Hồi Ký Về Jane Austen

Lượt đọc: 170 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 13

❊ ❊ ❊

Tác phẩm cuối cùng.

Jane Austen đã vĩnh viễn rời xa chúng ta: bao nhiêu tài năng chưa kịp khai thác đã mất đi cùng bà, nếu cuộc đời bà được kéo dài thêm, bà còn có thể đóng góp lớn lao đến nhường nào cho sự giải trí của độc giả, điều ấy nay không thể nào biết được; song chắc chắn rằng mỏ vàng mà bà đã miệt mài khai thác bấy lâu nay vẫn chưa cạn kiệt, và bà vẫn đang chăm chỉ thu thập những tư liệu mới từ đó. Cuốn "Persuasion" đã được hoàn thành vào tháng 8 năm 1816; có lẽ một khoảng thời gian đã được dành để chỉnh sửa cho việc ấn lo hành, nhưng vào ngày 27 tháng Giêng năm sau, theo như ngày tháng ghi trên bản thảo của chính bà, bà đã bắt đầu một cuốn tiểu thuyết mới và làm việc với nó cho đến ngày 17 tháng Ba. Phần lớn bản thảo này được viết bằng chữ viết tay firm và gọn gàng quen thuộc của bà, nhưng một số trang sau có vẻ như ban đầu được phác thảo bằng bút chì, có lẽ là khi bà quá yếu để ngồi lâu bên bàn làm việc, rồi sau đó mới được viết đè lên bằng mực. Số lượng trang viết ra không cho thấy bất kỳ sự suy giảm nào về sức lực hay sự chăm chỉ, bởi vì trong bảy tuần đó, mười hai chương đã được hoàn thành.

Thật khó để đánh giá chất lượng của một tác phẩm còn dang dở đến thế. Nó chưa có tên; hầu như chẳng có chút gợi ý nào p. 193 về hướng đi của câu chuyện, cũng chẳng thể nhận ra bất kỳ nữ nhân vật nào mà, giống như Fanny Price hay Anne Elliot, có thể thu hút sự đồng cảm của người đọc. Một đoạn văn chưa hoàn chỉnh như vậy không thể được đem ra giới thiệu trước công chúng; nhưng tôi tin chắc rằng một số người hâm mộ Jane Austen sẽ vui mừng khi được biết đôi điều về những sáng tác cuối cùng đang hình thành trong tâm trí bà; và do đó, vì một số nhân vật chính đã được phác họa bằng một ngòi bút đầy sức sống, tôi sẽ cố gắng phác họa một ý niệm về họ, minh họa bằng những trích đoạn từ tác phẩm.

Bối cảnh được đặt tại Sanditon, một ngôi làng trên bờ biển Sussex, vừa mới bắt đầu nổi danh như một khu nghỉ mát tắm biển, dưới sự bảo trợ của hai điền chủ lớn nhất giáo xứ, ông Parker và Phu nhân Denham.

Ông Parker là một người khả ái, có nhiều nhiệt huyết hơn óc phán đoán, với một tâm trí có phần nông cạn ngập tràn một ý tưởng duy nhất về sự thịnh vượng của Sanditon, đi kèm với một sự khinh miệt đầy đố kỵ đối với ngôi làng kình địch Brinshore, nơi một nỗ lực tương tự đang diễn ra. Trước sự tiếc nuối của người vợ chịu thương chịu khó, ông đã rời bỏ dinh cơ của gia đình, với tất cả những tiện nghi truyền thống nào là vườn tược, lùm cây và chốn che chắn, nằm trong một thung lũng cách sâu trong đất liền vài dặm, và đã xây dựng một dinh thự mới — nhà Trafalgar — nằm trơ trọi trên đỉnh đồi nhìn xuống Sanditon và biển cả, phơi mình trước mọi cơn gió thổi; thế nhưng ông nhất quyết không thừa nhận bất kỳ sự bất tiện nào, cũng không để cho gia đình mình p. 194 cảm thấy chút khó chịu nào từ sự thay đổi ấy. Trích đoạn sau đây khắc họa ông trước độc giả, khi ông đang say sưa với niềm đam mê của mình:—

“Ông muốn đảm bảo lời hứa về một chuyến ghé thăm, và lôi kéo càng nhiều thành viên trong gia đình đến Sanditon càng tốt, nhiều chừng nào mà ngôi nhà của ông có thể chứa nổi; và dẫu cho tất cả nhà Heywood có khỏe mạnh đi chăng nữa, ông vẫn đoán trước rằng tất cả bọn họ sẽ đều nhận được những lợi ích từ biển cả. Quả thực, ông đinh ninh rằng không một ai, dù cho hiện tại có được duy trì nhờ những sự trợ giúp tình cờ của việc tập luyện và tinh thần trong một vẻ ngoài khỏe mạnh đi chăng nữa, lại có thể thực sự ở trong một trạng thái sức khỏe vững vàng và lâu dài nếu không dành ít nhất sáu tuần bên bờ biển mỗi năm. Không khí biển và việc tắm biển kết hợp lại gần như là một phương thuốc vạn năng; cái này hoặc cái kia đều có thể trị dứt mọi chứng bệnh ở dạ dày, phổi, hay máu. Chúng có tác dụng chống co thắt, chống bệnh phổi, chống bệnh gan mật và chống thấp khớp. Không ai có thể bị cảm lạnh ở gần biển; không ai kém ăn ở gần biển; không ai thiếu tinh thần; không ai thiếu sức mạnh. Chúng mang tính chữa lành, làm dịu, thả lỏng, làm vững chắc và kích thích, dường như đúng như những gì người ta cần; lúc thì thứ này, lúc thì thứ kia. Nếu gió biển không có tác dụng, thì việc tắm biển chính là liều thuốc chữa trị chắc chắn; và khi việc tắm biển không hợp, thì gió biển rõ ràng đã được thiên nhiên định sẵn để chữa bệnh. Tuy nhiên, tài hùng biện của ông đã không thể thắng thế. Ông bà Heywood không bao giờ rời khỏi nhà. . . Việc duy trì, giáo dục và loạm cho mười bốn đứa con đòi hỏi một lối sống p. 195 vô cùng tĩnh lặng, ổn định và cẩn trọng; và buộc họ phải ở yên một chỗ và khỏe mạnh ở Willingden. Điều mà sự thận trọng thoạt đầu đòi hỏi nay đã trở nên thú vị nhờ thói quen. Họ không bao giờ rời khỏi nhà, và họ lấy làm hài lòng khi nói lên điều đó.”

Tính cách của Phu nhân Denham lại hoàn toàn khác biệt. Bà là một góa phụ giàu có nhưng thô tục, với một tâm trí sắc sảo nhưng hẹp hòi, kẻ chỉ quan tâm đến sự thịnh vượng của Sanditon chừng nào nó còn có thể làm tăng giá trị tài sản của chính bà. Bà được miêu tả như sau:—

“Phu nhân Denham vốn là một tiểu thư Brereton giàu có, sinh ra trong sự giàu sang, nhưng lại không được giáo dục đến nơi đến chốn. Người chồng đầu tiên của bà là ông Hollis, một người có tài sản đáng kể ở vùng quê, trong đó một phần lớn giáo xứ Sanditon, cùng với lãnh địa và dinh thự, chiếm một phần. Ông đã là một người lớn tuổi khi bà kết hôn với ông; tuổi của bà lúc đó khoảng ba mươi. Động cơ của bà cho một cuộc hôn nhân như vậy khó lòng mà hiểu nổi ở khoảng cách bốn mươi năm sau, nhưng bà đã chăm sóc và làm vừa lòng ông Hollis khéo léo đến mức khi qua đời, ông để lại cho bà tất cả — toàn bộ điền trang của ông, và mọi thứ đều do bà định đoạt. Sau một vài năm ở vậy chịu tang, bà đã bị thuyết phục để tái giá. Cố Nam tước Harry Denham, thuộc vùng Denham Park, vùng phụ cận Sanditon, đã thành công trong việc đưa bà và khoản thu nhập kếch xù của bà về các điền trang của ông ta; nhưng ông ta lại không thành công trong những mưu đồ làm giàu vĩnh viễn cho gia đình mình mà người ta gán cho ông ta. Bà đã quá cảnh giác để không trao bất kỳ quyền hành gì ra ngoài tầm tay của mình, và khi, cái chết của Nam tước Harry xảy ra, bà quay trở lại p. 196 ngôi nhà của chính mình ở Sanditon, người ta đồn rằng bà đã từng khoác lác thế này: “rằng dù bà chẳng có được gì ngoài cái tước hiệu từ gia đình đó, nhưng bù lại bà chẳng hề tốn chút gì cho nó.” Người ta phải đoán rằng bà kết hôn vì chính cái tước hiệu ấy.

“Phu nhân Denham quả thực là một quý bà lớn, vượt lên trên những nhu cầu tầm thường của xã hội; bởi vì bà có trong tay hàng ngàn bảng một năm để để lại di chúc, và ba nhóm người hoàn toàn khác nhau đang chầu chực lấy lòng bà:—những họ hàng của chính bà, những kẻ có thể đường hoàng hy vọng chia chác số tiền ba mươi ngàn bảng ban đầu của bà; những người thừa kế hợp pháp của ông Hollis, những kẻ có thể hy vọng sẽ mang ơn tinh thần công lý của bà nhiều hơn những gì ông đã cho phép họ mang ơn ông; và những thành viên trong gia đình họ Denham mà người chồng thứ hai của bà đã từng hy vọng sẽ thu xếp được một món hời. Đối với tất cả những người này, hoặc các nhánh của họ, không nghi ngờ gì nữa, bà đã từ lâu và vẫn tiếp tục bị tấn công dồn dập; và trong ba nhóm đó, ông Parker không ngần ngại mà rằng họ hàng của ông Hollis là ít được sủng ái nhất, còn họ hàng của Nam tước Harry là được sủng ái nhất. Nhóm trước, ông tin rằng, đã tự gây ra những tổn hại không thể cứu vãn bằng những lời lẽ phẫn nộ vô cùng kém khôn ngoan vào thời điểm ông Hollis qua đời: nhóm sau, bên cạnh lợi thế là phần còn lại của một mối thâm tình mà bà chắc chắn vẫn coi trọng, còn có thêm những lợi thế là đã được biết đến từ thuở nhỏ, và luôn túc trực bên cạnh để theo đuổi lợi ích của mình bằng những sự quan tâm đúng lúc. Thế nhưng một nguyên đơn khác giờ đây cũng phải được tính đến: một người họ hàng trẻ tuổi p. 197 phái nữ mà Phu nhân Denham đã bị thuyết phục để đón về gia đình mình. Sau khi luôn phản đối kịch liệt bất kỳ sự thêm thắt nào như vậy, và từng nhiều lần đắc ý trước việc bà đã đánh bại mọi nỗ lực của chính họ hàng mình nhằm giới thiệu ‘cô tiểu thư này, hoặc cô tiểu thư nọ,’ làm người bầu bạn tại Sanditon House, bà đã đưa trở về cùng mình từ Luân Đôn vào dịp Lễ Mi-chê vừa qua một cô Clara Brereton, người đang tỏ ra hứa hẹn sẽ tranh đua sự sủng ái với Nam tước Denham, và giành lấy cho bản thân cùng gia đình họ phần tài sản tích lũy mà họ chắc chắn có quyền thừa kế nhất.”

Tính cách của Phu nhân Denham bộc lộ rõ qua một cuộc trò chuyện diễn ra bên bàn trà nhà ông Parker.

“Cuộc trò chuyện xoay quanh hoàn toàn về Sanditon, số lượng khách du lịch hiện tại, và những cơ hội cho một mùa du lịch bội thu. Rõ ràng là Phu nhân Denham có nhiều mối lo âu hơn, nhiều nỗi sợ mất mát hơn cả cộng sự của bà. Bà muốn nơi này đông khách lên nhanh hơn, và dường như mang nhiều nỗi bận tâm phiền muộn rằng các khu nhà trọ trong một số trường hợp đang bị cho thuê dưới giá. Trước một lời đồn đại rằng một trường nội trú lớn đang sắp sửa chuyển đến, bà đáp: ‘À, chà, chẳng có hại gì trong chuyện đó cả. Họ sẽ ở lại trọn sáu tuần, và trong từng ấy con người, ai mà biết được có thể có vài kẻ bị lao phổi, và cần sữa lừa; và ta đang có sẵn hai con lừa cái cho sữa ngay lúc này đây. Nhưng có lẽ mấy cô tiểu thư nhỏ tuổi đó sẽ làm hỏng đồ đạc mất. Ta hy vọng chúng sẽ có một mụ gia sư thật sắc sảo để kèm cặp chúng.’ Thế nhưng bà hoàn toàn p. 198 không đồng tình với mong muốn của ông Parker về việc kéo một y bác sĩ đến định cư giữa họ. ‘Trời ạ, chúng ta cần một ông bác sĩ ở đây để làm gì chứ? Nó chỉ tổ khuyến khích lũ gia nhân và người nghèo tưởng tượng ra đủ thứ bệnh tật cho bản thân, nếu có sẵn một ông bác sĩ ngay gần bên. Ồ, xin ơn trên đừng mang cái giống loài ấy đến Sanditon nữa: chúng ta vẫn đang sống rất ổn với hiện trạng này. Nào là biển, nào là đồi downs, và mấy con lừa cho sữa của ta; và ta đã dặn bà Whitby rằng nếu có ai hỏi thuê xe đạp phòng, họ có thể được cung cấp với một mức giá hợp lý (chiếc xe đạp phòng của tội nghiệp ông Hollis, vẫn tốt như mới); và người ta còn mong muốn gì hơn nữa chứ? Ta đã sống bảy mươi năm có lẻ trên cõi đời này, và chưa từng uống thuốc bao giờ, ngoại trừ hai lần: và trong đời chưa từng nhìn thấy mặt một ông bác sĩ nào vì bệnh tình của chính mình; và ta thực sự tin rằng nếu người chồng thân yêu tội nghiệp Harry của ta chưa từng gặp một ông bác sĩ nào, thì ông ấy hẳn vẫn còn sống đến ngày nay. Mười khoản tiền khám, hết cái nọ nối tiếp cái kia, đã được đút túi bởi những kẻ đã tống cổ ông ấy xuống mồ. Ta van ông, ông Parker, đừng mang bác sĩ nào tới Sanditon này nữa.’”

Tính cách của vị phu nhân này càng bộc lộ rõ hơn trong cuộc trò chuyện với vị khách của ông Parker, cô Charlotte Heywood. Nam tước Edward Denham cùng với em gái là Esther và Clara Brereton vừa mới rời khỏi chỗ họ.

“Charlotte nhận lời mời của Phu nhân Denham ở lại với bà trên sân hiên, khi những người khác lui vào phòng đọc sách. Phu nhân Denham, hệt như một quý bà lớn thực thụ, chỉ huyên thuyên, huyên thuyên về những mối bận tâm của chính mình, và Charlotte thì lắng nghe. Nắm lấy cánh tay Charlotte với sự tự nhiên của một kẻ cảm thấy rằng bất kỳ sự chú ý nào từ phía mình cũng là một ân huệ, và p. 199 tỏ ra cởi mở xuất phát từ chính cảm giác quan trọng đó, hoặc từ một sở thích trò chuyện bẩm sinh, bà lập tức lên tiếng với giọng điệu vô cùng mãn nguyện, và với một vẻ mặt đầy sự tinh ranh cáo già:—

‘Cô Esther cứ muốn ta mời cô ấy và anh trai đến ở lại với ta một tuần tại Sanditon House, giống như ta đã làm vào mùa hè năm ngoái, nhưng ta sẽ không đời nào làm thế. Cô ta đã tìm mọi cách để nịnh bợ ta hết lời khen cái này đến ca tụng cái nọ; nhưng ta thừa biết cô ta đang mưu tính trò gì. Ta nhìn thấu hết cả rồi. Ta không dễ bị lừa phỉnh đâu, cháu yêu của ta ạ.’

Charlotte chẳng thể nghĩ ra câu nào vô hại hơn ngoài một câu hỏi ngây thơ rằng: ‘Nam tước Edward và cô Denham ư?’

‘Đúng vậy, cháu yêu; những đứa trẻ của ta, thỉnh thoảng ta vẫn gọi chúng như thế: bởi vì ta rất nâng niu chúng, và đã giữ chúng ở bên ta vào mùa hè năm ngoái, vào khoảng thời gian này, trong vòng một tuần — từ thứ Hai đến thứ Hai — và chúng vô cùng vui mừng cũng như biết ơn. Vì chúng là những người trẻ tuổi rất ngoan ngoãn, cháu yêu ạ. Ta không muốn cháu nghĩ rằng ta chỉ chú ý đến chúng vì người chồng tội nghiệp Harry thân yêu của ta đâu. Không, không; bản thân chúng rất đáng khen ngợi, bằng không, hãy tin ta đi, chúng đã chẳng được ở cạnh ta nhiều đến thế. Ta không phải là người đàn bà đi giúp đỡ bất kỳ ai mà nhắm mắt làm ngơ đâu. Ta luôn cẩn thận để biết mình đang làm gì, và mình đang giao thiệp với ai trước khi nhón tay làm bất cứ việc gì. Ta không nghĩ rằng mình từng bị lừa gạt lần nào trong đời; và đó là một điều đáng tự hào đối với một người đàn bà đã qua hai đời chồng. Cố Nam tước Harry thân yêu (nói nhỏ giữa chúng ta nhé) thoạt đầu p. 200 đã tưởng sẽ vơ vét được nhiều hơn thế, nhưng (với một tiếng thở dài nhè nhẹ) ông ấy đã đi rồi, và chúng ta không được phép trách cứ người quá cố. Không ai có thể sống hạnh phúc bên nhau hơn chúng ta: và ông ấy là một người rất đáng kính, hoàn toàn là một quý ông thực thụ, thuộc dòng dõi danh gia vọng tộc; và khi ông ấy qua đời, ta đã trao cho Nam tước Edward chiếc đồng hồ vàng của ông ấy.’

Câu nói này được thốt lên kèm theo một cái liếc nhìn người bạn đồng hành ngụ ý rằng nó phải tạo ra một ấn tượng sâu sắc; và khi không thấy vẻ kinh ngạc tột độ hiện trên nét mặt Charlotte, bà nói nhanh thêm rằng:

‘Ông ấy không để lại nó cho người cháu trai đâu cháu yêu; đó không phải là di vật trong di chúc. Ông ấy chỉ nói với ta, và chỉ nói đúng một lần duy nhất, rằng ông ấy mong muốn người cháu trai có được chiếc đồng hồ của mình; nhưng điều đó vốn dĩ không hề mang tính bắt buộc, nếu ta không muốn.’

‘Quả thực rất tử tế, rất hào phóng!’ Charlotte nói, hoàn toàn bị buộc phải ra vẻ thán phục.

‘Đúng vậy, cháu yêu; và đó không phải là điều tử tế duy nhất ta đã làm cho nó. Ta đã là một ân nhân rất hào phóng đối với Nam tước Edward; và, tội nghiệp chàng trai trẻ, nó rất cần đến điều đó. Bởi vì, dẫu ta chỉ là một thái phi, cháu yêu ạ, còn nó là người thừa kế, thì mọi sự giữa chúng ta không diễn ra theo cách thông thường giữa hai đối tượng đó. Ta không hề nhận lấy một xu nào từ điền trang của nhà Denham cả. Nam tước Edward không phải chi trả khoản tiền nào cho ta. Nó không phải là kẻ đứng trên ta đâu, hãy tin ta đi; chính ta mới là người giúp đỡ nó.’

‘Thật sao! Cậu ấy là một thanh niên rất khôi ngô, và cách ứng xử đặc biệt tao nhã.’

Câu này được nói ra chủ yếu là để nói p. 201 cho có chuyện để nói; nhưng Charlotte ngay lập tức nhận ra rằng điều đó đang tự đẩy mình vào vòng nghi kỵ, khi Phu nhân Denham ném cho cô một cái liếc nhìn đầy tinh ranh và đáp rằng:

‘Đúng vậy, đúng vậy; bề ngoài nó cũng dễ nhìn; và người ta chỉ mong sao một tiểu thư giàu sụ nào đó sẽ nghĩ như vậy; bởi vì Nam tước Edward buộc phải kết hôn vì tiền. Nó và ta thường xuyên bàn thảo về vấn đề đó. Một gã thanh niên bảnh bao như nó sẽ cứ nhăn nhở cười cợt đi khắp nơi, và nịnh nọt các cô gái, nhưng nó thừa biết rằng nó phải lấy vợ vì tiền. Và Nam tước Edward nhìn chung là một thanh niên rất vững vàng, và có những ý chí rất đúng đắn.’

‘Nam tước Edward Denham,’ Charlotte nói, ‘với những lợi thế ngoại hình như thế, hầu như có thể chắc chắn lấy được một người phụ nữ giàu có, nếu cậu ấy muốn.’

Quan điểm tuyệt vời này dường như đã gạt bỏ hoàn toàn sự nghi ngờ.

‘À, cháu yêu, câu đó nói rất có lý; và nếu như chúng ta có thể chiêu dụ được một nữ thừa kế trẻ tuổi đến Sanditon! Nhưng những nữ thừa kế thì hiếm có khó tìm làm sao! Ta không nghĩ rằng chúng ta từng có một nữ thừa kế nào ở đây, thậm chí chẳng có lấy một Công ty nào, kể từ khi Sanditon trở thành một nơi công cộng. Các gia đình cứ nối tiếp nhau kéo đến, nhưng theo như ta dò la được, không có lấy một phần trăm trong số họ thực sự sở hữu bất kỳ tài sản đích thực nào, dù là điền trang hay chứng khoán. Có thể có thu nhập đấy, nhưng chẳng có tài sản gì sất. Nào là các giáo sĩ, hay luật sư từ thành phố lên, hoặc sĩ quan về hưu nhận lương bán phần, hay các góa phụ chỉ có tiền cấp dưỡng; và những kẻ như thế thì có thể mang lại lợi ích quái gì cho ai cơ chứ? Ngoại trừ việc họ thuê những ngôi nhà trống của chúng ta, và (nói nhỏ giữa chúng ta nhé) ta nghĩ họ thật là những kẻ ngốc p. 202 vì đã không chịu ở yên ở nhà. Nào, nếu chúng ta có thể dụ được một nữ thừa kế trẻ tuổi được gửi đến đây để dưỡng bệnh, và ngay khi cô ta bình phục, liền cho cô ta đem lòng yêu Nam tước Edward! Và cô Esther cũng phải kết hôn với một người môn đăng hộ đối nào đó chứ. Cô ta phải kiếm được một người chồng giàu có. À! Những cô tiểu thư chẳng có lấy một xu dính túi thật đáng thương làm sao.’ Sau một khoảng lặng ngắn: ‘Nếu cô Esther nghĩ rằng có thể lươn lẹo để ta mời họ đến ở trọ tại Sanditon House, thì cô ta sẽ tự vỡ mộng đấy. Mọi chuyện với ta đã thay đổi kể từ mùa hè năm ngoái rồi, cháu biết đấy: Bây giờ ta đã có cô Clara ở bên cạnh, điều đó tạo ra một sự khác biệt rất lớn. Ta không muốn thời gian buổi sáng của hai đứa đầy tớ gái trong nhà bị ngốn hết vào việc phủi bụi các phòng ngủ đâu. Chúng còn phải dọn dẹp phòng của cô Clara, cũng như phòng của ta, mỗi ngày nữa chứ. Nếu chúng phải làm việc vất vả, chúng lại đòi tăng lương cho mà xem.’

Cảm xúc của Charlotte dao động giữa sự buồn cười và nỗi phẫn nộ. Cô vẫn giữ nguyên nét mặt, và giữ một sự im lặng lịch sự; nhưng không thèm cố gắng lắng nghe thêm bất kỳ điều gì nữa, và chỉ nhận thức được rằng Phu nhân Denham vẫn đang huyên thuyên với cái giọng điệu y hệt như thế, liền để cho những suy nghĩ của chính mình tự hình thành nên một chuỗi ngẫm nghĩ thế này:—‘Bà ta hoàn toàn bủn xỉn; ta không hề ngờ ngợi lại có chuyện tồi tệ đến thế. Ông Parker đã nói về bà ta quá ư nhẹ nhàng. Ông ấy là người quá tốt bụng nên chẳng thể nhìn rõ sự thật, và chính mối quan hệ họ hàng đã đánh lừa ông ấy. Ông ấy đã thuyết phục bà ta tham gia vào cùng một canh bạc, và bởi vì họ có chung mục đích đến nhường ấy, ông ấy tưởng rằng bà ta cũng có cảm xúc giống như mình trong p. 203 những chuyện khác; nhưng bà ta thực sự, thực sự rất bủn xỉn. Ta chẳng thể thấy được chút tốt đẹp nào ở bà ta cả. Tội nghiệp cô Brereton! Và điều đó khiến cho mọi người xung quanh bà ta đều trở nên tiểu nhân. Gã Nam tước Edward tội nghiệp này và cô em gái của hắn! Tự nhiên vốn có ý định biến họ thành những con người đáng kính đến mức nào thì ta không rõ; nhưng họ buộc phải hèn m hạ trong sự bợ đỡ bà ta; và cả ta nữa, ta cũng thật hèn m hạ khi cứ lắng nghe bà ta với cái vẻ như đang đồng tình với mụ. Sự tình là thế đấy khi những kẻ giàu có lại trở nên keo kiệt.’

Ông Parker có hai người em gái chưa chồng mang tính cách kỳ lạ. Họ sống chung với nhau; Diana, người em út, luôn nắm vai trò chủ động, còn người chị thì lướt theo cùng một lối ấy. Sở thích của họ là tự tưởng tượng bản thân trở thành những kẻ ốm đau bệnh tật ở một mức độ và theo một cách thức chưa từng thấy ở bất kỳ ai khác; thế nhưng, xuất phát từ một trạng thái đau đớn tột cùng và suy kiệt hoàn toàn, Diana Parker luôn có thể đứng dậy để xía vào chuyện của tất cả những người quen biết, và thực hiện những nỗ lực phi thường ở những nơi người ta chẳng hề cần đến.

Có vẻ như họ lúc nào cũng hoặc là bận rộn đến mức quên ăn quên ngủ vì lợi ích của kẻ khác, hoặc không thì bản thân phải đang lâm trọng bệnh. Trên thực tế, một chút mong manh bẩm sinh về thể chất, đi kèm với một niềm đam mê bất hạnh dành cho y học, đặc biệt là thuốc lang băm, đã sớm khiến họ có xu hướng mắc đủ loại bệnh tật vào những thời điểm khác nhau. Phần còn lại trong những nỗi thống khổ của họ xuất phát từ trí tưởng tượng của chính họ, lòng khao khát được nổi bật, và sự ái mộ những điều kỳ diệu. Họ có những trái tim nhân hậu và nhiều tình cảm đáng yêu; nhưng một tinh thần bứt rứt không yên, cùng vinh quang vì đã làm được nhiều hơn bất kỳ ai khác, đã chiếm một phần trong p. 204 mọi nỗ lực từ thiện, và luôn ẩn chứa sự hư vinh trong tất cả những gì họ làm, cũng như trong mọi nỗi đớn đau mà họ chịu đựng.

Những nét đặc biệt này bộc lộ qua bức thư sau đây của Diana Parker gửi cho người anh trai:—

‘Anh Tom thân mến,—Chúng tôi vô cùng đau buồn trước tai nạn của anh, và nếu anh không tự miêu tả bản thân rằng đã rơi vào những bàn tay chăm sóc quá ư tốt lành, thì tôi đã tề tựu bên anh bằng mọi giá vào ngày hôm sau khi nhận được bức thư của anh, dù nó tìm thấy tôi khi tôi đang phải chịu đựng một trận đòn tồi tệ hơn hẳn mọi lần của căn bệnh kinh niên, chứng mật co thắt, và hầu như chẳng thể lết nổi từ giường ra ghế sô-pha. Nhưng anh đã được chữa trị ra sao? Hãy gửi cho tôi thêm chi tiết trong bức thư tới của anh nhé. Nếu quả thực chỉ là một cú trật khớp nhẹ, như cách anh gọi tên nó, thì chẳng có gì khôn ngoan bằng việc xoa bóp — xoa bóp bằng chính đôi bàn tay không thôi, với giả định rằng nó có thể được áp dụng ngay lập tức. Hai năm trước, tôi tình cờ ghé thăm nhà bà Sheldon, khi người đánh xe của bà ấy bị trật khớp chân trong lúc đang dọn dẹp cỗ xe, và suýt không thể lê bước nổi vào nhà; thế nhưng nhờ việc áp dụng ngay lập tức phương pháp xoa bóp thuần túy, được kiên trì thực hiện đều đặn (tôi đã tự tay mình xoa mắt cá chân cho ông ta suốt bốn tiếng đồng hồ không nghỉ), ông ta đã bình phục sau ba ngày. . . . Xin anh hãy đừng bao giờ lao vào hiểm nguy nữa khi đi tìm một hiệu thuốc vì lợi ích của chúng tôi; bởi vì dù anh có rước được vị bác sĩ lão luyện nhất trong ngành đến định cư tại Sanditon đi chăng nữa, thì điều đó cũng chẳng phải là một lời giới thiệu đối với chúng tôi. Chúng tôi đã hoàn toàn đoạn tuyệt với toàn bộ cái giống loài y học ấy. Chúng tôi đã tham vấn hết vị lương y này đến vị lương y khác trong vô vọng, p. 205 cho đến khi chúng tôi hoàn toàn đinh ninh rằng họ chẳng thể làm gì được cho chúng tôi, và rằng chúng tôi phải phó mặc vào sự thấu hiểu của chính mình đối với thể trạng tồi tệ của bản thân để mong tìm kiếm sự cứu rỗi; thế nhưng nếu anh thấy việc mời một y bác sĩ đến đó là điều đáng làm vì lợi ích của khu vực, tôi sẽ vui vẻ nhận lấy ủy thác này, và không mảy may nghi ngờ về sự thành công. Tôi có thể sớm thổi bùng những ngọn lửa cần thiết. Còn về việc tự thân tôi lết đến Sanditon, đó là một điều bất khả thi. Tôi rất đau lòng khi phải nói rằng mình không thể thử làm điều đó, thế nhưng các giác quan của tôi mách bảo quá ư rõ ràng rằng trong tình trạng hiện tại của tôi, không khí biển có lẽ sẽ tống tiễn tôi về chầu Diêm Vương; và thành thật mà nói, tôi hoài nghi liệu thần kinh của Susan có đủ sức chịu đựng nổi nỗ lực ấy hay không. Cô ấy đã và đang chịu đựng nhiều đau đớn từ những cơn đau đầu, và việc dùng sáu con đỉa mỗi ngày, liên tục trong mười ngày liền, đã mang lại ít sự thuyên giảm đến mức chúng tôi nghĩ rằng mình cần phải thay đổi biện pháp; và sau khi kiểm tra và đinh ninh rằng phần lớn nguồn cơn sự tình nằm ở phần lợi, tôi đã thuyết phục cô ấy tấn công căn bệnh ngay tại đó. Do đó, cô ấy đã nhổ ba chiếc răng, và tình hình rõ ràng là khá hơn; thế nhưng thần kinh của cô ấy đã bị tổn hại đi nhiều, cô ấy chỉ có thể nói chuyện bằng một tiếng thì thầm, và đã ngất lểu đi vào sáng nay khi tội nghiệp Arthur cố gắng nén lại một tiếng ho.’

Chỉ trong vòng một tuần kể từ ngày đề trên bức thư này, bất chấp sự bất khả thi trong việc di chuyển, và những hậu quả chí mạng có nguy cơ ập đến từ không khí biển, Diana Parker đã có mặt tại Sanditon cùng với người em gái. Bà đã tự huyễn hoặc rằng bằng chính những nỗ lực không biết mệt mỏi của bản thân, và bằng cách khơi mào guồng máy của rất nhiều bạn bè, bà đã thuyết phục được hai gia đình lớn p. 206 đến thuê nhà tại Sanditon. Chính vì để thúc đẩy những mưu đồ khôn ngoan này mà bà đã đến; và dẫu cho bà phải đối mặt với một vài sự thất vọng so với kỳ vọng của mình, thì sức khỏe của bà vẫn chẳng hề suy suyển.

Đó là một số nhân vật kịch phẩm, đã được trang hoàng xiêm y và sẵn sàng cho các vai diễn của họ. Ít nhất thì họ cũng mang tính nguyên bản và không hề giống bất kỳ nhân vật nào mà tác giả từng tạo ra trước đó. Sự thành công của vở kịch hẳn phải phụ thuộc vào kỹ năng mà những vai diễn này được thể hiện; thế nhưng ít ai lại có xu hướng hoài nghi tài năng của một con người đã từng thành công đến thế. Nếu tác giả còn sống để hoàn thành tác phẩm của mình, có lẽ những nhân vật này hẳn đã lớn lên thành những cá tính độc lập chín muồi, và chiếm một vị trí vĩnh cửu giữa những người quen thuộc của chúng ta, hệt như ông Bennet, hay John Thorp, Mary Musgrove, hoặc chính Dì Norris vậy.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.