Trong bóng tối và sự tĩnh mịch, nhận thức dần thay thế cho hiểu biết đơn thuần. Biết một sự thật thì thật mờ nhạt; chỉ khi thấm thía nó, sự việc mới hiện lên rõ nét. Sự khác biệt ấy cũng hệt như giữa việc nghe tin ai đó bị đâm thủng tim với việc tận mắt chứng kiến cảnh tượng ấy vậy. Giữa chốn u tối và câm lặng, ý nghĩ mình đang cận kề cái chết cứ thế đè nặng và sâu sắc thêm từng giây từng phút; một cảm giác thấu suốt rờn rợn bò dọc theo từng mạch máu, khiến người tôi lạnh toát.

Thế nhưng tạo hóa thật khéo an bài, vào những thời khắc như thế, hễ cột thủy ngân đo tinh thần của một con người tụt xuống đến một mức nhất định, lập tức sẽ có một cơn phản kháng trỗi dậy, vực anh ta đứng thẳng. Niềm hy vọng bừng lên, kéo theo sự lạc quan, và lúc ấy con người ta mới ở trong trạng thái tốt nhất để tự cứu lấy mình, nếu như còn có thể làm được điều gì đó. Khi sự quật khởi ấy đến với tôi, nó ập tới mạnh mẽ như một cú nhảy vọt. Tôi tự nhủ rằng hiện tượng nhật thực chắc chắn sẽ cứu mạng mình, lại còn biến tôi thành kẻ quyền lực bậc nhất vương quốc; thế là ngay tức khắc, cột thủy ngân vọt thẳng lên kịch nóc, mọi nỗi lo âu tan biến sạch trơn. Tôi bỗng trở thành kẻ hạnh phúc nhất trần đời. Tôi thậm chí còn sốt ruột mong trời mau sáng, háo hức đón lấy chiến thắng lẫy lừng và trở thành tâm điểm của mọi niềm kinh ngạc lẫn sùng kính từ muôn dân. Vả lại, xét về phương diện làm ăn, đây chính là cơ hội đổi đời có một không hai; tôi biết chắc như vậy.

Trong lúc đó, có một ý nghĩ tạm thời bị gạt ra sau tâm trí tôi. Đó là niềm tin mơ hồ rằng khi bản chất thảm họa tôi sắp giáng xuống được bẩm báo lên đám người mê tín ấy, ắt nó sẽ gây chấn động đến mức họ phải tìm cách thỏa hiệp. Bởi vậy, lúc nghe thấy tiếng bước chân đang tới gần, ý nghĩ ấy lại ùa về, tôi thầm nhủ: "Chắc mẩm là sứ giả đến cầu hòa rồi. Được thôi, nếu điều kiện vừa ý thì ta gật đầu; bằng không, ta cứ việc giữ vững lập trường mà lật ngửa hết ván bài xem ai sợ ai."

Cánh cửa mở toang, vài tên lính vũ trang bước vào. Tên cầm đầu cất giọng:

“Cọc thiêu đã dựng xong. Đi thôi!”

Cọc thiêu! Sức lực trong tôi tan biến sạch sành sanh, tôi suýt ngã quỵ. Những lúc thế này thật khó mà thở cho nổi, cổ họng nghẹn ứ, hơi thở dồn dập đứt quãng; nhưng vừa mở được miệng, tôi liền lắp bắp:

“Nhưng có sự nhầm lẫn rồi... ngày mai mới hành quyết cơ mà.”

“Lệnh đổi rồi; dời sớm lên một ngày. Mau chân lên!”

Thế là tôi tiêu đời. Hết phương cứu vãn. Tôi choáng váng, chết lặng; chẳng còn làm chủ được bản thân, cứ lảo đảo quờ quạng như một kẻ mất trí; toán lính bèn túm lấy tôi, lôi xềnh xệch ra khỏi ngục tối, qua mê cung những dãy hành lang dưới lòng đất, rồi cuối cùng đẩy ra trước ánh sáng chói lòa gay gắt của thế giới bên trên. Bước chân vào sân trong rộng lớn của tòa lâu đài, tôi bàng hoàng sững sờ; bởi thứ đầu tiên đập vào mắt tôi chính là cây cọc thiêu sừng sững giữa sân, bên cạnh là đống củi chất cao và một vị tu sĩ. Bốn bề sân chầu, đám đông ngồi tầng tầng lớp lớp, tạo thành những dốc bậc thang rực rỡ sắc màu. Nhà vua và hoàng hậu ngự trên ngai vàng, dĩ nhiên là những nhân vật nổi bật nhất nơi đây.

Tôi chỉ mất chớp mắt để thu hết cảnh tượng ấy vào tầm mắt. Ngay giây sau đó, Clarence đã lẻn ra từ một góc khuất nào đó và thì thào rót tin tức vào tai tôi, đôi mắt cậu sáng ngời vẻ đắc thắng và hân hoan. Cậu nói:

“Nhờ công tôi mà lệnh mới đổi đấy! Tôi cũng phải trầy da tróc vảy mới làm xong đấy nhé. Nhưng khi tôi tiết lộ cho họ về thảm họa sắp giáng xuống và thấy họ khiếp đảm đến chừng nào, tôi nhận ra ngay đây chính là thời cơ hành động! Thế là tôi vờ vịt rỉ tai kẻ này người nọ, bảo rằng phép thuật của ngài nhắm vào mặt trời phải đến ngày mai mới đạt đỉnh phong; thành thử nếu ai muốn cứu vớt mặt trời và thế gian, thì phải giết ngài ngay hôm nay, khi bùa chú mới đang dệt dở và chưa đủ uy lực. Trời đất quỷ thần ơi, một lời dối trá vụng về, một sự bịa đặt chẳng lấy gì làm khéo léo, vậy mà ngài phải thấy họ vồ lấy và nuốt trọn nó ra sao giữa cơn kinh hoàng bấn loạn, cứ như thể vớ được phao cứu sinh từ trời giáng xuống vậy; suốt lúc đó, một mặt tôi vừa cười thầm trong bụng vì thấy họ dễ bị lừa quá đỗi, mặt khác lại vừa tạ ơn Thượng đế đã đoái thương dùng một sinh linh hèn mọn như tôi làm công cụ cứu mạng ngài. Ôi, mọi sự trót lọt làm sao! Ngài sẽ chẳng cần phải làm tổn hại mặt trời thật đâu—ôi, vì linh hồn ngài, xin chớ quên điều đó nhé! Cứ tạo ra một chút bóng tối thôi—chỉ một chút xíu u ám thôi đấy, rồi dừng lại ngay. Như thế là đủ rồi. Họ sẽ thấy tôi nói sai—vì kém hiểu biết, họ sẽ tưởng thế—và ngay khi bóng tối đầu tiên vừa phủ xuống, ngài sẽ thấy họ phát điên lên vì sợ hãi; rồi họ sẽ thả ngài ra và tôn ngài lên bậc quyền quý! Giờ thì bước tới vinh quang đi nào! Nhưng xin nhớ cho—ôi người bạn tốt, tôi van ngài nhớ lấy lời thỉnh cầu của tôi, đừng làm tổn thương vầng dương linh thiêng ấy. Vì tôi, người bạn chí tình của ngài.”

Tôi nghẹn ngào thốt ra vài lời qua nỗi đau đớn và tuyệt vọng cùng cực; đại ý là tôi sẽ dong thứ cho mặt trời; đáp lại, ánh mắt cậu bé nhìn tôi ngập tràn lòng biết ơn sâu sắc và trìu mến đến nỗi tôi chẳng nỡ lòng nào nói cho cậu biết rằng sự dại dột tốt bụng ấy đã hại chết tôi và đẩy tôi vào chỗ diệt vong.

Khi toán lính giải tôi băng qua sân, không gian tĩnh mịch đến độ nếu bị bịt mắt, tôi sẽ ngỡ mình đang ở chốn hoang vu không một bóng người chứ chẳng phải bị bốn nghìn con người vây quanh. Trong biển người ấy chẳng hề có một cử động nhỏ; họ cứng đờ như tượng đá, mặt cắt không còn giọt máu; nỗi sợ hãi hằn rõ trên từng gương mặt. Sự im ắng chết chóc ấy kéo dài suốt lúc tôi bị xích vào cọc; nó vẫn tiếp diễn khi từng bó củi được xếp cẩn thận và chậm chạp quanh mắt cá chân, đầu gối, đùi, rồi lên tận thân mình tôi. Rồi một khoảng lặng bao trùm, một sự nín thở còn ngột ngạt hơn nữa nếu có thể, và một gã đàn ông quỳ xuống dưới chân tôi với ngọn đuốc rực cháy; đám đông chồm người về phía trước, dán chặt mắt nhìn, vô thức nhổm dậy khỏi chỗ ngồi; vị tu sĩ giơ hai tay lên quá đầu tôi, mắt hướng lên bầu trời xanh biếc và bắt đầu lẩm bẩm vài câu tiếng Latinh; giữ nguyên tư thế ấy, ông ta ê a đọc một hồi lâu rồi dừng lại. Tôi đợi hai ba khoảnh khắc; rồi ngước nhìn lên; ông ta đang đứng chết trân ở đó. Như cùng một phản xạ, cả đám đông từ từ đứng dậy và trừng trừng nhìn lên trời. Tôi dõi mắt theo hướng nhìn của họ, và lạy chúa tôi, nhật thực đã bắt đầu thật rồi! Sự sống lại cuồn cuộn chảy trong huyết quản; tôi như được tái sinh! Vành đen từ từ lấn dần vào đĩa mặt trời, tim tôi đập rộn ràng từng hồi, trong khi đám đông cùng vị giáo sĩ vẫn bất động ngước nhìn bầu trời. Tôi biết ngay sau đó, mọi ánh mắt sẽ dồn cả vào mình. Và khi khoảnh khắc ấy tới, tôi đã sẵn sàng. Tôi đứng trong một tư thế oai vệ bậc nhất đời mình, một tay vung lên chỉ thẳng về phía mặt trời. Hiệu ứng thật là tráng lệ. Có thể thấy rõ một cơn rùng mình chạy dọc đám đông như một làn sóng. Hai tiếng hét vang lên, tiếng nọ nối tiếp sát sạt tiếng kia:

“Châm đuốc!”

“Trẫm cấm!”

Một tiếng là của Merlin, tiếng kia là của nhà vua. Merlin lao ra khỏi chỗ ngồi—chắc định bụng tự tay châm đuốc. Tôi quát lớn:

“Đứng yên đó! Kẻ nào dám nhúc nhích—dù là đức vua—trước khi ta cho phép, ta sẽ dùng sấm sét đánh cho tan xác, dùng sét lửa thiêu rụi ra tro!”

Đám đông ngoan ngoãn thụp xuống ghế ngồi, đúng như tôi dự liệu. Merlin ngập ngừng đôi ba giây, và trong khoảnh khắc ngắn ngủi ấy, tôi như ngồi trên đống lửa. Rồi lão cũng ngồi xuống, tôi mới dám thở phào một hơi; bởi tôi biết giờ đây mình đã hoàn toàn làm chủ tình thế. Nhà vua cất lời:

“Xin ngài hãy rủ lòng từ bi, hỡi bậc quý nhân, chớ làm tới trong chuyện nguy hiểm này nữa, kẻo tai họa ập xuống đầu. Người ta bẩm báo với trẫm rằng phép thuật của ngài phải đến ngày mai mới phát huy toàn lực; nhưng mà—”

“Bệ hạ nghĩ lời bẩm báo đó có thể là dối trá ư? Đúng là dối trá đấy.”

Câu nói ấy tạo nên một hiệu ứng kinh hồn; khắp nơi những cánh tay van nài giơ lên, và nhà vua bị bủa vây bởi một cơn bão thỉnh cầu, giục ngài phải nhượng bộ tôi bằng bất cứ giá nào để ngăn chặn tai ương. Nhà vua sốt sắng thuận theo ngay. Ngài phán:

“Ngài cứ ra bất cứ điều kiện nào, hỡi bậc tôn kính, dẫu có phải chia đôi giang sơn trẫm cũng cam lòng; chỉ xin hãy xua đi tai họa này, tha mạng cho vầng thái dương!”

Vận may đổi đời của tôi đã tới. Đáng lẽ tôi đã chớp lấy ngay lập tức, ngặt nỗi tôi làm sao ngăn nổi nhật thực; chuyện đó là hoàn toàn bất khả thi. Vì vậy, tôi xin chút thời gian để cân nhắc. Nhà vua van vỉ:

“Bao lâu nữa—than ôi, bao lâu nữa hỡi bậc hiền nhân? Xin hãy rủ lòng thương; nhìn kìa, trời cứ tối dần đi từng giây từng phút. Cầu xin ngài cho biết bao lâu?”

“Không lâu đâu. Nửa giờ—hoặc chừng một giờ.”

Muôn vàn tiếng van nài thảm thiết rộ lên, nhưng tôi chẳng thể rút ngắn hơn được, bởi tôi có nhớ nổi một trận nhật thực toàn phần kéo dài bao lâu đâu. Đằng nào thì đầu óc tôi cũng đang rối như tơ vò và cần thời gian suy nghĩ. Có điều gì đó sai sai về trận nhật thực này, và sự thật ấy khiến tôi vô cùng bất an. Nếu đây không phải là trận nhật thực tôi hằng nghĩ tới, thì làm sao tôi biết chắc được đây là thế kỷ thứ sáu, hay rốt cuộc chỉ là một giấc chiêm bao? Trời đất ơi, giá mà tôi chứng minh được nó chỉ là một giấc mơ! Một niềm hy vọng mới mẻ le lói bừng lên. Nếu thằng nhóc nói đúng ngày, và hôm nay chắc chắn là ngày hai mươi, thì đây không thể là thế kỷ thứ sáu được. Tôi hốt hoảng tóm lấy tay áo vị tu sĩ, hỏi dồn xem hôm nay là ngày mấy trong tháng.

Khốn nạn thân tôi, ông ta bảo hôm nay là ngày hai mươi mốt! Nghe câu trả lời mà tôi lạnh toát cả người. Tôi van ông ta xem lại cho kỹ kẻo nhầm; nhưng ông ta đoan chắc; ông ta biết mười mươi hôm nay là ngày 21. Hóa ra, cái thằng nhóc nhẹ dạ cả tin ấy lại làm hỏng bét mọi chuyện một lần nữa! Giờ giấc trong ngày xảy ra nhật thực thì hoàn toàn khớp; ngay từ đầu tôi đã tự mình nhìn đồng hồ mặt trời gần đó và thấy rõ điều này. Phải rồi, tôi đích thực đang ở triều đình của Vua Arthur, và tốt hơn hết là cứ tận dụng triệt để cơ hội này thôi.

Bóng tối mỗi lúc một dày đặc, nỗi hoảng loạn của đám đông ngày càng lên đến tột cùng. Bấy giờ tôi mới lên tiếng:

“Ta đã suy nghĩ kỹ rồi, hỡi Đức vua. Để răn dạy một bài học, ta sẽ để bóng tối này tiếp tục lan tràn và phủ màn đêm lên thế giới; nhưng việc ta xóa sổ vĩnh viễn vầng thái dương hay trả nó về chỗ cũ, hoàn toàn tùy thuộc vào ngài. Điều kiện như sau, hãy nghe cho rõ: Ngài vẫn sẽ là vua trị vì toàn bộ lãnh thổ của mình, tiếp tục hưởng trọn vinh quang cùng phẩm giá thuộc về ngôi báu; nhưng ngài phải phong ta làm đại thần chấp chính trọn đời, đồng thời trả công cho ta bằng một phần trăm trên tổng số doanh thu thực tế tăng thêm mà ta mang lại cho quốc khố so với mức hiện tại. Nếu từng ấy không đủ cho ta sống, ta sẽ chẳng ngửa tay xin ai thêm một đồng nào nữa. Ngài thấy thỏa đáng chứ?”

Một tràng reo hò vang dội như sấm dậy, và giữa mớ âm thanh huyên náo ấy, giọng nhà vua cất lên dõng dạc:

“Mau tháo bỏ xiềng xích, trả tự do cho ngài ấy! Toàn thể thần dân, trên dưới sang hèn, hãy cúi đầu bái lạy, bởi ngài nay đã là cánh tay phải của trẫm, được trao trọn quyền uy và tước vị, ngự trên bậc cao nhất của ngai vàng! Giờ thì xin ngài hãy xua tan màn đêm đang gặm nhấm này, mang ánh sáng và niềm hoan lạc trở lại, để muôn dân muôn cõi đời đời đội ơn ngài.”

Nhưng tôi đáp:

“Một kẻ bần hàn chịu nỗi nhục trần truồng trước bàn dân thiên hạ chẳng là điều to tát; nhưng sẽ là nỗi sỉ nhục cho đức vua nếu những ai đã thấy đại thần của ngài trần như nhộng lại không được thấy người đó rũ bỏ nỗi nhục nhã ấy. Kính xin bệ hạ cho người mang xiêm y của ta lại đây—”

“Mấy thứ đồ ấy không xứng đâu,” nhà vua ngắt lời. “Mau mang cẩm bào tới; hãy mặc cho ngài như một bậc vương hầu!”

Mẹo của tôi đã có tác dụng. Tôi muốn kéo dài tình trạng này cho tới khi nhật thực toàn phần diễn ra, bằng không họ sẽ lại nài nỉ tôi xua tan bóng tối, mà chuyện đó thì đời nào tôi làm được. Sai người đi lấy quần áo giúp tôi câu kéo được chút thời gian, nhưng bấy nhiêu vẫn chưa đủ. Thế là tôi đành bịa ra một cái cớ khác. Tôi bảo rằng nếu đức vua đổi ý và phần nào hối hận về những gì ngài đã hứa trong lúc bối rối thì âu cũng là lẽ thường tình; bởi vậy tôi sẽ để bóng tối tăng thêm một lát, và nếu sau một khoảng thời gian hợp lý mà đức vua vẫn giữ nguyên ý định, bóng tối sẽ lập tức được giải trừ. Cả nhà vua lẫn triều thần đều chẳng mấy bằng lòng với sự dàn xếp ấy, song tôi buộc phải giữ vững lập trường.

Trời cứ thế tối dần, tối dần rồi đen kịt lại, trong khi tôi đánh vật với mớ trang phục rườm rà của thế kỷ thứ sáu. Cuối cùng, không gian tối đen như mực, và đám đông rên rỉ kinh hoàng khi cảm nhận những cơn gió đêm lạnh lẽo kỳ dị thổi qua quảng trường và nhìn thấy những vì sao hiện ra lấp lánh trên nền trời. Rốt cuộc nhật thực toàn phần cũng tới, tôi mừng rơn trong bụng, nhưng tất thảy mọi người xung quanh thì đang chìm trong thống khổ tuyệt vọng; âu cũng là lẽ tự nhiên. Tôi dõng dạc:

“Sự im lặng của đức vua chứng tỏ ngài vẫn giữ đúng lời giao ước.” Đoạn, tôi giơ hai tay lên trời—đứng nguyên như vậy một chốc—rồi cất giọng với vẻ trang nghiêm đầy kinh sợ: “Bùa chú hãy tan biến đi và thoái lui không gây hại!”