Đêm, tĩnh lặng đến thế.
Nhưng vào ngày xuân, sự tĩnh lặng này lại ẩn chứa một tia bồn chồn bên trong. Sự sinh sôi của cỏ cây, những con côn trùng đang cựa quậy trong đất, đặc biệt là trong núi rừng, dưới ánh trăng sáng tỏ, càng tạo nên cảm giác diệu kỳ đầy sức sống ấy.
Mọi thứ đều an lành và ngọt ngào đến nhường nào!
Thế nhưng vào lúc này, một tiếng súng vang lên "đoàng", xé toạc sự yên bình như chốn đào nguyên này từ giữa không trung, mọi vật trong đêm đều bị đánh thức.
Trong rừng rậm, lũ chim chóc hoảng loạn kêu gào, lao vút lên bầu trời đêm. Những mảng bóng tối lớn che khuất ánh trăng, khiến cho một ngôi làng nhỏ bên thung lũng sông trở nên âm u, mờ mịt, trông như một mảnh bóng đen đang nhe nanh múa vuốt.
Và theo sau tiếng súng chẳng lành ấy, từng nhà từng hộ lần lượt thắp đèn. Những ánh đèn ấy giống như những con mắt đầy ác ý, nhấp nháy, âm thầm nhìn chằm chằm vào cánh rừng tối tăm.
"Cha thằng A Vượng quy tiên rồi phải không?" Vợ trưởng thôn thấy trưởng thôn đứng dậy mặc quần áo, cũng bò dậy theo.
Trưởng thôn thở dài một tiếng, không nói lời nào.
Ở nơi của họ, khi người già lâm chung, con cái sẽ túc trực bên cạnh. Người già vừa tắt thở liền bắn súng báo tang, cho nên giờ đây cả thôn đều biết có người qua đời.
Vợ trưởng thôn mặc quần áo xong, chạy xuống từ nhà sàn, vội vàng ra bếp lửa ở hậu sảnh xúc một nắm tro nóng, bật đèn tiền sảnh rồi mở cửa lớn, rắc một đường ngang trước cửa, "Tránh quỷ mới, quỷ mới chớ vào cửa!" Bà ta ngâm nga bằng giọng điệu thấp lè tè, dưới bóng trăng lại càng tỏ ra âm u, giống như tiếng gọi hồn truyền đến từ thế giới bên kia.
Một cách khó hiểu, một cơn gió nổi lên, thổi tan nắm tro nóng vừa rắc xuống đất.
Vợ trưởng thôn sợ hãi tột độ, cái xẻng sắt trong tay rơi "keng" xuống đất, cũng chẳng dám kêu lên, chỉ đứng ngây ra đó, nhìn về khoảng đất trống ngoài cửa.
Dưới ánh trăng sáng tỏ, trong rừng cây đối diện như có thứ gì đó đang lay động, tiếp đó truyền đến âm thanh mơ hồ, vừa giống tiếng khóc lại vừa giống tiếng cầu nguyện. Gia súc nuôi nhốt dưới nhà sàn như bị thứ gì kích thích, bất an hí lên, húc vài cái vào hàng rào. Vợ trưởng thôn chỉ cảm thấy trong lùm cây có thứ gì đó lóe lên, rồi sau đó lại đột ngột biến mất.
"Cha thằng Oa Tể!" Bà ta không ngoảnh đầu lại gọi, nhưng cơ thể vẫn không nhúc nhích.
"Làm cái gì mà hét toáng lên thế!" Trưởng thôn từ trên nhà sàn đi xuống, thấp giọng mắng một câu, "Đi gọi thằng Oa Tể, cùng ta sang nhà thằng A Vượng xem sao."
Lúc này, nhà nào trong thôn cũng sẽ xuất người ra giúp một tay, ông là trưởng thôn, đương nhiên phải giúp đỡ nhiều hơn.
"Tránh quỷ mới..." Bà ta run rẩy lẩm bẩm thêm một câu.
"Đi lấy tro đi!" Trưởng thôn thiếu kiên nhẫn nói, nhưng khi lại gần, ông nhìn thấy một vệt không liền thành đường ở bên cửa, trông như con rắn đang vặn vẹo.
"Chuyện gì thế này?"
"Gió... gió âm thổi tan rồi!" Vợ trưởng thôn vẫn nhìn ra ngoài cửa, "Trong rừng ngoài kia có thứ quái dị!"
Tim trưởng thôn "thịch" một cái, nhưng miệng vẫn mắng, "Gió âm cái gì, là gió đêm, cái miệng nói bậy, coi chừng Ngưu Thần trừng phạt bà, mau đi rắc lại lần nữa!"
Vợ trưởng thôn nghe vậy, cuối cùng cũng cử động thân mình, lại chạy ngược về phía bếp lửa ở hậu sảnh.
Trưởng thôn nhìn ra bên ngoài, trong rừng cây đã bình ổn trở lại, chỉ còn tiếng gió khẽ lay động lá cây xào xạc.
"Đừng quay lại nữa, trong thôn không còn liên quan gì đến ông nữa rồi!" Ông lẩm bẩm một mình, "Ông có không cam tâm đến mức nào cũng vô ích thôi, ai bảo ông lúc đầu mù mắt chứ!"
Ngoài cửa không có lời đáp, phía sau lại truyền đến tiếng bước chân "thình thịch", vợ trưởng thôn chạy tới rắc lại một đường, tro nóng nhiều gấp đôi lúc nãy, đường rắc tránh quỷ dày cộp, ngay cả giai điệu ngâm nga kia cũng niệm hai lần.
Bà ta lo lắng nhìn một hồi, thấy đường tro đó vẫn ổn, không có gì bất thường, lúc này mới thở phào nhẹ nhõm.
"Mau đi gọi thằng Oa Tể, tuổi trẻ đầu mà ham ngủ thế, ồn ào thế này mà cũng không tỉnh!" Trưởng thôn trách một câu.
"Thằng A Vượng bị thần linh nguyền rủa đó, còn giúp nó làm gì!" Vợ trưởng thôn thấy chồng mình ở bên cạnh, lá gan cũng lớn dần lên.
"Không phải giúp thằng ranh con đó, mà là giúp... chà," Trưởng thôn lại thở dài một tiếng, "Đi rồi là tốt, thần linh sẽ phù hộ cho ông ấy chuyển kiếp đầu thai. Người tốt như vậy, hy vọng kiếp sau đừng phải gánh cái nợ con cái như này!"
"Thằng ranh chết tiệt A Vượng với mấy thằng anh em nó, cả vợ chúng nó nữa, bị báo ứng mới đáng!" Vợ trưởng thôn hậm hực mắng một câu, rồi chạy lên tầng trên gọi con trai.
Nhà trưởng thôn gần nhà A Vượng nhất, khi ông và con trai đến nơi, nhà A Vượng vẫn chưa có một người nào đến giúp, ngay cả mấy anh em A Vượng cũng không có mặt, chỉ có một ngọn đèn đang sáng dẫn lối trưởng thôn đi đến cái chòi nhỏ bên cạnh chuồng lợn.
Trong chòi gỗ nhỏ chẳng có gì cả, chỉ có thi thể gầy gò tiều tụy của một ông lão đang nằm lặng lẽ trên tấm ván gỗ mục kê bằng gạch, dưới đất chất một đống cỏ nát.
Theo quy củ ở nơi này, lẽ ra sau khi người mất phải dùng giấy trắng đậy mặt ngay lập tức, nhưng giờ lại không có. Chỉ có tiếng cãi vã truyền ra từ trên nhà sàn, đại ý là về chuyện chi phí làm đám tang. Có thể thấy, ông lão vừa mới nhắm mắt, chúng đã chẳng buồn màng tới phong tục, mà đã thảo luận xem ai chịu thiệt rồi.
Thế nhưng ông lão vẫn chưa nhắm mắt, trên khuôn mặt xám đen, đôi mắt vô hồn mở trừng trừng, miệng hơi mở, để lộ một đồng tiền và vài hạt gạo bên trong.
Trưởng thôn bước lên phía trước, "Đi đi! Đi là tốt, đỡ phải chịu khổ ở nhân gian! Đi thong thả, lão ca, tôi vô năng, không quản được mấy đứa con nghịch tử của ông. Nhắm mắt đi thôi!" Ông rơi vài giọt nước mắt, vuốt ve mí mắt ông lão. Khi rút tay ra, đôi mắt ông lão đã khép lại, chỉ còn cái miệng vẫn mở.
Trưởng thôn lại thấy nhói lòng, gỡ cái mũ lá treo trên tấm cửa gỗ mục đậy lên mặt người chết.
Lúc này, người đến giúp lần lượt kéo tới, ba anh em A Vượng, A Mộc, A Thủy cũng từ trên lầu đi xuống, giả vờ ra vẻ bi thương, nhưng ai trong thôn cũng biết bộ mặt thật của chúng, chẳng qua là nể tình ông lão nên mới đến giúp đỡ thôi.
Khi ba đứa còn nhỏ, mẹ chúng đã qua đời, chính cha chúng đã nhọc nhằn nuôi chúng khôn lớn, còn cưới vợ cho chúng, vì hạnh phúc của ba đứa mà vắt kiệt cả xương tủy của mình. Thế nhưng khi chúng trưởng thành, cha già không còn sức lao động nữa, vậy mà chẳng một đứa nào phụng dưỡng cụ. Chúng ở nhà sàn mới, còn ông lão lại chẳng có lấy mái ngói che mưa che gió!
Người trong thôn không phải không quản, trưởng thôn cũng nhiều lần khuyên can, nhưng ba anh em này mang tính cách hổ lang, không ai dám đắc tội. Chúng chỉ hứa suông ngoài miệng rất hay, sau lưng lại càng đối xử tàn nhẫn với ông lão, kết quả khiến cuộc sống của cụ càng thêm gian nan.
Họ là bản làng ở vùng núi xa xôi, cũng chẳng hiểu gì về việc dùng pháp luật bảo vệ quyền lợi, chỉ là sau khi dân làng kiện lên huyện, huyện phái người xuống nói vài câu, con cả là A Vượng giữ ông lão ở lại, hai đứa em còn lại đưa cho ít đồ ăn.
Nhà cửa trong bản của họ đều là nhà sàn hai tầng dựa núi gần nước, bên trên ở, bên dưới nhốt gia súc. Kết quả, A Vượng dựng cho ông lão một cái chòi gỗ đơn sơ bên cạnh chuồng gia súc, hoàn toàn không cho ông lão lên nhà. A Mộc và A Thủy còn quá đáng hơn, thức ăn mỗi ngày không bao giờ đưa đến đúng giờ, là dân trong bản lén lút giúp đỡ, ông lão mới không bị chết đói.
Họ là bản làng trong thâm sơn, lại nghèo, điện cũng mới có không lâu, không nhà nào dư dả cả, cho nên khi ông lão bệnh nặng, chỉ có thể cứ như thế mà cầm cự chờ chết.
Cái chết, đối với ông lão mà nói, có lẽ là sự giải thoát!
Dân làng dưới sự chỉ huy của trưởng thôn, dùng nước lá bưởi đun sôi để tắm rửa sát trùng cho người chết, chải đầu thay quần áo. Còn ba đứa nghịch tử kia lại bận rộn lấy đồng tiền và hạt gạo trong miệng ông lão ra, bỏ vào hũ đất nung, cẩn thận cất giữ.
Đây cũng là phong tục ở nơi này, khi người chết ra đi, đặt những thứ này vào miệng, sau đó lấy ra cất đi, ý nghĩa là để lại kho vàng hầm bạc cho con cháu.
Chúng không phụng dưỡng người già, vậy mà còn mong đợi ông lão sẽ để lại cho chúng một tương lai tốt đẹp!
Trải qua một đêm giày vò, cuối cùng cũng tạm yên ổn hơn chút, tiếp theo là làm hậu sự theo quy củ.
Dưới sự yêu cầu mạnh mẽ của dân làng và sau khi được biếu hậu lễ, A Vượng cuối cùng cũng chịu di chuyển thi thể ông lão đến chính sảnh. Theo phong tục, đặt ông lão lên chiếu cỏ, đầu hướng về phía bàn thờ, dùng vải buộc chặt tay chân, phủ vải trắng lên trên. Đầu và chân đặt bàn hương án, cúng tế bằng một con gà luộc, một bát cơm nếp và một đôi đũa.
Nhà A Vượng không có người thân thích gì, ba anh em chúng lại rất thiếu kiên nhẫn, cho nên chỉ mất nửa ngày, trưởng thôn đã chỉ huy mọi người khiêng thi thể vào quan tài. Trong quan, đáng lẽ phải đặt di vật của ông lão như giày tất, nhưng mọi người phát hiện quần áo của ông lão chỉ là bộ đồ rách rưới đang mặc ngoài sảnh, trưởng thôn đành phải lấy một bộ quần áo mới tinh của mình đặt vào trong.
"Nhớ là phải thắp hương đèn không được tắt, đốt hương không được dừng. Phải túc trực bên cạnh thi thể, ăn chay, không được mang giày, ngồi ghế, đụng vào nước. Đừng để mèo, chó nhảy qua xác chết, sẽ kinh động đến ông già đấy." Trưởng thôn không yên tâm dặn dò.
"Biết rồi ạ." A Vượng đáp, như nhớ ra điều gì đó bèn nói, "Chuyện siêu độ vong hồn... ba anh em tôi đều khó khăn kinh tế, hay là cứ mai táng trước, sau này từ từ bàn bạc nhé!"
"Không mời nổi Vu công, Đạo công, thì mời một bà Nhã Cấm cũng được." Trưởng thôn cố gắng điều đình.
"Chờ mai hạ táng xong rồi siêu độ cũng như nhau thôi." A Vượng trả lời không chút thành ý, "Ngày mai lại nhờ trưởng thôn giúp đỡ nhiều!"
Trưởng thôn không còn cách nào, đành phải đồng ý, trong lòng nghĩ, ba thằng anh em này không phải người, đến một ngày cũng không chịu canh giữ thêm, chuyện siêu độ căn bản là không có hy vọng. Nhưng dù A Vượng sau này đổi ý, ông đi gom góp chút tiền của người trong thôn mời bà Nhã Cấm cũng là như nhau thôi.
Đêm canh thức, vì có người cùng thôn đến giúp, ba anh em bất đắc dĩ cũng phải ở lại. Vì tiếng tăm của chúng trong bản cực kỳ tệ hại, nên người canh thức cũng không trò chuyện với chúng, chỉ lặng lẽ ngồi dưới đất. Đến nửa đêm canh ba, A Vượng đang trong phiên trực đột nhiên nghe thấy một tiếng mèo kêu thê lương.
Hắn vụt đứng dậy, làm mấy người dân thôn đang im lặng giật bắn mình.
"Mày bị sao thế?" Một người hỏi.
"Có tiếng mèo kêu, mau đuổi đi!" A Vượng tái mặt. Nghe nói mèo chó chui qua dưới quan tài là sẽ có hiện tượng quỷ nhập tràng. Nó đối xử với cha già thế nào trong lòng nó hiểu rõ, kẻ làm chuyện khuất tất luôn luôn nơm nớp lo sợ.
"Làm gì có mèo?" Người khác nói, "Chắc mày ngồi buồn ngủ quá rồi đấy! Có ai trong số các người nghe thấy không?"
Thấy những người khác đều lắc đầu, A Vượng thở phào, thầm nghĩ có lẽ do mình quá căng thẳng. Nhưng mông nó còn chưa chạm xuống đất, lại một tiếng mèo kêu nữa khiến nó giật mình đứng bật dậy.
"Thật sự có mèo kêu! Mọi người không nghe thấy à?" Nó vừa nói vừa hoảng loạn chạy tới đóng cửa lại.
"Chúng tao thật sự không nghe thấy!" Một người thấy hành động thần hồn nát thần tính của A Vượng, có chút không kiên nhẫn.
A Vượng thấy mọi người đều chẳng thèm đếm xỉa đến mình, cũng không nói gì thêm, đằng nào cửa cũng đã đóng rồi, nó cảm thấy an toàn, cũng bẽn lẽn ngồi xuống. Thế nhưng mới yên tĩnh được không đầy một phút, tiếng mèo kêu lại vang lên lần nữa, lần này thậm chí cảm giác như ngay bên tai, làm nó sợ hãi nhảy dựng lên!
"Mày làm cái gì thế hả A Vượng, định học Đạo công nhảy múa mặt quỷ à?"
"Có mèo! Có mèo!" A Vượng hoảng sợ tột độ, "Mèo vào rồi!" Nó như con ruồi không đầu chạy loạn, cuống cuồng tìm con mèo đó, những người khác bị nó làm cho phải né tránh liên tục. Nhưng chính nó lại vấp chân, ngã ngay bên cạnh quan tài, đập vào mắt là khuôn mặt của người cha.
Ông lão từ từ mở mắt, mỉm cười với nó một cái, nhưng nụ cười đó không phải từ ái hay bi thương, mà là một cảm giác âm u kinh khủng không thể diễn tả bằng lời!
"Mày cũng đến bầu bạn với cha đi!" Ông lão cử động môi, nói với A Vượng.
"Quỷ nhập tràng rồi! Quỷ nhập tràng rồi!" Nó kinh hoàng ngã ngửa ra sau, bị một người tiện tay túm lấy.
Người đó vốn thường ngày đã chướng mắt với nó, lúc này nắm chặt lấy nó lôi lại bên cạnh quan tài, A Vượng vùng vẫy, nhưng toàn thân đã sợ đến nhũn ra, làm sao thoát nổi, lại bị kéo đến bên quan tài.
"Tự nhìn đi, ông cụ ôn hòa như vậy, chỉ có thể bị kẻ không có lương tâm ức hiếp, làm sao có thể hại con cái!"
Trong thế bị ép buộc, A Vượng nhìn vào bên trong. Chỉ thấy ông lão vẫn nằm yên tĩnh, nào có chút dị động nào!
"Cho nên mới nói, thường ngày đừng làm chuyện khuất tất lương tâm, nếu không thì cũng đâu sợ đến mức này." Người đó hừ lạnh một tiếng.
A Vượng không nói gì, vì nó không còn lời nào để nói, chỉ quyết định ngày mai nhất định phải đưa tang, như vậy nó mới an toàn!
Chú thích: "Nhã Cấm", dân gian gọi là Cấm bà, chính là phù thủy. Họ tự xưng là người thay thế của thần quỷ, có thể giao tiếp giữa hai giới âm dương, có khả năng bói cát hung, hỏi chuyện quỷ quái, nhảy thần trừ quỷ chữa bệnh.
