Khi nhà vua đi đây đi đó để đổi không khí, hoặc tiến hành một chuyến tuần du, hay đến thăm một vị quý tộc ở xa mà ngài muốn cho khánh kiệt tài sản vì chi phí tiếp giá, một phần bộ máy triều đình cũng di chuyển theo ngài. Đó là mốt thời bấy giờ.
Ủy ban phụ trách việc sát hạch các ứng viên cho những chức vụ trong quân đội đã đi cùng nhà vua đến Thung lũng, trong khi họ hoàn toàn có thể giải quyết công việc của mình ngay tại quê nhà. Và mặc dù cuộc viễn chinh này thuần túy là một chuyến du ngoạn nghỉ mát của nhà vua, ngài vẫn duy trì một số chức năng công vụ của mình như thường lệ. Ngài vẫn làm lễ chữa bệnh tràng nhạc theo thói quen; ngài thiết triều ở cổng vào lúc mặt trời mọc và xét xử các vụ kiện, bởi chính ngài là Chánh án Tòa án Triều đình.
Ngài tỏ ra rất xuất sắc trong cương vị sau này. Ngài là một vị quan tòa sáng suốt và nhân hậu, và rõ ràng ngài đã cố gắng hết sức một cách trung thực và công bằng — theo tầm hiểu biết của mình. Đó là một sự giới hạn lớn. Tầm hiểu biết của ngài — ý tôi là sự giáo dưỡng của ngài — thường tô màu cho các phán quyết của ngài. Bất cứ khi nào có tranh chấp giữa một nhà quý tộc hoặc một người có địa vị cao với một người có thân phận thấp kém hơn, xu hướng và sự đồng cảm của nhà vua luôn nghiêng về phía trước, dù ngài có ý thức được điều đó hay không. Sự việc không thể nào khác đi được. Tác dụng làm cùn mòn các nhận thức đạo đức của chế độ nô lệ đối với chủ nô là điều ai cũng biết và được thừa nhận trên toàn thế giới; và một tầng lớp đặc quyền, một tầng lớp quý tộc, chẳng qua chỉ là một băng nhóm chủ nô dưới một cái tên khác.
Điều này nghe có vẻ gay gắt, nhưng lại không hề xúc phạm đến bất kỳ ai — thậm chí ngay cả bản thân nhà quý tộc — trừ khi chính sự thật là một điều xúc phạm: bởi vì phát biểu đó đơn giản là đúc kết lại một sự thật. Đặc điểm đáng ghê tởm của chế độ nô lệ chính là bản chất của nó, chứ không phải cái tên gọi. Người ta chỉ cần nghe một nhà quý tộc nói về các tầng lớp thấp kém hơn mình là sẽ nhận ra — với mức độ chẳng chênh lệch là bao — chính cái phong thái và giọng điệu của một kẻ chủ nô thực thụ; và đằng sau đó là tinh thần của kẻ chủ nô, cảm xúc đã bị cùn mòn của kẻ chủ nô. Chúng đều là kết quả của cùng một nguyên nhân trong cả hai trường hợp: thói quen lâu đời và đã ngấm vào máu của kẻ sở hữu khi tự coi mình là một sinh thể bề trên. Các phán quyết của nhà vua thường xuyên gây ra bất công, nhưng đó hoàn toàn là lỗi do sự giáo dưỡng của ngài, do bản chất và những sự đồng cảm không thể lay chuyển của ngài. Ngài không thích hợp với ghế thẩm phán cũng giống như một người mẹ bình thường không thích hợp với vị trí phân phát sữa cho những đứa trẻ đang chết đói trong thời gian nạn đói; những đứa con của chính cô ta sẽ được đối xử khá hơn một chút so với những đứa trẻ còn lại.
Một vụ án rất kỳ lạ đã được đưa ra trước nhà vua. Một thiếu nữ mồ côi, người sở hữu một điền trang lớn, đã kết hôn với một chàng trai tuấn tú chẳng có gì trong tay. Tài sản của cô gái nằm trong một lãnh địa do Giáo hội nắm giữ. Giám mục của giáo phận, một kẻ kiêu ngạo thuộc dòng dõi quý tộc lớn, đã đòi lại điền trang của cô gái với lý do cô đã kết hôn bí mật, và do đó đã lừa gạt Giáo hội mất đi một trong những quyền lợi của mình với tư cách là chúa đất của lãnh địa — quyền mà trước đây đã được nhắc đến với tên gọi le droit du seigneur. Hình phạt cho việc từ chối hoặc trốn tránh là tịch thu tài sản. Lập luận tự vệ của cô gái là: quyền thống trị lãnh địa thuộc về giám mục, và quyền cụ thể liên quan ở đây không thể chuyển nhượng, mà phải do chính lãnh chúa thực hiện nếu không sẽ bị coi là bỏ trống; và một bộ luật cổ hơn của chính Giáo hội đã nghiêm cấm giám mục thực hiện quyền đó. Quả là một vụ kiện hết sức kỳ lạ.
Nó làm tôi nhớ đến điều gì đó tôi từng đọc thời trẻ về cách thức đầy mưu trí mà các ủy viên hội đồng thành phố London đã huy động số tiền để xây dựng Tòa thị chính Mansion House. Một người chưa từng lãnh nhận Bí tích theo nghi thức Anh giáo thì không được đứng ra ứng cử chức cảnh sát trưởng London. Do đó, những người ly giáo không đủ tư cách; họ không thể ra tranh cử nếu được yêu cầu, họ không thể phục vụ nếu đắc cử. Các ủy viên hội đồng, mà không có chút nghi ngờ nào là những kẻ mang lốt người Yankee, đã nảy ra một kế sách hay ho này: họ thông qua một luật phụ áp dụng mức tiền phạt 400 bảng Anh đối với bất kỳ ai từ chối làm ứng cử viên cảnh sát trưởng, và mức phạt 600 bảng Anh đối với bất kỳ ai, sau khi đã đắc cử cảnh sát trưởng, lại từ chối phục vụ. Sau đó, họ xắn tay vào việc và bầu hết người ly giáo này đến người khác, tiếp tục như thế cho đến khi thu được 15.000 bảng Anh tiền phạt; và Tòa thị chính Mansion House uy nghi vẫn đứng vững cho đến ngày nay, để nhắc nhở người công dân đang đỏ mặt nhớ về một thời quá khứ xa xôi và đầy tiếc nuối, khi một đám người Yankee lẻn vào London và chơi những trò chơi mang lại cho chủng tộc của họ một tiếng tăm độc nhất vô nhị và mờ ám giữa tất cả các dân tộc thực sự tốt lành và thánh thiện trên mặt đất này.
Vụ kiện của cô gái đối với tôi có vẻ vô cùng vững chắc; vụ kiện của vị giám mục cũng vững chắc chẳng kém. Tôi không hiểu làm thế nào mà nhà vua có thể thoát khỏi tình thế tiến thối lưỡng nan này. Nhưng ngài đã thoát ra được. Tôi xin chép lại phán quyết của ngài:
“Quả thật ta thấy ở đây chẳng có mấy khó khăn, sự việc đơn giản chẳng khác nào trò trẻ con. Giả như cô dâu trẻ đã thông báo, theo đúng bổn phận, cho lãnh chúa phong kiến và là bậc gia chủ cùng người bảo vệ chân chính của mình là Đức Giám mục, thì cô ấy đã chẳng phải chịu tổn thất gì, bởi vì vị giám mục nói trên có thể xin được giấy phép chuẩn chuẩn để ngài, vì sự tiện lợi tạm thời, có đủ tư cách thực hiện quyền nói trên của mình, và như vậy thì cô ấy đã giữ lại được toàn bộ những gì mình có. Đằng khác, vì đã chểnh mảng trong bổn phận đầu tiên, cô ta do sự thiếu sót đó mà thất bại trong tất cả; bởi vì bất kỳ ai nắm lấy một sợi dây, mà lại cắt đứt nó ở phía trên tay mình, thì ắt phải rơi xuống; việc nài nỉ rằng phần còn lại của sợi dây vẫn còn lành lặn không thể coi là lời biện hộ, cũng chẳng cứu rỗi được hiểm họa của hắn ta, như hắn sẽ sớm nhận ra. Thề có Chúa, vụ việc của người phụ nữ này đã thối rữa từ trong trứng nước. Tòa tuyên án rằng cô ta phải tịch thu toàn bộ tài sản dâng lên cho vị giám mục đáng kính, cho đến đồng xu cuối cùng mà cô ta sở hữu, đồng thời phải nộp phạt toàn bộ án phí. Người tiếp theo!”
Đó là một kết thúc bi thảm cho một tuần trăng mật tươi đẹp chưa tròn ba tháng tuổi. Tội nghiệp những người trẻ tuổi! Họ đã sống ba tháng trời ấy ngập ngụp trong những tiện nghi vật chất. Những y phục và đồ trang sức mà họ đang mặc vốn vô cùng tinh tế và lộng lẫy đúng như giới hạn ngặt nghèo nhất mà luật xa hoa cho phép đối với những kẻ có địa vị như họ; và trong những bộ xiêm y xinh xắn ấy, nàng thì khóc trên vai chàng, còn chàng thì cố gắng xoa dịu nàng bằng những lời đầy hy vọng được đặt trong âm điệu của sự tuyệt vọng, họ từ bục phán quyết bước ra thế giới bên ngoài không nhà, không giường, không bánh mì; chà, ngay cả những kẻ ăn mày bên vệ đường cũng chẳng thảm hại bằng họ.
Chà, nhà vua đã thoát khỏi vũng lầy; và chắc chắn là với những điều khoản làm hài lòng Giáo hội và phần còn lại của giới quý tộc. Người ta viết ra biết bao lập luận hay ho và xuôi tai để ủng hộ chế độ quân chủ, nhưng thực tế vẫn rành rành ra đó là ở đâu mà mọi công dân trong một Quốc gia đều có quyền bỏ phiếu, thì những bộ luật tàn bạo là điều không thể tồn tại. Thần dân của Arthur dĩ nhiên là chất liệu tồi để làm nên một nước cộng hòa, bởi vì họ đã bị chế độ quân chủ làm cho đồi bại quá lâu; thế nhưng ngay cả họ cũng đủ thông minh để nhanh chóng dẹp bỏ thứ luật lệ mà nhà vua vừa mới đem ra thi hành nếu nó được đưa ra cho họ bỏ phiếu một cách hoàn toàn tự do và đầy đủ. Có một cụm từ đã trở nên quen thuộc đến mức ngập tràn trong miệng thế nhân tới độ nó dường như mang đầy đủ ý nghĩa và lý lẽ — cái ý nghĩa và lý lẽ ngầm hiểu mỗi khi nó được sử dụng; đó là cụm từ ám chỉ quốc gia này hay quốc gia khác có lẽ “có khả năng tự trị”; và ý nghĩa ngầm của nó là, đã từng có một quốc gia nào đó, ở đâu đó, vào lúc nào đó không có khả năng ấy — không có khả năng tự quản lý bản thân như một số chuyên gia tự phong đã hoặc sẽ có khả năng để cai trị nó. Những bộ óc kiệt xuất của tất cả các quốc gia, trong mọi thời đại, đều xuất hiện với số lượng dồi dào từ quần chúng nhân dân, và chỉ từ quần chúng nhân dân mà thôi — chứ không phải từ các tầng lớp đặc quyền của quốc gia đó; và do đó, bất kể trình độ trí tuệ của quốc gia là gì; dù cao hay thấp, phần lớn năng lực của nó vẫn nằm trong các hàng ngũ dài dằng dặc của những con người vô danh và nghèo khó, và vì thế chưa bao giờ có ngày mà nó thiếu thốn nguyên liệu dồi dào để tự quản lý chính mình. Điều đó khẳng định một sự thật luôn tự chứng minh rằng: ngay cả nền quân chủ được cai trị tốt nhất, tự do nhất và khai sáng nhất vẫn còn tụt hậu so với điều kiện tốt nhất mà thần dân của nó có thể đạt được; và điều tương tự cũng đúng với các chính phủ tương tự ở các bậc thấp hơn, kéo dài mãi xuống tận bậc thấp nhất.
Vua Arthur đã đẩy nhanh chuyện quân sự vượt xa mọi tính toán của tôi. Tôi đã không ngờ ngài lại hành động trong lúc tôi vắng mặt; và vì thế tôi chưa vạch ra một kế hoạch nào để xác định công trạng của các sĩ quan; tôi mới chỉ nêu ý kiến rằng sẽ rất khôn ngoan nếu bắt mọi ứng viên trải qua một kỳ thi gay go và cặn kẽ; và thâm tâm tôi định sẽ soạn ra một danh sách các tiêu chuẩn quân sự mà chẳng ai có thể trả lời được trừ những học viên West Point của tôi. Lẽ ra việc đó phải được lo liệu trước khi tôi rời đi; bởi vì nhà vua quá say mê ý tưởng về một đội quân thường trực đến nỗi ngài không thể chờ đợi mà phải bắt tay vào làm ngay lập tức, và tự mình nghĩ ra một đề thi ưng ý nhất có thể dựa vào đầu óc của ngài.
Tôi rất nóng lòng muốn xem nó ra sao; đồng thời cũng muốn cho thấy đề thi của tôi xuất sắc hơn biết nhường nào khi đem ra trưng trước Hội đồng Sám hối. Tôi nhẹ nhàng gợi ý điều này với nhà vua, và nó đã châm ngòi cho sự tò mò của ngài. Khi Hội đồng tề tựu, tôi bước theo ngài vào trong; và đi ngay sau chúng tôi là các ứng viên. Một trong số những ứng viên này là một học viên West Point sáng giá của tôi, đi cùng cậu ấy là vài vị giáo sư trường West Point.
Khi nhìn thấy Hội đồng, tôi không biết nên khóc hay nên cười. Đứng đầu hội đồng là vị sĩ quan mà các thế kỷ sau gọi là Vua binh khí Norroy! Hai thành viên còn lại là các vụ trưởng trong bộ phận của ông ta; và tất nhiên cả ba đều là linh mục; mọi quan chức bắt buộc phải biết đọc biết viết đều là linh mục.
Ứng viên của tôi được gọi lên đầu tiên, vì nể nang tôi, và người đứng đầu Hội đồng bắt đầu tra khảo cậu ta với vẻ trang nghiêm mang tính quan liêu:
“Tên gì?”
“Mal-ease.”
“Con nhà ai?”
“Webster.”
“Webster — Webster. Hừm — ta — trí nhớ của ta không tài nào nhớ nổi cái tên đó. Thân phận?”
“Thợ dệt.”
“Thợ dệt! — Chúa phù hộ chúng ta!”
Nhà vua choáng váng, từ đỉnh đầu xuống tới gót chân; một viên thư ký ngất xỉu, và những kẻ khác thì suýt ngất theo. Viên chủ tọa trấn tĩnh lại, và phẫn nộ nói:
“Thế là đủ. Cút xéo đi.”
Nhưng tôi đã khẩn nài nhà vua. Tôi cầu xin cho ứng viên của tôi được kiểm tra. Nhà vua thì sẵn lòng, nhưng Hội đồng, toàn là những kẻ dòng dõi cao sang, đã nài nỉ nhà vua tha cho họ sự nhục nhã khi phải khảo hạch con trai của một kẻ thợ dệt. Tôi biết đằng nào họ cũng chẳng có đủ kiến thức để khảo hạch cậu ta, thế nên tôi liền hùa theo lời khẩn cầu của họ và nhà vua đã giao phó nhiệm vụ này cho các giáo sư của tôi. Tôi đã cho chuẩn bị sẵn một chiếc bảng đen, và lúc này nó được dựng lên, thế là gánh xiếc bắt đầu. Thật tuyệt vời khi được nghe cậu thiếu niên trình bày khoa học quân chiến, và ngụp lặn trong các chi tiết về trận đánh và cuộc vây hưng, về tiếp tế, vận tải, khai mỏ và phản khai mỏ, chiến thuật lớn, chiến lược lớn và chiến lược nhỏ, dịch vụ thông tin tín hiệu, bộ binh, kỵ binh, pháo binh, và tất cả mọi thứ về đại bác vây thành, pháo dã chiến, súng gatling, súng có rãnh xoắn, súng nòng trơn, thực hành súng hỏa mai, thực hành súng lục — và đám cá trê này hoàn toàn chẳng hiểu nổi dù chỉ một mảy may, các bạn hiểu chứ — và thật đẹp mắt khi thấy cậu ta vạch lên bảng đen những cơn ác mộng toán học mà ngay cả các thiên thần cũng phải bó tay, lại còn làm nó một cách vô cùng dễ dàng nữa — toàn là về nhật thực, sao chổi, điểm chí, chòm sao, giờ trung bình, giờ thiên văn, giờ ăn tối, giờ đi ngủ, và mọi thứ tưởng tượng khác ở trên mây hay dưới đất mà ngươi có thể dùng để hành hạ hoặc bắt nạt kẻ thù khiến chúng ước gì mình đừng đến — và khi cậu thiếu niên giơ tay chào kiểu quân đội rồi bước sang một bên, tôi đã tự hào ôm chầm lấy cậu ta, còn đám người kia thì choáng váng đến mức trông nửa như hóa đá, nửa như say rượu, và hoàn toàn bị tóm gộp lại rồi vùi lấp trong tuyết. Tôi đánh giá rằng phần thắng đã thuộc về chúng ta, với một khoảng cách áp đảo.
Giáo dục là một điều vĩ đại. Đây chính là cậu thanh niên từng đến West Point với sự dốt nát đến mức khi tôi hỏi cậu ta: “Nếu một sĩ quan cấp tướng bị bắn chết ngựa ngay trên chiến trường, cậu ta nên làm gì?”, đã ngây thơ đáp rằng:
“Đứng dậy và phủi quần áo.”
Một trong số các nam tước trẻ tuổi giờ đây được gọi lên. Tôi nghĩ mình sẽ tự tay tra khảo cậu ta một chút. Tôi nói:
“Lãnh chúa có biết đọc không?”
Khuôn mặt cậu ta đỏ bừng vì phẫn nộ, và hằn học ném vào mặt tôi câu này:
“Ngươi tưởng ta là một tên thư lại chắc? Ta tin chắc rằng dòng máu của ta không—”
“Trả lời câu hỏi!”
Cậu ta nén cơn thịnh nộ xuống và miễn cưỡng thốt ra chữ “Không”.
“Cậu có biết viết không?”
Cậu ta lại định tỏ thái độ bất mãn, nhưng tôi chặn lại:
“Ngươi sẽ chỉ tập trung vào câu hỏi và không bình luận gì hết. Ngươi không có mặt ở đây để khoe khoang dòng máu hay vẻ lịch lãm của mình, và những thứ tương tự sẽ không được phép xuất hiện. Cậu có biết viết không?”
“Không.”
“Cậu có biết bảng cửu chương không?”
“Ta chẳng hiểu ngươi đang ám chỉ điều gì.”
“Chín nhân sáu là bao nhiêu?”
“Đó là một bí ẩn bị che giấu đối với ta bởi vì trong suốt cuộc đời ta chưa từng xảy ra tình huống khẩn cấp nào đòi hỏi phải thấu triệt nó, và do đó, vì chẳng có nhu cầu phải biết điều này, ta đành chịu trắng tay về kiến thức ấy.”
“Nếu A đổi một thùng hành cho B, trị giá 2 xu một giạ, để lấy một con cừu trị giá 4 xu và một con chó trị giá 1 xu, rồi C giết chết con chó trước khi giao hàng vì bị chính con chó đó cắn do nhầm C với D, thì số tiền mà B vẫn còn thiếu A là bao nhiêu, và bên nào phải trả tiền con chó, C hay D, và ai là người nhận tiền? Nếu là A, thì một xu có đủ không, hay anh ta có thể đòi bồi thường thiệt hại gián tiếp dưới hình thức tiền bổ sung để đại diện cho khoản lợi nhuận có thể phát sinh từ con chó, và được phân loại là thặng dư kiếm được, tức là hoa lợi?”
“Quả thật, trong sự quan phòng toàn trí và không thể dò thấu của Chúa, Đấng luôn hành động theo những con đường kỳ diệu để thực hiện các phép màu của Ngài, ta chưa từng nghe thấy câu hỏi nào tương tự như thế này về sự rối loạn của tâm trí và sự tắc nghẽn của các mạch tư duy. Vì vậy, ta cầu xin ngươi hãy để con chó, những củ hành cùng những con người mang cái tên kỳ lạ và vô thần tự tìm lấy sự cứu rỗi cho những rắc rối đáng thương và kỳ diệu của họ mà không cần sự giúp đỡ của ta, bởi vì thực sự rắc rối của họ đã đủ lớn rồi, trong khi giả như ta cố giúp thì chỉ làm trầm trọng thêm nguyên nhân của họ mà thôi chứ chưa chắc bản thân đã sống để nhìn thấy sự tàn kiệt do nó gây ra.”
“Cậu biết gì về các định luật thu hút và hấp dẫn trọng lực?”
“Nếu có những định luật như vậy, thì có lẽ đức vua nhân từ đã ban hành chúng vào khoảng thời gian ta ngã bệnh vào đầu năm và do đó đã bỏ lỡ việc nghe sắc lệnh của ngài.”
“Cậu biết gì về khoa học quang học?”
“Ta biết về các quan tổng trấn cai quản các vùng đất, các quan tổng quản các lâu đài, các cảnh sát trưởng các hạt, và nhiều chức vụ nhỏ cùng tước hiệu danh dự tương tự, nhưng cái mà ngươi gọi là Khoa học Quang học thì ta chưa từng nghe thấy bao giờ; họa chăng đó là một tước vị mới chăng.”
“Đúng vậy, ở đất nước này.”
Hãy thử tưởng tượng cái loài nhuyễn thể này lại đi nộp đơn xin một vị trí quan chức chính thức, dưới bất kỳ hình thức nào dưới ánh mặt trời! Chà, hắn mang đầy đủ các đặc điểm nhận dạng của một nhân viên đánh máy văn bản, nếu bạn loại bỏ đi xu hướng muốn đóng góp những lời sửa đổi chưa được mời mọc về ngữ pháp và dấu câu của bạn. Thật khó hiểu khi hắn không cố gắng giúp đỡ đôi chút bằng cái kho tàng bất tài vĩ đại dành cho công việc đó. Nhưng điều đó không chứng minh rằng trong người hắn không có tố chất cho vị trí ấy, nó chỉ chứng minh rằng hắn chưa phải là một nhân viên đánh máy văn bản mà thôi. Sau khi tra tấn hắn thêm một lát, tôi thả các giáo sư ra và họ lột trần hắn ra theo đường lối khoa học quân sự, và tất nhiên là thấy hắn rỗng tuếch. Hắn biết đôi chút về chiến tranh thời đó — kiểu đánh du kích lùng bắt yêu tinh, và đấu bò trong võ đài giải đấu, và những thứ tương tự — nhưng ngoài ra thì hắn trống rỗng và vô dụng. Sau đó, chúng tôi xử lý đến tên quý tộc trẻ tuổi thứ hai, và hắn chính là bản sao sinh đôi của tên đầu tiên về sự dốt nát và bất tài. Tôi trao họ vào tay vị chủ tọa của Hội đồng với cảm giác thoải mái rằng cái bánh của họ đã nhão nhoét. Họ được khảo hạch theo thứ tự ưu tiên trước đó.
“Xin vui lòng cho biết tên?”
“Pertipole, con trai của Sir Pertipole, Nam tước xứ Barley Mash.”
“Ông nội?”
“Cũng là Sir Pertipole, Nam tước xứ Barley Mash.”
“Cụ nội?”
“Cùng tên và tước hiệu đó.”
“Kỵ nội?”
“Chúng thần không có, thưa ngài đáng kính, dòng dõi đã đứt đoạn trước khi kéo dài đến tận đời đó.”
“Điều đó không quan trọng. Thế là đủ bốn đời tốt đẹp, và thỏa mãn các yêu cầu của quy tắc.”
“Thỏa mãn quy tắc nào?” Tôi hỏi.
“Quy tắc yêu cầu phải có bốn đời quý tộc, nếu không thì ứng viên không đủ tư cách.”
“Một người không đủ tư cách làm trung úy trong quân đội trừ khi anh ta chứng minh được bốn đời dòng dõi quý tộc ư?”
“Đúng là như vậy; không có tư cách đó thì không trung úy hay sĩ quan nào khác được phép thụ phong.”
“Ồ thôi nào, đây là một điều kinh ngạc đấy. Tiêu chuẩn như thế có ích gì chứ?”
“Có ích gì ư? Đó là một câu hỏi hóc búa, thưa ngài và Boss thân mến, vì nó ngấm ngầm thách thức cả sự khôn ngoan của chính Mẹ Giáo hội thánh thiện của chúng ta.”
“Bằng cách nào?”
“Bởi vì Người đã thiết lập chính quy tắc y hệt như vậy đối với các vị thánh. Theo luật của Người, không ai được phong thánh cho đến khi đã qua đời đủ bốn đời.”
“Tôi hiểu, tôi hiểu — hóa ra cũng là một giuộc. Thật kỳ diệu. Ở trường hợp thứ nhất, một kẻ nằm giữa ranh giới sống chết bốn đời — được ướp xác trong sự dốt nát và lười biếng — và điều đó khiến hắn đủ điều kiện để chỉ huy những người đang sống, nắm giữ phúc họa của họ trong đôi bàn tay vô tích sự của mình; còn ở trường hợp kia, một kẻ nằm chung giường với cái chết và giòi bọ bốn đời, và điều đó khiến hắn đủ điều kiện giữ chức vụ trong trại lính thiên đàng. Đức vua nhân từ có chuẩn thuận thứ luật lệ kỳ lạ này không?”
Nhà vua phán:
“Chà, quả thật trẫm thấy chẳng có gì là kỳ lạ ở đây cả. Mọi vị trí danh dự và bổng lộc đều thuộc về, theo quyền tự nhiên, những kẻ mang dòng máu quý tộc, và do đó những tước vị trong quân đội này là tài sản của họ và vẫn sẽ là như vậy dù có hay không có quy tắc này hay bất kỳ quy tắc nào khác. Quy tắc chỉ là để vạch ra một giới hạn. Mục đích của nó là để ngăn chặn dòng máu quá non trẻ, điều sẽ làm cho những chức vụ này trở nên khinh rẻ, khiến những kẻ dòng dõi cao quý quay lưng và khinh bỉ không thèm nhận lấy chúng. Trẫm sẽ đáng trách nếu cho phép thảm họa này xảy ra. Ngươi có thể cho phép nó nếu ngươi muốn, vì ngươi có thẩm quyền được ủy quyền, nhưng việc nhà vua làm điều đó mới là sự điên rồ kỳ lạ nhất và không thể hiểu nổi đối với bất kỳ ai.”
“Tôi xin hàng. Xin mời tiếp tục, ngài Viện trưởng Viện Hợp hiệu.”
Chủ tọa tiếp tục như sau:
“Bằng chiến công lẫy lừng nào vì vinh quang của Ngai vàng và Quốc gia mà vị tổ phụ của dòng họ cao quý các ngươi đã tự nâng mình lên cái phẩm giá thiêng liêng của giới quý tộc Anh?”
“Ông ấy đã xây dựng một nhà máy bia.”
“Tâu Bệ hạ, Hội đồng xét thấy ứng viên này hoàn hảo về mọi yêu cầu và phẩm chất cho quyền chỉ huy quân sự, và bảo lưu phán quyết về trường hợp của anh ta sau khi đã kiểm tra kỹ lưỡng đối thủ cạnh tranh.”
Đối thủ cạnh tranh bước lên và chứng minh bản thân cũng có đúng bốn đời quý tộc. Thế là có một kết quả hòa về mặt năng lực quân sự cho đến lúc đó.
Hắn đứng sang một bên một lát, và Sir Pertipole tiếp tục được tra khảo thêm:
“Thân phận của người vợ của vị tổ phụ dòng họ ngươi ra sao?”
“Bà ấy xuất thân từ tầng lớp địa chủ cao quý nhất, tuy nhiên bà không phải quý tộc; bà là người nhã nhặn, trong trắng và nhân từ, có một cuộc đời và nhân cách không tì vết, đến mức về những mặt này bà là ngang hàng với quý bà xuất sắc nhất trong xứ.”
“Thế là đủ. Lui xuống.” Ông ta gọi tên nam tước cạnh tranh lên lần nữa, và hỏi: “Hạng bậc và thân phận của vị cố mẫu đã ban tước quý tộc Anh cho danh gia vọng tộc của ngươi là gì?”
“Bà ấy là tì thiếp của nhà vua và đã leo lên đỉnh cao huy hoàng đó bằng chính công lao không được ai giúp sức từ cái cống rãnh nơi bà sinh ra.”
“À, đây mới thực sự là quý tộc đích thực, đây mới là sự hòa trộn đúng đắn và hoàn hảo. Chức trung úy thuộc về ngài, thưa lãnh chúa cao quý. Đừng khinh miệt nó; đó là bước đệm khiêm nhường sẽ dẫn đến những sự vĩ đại xứng đáng hơn với vẻ lộng lẫy của một nguồn gốc tương tự như của ngài.”
Tôi đã rơi xuống tận đáy sâu của sự nhục nhã. Tôi đã tự hứa với mình một chiến thắng dễ dàng và chạm tới đỉnh cao, và đây lại là kết quả!
Tôi hầu như xấu hổ không dám nhìn thẳng vào mặt cậu học viên tội nghiệp đang vô cùng thất vọng của mình. Tôi bảo cậu ấy về nhà và hãy kiên nhẫn, đây chưa phải là hồi kết.
Tôi có một buổi yết kiến riêng với nhà vua, và đưa ra một đề xuất. Tôi nói rằng việc bố trí các quý tộc làm sĩ quan cho trung đoàn đó là hoàn toàn đúng đắn, và ngài không thể làm gì khôn ngoan hơn thế. Thêm vào đó cũng là một ý tưởng hay khi bổ sung thêm năm trăm sĩ quan cho trung đoàn; trên thực tế, hãy bổ sung bao nhiêu sĩ quan tùy ý tương ứng với số lượng quý tộc và họ hàng quý tộc trong nước, ngay cả khi cuối cùng số lượng sĩ quan có thể gấp năm lần số binh lính trong đó; và qua đó biến nó thành trung đoàn tinh hoa, trung đoàn được thèm khát, trung đoàn Ngự lâm của Nhà vua, có quyền tự chiến đấu theo cách riêng của mình, tự do đi đến bất cứ đâu và trở về khi nào tùy thích trong thời gian chiến tranh, cực kỳ kiêu hãnh và độc lập. Điều này sẽ khiến trung đoàn đó trở thành niềm ao ước tột bậc của toàn bộ giới quý tộc, và tất cả bọn họ sẽ đều mãn nguyện và hạnh phúc. Sau đó, chúng ta sẽ cấu thành phần còn lại của quân đội thường trực từ những chất liệu bình thường, và bố trí những kẻ vô danh làm sĩ quan, như lẽ ra phải thế — những kẻ vô danh được tuyển chọn trên cơ sở hiệu quả thuần túy — và chúng ta sẽ buộc trung đoàn này phải răm rắp tuân theo kỷ luật, không cho phép họ có bất kỳ sự tự do quý tộc nào thoát khỏi sự kiềm chế, và ép họ phải gánh vác toàn bộ công việc cùng những đòn tấn công bền bỉ, với mục đích là bất cứ khi nào Trung đoàn Ngự lâm mệt mỏi và muốn đi đây đi đó để đổi gió, lùng sục lũ yêu tinh và tận hưởng những giây phút vui vẻ, họ có thể thoải mái lên đường mà không phải bận tâm lo lắng, vì biết rằng mọi việc đã có những bàn tay vững vàng ở hậu phương lo liệu, và công việc kinh doanh vẫn sẽ tiếp tục diễn ra ở chốn cũ như thường lệ. Nhà vua vô cùng mê mẩn ý tưởng này.
Khi nhận ra điều đó, tôi liền nảy ra một ý kiến giá trị. Cuối cùng thì tôi cũng thấy được lối thoát cho một rắc rối cũ kỹ và cứng đầu. Bạn thấy đấy, dòng dõi vương giả nhà Pendragon là một chủng tộc sống thọ và rất đông con cháu. Bất cứ khi nào có một đứa trẻ ra đời trong số họ — và điều đó xảy ra khá thường xuyên — lại có niềm vui hoan hỉ ngập tràn trong miệng cả nước, và nỗi buồn thương đau đớn trong trái tim cả nước. Niềm vui thì đáng ngờ, nhưng nỗi buồn lại vô cùng chân thật. Bởi vì sự kiện đó đồng nghĩa với việc lại có thêm một yêu cầu đòi Trợ cấp Hoàng gia. Danh sách những người thuộc dòng dõi hoàng gia này kéo dài dằng dặc, và họ là một gánh nặng nặng nề, không ngừng đè nặng lên ngân sách đồng thời là mối đe dọa đối với ngai vàng. Thế nhưng Arthur không thể tin được thực tế sau cùng này, và ngài kiên quyết không thèm lắng nghe bất kỳ dự án nào trong số các dự án khác nhau của tôi nhằm thay thế thứ gì đó vào vị trí của những khoản trợ cấp hoàng gia. Giá như tôi có thể thuyết phục ngài thỉnh thoảng tựóc hầu bao của mình để chu cấp cho một trong những hậu duệ xa xôi này, thì tôi đã có thể làm lớn chuyện về điều đó, và nó sẽ mang lại hiệu ứng tốt đẹp đối với quốc gia; nhưng không, ngài nhất quyết không chịu nghe tới chuyện đó. Ngài có một niềm đam mê mang tính tôn giáo đối với trợ cấp hoàng gia; ngài dường như coi nó giống như một thứ chiến lợi phẩm thiêng liêng nào đó, và người ta không thể nào chọc giận ngài một cách nhanh chóng và chắc chắn bằng bất kỳ cách nào ngoại trừ việc tấn công vào cái thể chế đáng kính đó. Nếu tôi mạo muội bóng gió thận trọng rằng chẳng còn gia đình đáng kính nào ở Anh lại tự hạ thấp mình đến mức chìa nón ra xin xỏ — tuy nhiên, đó là tất cả những gì tôi từng đi đến; ngài luôn cắt ngang lời tôi ở đó, lại còn một cách vô cùng độc đoán nữa.
Nhưng tôi tin rằng cuối cùng mình đã thấy được cơ hội. Tôi sẽ thành lập trung đoàn tinh hoa này chỉ từ các sĩ quan — không có lấy một binh nhì. Một nửa trong số đó sẽ bao gồm các nhà quý tộc, những kẻ sẽ nắm giữ mọi chức vụ lên đến cấp Thiếu tướng, và phục vụ miễn phí đồng thời tự chi trả mọi chi phí của mình; và họ sẽ vô cùng vui mừng khi làm điều này ngay khi biết rằng phần còn lại của trung đoàn sẽ bao gồm toàn các hoàng tử dòng dõi hoàng tộc. Những hoàng tử dòng máu hoàng tộc này sẽ có cấp bậc từ Trung tướng lên đến Thống chế, và được hưởng bổng lộc hậu hĩnh cùng trang thiết bị và lương thực do nhà nước cung cấp lộng lẫy. Hơn thế nữa — và đây chính là đòn chí mạng — người ta sẽ ban hành sắc lệnh rằng những vị đại thần vương giả này sẽ luôn được xưng hô bằng một tước hiệu cực kỳ hào nhoáng và uy nghiêm (mà tôi sẽ sớm phát minh ra), và chỉ có họ và duy nhất họ trên toàn nước Anh mới được xưng hô như vậy. Cuối cùng, tất cả các hoàng tử dòng máu hoàng tộc sẽ có quyền tự do lựa chọn; gia nhập trung đoàn đó, nhận tước hiệu lớn lao đó, và từ bỏ trợ cấp hoàng gia, hoặc ở ngoài và nhận trợ cấp. Đòn quyết định khéo léo nhất: những vị hoàng tử dòng máu hoàng tộc chưa chào đời nhưng sắp sửa ra đời có thể được sinh ra ngay trong trung đoàn, và có một khởi đầu công bằng, với mức lương hậu hĩnh cùng một vị trí công tác lâu dài, dựa trên thông báo đúng hạn từ các bậc phụ huynh.
Tất cả bọn trẻ đều sẽ gia nhập, tôi chắc chắn về điều đó; vì thế, tất cả các khoản trợ cấp hiện hành sẽ bị từ bỏ; việc những đứa trẻ mới sinh ra sẽ luôn gia nhập cũng là điều chắc chắn tương tự. Trong vòng sáu mươi ngày, dị bản kỳ quái và lố bịch đó, chính là Trợ cấp Hoàng gia, sẽ chấm dứt sự tồn tại thực tế của nó, và lui về chiếm một vị trí giữa những điều kỳ diệu của quá khứ.
