Chuông tan học vang lên, không để ý thời gian trôi nhanh thật, chớp mắt đã ba giờ mười phút. Học sinh sắp đến giảng đường tập trung, Sở Viên Tịch chuẩn bị cho họ một bài giảng đầy phá cách, mục đích là thực sự làm việc thiện.

Rất nhanh, Tôn Lão Sư và Dương Phàm kẻ trước người sau dẫn Sở Viên Tịch đến giảng đường. Đi trong hành lang, Sở Viên Tịch giơ ngón cái về phía Dương Phàm: "Thực ra cậu làm thuyết khách khá lắm đấy."

"Chỉ là xui xẻo gặp phải loại keo kiệt như anh thôi đúng không?"

"Cậu không thể trách tôi được chứ?"

Tôn Lão Sư đi chậm lại một chút, quay đầu lại: "Haiz, việc khó như bới đất tìm bánh, đâu có dễ dàng chứ?"

Sở Viên Tịch thầm nghĩ, ông đang tấu hài đó hả?

Đám người trong phòng vừa rồi, bao gồm cả Tôn Lão Sư, thực ra đều hơi câu nệ, chỉ có Dương Phàm là thoải mái nhất, tại sao vậy? Vì cậu ta không có mưu cầu gì cả. Sở Viên Tịch có 10 tỷ hay 100 tỷ cũng vậy, dù sao cũng chẳng cho cậu ta một xu nào, có gì mà phải câu nệ?

Tại sao Tôn Lão Sư giờ lại thoải mái? Vì mưu đồ đã thất bại rồi chứ sao, xét cho cùng thì moi tiền từ túi Sở Viên Tịch cũng chẳng phải KPI của ông ta. Thế nên ông ta mới có thể hỏi với tâm thái khá thoải mái: "Cậu thực sự không định quyên góp chút gì cho trường sao?"

"Bây giờ chưa phải lúc."

Dương Phàm như chợt nhớ ra việc này cũng liên quan đến mình, hào hứng xen vào: "Này, sao lại không phải lúc chứ? Cải thiện đời sống cho chúng tôi cũng tốt mà."

"Nhưng với tôi thì không phải lúc." Sở Viên Tịch mỉm cười nói: "Mỗi một xu tôi quyên góp đều phải có ích cho tôi, không thể chỉ để cải thiện đời sống của các cậu. Địa vị xã hội hiện tại của tôi vẫn chưa đủ tầm để quyên góp cho trường, quyên góp mà không nghe thấy tiếng vang, không giúp ích gì cho tôi cả."

"Mẹ kiếp, anh đừng có chỉ nghĩ đến bản thân mình thế!" Dương Phàm rất ấm ức, "Anh thế này là lãng phí tài nguyên xã hội đấy!"

"Tôi không lãng phí bằng cậu đâu Lão Dương."

Lúc nãy trò chuyện phiếm, Sở Viên Tịch đã biết Dương Phàm là thạc sĩ sinh học, mới vào nghề giáo chưa được mấy năm. Phải nói rằng, ở thời đại này, nếu không tốt nghiệp sư phạm, lại chẳng có tấm bằng thạc sĩ mà muốn vào trường trọng điểm ở Đế Đô để dạy học thì quả thật cũng hơi khó khăn.

Thế là Sở Viên Tịch bình thản nói: "Nhà nước bỏ tiền đào tạo một thạc sĩ sinh học tốn kém hơn nhiều so với đào tạo một người tốt nghiệp đại học ngành phổ thông như tôi, thế mà cậu tốt nghiệp xong lại đổi nghề, lãng phí tài nguyên xã hội nhiều vô kể!"

Tôn Lão Sư không khỏi mỉm cười, giơ tay đẩy cửa trước giảng đường. Họ đi lên từ lối đi chuyên dụng, vào cửa liền thấy bên trong đã ngồi hơn một nửa, vị chủ nhiệm giáo vụ mập mạp cũng đã ngồi trên đài từ lâu.

Vì chỉ là buổi diễn thuyết cho học sinh khối 12, nên người đến cũng đã gần đủ, nếu có ai trốn học thì cũng đành chịu. Sở Viên Tịch ngồi trước micro, chủ nhiệm giáo vụ lập tức bắt đầu giới thiệu.

Chỉ nghe chủ nhiệm giáo vụ nói giọng trầm bổng: "Các em học sinh trật tự một chút. Sau đây, tôi xin trân trọng giới thiệu cựu học sinh ưu tú niên khóa 2004 của trường chúng ta, bạn Sở Viên Tịch - CEO của tập đoàn Ba Nhân..."

Kỷ luật của trường học quả thực tốt hơn công ty rất nhiều, khi Sở Viên Tịch diễn thuyết trong công ty, phía dưới khó tránh khỏi xì xào bàn tán, tiếng "o o" liên hồi không dứt, nhưng lúc này cảm giác lại rất tốt.

Rất nhanh, thời gian phía dưới được giao cho anh, Sở Viên Tịch cũng không khách sáo, cầm micro lên nói: "Xin tự giới thiệu, thực ra tôi còn là CEO của Tiểu Khang Sinh Hoạt, kinh doanh cửa hàng tiện lợi. Khi đến đây, tôi đã cố tình đi một vòng quanh khu vực này, xung quanh đã có hai cửa hàng tiện lợi Tiểu Khang rồi, khá tốt, thuận tiện cho các em hiểu tôi làm nghề gì. Buổi hôm nay tôi sẽ không quảng cáo nữa, thời gian của chúng ta đều khá quý báu, tôi sẽ nói trực tiếp vào những điều quan trọng."

Nghe đến cửa hàng tiện lợi Tiểu Khang, phía dưới quả nhiên có không ít học sinh đột nhiên phấn chấn hẳn lên, xem ra là từng ghé qua. Chỉ nghe Sở Viên Tịch tiếp tục nói: "Không biết các em có từng đoán trước xem hôm nay tôi sẽ nói về điều gì không? Là phân công lao động xã hội hay là triển vọng ngành nghề? Tất cả đều không phải, hôm nay tôi không muốn nói những thứ sáo rỗng đó. Điều tôi muốn nói là, ưu thế của bản thân, sở thích, chí hướng và thực tế, cũng như mục tiêu của các em là trở thành người như thế nào.

Ngoài ra, trước tiên tôi phải nhấn mạnh một điều, đó là, khi đăng ký nguyện vọng đi xa, nhất định phải thận trọng. Lời khuyên này thực tế áp dụng cho tất cả các thí sinh ở những tỉnh thành có tài nguyên giáo dục phong phú. Nếu trong đầu không có khái niệm cực kỳ rõ ràng, không có kế hoạch đặc biệt minh bạch cho tương lai, xin hãy nhất định đăng ký nguyện vọng vào các trường đại học tại địa phương.

Tôi không nói rằng chỉ có các trường đại học ở Đế Đô chúng ta mới tốt, tất nhiên không phải vậy. Nhưng khâu đăng ký nguyện vọng rất quan trọng, đăng ký đi xa, các em phải biết trước tiên mình sẽ mất đi cái gì.

Có thể sẽ có một số ít phụ huynh hại con, tôi nói thẳng luôn như vậy, những phụ huynh hại con, họ tồn tại một số ảo tưởng lãng mạn, khuyến khích các em ra ngoài xem thế giới, hoặc đi thi vào những trường đại học mà họ từng ngưỡng mộ thời trẻ, để bù đắp những tiếc nuối của bản thân. Xin lỗi, các em cứ để họ đi du lịch, hồi tưởng tại chỗ là được rồi, nhưng nhất định phải từ chối một cách kiên quyết.

Còn về cái lý lẽ đi học xa nhà một mình dễ được rèn luyện hơn, chưa bàn đến chuyện có đúng hay không, cho dù là có đi chăng nữa thì cũng là được không bù mất. Nếu bản thân các em thực sự muốn đi, thì coi như tôi chưa nói gì, còn nếu các em không muốn đi, nhưng có phụ huynh hoặc họ hàng khuyên nhủ như vậy, các em có thể không chút do dự mà nói với họ rằng, ông/bà không hiểu đâu, người không hiểu thì tuyệt đối đừng dùng giọng điệu chuyên gia để chỉ điểm giang sơn, làm lỡ tương lai của con em. Câu này là một người tên Sở Viên Tịch nói, nếu không có gì bất ngờ thì phụ huynh của các em không hiểu biết bằng tôi đâu.

Nguyên nhân là gì? Phụ huynh ở độ tuổi của các em có lẽ có một tỷ lệ nhất định từng học đại học, nhưng đã quá xa xôi so với hiện tại, chưa chắc đã hiểu rõ các quy tắc bây giờ. Cho nên đăng ký nguyện vọng nhất định phải lấy các em làm chủ, tiền đề là chính các em phải hiểu rõ những điểm mấu chốt. Đây cũng là lý do hôm nay tôi đến đây làm buổi diễn thuyết này.

Ví dụ như thực tập, khi cha mẹ các em học đại học đều là thời kỳ hoàng kim, thị trường bên mua, sinh viên đại học cung không đủ cầu, hoàn toàn không cần cân nhắc vấn đề thực tập. Nhưng các em thì khác, xin việc khó khăn, tốt nghiệp là thất nghiệp, những lời này chắc hẳn các em đều từng nghe qua. Sinh viên năm ba, năm tư là phải đi thực tập tại doanh nghiệp, ba năm sau, thực tập là một việc cực kỳ quan trọng đặt trước mặt các em, rất có khả năng sau khi tốt nghiệp các em sẽ ở lại đơn vị thực tập làm việc luôn.

Nhưng nếu các em không học tập tại địa phương, thì lúc thực tập sẽ khó xử thế nào? Lúc đó các em sẽ ngớ người ra, hiểu không? Chẳng lẽ cắm rễ cả đời ở nơi đất khách quê người? Những kẻ khờ khạo như vậy tôi đã gặp rất nhiều, thay vì đến lúc đó lại oán trách cha mẹ, chi bằng bây giờ từ chối một cách dứt khoát.

Những nguyên nhân tương tự còn rất nhiều, một người trẻ tuổi dù thế nào đi nữa, làm việc hoặc khởi nghiệp ở quê hương mình chắc chắn sẽ nhận được nhiều cơ hội hơn là ở nơi khác, vì mối quan hệ gia đình của các em ở tại địa phương, nơi khác thì không có, kinh nghiệm sinh tồn của các em cũng vậy. Cho nên nhất định phải đăng ký vào trường trong thành phố.

Ngoài ra, điểm trúng tuyển của chúng ta so với cả nước chắc chắn là rất thấp, đây là ưu thế của các em, so với học sinh ngoại tỉnh, các em có không gian lựa chọn vô cùng phong phú. Tuyệt đối đừng vì thi xong là như thể vạn tuế, chơi điên cuồng, mà làm qua loa khâu đăng ký nguyện vọng, tầm quan trọng của đăng ký nguyện vọng tuyệt đối không hề thua kém việc lên phòng thi.

Ở một mức độ nào đó, chúng ta đã ngồi xổm trên vạch đích để làm bài thi rồi, thí sinh ngoại tỉnh phải liều mạng mới thi được vào Đế Đô, trong khi các em sinh ra đã ở Đế Đô. Thị trường lao động ở Đế Đô cũng là tốt nhất cả nước, các em phải tận dụng tốt ưu thế này. Trong đời người, những ưu thế tự nhiên chiếm 10% cơ hội hàng đầu thế này không nhiều, đại đa số các em cả đời chỉ có một lần ưu thế này thôi, hiểu chưa?"

Những lời khẩn thiết này nói ra, Sở Viên Tịch nhận thấy học sinh rõ ràng đã nghiêm túc hẳn lên, những đạo lý này tuy nông cạn, nói một là hiểu ngay, nhưng rõ ràng vẫn nằm trong "điểm mù" tri thức của các em. Đồng thời, không ít giáo viên chủ nhiệm đi theo có sắc mặt không mấy dễ coi, xem ra trước kia họ không ít lần khuyên học sinh đăng ký vào các trường ngoại tỉnh. Anh vừa rồi còn nói giảm nói tránh, phụ huynh hại con chỉ là thiểu số, giáo viên hại học sinh mới là đa số, hơn nữa còn hoàn toàn không biết mình chính là kẻ gây hại.

"Tiếp theo hãy nói về chí hướng, sở thích và thực tế. Điều này không hẳn phù hợp với tất cả mọi người, tôi cũng thừa nhận đôi khi công việc và cuộc sống ổn định cũng rất tốt đẹp. Đặc biệt là đến khi các em tốt nghiệp, xác suất cao là kinh tế đã bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, cơ hội rất nhiều, môi trường làm việc cũng sẽ tốt hơn bây giờ, nên việc từ bỏ sự ổn định để chọn bôn ba là cần một chút dũng khí. Tôi cứ nói về bản thân mình thôi, giữa chúng ta có khoảng cách thế hệ rất lớn, các em tham khảo thôi là được.

Trước hết thực tế nhất, chuyên ngành quan trọng hơn trường học. Rất nhiều người không ở tuyến đầu tuyển dụng thường hay truyền tai nhau những điều sai lệch, tôi đoán trong số các giáo viên ngồi đây, tuyên truyền rằng thương hiệu trường đại học quan trọng hơn học cái gì cũng không phải là ít.

Sai!

Rất tiếc phải nói như vậy, nhưng giáo viên của các em không ở tuyến đầu tuyển dụng, họ không hề hiểu, các em đừng trông chờ họ hướng dẫn điền nguyện vọng chuyên ngành, mặc dù năm nào họ cũng hướng dẫn. Nhấn mạnh lại một lần nữa, đăng ký nguyện vọng là chuyện cả đời của chính các em, chỉ có các em là người nên chịu trách nhiệm nhất. 18 tuổi rồi, phải gánh vác trách nhiệm đối với bản thân thôi, các em nhất định đừng bao giờ phó mặc việc trọng đại này cho cha mẹ và thầy cô, trước kia làm vậy là vì kinh nghiệm xã hội của họ đủ để bao phủ nhu cầu của các em, nhưng đến giai đoạn này thì không ai có thể dựa dẫm được nữa.

Hiện nay có rất nhiều cơ sở giáo dục đưa ra các chương trình tư vấn trực tiếp, ví dụ như giáo viên bản ngữ Bắc Mỹ dạy tiếng Anh chẳng hạn, nhưng thực ra điều cần tư vấn trực tiếp nhất chính là điền nguyện vọng thi đại học. Đây thực ra là một cơ hội khởi nghiệp, bao gồm việc tư vấn đối diện với thực tế và đào tạo khả năng phát hiện sở thích, chí hướng của bản thân, nhưng nói thế thì xa quá.

Nhưng các em học sinh, các em nhất định phải có khả năng nhận thức đúng đắn về thế giới. Tại sao giáo viên của các em lại nói thương hiệu trường đại học quan trọng hơn? Họ không yêu thương các em nữa sao? Không phải, đây là kết quả của sự truyền đạt từ trên xuống dưới. Nhà trường tuyên truyền năm nay chúng ta có bao nhiêu học sinh đỗ vào Yên Đại, Thủy Mộc, bao nhiêu học sinh đỗ 985, 211, nhưng không thể tuyên truyền năm nay chúng ta có bao nhiêu học sinh đỗ vào chuyên ngành mà mình yêu thích, hiểu chưa?

Chỉ có các em mới có nghĩa vụ phải xem xét vì lợi ích của chính bản thân mình một cách thuần túy, người khác không có nghĩa vụ này. Giả sử các em có thể đỗ Yên Đại, nhưng điểm số không đủ để học chuyên ngành mình muốn, trong khi Bưu điện Bắc Kinh, Bắc Lý Công đều không thành vấn đề. Các em hỏi giáo viên, 99% họ sẽ bảo các em đăng ký Yên Đại. Đây không phải thầy cô định hại các em, mà là con người ai cũng có thuộc tính xã hội, ai cũng có sự thiên vị. Đây chính là mặt thực tế của vấn đề.

Ít nhất đối với tôi mà nói, thương hiệu của trường không có tác dụng, khi tôi tuyển dụng thì bất kể các em tốt nghiệp đại học nào tôi đều đối xử bình đẳng. Theo tôi được biết, cầm bằng tốt nghiệp của trường danh tiếng mà đi làm suôn sẻ là chuyện không hề tồn tại.

Ưu thế của các trường đại học danh tiếng chắc chắn là có, ví dụ như cơ hội phỏng vấn, có thể một vị trí nào đó có rất nhiều người gửi hồ sơ, không thể phỏng vấn tất cả, bộ phận nhân sự khi sàng lọc sơ bộ sẽ sắp xếp theo thương hiệu trường học. Nhưng tình huống này rất ít, đặc biệt là khi chuyên ngành của các em phù hợp với công việc.

Hơn nữa nếu chuyên ngành các em phù hợp mà ngay cả cơ hội phỏng vấn cũng không có được, thì dù các em có tốt nghiệp đại học danh tiếng mà chuyên ngành không phù hợp, thì chắc cũng vậy thôi, hẳn là hồ sơ của các em đã gặp vấn đề gì đó rồi.

Nói một tình huống rất thực tế, đại đa số doanh nghiệp cần không phải là nhân tài mà là những nô lệ công sở, sinh viên tốt nghiệp đại học danh tiếng vừa kiêu ngạo vừa tiểu thư, chưa chắc đã có ấn tượng điểm cộng gì tốt đẹp. Những doanh nghiệp thực sự cần tinh anh, tất nhiên là tuyển những sinh viên chuyên ngành liên quan trong các trường đại học danh tiếng rồi. Cho nên xin hãy nỗ lực học tập, các em vẫn còn gần một năm thời gian để nỗ lực, như vậy tương lai mới có nhiều quyền lựa chọn hơn."

Đoạn đầu tiên chỉ khiến các giáo viên có sắc mặt không tốt, còn đoạn này nói xong thì sắc mặt họ cơ bản đã đen như đáy nồi, hoàn toàn không ngờ lại mời đến một người khó chịu như vậy, tương đương với việc đang phủ nhận quá khứ của họ.

Nhưng các học sinh thì vô cùng phấn khích, tiếng "o o" nổi lên, khi Sở Viên Tịch nói đến một nửa thì đã đầy rẫy những tiếng thì thầm, bàn tán xôn xao.

Điều này cho thấy hoặc là bài phát biểu quá chán, hoặc là quá bùng nổ, Sở Viên Tịch tin rằng là vế sau. Hơn nữa, hôm nay anh không hề có ý định nể mặt bất kỳ giáo viên nào, tại sao phải nể mặt chứ? Mục đích hôm nay rất đơn giản, đó là có ích cho các em học sinh khối 12, đó mới là thực sự làm việc thiện. Nói dối, thậm chí biết rõ là sai mà không chỉ ra, thì còn đến đây làm gì nữa?

"Nói về bản thân mình nhé. Lúc đó tôi có thể đăng ký Đại học Y Thủ đô, học lâm sàng làm bác sĩ ngoại khoa, việc làm hoàn toàn không phải vấn đề, lương bổng cũng khá, lúc đó cũng không có mâu thuẫn y bác sĩ gay gắt như bây giờ, khối lượng công việc của bác sĩ phẫu thuật cũng không lớn như hiện nay. Vấn đề là tôi không muốn, tôi không muốn cuộc đời mình vừa tốt nghiệp trung học đã nhìn thấy điểm cuối ngay tắp lự.

Sự lựa chọn này đối với tôi thực sự quá đau khổ, nên để giữ lại nhiều thay đổi hơn, tôi đã chọn một chuyên ngành rất phổ thông, lúc tốt nghiệp không có ưu thế chuyên ngành gì, nhưng hồi đại học tôi rất biết xoay xở, luôn giữ sự tò mò với tất cả những điều mới mẻ. Như vậy đến khi tốt nghiệp, tôi cảm thấy đường đi rất rộng, thực sự không được thì còn có thể đi làm môi giới bất động sản, dù sao cũng không lo chết đói.

Đây là khía cạnh sở thích, nhưng sau khi vào đại học, các em chắc chắn sẽ trưởng thành hơn một chút. Có muốn không đổi cũng không được, từ ngày đầu tiên bước chân vào đại học, áp lực việc làm sẽ lúc ẩn lúc hiện, trừ khi tâm các em cực kỳ lớn.

Nhưng đợi đến khi vào đại học trở nên trưởng thành rồi mới đi tìm chí hướng của bản thân thì đã hơi muộn, tốt nhất các em nên dành ra một chút thời gian quý báu ngay bây giờ để nghiêm túc khám phá bản thân, suy nghĩ xem chí hướng của mình là gì. Tất nhiên điều này khá khó, các em phải biết mình giỏi cái gì đã, nhưng ở độ tuổi 18 muốn tìm ra sở trường thực sự của mình khá khó khăn, vì không ai đào tạo chuyên sâu về khía cạnh này cho các em cả.

Không phải học giỏi là cái gì cũng giỏi, thứ duy nhất học giỏi thì giỏi chính là học tập. Tất nhiên năng lực học tập quả thực là một năng lực quan trọng, nhưng cũng phải phân biệt được là năng lực học tập mạnh hay là khả năng kiếm điểm thi mạnh, cái sau hoàn toàn vô nghĩa đối với các chủ doanh nghiệp.

Chí hướng nên phối hợp với sở thích, và phải sát với thực tế. Lấy ví dụ, 'tôi muốn thay đổi thế giới' là một chí hướng khá hư vô, nhưng thêm điều kiện hạn chế vào thì rất tốt, ví dụ như bản tin thời sự vừa định nghĩa blockchain là chiến lược quốc gia, vậy thì 'tôi muốn dùng blockchain để thay đổi thế giới', chí hướng này rất tốt, bước tiếp theo các em nên đăng ký chuyên ngành gì là rất rõ ràng.

Nếu các em không có ý thức này, thì sẽ xảy ra trường hợp ví dụ như các em có tài năng rất mạnh về quản lý, kết quả lại đi học kiến trúc. Đây là một bi kịch cực lớn.

Chuyên ngành kiến trúc là một chuyên ngành thường bị thần thánh hóa lúc tôi học cấp ba, đây là một chuyên ngành điển hình có vấn đề, điểm số rất cao, khó đỗ, còn phải biết vẽ phác thảo. Tôi không biết bây giờ có còn những giáo viên cổ hủ cứng nhắc nào thần thánh hóa chuyên ngành kiến trúc nữa không, dù sao thì thời của bố tôi lúc nào cũng bảo với tôi rằng những người làm kiến trúc thì cả đời không lo chết đói, bất kể thời đại nào cũng cần bác sĩ, cần kiến trúc sư.

Xin lỗi, nếu còn ai nói những lời như vậy, hãy mau bịt tai lại, bất kể người đó là ai, đều là hại người không ít, vì giá trị hiệu năng là thấp nhất.

Những người đưa ra lời khuyên dựa trên tư duy kiểu này, đều là những lời khuyên bảo thủ nhất, hơn nữa họ rất coi thường các em, nên mới khuyên các em đi một con đường tệ nhất. Những người này cơ bản đều là những người đi lên từ khổ cực, nên cũng bảo thủ nhất, sợ nhất là không tìm được việc làm, không có cơm ăn. Trong khái niệm của họ, thứ nhất, các em bất kể phải trả giá lớn thế nào, chỉ cần có bát cơm sắt, đều là xứng đáng, không cần cân nhắc giá trị hiệu năng, không cần cân nhắc liệu mấy chục năm sau này các em có hạnh phúc hay không, vì các em nghe theo họ thì có thể giành được quyền sinh tồn.

Trong tiềm thức, họ coi các em là những kẻ phế vật hoàn toàn vô dụng, không đăng ký những chuyên ngành có giá trị hiệu năng thấp nhất này thì tương lai không tìm được việc làm, có nguy cơ chết đói. Nghĩa là các em còn chưa ra trận, họ đã định sẵn các em chắc chắn bại trận, cho nên để có thể sinh tồn, nên ủy khuất cầu toàn.

À đúng rồi, họ sẽ nói như vậy mới là trở thành một người có ích cho xã hội.

Có ích cho xã hội, nhưng còn cho chính các em thì sao? Cuộc đời các em chỉ mới bắt đầu, các em nên xem xét chính mình trước tiên trong điều kiện không gây hại cho xã hội, rồi mới phấn đấu có ích cho xã hội. Thực tế mỗi người làm công việc hợp pháp đều là người có ích cho xã hội, công việc không phân sang hèn cao thấp. Nếu công việc của các em hoàn toàn không có giá trị với xã hội, mà vẫn là hợp pháp, thì vị trí đó sẽ không tồn tại.

Tại sao học kiến trúc và học y lại là những ngành có giá trị hiệu năng siêu thấp, các em thử nghĩ xem hệ thống đào tạo của họ, yêu cầu của họ đối với sinh viên, sự nhàm chán, cũng như mức lương trong tương lai, và cả thâm niên cần phải tích lũy, đây đều là những điều rất rõ ràng. Ưu thế của những chuyên ngành này là dễ tìm việc, ổn định, không dễ thất nghiệp, nhược điểm là trần nhà cực thấp, gần như không có triển vọng phát triển.

Xã hội có rất nhiều loại hình công việc và vị trí, các em hoàn toàn có thể lập một hệ tọa độ phẳng gồm bốn góc phần tư dựa trên độ cao của trần nhà và tính ổn định/tính phát triển để xem thử mình muốn chọn công việc ở góc phần tư nào.

Lấy một ví dụ cực đoan, ví dụ các em tốt nghiệp vào khoảng năm 2000, lúc đó các em học kiến trúc hoặc làm bác sĩ, và học máy tính học IT, các em chọn cái nào? Tôi chắc chắn chọn IT, vì thời đại của IT đã đến."

Nói xong, Sở Viên Tịch lén nhìn chủ nhiệm giáo vụ.