỉ có thể là duy nhất. Giống như chuyến tàu thuỷ lướt qua, như giấc mơ chập chờn hai đứa, như thân hình cô trong hơi mát con sông lớn thiu thiu.

Tôi gắng nói với cô điều đó. Tôi nói huyên thuyên về tiếng cát sào sạo dưới chân cô, về nỗi cô đơn của cô trên bờ sông này, về đáng yếu ớt mảnh dẻ của cô khiến tôi nghĩ đến những nhành hoa súng. Đột nhiên với một niềm vui sắc nhọn, tôi cảm thấy cũng phải nói với cô về chiếc ban công bà Charlotte, về những cuộc trò chuyện ban đêm ở thảo nguyên, về ba người phụ nữ duyên dáng giữa một sáng thu ở Champs Elvsées…

Gương mặt cô cau lại vẻ vừa khinh khinh vừa lo lắng. Môi cô run lên:

- Anh ốm hay sao đấy? Cô cắt lời tôi với tí ngàn ngạt giọng mũi kiểu như bọn con gái chỗ sàn nhảy nói với những anh chàng bám lẵng nhẵng để xua đuổi chúng.

Tôi đứng sững. Cô bỏ đi, leo về phía các toà nhà đầu tiên trên khu cảng và nhanh chóng lẩn biển trong bóng đồ sộ của chúng. Đám công nhân bắt đầu xuất hiện nơi cổng xưởng.

Mấy hôm sau, trong đám tụ hội ban đêm ở nhà khiêu vũ, tôi nghe thấy mấy cậu bạn học chuyện trò mà không biết tôi đang đứng rất gần. Chúng kể là một cô bạn nhảy trong tốp chúng phàn nàn về một bạn trai nào đó không biết làm tình, chúng dùng những từ sống sượng hơn kia, cô ta lại còn kể những tình tiết hài hước (“cười vỡ bụng” một cậu nhấn thèm) về cách ứng xử của anh bạn. Tôi lắng nghe, chờ đợi một vài mách bảo về chuyện ngủ nghê. Đột nhiên tên anh bạn trai bị giễu được nêu ra: Frantsouz… Đó là cái tên anh em gọi đùa tôi, thực tình tôi cũng tự hào. “Frantsouz” – người Pháp, theo tiếng Nga. Giữa loạt cười ran, tôi nhận ra tiếng hai cậu bạn đang nhìn bàn nhau: “Nhớ săn sóc con bé, tối nay, sau khi nhảy. Cả hai đứa mình, đồng ý chứ?”.

Tôi đoán vẫn là chuyện cô gái nọ. Tôi rời chỗ nấp bước ra phía cửa. Chúng nó nhìn thấy tôi. “Frantsouz! Frantsouz…” tiếng thì thào ấy đuổi theo tôi một lát, rồi chìm lấp trong làn sóng nhạc đầu tiên.

Ngày hôm sau, không bao với ai, tôi đi Saranza.