"Sao nào? Chẳng lẽ tôi còn cần một bài kiểm tra tuyển dụng hay sao?" Elizabeth bất mãn nói, ý tứ dường như là anh có thể khinh thường tôi, nhưng không được coi nhẹ tôi.

Thế nhưng mục đích của Sở Viên Tịch là để thức tỉnh cô, cho nên ông trực tiếp đưa ra đề bài: "Ở Mỹ các cô có một doanh nghiệp khởi nghiệp về máy quay gọi là GoPro, cô biết chứ? Cô được mệnh danh là Steve Jobs phiên bản nữ, còn CEO của GoPro là Nicholas Woodman thì được gọi là Steve Jobs đệ nhị."

Elizabeth thầm nghĩ sao câu này nghe chói tai thế không biết? "Tôi biết, tôi biết, một ngôi sao đang lên, cũng coi như là hiểu biết đôi chút."

Tại sao lại chói tai? Bởi vì công ty này vào năm 2014 đã thực hiện đợt IPO được xưng tụng là thành công nhất trong lịch sử. Một công ty nhỏ chuyên làm máy quay thể thao đeo người, vốn hóa thị trường lên tới 15 tỷ đô.

Nhưng giờ đây đã không xong rồi, đang tìm người tiếp quản, giá cổ phiếu từ 100 rơi xuống còn 5. Tốc độ sụt giảm nhanh đến mức, ngay cả trên thị trường chứng khoán A của Thiên triều cũng phải gặp đúng đợt thị trường gấu cực lớn mới đạt được. Thế nên danh tiếng của nó ở Mỹ chỉ đứng sau mỗi mình Elizabeth sau khi làm giả bị vạch trần.

Chỉ thấy Sở Viên Tịch khẽ mỉm cười: "Tôi muốn cô phân tích xem tại sao công ty này lại thất bại thảm hại đến vậy."

Elizabeth im lặng, bởi vì thực ra cô không hiểu rõ lắm. Phải biết rằng sự việc bị vạch trần của chính cô là vào cuộc bầu cử năm 2016, có liên quan mật thiết đến việc bà Hillary thất cử. Còn sự sa sút của GoPro bắt đầu chính vào quý cuối cùng của năm 2016, nên cô thật sự không có tâm trí đâu mà quan tâm, chỉ biết sơ qua đại khái.

Điều cô quan tâm hơn là tại sao Sở Viên Tịch lại hỏi một câu như vậy trong dịp này: "Nếu tôi nói tôi không biết thì anh sẽ thế nào?"

"Tôi sẽ nói cho cô biết họ đã làm những gì và kết quả ra sao sau khi niêm yết, để cô phân tích tại chỗ."

Công ty này làm loại máy quay mà giới geek (dân công nghệ) yêu thích. Trước đây Monica từng nhắc đến, cô ấy đã mua vài chiếc, đó là hoài niệm một thời của cô, dù là nhảy bungee, leo núi hay lướt sóng đều có thể ghi lại những khoảnh khắc xinh đẹp của cô. Nhưng sau khi IPO, vì quá nhỏ lẻ nên trần phát triển có hạn, thế là họ quyết định mở rộng, chuyển hướng từ máy quay thể thao sang nội dung video thể thao, làm mạng xã hội, làm phiên bản thể thao của YouTube và Instagram, trở thành một công ty mạng xã hội di động có sức tưởng tượng to lớn, rồi vì không biết làm nội dung nên mắc bệnh nan y.

Người đột ngột mắc bệnh không nghĩ đến chuyện cắt bỏ mà là cứu chữa thêm lần nữa, thế là GoPro quyết định hợp tác với công ty máy bay không người lái, thông qua quay phim trên không để khuếch đại lợi thế kỹ thuật máy quay cho dân công nghệ của họ, rồi tìm đến DJI và nói: Chúng ta hợp tác đi, tôi chia cho anh một phần ba lợi nhuận.

Câu trả lời của DJI là: Nhìn khẩu hình của tôi này, Cút—ngay—cho—tôi!

Tức không chịu nổi, GoPro nhìn quanh vũ trụ này, phát hiện ra chỉ có máy bay không người lái của DJI là phù hợp để dân công nghệ quay phim trên không, không tìm được bên thay thế, phải làm sao đây? CEO Woodman nuốt không trôi cục tức này, vỗ đầu cái bốp: Chúng ta tự làm máy bay không người lái đi!

Quyết định này đã vắt kiệt dòng tiền của họ, rồi họ phát hiện ra lý do vì sao không tìm được đối tác máy bay không người lái, chính vì thứ họ tự làm ra cũng chẳng thể quay phim trên không kiểu dân công nghệ được... Không những chất lượng kém, sản phẩm còn bị bình chọn là một trong mười tác phẩm công nghệ thất bại nhất năm 2016. Quan trọng hơn cả là, DJI là bá chủ máy bay không người lái, một tay chơi ngoại đạo như bạn làm sao chịu nổi sự nghiền ép của DJI? Bị DJI chặn cửa mà đánh.

Lúc này các loại hàng nhái đã xuất hiện tràn lan, trong đó một số đến từ phương Đông bí ẩn, hàng tốt giá rẻ. Đây đã trở thành cú đá cuối cùng làm đổ con lạc đà.

Thực ra Elizabeth không phải là hoàn toàn không biết, hồi tưởng lại một chút, cô nói: "Ồ được rồi, vậy tôi nói đại vài câu nhé——"

"Không, không phải nói đại." Sở Viên Tịch mạnh mẽ ngắt lời, "Câu trả lời của cô có liên quan đến cái nhìn của tôi về cô."

Elizabeth đảo mắt dữ dội: "Vậy câu trả lời của tôi là GoPro quá đánh giá cao thực lực của mình, đưa ra một loạt quyết định sai lầm, không thực tế khi đi làm mạng xã hội, không thực tế khi đi làm máy bay không người lái, trong khi căn bản là làm không nổi, cho nên mới tự sát. Nếu họ tận dụng thời gian tốt, xây dựng lợi thế thương hiệu, giảm chi phí, cải thiện thuật toán và nâng cao trải nghiệm quay chụp, tôi nghĩ giữ được mức định giá 15 tỷ đô có lẽ hơi khó, nhưng duy trì ở mức 5 tỷ đô chắc là vẫn được."

"Nhưng nếu lúc đầu họ không hô hào kế hoạch xã hội, làm sao có thể vọt lên mức vốn hóa 15 tỷ đô?"

"Cái này..." Elizabeth rõ ràng biết câu trả lời nhưng cô hơi khó nói ra: "Anh cũng là người khởi nghiệp, anh không hiểu sao? Đây là lựa chọn tất yếu, không phải chọn cái đúng hay cái sai, mà là chọn cái có lợi cho bản thân và nhà đầu tư, cái này liên quan đến các điều kiện đánh cược và khuyến khích."

Câu hỏi này Sở Viên Tịch đương nhiên hiểu. Dùng cách nói của tiên hiệp thì phương thức này gọi là "phát đại hoành nguyện", dùng cách mô tả của Thung lũng Silicon thì gọi là "fake it" (làm giả), cứ thổi phồng lên trước đã rồi tính sau. Sau khi hứa hẹn xong, trong thế giới tiên hiệp sẽ có sức mạnh nào đó được đánh dấu giá cả sẵn từ trong cõi u minh giáng xuống người mình, thổi xong rồi, tự nhiên có thể thu hút sự chú ý của thị trường, nâng cao mức định giá.

Còn việc sau đó có hiện thực hóa được không, có thể "make it" hay không, đó là vấn đề của giai đoạn tiếp theo.

Nhưng hình thức khích lệ mà ông thiết kế cho Elizabeth tuyệt đối không thể hoàn thành bằng cách thức định giá hay các chỉ tiêu, làm như vậy rất có thể sẽ dẫn đến sai lệch nhận thức. Thậm chí, vấn đề này thực ra cũng phù hợp với chính bản thân ông, vì Tiểu Khang cũng đồng thời sở hữu hai yếu tố nội dung và mạng xã hội. GoPro nói mình không chỉ là công ty phần cứng, mà là công ty sản xuất nội dung, Tiểu Khang cũng nói mình không chỉ là công ty cửa hàng tiện lợi và xe đạp chia sẻ, mục tiêu cuối cùng là mạng xã hội.

Cho nên thực ra vấn đề này Sở Viên Tịch đã sớm tự hỏi chính mình rồi.

"Đúng vậy, đúng vậy, trong văn hóa phương Đông cổ xưa, cái này gọi là người ở trong giang hồ, thân bất do kỷ." Sở Viên Tịch nói xong liếc nhìn quả trứng phiên dịch, cảm thấy mình đã làm khó sản phẩm này quá mức, không ngờ "trứng nhỏ" lại thực sự dịch ra được — những người trong đấu trường không thể tự làm chủ bản thân.

Thấy Elizabeth biểu thị đã hiểu, ông hỏi ra câu hỏi cuối cùng: "Tôi hy vọng cô đưa ra câu trả lời cho vấn đề này, câu trả lời của chính cô. Cứ mãi theo đuổi mức định giá hoặc các loại điều kiện chỉ tiêu là nguyên tội, nhưng người khởi nghiệp không theo đuổi cái này thì theo đuổi cái gì?"

Elizabeth không thèm nghĩ ngợi, thốt lên ngay: "Theo đuổi việc thay đổi thế giới."

Sở Viên Tịch cười gượng gạo, câu này đúng là kiểu vạn năng, tương đương với câu "đại trượng phu nên lập công nghiệp không thế" trong tiếng Hán, quá rộng lớn không cụ thể. "Vậy chứng tỏ cô vẫn chưa tìm ra định vị của chính mình rồi."

Elizabeth ngây người, "Chẳng lẽ lại là để đạt được sự bình yên trong nội tâm sao?"

"Là theo đuổi sự thực hiện giá trị bản thân. Văn hóa phương Đông chúng tôi chú trọng tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ, tuần tự tiệm tiến, chứ không phải vừa vào đã thay đổi thế giới. Trong quá trình này, muốn đo lường xem sự bỏ ra của mình rốt cuộc bằng bao nhiêu đóng góp, nên đổi lại bao nhiêu cổ phần, cái tiêu chuẩn công bằng và chính xác đó vĩnh viễn không bao giờ tồn tại."

Elizabeth nghe một hồi lâu cuối cùng cũng hiểu ra Sở Viên Tịch đang giáo huấn cái gì, đây là đang răn đe mình đây mà! Câu hỏi này mẹ nó thật sâu xa!