Hồi Ký Về Jane Austen

Lượt đọc: 171 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 14
Lời Bạt

❊ ❊ ❊

Lời bạt.

Khi lần đầu tiên tôi được đề nghị viết một cuốn hồi ký về người cô của mình, tôi đã thấy có những lý do để từ chối. Không chỉ vì khi đã trải qua ngưỡng bảy mươi tuổi vốn là giới hạn sức lực của con người, lại chưa từng quen viết sách để xuất bản, tôi có đủ lý do để hoài nghi năng lực hoàn thành công trình này của chính mình; mà tôi còn biết rõ sự thiếu thốn cùng cực về tư liệu để có thể dựa vào đó mà viết. Nấm mồ đã khép lại trên người cô tôi từ năm mươi hai năm trước; và suốt khoảng thời gian đằng đẵng ấy, chưa từng có ai trong gia đình nảy sinh ý định viết về cuộc đời bà. Những họ hàng gần gũi nhất của bà, thay vì chuẩn bị sẵn sàng cho một mục đích như vậy, lại thực chất đã tiêu hủy nhiều bức thư và giấy tờ vốn có thể giúp cho việc ấy trở nên dễ dàng hơn. Tôi tin rằng họ bị chi phối, một mặt là bởi sự ác cảm tột cùng đối với việc công bố những chi tiết riêng tư, mặt khác là bởi họ chưa từng cho rằng thế giới sẽ dành cho các tác phẩm của bà một sự quan tâm sâu sắc và bền bỉ đến mức nhận vinh dự xem tên tuổi bà là tài sản chung của công chúng. Do đó, tôi buộc phải dựa vào ký ức nhiều hơn là tài liệu văn bản để làm tư liệu cho mình; trong khi bản thân đề tài lại không cung cấp cho tôi bất kỳ điều gì nổi bật hay gây ấn tượng mạnh để thu hút sự chú ý của người đọc. Người ta vẫn nói rằng những cá nhân hạnh phúc nhất, cũng giống như các quốc gia trong những thời kỳ hạnh phúc nhất, vốn không có lịch sử. Trong trường hợp của cô tôi, không những con đường đời của bà phẳng lặng, mà chính bản thân tính cách của bà cũng vô cùng điềm tĩnh và ôn hòa. Ở con người bà không hề có nét gì kỳ dị hay góc cạnh; không có sự cộc cằn trong tính khí; không có vẻ gì khác thường trong phong thái; không có chút nhạy cảm bệnh hoạn hay sự phóng đại cảm xúc nào — những điều thường đi kèm với tài năng lớn — để có thể nhào nặn thành một bức chân dung. Tâm hồn bà là một tâm hồn được cân bằng hoàn hảo trên nền tảng của sự thông minh, được làm dịu ngọt bởi một trái tim giàu tình cảm, và được điều tiết bởi những nguyên tắc vững vàng; nhờ vậy mà bà chỉ khác biệt với nhiều phụ nữ khả ái và am hiểu khác ở chính thứ thiên tài kỳ diệu ấy — thứ thiên tài tỏa sáng đủ rõ ràng trong các tác phẩm của bà, nhưng lại là thứ mà một người viết tiểu sử khó lòng tận dụng được nhiều. Động cơ cuối cùng đã thúc đẩy tôi thực hiện nỗ lực này được thể hiện chính xác qua đoạn văn được đặt ở phần đầu những trang này. Tôi nhận thấy mình có một việc phải làm: không biết có ai làm được điều đó ngoài chính mình, và vì thế tôi bị thôi thúc bước vào công việc này. Tôi rất vui vì cuối cùng đã có thể hoàn thành tác phẩm của mình. Như một cuốn gia phả, nó chắc chắn sẽ mang lại sự hứng thú cho những người họ hàng — những người luôn trân trọng mối dây liên hệ của họ với Jane Austen, và tôi xin đặc biệt dành tặng nó cho họ; nhưng dẫu đã được yêu cầu làm thế, tôi cũng xin phó mặc nó trước sự phán xét của công chúng, với tất cả những khiếm khuyết cả về mặt thiếu sót lẫn thừa thãi. Tôi biết rằng giá trị của nó trong mắt họ ắt phải phụ thuộc, không phải vào bất kỳ phẩm chất tự thân nào, mà là vào mức độ đánh giá cao mà các tác phẩm của cô tôi vẫn còn đang thụ hưởng; và quả thực, tôi sẽ coi đó là một trong những minh chứng đanh thép nhất từng được dành cho tài năng của bà, nếu vì ân huệ của bà mà một bản phác thảo nghèo nàn như tôi vừa thực hiện có thể nhận được sự quan tâm.

Nhà xứ Bray:

Ngày 7 tháng 9 năm 1869.

Lời bạt được in ở cuối ấn bản đầu tiên; đã lược bỏ ở ấn bản thứ hai.

Từ khi những trang này được đưa vào chế bản, tôi đã đọc với sự kinh ngạc trước những lời xuyên tạc kỳ lạ về phong thái của cô tôi do Miss Mitford viết trong một bức thư xuất hiện ở cuốn sách về Cuộc đời bà mới được phát hành gần đây, tập i, trang 305. Miss Mitford không nhận là bản thân từng quen biết Jane Austen, mà chỉ thuật lại những gì được mẹ mình kể lại. Sau khi tường thuật rằng mẹ bà “trước khi kết hôn” từng rất quen thuộc với Jane Austen cùng gia đình bà, bà ấy viết thế này: —“Mẹ nói rằng hồi đó cô ấy là một con bướm xinh đẹp nhất, ngốc nghếch nhất, ra điều ta đây nhất và đi săn lùng chồng nhất mà mẹ từng nhớ.” Biên tập viên của cuốn Cuộc đời Miss Mitford đã rất đúng đắn khi nhận xét trong một chú thích rằng mô tả này khác biệt nhường nào so với “mọi lời kể khác về Jane Austen từ bất kỳ nguồn nào.” Quả thực, nó hoàn toàn mâu thuẫn với sự giản dị khiêm nhường trong tính cách mà tôi đã quy cho cô tôi, đến mức nếu người ta có thể cho rằng nó mang một chút vẻ sự thật nào đó, thì nó sẽ gây tổn hại nghiêm trọng không kém cho ký ức về bà lẫn độ tin cậy của tôi với tư cách là người viết tiểu sử cho bà. May thay, tôi không bị ép phải đặt uy tín của mình lên bàn cân so sánh với Miss Mitford, cũng không phải hỏi xem ai mới là nhân chứng đáng tin cậy hơn trong trường hợp này; bởi vì tôi có thể chứng minh qua việc đối chiếu các mốc thời gian rằng Miss Mitford hẳn đã mắc sai lầm, và mẹ bà hoàn toàn không thể nào biết được những điều mà bà ấy được cho là đã tường thuật; bởi lẽ vào khoảng thời gian được nhắc tới, Jane Austen hãy còn là một cô bé.

Mrs. Mitford là con gái của Tiến sĩ Russell, Mục sư xứ Ashe, một giáo xứ liền kề với Steventon, thế nên các gia đình nhà Austen và nhà Russell vào thời điểm đó chắc hẳn phải quen biết nhau. Tuy nhiên, mốc thời gian mà Miss Mitford ấn định cho sự chấm dứt của mối quan hệ quen biết ấy lại chính là thời điểm mẹ bà kết hôn. Sự kiện này diễn ra vào tháng 10 năm 1785, khi Jane — người sinh vào tháng 12 năm 1775 — còn chưa tròn mười tuổi. Tuy nhiên, trên thực tế, cơ hội quan sát Jane Austen của Miss Russell thậm chí còn phải chấm dứt sớm hơn thế: bởi vì sau khi Tiến sĩ Russell qua đời vào tháng 1 năm 1783, người vợ góa và con gái ông đã dời đi nơi khác khỏi vùng đó, khiến cho mọi sự qua lại giữa các gia đình đã chấm dứt khi Jane chỉ mới hơn bảy tuổi một chút.

Tất cả những ai đứng ra thuật lại dựa trên lời đồn về những sự việc được cho là đã diễn ra trước khi họ chào đời đều rất dễ mắc sai lầm, và có xu hướng nhờ cậy trí tưởng tượng đến trợ giúp cho trí nhớ: và chính vì thế mà biết bao bức tranh thêu dệt đã được dựng lên để thay thế cho lịch sử đích thực.

Tôi không bận tâm đến việc đính chính lại những lời kể không chính xác về phong thái của Jane Austen trong những năm tháng sau này: bởi vì Miss Mitford đã thẳng thắn bày tỏ sự hoài nghi về việc liệu bản thân có bị cung cấp thông tin sai lệch về điểm đó hay không.

Ngày 17 tháng 11 năm 1869.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.