Sáu giờ sáng ngày hai mươi tháng mười hai năm 1937, hai vị linh mục dẫn đầu mười ba nữ sinh tiễn đưa ba người quân nhân đã khuất cùng Trần Kiều Trị. Các cô bé dùng giọng khàn khàn ngâm nga bài "Khúc Hồn Ca". Dì Thư Quyên mười ba tuổi của tôi đứng ở hàng đầu tiên. Sau khi lính Nhật rời đi, họ đã dùng giấy tuyên trắng gấp mấy chục bông hoa trà. Giờ đây, một vòng hoa mộc mạc được đặt trước bốn cỗ thi thể. Khi nãy lúc các nữ sinh khiêng vòng hoa vào đại sảnh giáo đường, Ngọc Mặc cùng nhóm Hồng Lăng đã ở sẵn bên trong. Mấy người họ bận rộn suốt vài tiếng đồng hồ để lau rửa thay áo cho người chết, còn dùng dao cạo râu cạo mặt giúp họ. Đầu và thân thể của Đới thiếu tá đã được ghép liền lại, Ngọc Mặc dùng một chiếc khăn quàng len cừu mịn của mình quấn quanh vết đứt lìa nơi cổ anh. Thấy các nữ sinh bước vào, họ đều dùng ánh nhìn đăm đắm thật lâu như một lời chào.

Chỉ có ánh mắt của Thư Quyên là vội vã tránh đi. Trong lòng con bé vẫn ngập tràn oán hận, vẫn nghĩ rằng những sinh mệnh hèn mọn chẳng đáng một đồng trên cõi đời này lại dai dẳng sống dai vô cùng, ví như đám phụ nữ bán nụ cười đón khách mua vui trước mắt; còn người cao quý nhường kia như Đới thiếu tá, số mệnh lại định sẵn phải chết yểu, mà lại chết thảm khốc đến nhường ấy.

Con bé nhìn đám kỹ nữ đều mặc y phục màu nhạt, mặt mày cũng xanh xao nhợt nhạt vì không hề thoa son trát phấn. Triệu Ngọc Mặc mặc một chiếc xường xám bằng nhung the đen, như kẻ thủ tang. Hành trang của ả ta kể cũng không ít, ngay cả đồ tang cũng mang theo đủ cả. Thư Quyên rất muốn khoét ả một cái nhìn sắc lẻm, nhưng rồi lại lười chẳng buồn làm. Các kỹ nữ cài nơi khóe tóc một bông hoa len trắng nhỏ, làm từ sợi len dỡ ra từ một chiếc áo len trắng.

Linh mục Ingman mặc bộ lễ phục trang trọng nhất của ông, vì lâu ngày không mặc nên đã bị mọt cắn nham nhở thủng to thủng nhỏ. Mái tóc hoa râm chải ngược ra sau gáy, ông đội chiếc mũ tế nặng trĩu, chống cây gậy mục tử nặng nề bước lên bục giảng.

Tang lễ vừa bắt đầu, Thư Quyên đã rơi nước mắt. Dì Mạnh Thư Quyên của tôi vốn là người không hay khóc, việc hôm ấy mình rơi lệ ngay cả dì cũng cảm thấy bất ngờ. Sau này, dì đã nhiều lần kể lại cho tôi nghe về cái chết của ba người chiến sĩ Trung Hoa, kể về buổi tang lễ ấy, và luôn nói rằng: "Dì chẳng biết rốt cuộc mình khóc vì cái gì mà lại đau đớn đến thế." Về già Thư Quyên trở thành một bậc đại văn hào, có thể mổ xẻ phân tích tới lui một chút cảm xúc thành cả đống con chữ. Dì phân tích rằng giọt nước mắt khi ấy rơi xuống là vì dì đã hoàn toàn tuyệt vọng về thứ gọi là con người: Tại sao con người cứ không dưng lại bày ra chiến tranh để tàn sát lẫn nhau chứ? Đánh nhau chưa được mấy ngày thì người chẳng còn ra người nữa, thoái hóa thành loài cầm thú mất rồi. Mà loài vật cũng đâu có ăn thịt đồng loại của mình. Sự chịu đựng, lẩn trốn, lo âu sợ hãi thế này, dì nhìn mãi chẳng thấy bến bờ đâu. Đứng giữa các bạn gái khe khẽ ngâm nga "Khúc Hồn Ca", đôi mắt Thư Quyên ngân ngấn lệ, nhìn về bốn thi hài dưới bục giảng.

Con bé đã tận mắt chứng kiến quá trình họ bị tàn sát từ đầu đến cuối. Sự tàn nhẫn của con người quả thực không có giới hạn, không có điểm dừng. Trời đất này chẳng hề có công lý, nếu không thì một đám người làm sao có thể ngang nhiên chạy sang đất nước của người khác lộng hành đến thế? Chà đạp con người ở đất nước người khác đến mức này? Con bé khóc còn vì thấy chính người dân nước mình sao mà yếu hèn đến thế, trước giờ toàn bị người ta bắt nạt. Thư Quyên khóc sao mà đớn đau tột cùng, như muốn khóc cạn hết nỗi oan ức ngút trời.

Bảy giờ sáng, họ an táng người chết trong nghĩa trang của giáo đường.

Linh mục Ingman đổi sang đôi giày đế cao su tiện đi lại, đến khu an toàn để báo cáo về sự việc xảy ra đêm qua, tiện thể muốn dò la xem có thể tìm được phương tiện giao thông lén đưa mười mấy nữ sinh ra khỏi Nam Kinh hay không. Dù chỉ là một chiếc xe, để chở an toàn các cô bé đến nhà ngài Rabe, hoặc để các em chen chúc trú tạm ở chỗ ở của bác sĩ Robinson cũng được. Chỉ cần có một hoặc hai ủy viên của Ủy ban Khu An toàn đi theo xe, bảo đảm đoạn đường năm cây số từ giáo đường đến dinh thự của ngài Rabe hoặc bác sĩ Robinson không bị quân Nhật chặn bắt. Xảy ra sự việc đêm qua, linh mục Ingman nhận thấy giáo đường không những không còn an toàn, mà dường như đã bị quân Nhật để mắt tới. Ông cảm thấy lính Nhật sau khi lục soát căn gác xép, nhất định sẽ nghi ngờ các nữ sinh chưa hề rời đi, từ đó nghi ngờ lời giải thích của Fabi: Trước khi Nam Kinh thất thủ, toàn bộ nữ sinh đã được phụ huynh đón về. Thậm chí linh mục Ingman còn sợ hãi nghĩ rằng, lũ lính Nhật có khi ngửi được cả mùi hương của các thiếu nữ. Ông nhớ lại đêm qua, dường như nghe thấy tiếng thét thất thanh của một cô bé. Mong sao đó chỉ là ảo giác, là hiện tượng ảo thính xảy ra khi thần kinh căng thẳng đến mức bệnh hoạn.

Ngay trong lúc linh mục Ingman đang tự phân tích xem bản thân có phải đã trải qua một khoảnh khắc thính giác hỗn loạn hay không, thì ở cách đó nửa tòa thành Nam Kinh tựa như địa ngục, viên thiếu tá Nhật Bản cũng đang suy nghĩ xem tiếng thét non nớt mà hắn nghe thấy đêm qua rốt cuộc là thế nào.

Dĩ nhiên, tôi viết về viên thiếu tá như thế ắt hẳn có phần võ đoán, là tưởng tượng vô căn cứ. Nhưng dựa vào hành động mà hắn sắp thực hiện vào chiều hôm ấy, tôi nghĩ việc mình suy đoán tâm lý thiếu tá vẫn có vài phần cơ sở. Khi người đầu bếp trẻ tuổi của giáo đường trúng đạn ngã gục, thiếu tá đã nghe thấy một tiếng hét của thiếu nữ. Giọng nói rất trẻ, còn vắt mũi chưa sạch. Tiếp đó thiếu tá nghe binh lính lục soát gác xép báo cáo rằng nơi ấy là khu phòng ngủ tập thể của nữ sinh. Sau khi rời khỏi giáo đường, hắn liên kết tiếng hét ấy với mười mấy chỗ nằm, mười mấy bộ váy đồng phục thủy thủ màu đen, hoài nghi mười mấy cô gái đó vẫn đang trốn trong giáo đường. Thiếu tá tưởng tượng đến mười mấy thiếu nữ mặc váy thủy thủ dạ đen, xúc cảm làn da họ để lại nơi lòng bàn tay hẳn cũng giống như hương vị món cá nóc tươi đắt đỏ tan trên môi và đầu lưỡi, đáng để chết vì nó. Cơn thèm khát nhục dục bị khơi dậy tận sâu trong thể xác khiến hắn bị giằng xé dữ dội. Thiếu tá cũng như phần lớn đàn ông Nhật Bản, mang trong mình chứng ấu dâm bệnh hoạn, ôm ấp thứ tình cảm si mê tội lỗi, cổ xưa dành cho phái nữ nằm giữa ranh giới bé gái và thiếu nữ. Thiếu tá nghĩ tiếng hét như có như không ấy tựa như tiếng thét hiến dâng đêm đầu tiên của cô gái, càng nghĩ càng đắm say mê mệt. Tiếng thét ấy là một đóa hồng giữa toàn bộ sự kiện đẫm máu. Giả sử thứ tình cảm bệnh hoạn, tội lỗi này có một phần vạn là tuyệt diệu, giả sử không có chiến tranh, thì một phần vạn tuyệt diệu ấy sẽ là chất thơ đen tối vĩnh viễn không được giãi bày nơi đáy lòng đàn ông. Nhưng chiến tranh đã biến nó thành khác biệt, chất thơ bệnh hoạn ấy trong thân tâm viên thiếu tá và những gã đàn ông đồng bào của hắn lập tức hóa thành khát vọng bạo dâm. Là kẻ chiến thắng, nếu không chiếm đoạt phụ nữ của nước thù địch, thì chưa tính là chiến thắng trọn vẹn, mà chiếm đoạt phụ nữ nước thù địch quan trọng nhất là chiếm đoạt phần tinh túy đẹp đẽ nhất trong phái nữ của họ — chính là những thiếu nữ kia. Cho nên thiếu tá muốn hoàn thành sự chiếm lĩnh cuối cùng của mình, chiếm đoạt các thiếu nữ nước thù địch, chiếm đoạt đêm đầu tiên của họ.

Tôi nghĩ viên thiếu tá ắt hẳn phải mất hơn nửa ngày trời mới tìm được chậu hoa trạng nguyên kia. Hắn dự định mang theo quà Giáng sinh, mang theo hoa, dùng một tư thế khác để bấm chuông cửa giáo đường Wilson; có được một chậu hoa trạng nguyên, hắn sẽ không còn là viên sĩ quan chiếm đóng đêm qua vì phải thi hành quân vụ mà bất đắc dĩ biến thành đồ tể nữa.

Hãy cứ để linh mục Ingman đi bàn bạc với các vị lãnh đạo Khu An toàn về những chi tiết tẻ nhạt, khô khan nhằm lén đưa các nữ sinh ra khỏi giáo đường. Cũng hãy để viên thiếu tá đi lùng sục khắp trời dưới đất tìm chậu hoa trạng nguyên mà hắn cho là không thể thiếu trong hành động buổi chiều. Tôi vẫn phải quay về nghĩa trang giáo đường, lúc này là khoảng bảy giờ mười lăm phút sáng, linh mục Ingman vừa mới bước chân ra cửa.

Những người phụ nữ và các cô bé sông Tần Hoài đều đã rời đi, chỉ còn một mình Ngọc Mặc vẫn đứng trước mộ Đới Đào.

Fabi ngoảnh đầu lại, chỉnh lại dải băng gạc trên cánh tay rồi nói: "Về thôi, trời như sắp mưa rồi đấy."

Ngọc Mặc dùng mu bàn tay quệt nhẹ lên mặt, động tác rất khẽ, không muốn Fabi nhìn thấy mình đang lau nước mắt.

Fabi đứng nguyên tại chỗ đợi một lát, thấy Ngọc Mặc không có ý định rời đi, lại bước quay lại, vừa đi vừa nói: "Mau về đi, bên ngoài không an toàn đâu."

Ngọc Mặc ngoảnh lại, hai con mắt to vì khóc nhiều mà híp lại, đỏ hoe, cùng với chóp mũi tạo thành ba điểm đỏ ửng trên khuôn mặt nhỏ nhắn nhợt nhạt. Lúc này trông ả không những không đẹp, mà còn có phần khó coi. Nhưng Fabi lại cảm thấy ả sao mà lay động lòng người đến thế. Anh còn nhìn thấy cả ngàn vạn khả năng đã bị bỏ lỡ ở tuổi hai mươi lăm của ả: làm cô giáo, làm nữ thư ký, làm thiếu phu nhân, làm quý phu nhân. Nhưng giờ đây anh tin chắc rằng, chính vì ả đã đánh mất đi hàng ngàn vạn khả năng may mắn ấy nên mới đặc biệt rung động lòng người. Một trong ngàn vạn khả năng bị bỏ lỡ kia, là chàng thanh niên Fabi ngoài hai mươi tuổi vừa từ Mỹ trở về, tình cờ gặp một cô bé mười mấy tuổi đang sắp bị bán vào chốn lầu xanh, Fabi đã dốc hết tiền tiết kiệm đưa cho người đàn ông đang rao bán cô bé. Cô bé ấy nói với Fabi rằng, em tên là Triệu Ngọc Mặc. Đó là khả năng mà anh và ả đã cùng nhau bỏ lỡ.

Bởi vậy lúc này Fabi mới hỏi ả: "Nhà cô còn có ai nữa không?"

“Chắc là vẫn còn.” Ả lơ đễnh đáp, “Hỏi chuyện này làm gì?”

“Sợ ngộ nhỡ có chuyện gì... Người ta bảo không sợ vạn sự, chỉ sợ vạn nhất, lỡ mất liên lạc, tôi còn tìm được người nhà cho cô.”

“Sợ ngộ nhỡ tôi chết à?” Ngọc Mặc cười thảm một tiếng, “Với người nhà tôi mà nói, tôi chết hay sống cũng chẳng khác gì nhau.”

Fabi im lặng, vết thương do đạn bắn trên vai đau nhói từng cơn giật hồi hộp.

“Họ chỉ cần có thuốc phiện để hút là được. Mấy đứa con gái đủ để họ bán đi bán lại, mua thuốc phiện.”

“Cô có mấy chị em?”

“Tôi là con cả, dưới còn hai đứa em gái, một đứa em trai. Hồi mẹ tôi chưa hút thuốc phiện, tôi cũng chẳng thua kém gì đám nữ sinh kia đâu, cũng từng học trường xịn, tôi từng học một năm ở trường dòng đấy.”

Ả thuật lại vắn tắt thời niên thiếu của mình: người cha đã đem gán nợ ả cho ông chú họ thế nào, rồi bà thím họ rốt cuộc đã bán ả tới Nam Kinh ra sao. Giọng kể bình thản như việc thường nhật, đến chính ả cũng cảm thấy nhạt nhẽo vô vị đến quá quắt. Ả kể về chiếc kéo nhỏ từng khiến ả phải chịu bao nỗi nhục nhã và đòn roi tàn nhẫn, kể về việc chiếc kéo nhỏ đã khiến ả nghiến răng thề độc: cho dù phải làm cái nghề hạ tiện này, ả cũng phải ngoi lên cho bằng thiên hạ.

Lúc này Fabi và ả đã ngồi trong đại sảnh giáo đường, mùi hương trầm và nến sau lễ an hồn vẫn chưa tan hết.

Ngọc Mặc ngồi xuống hàng ghế đầu tiên, tiện tay cầm lấy cuốn "Kinh Thánh" dành cho giáo đồ, cười cay nghiệt. Ả đang cay nghiệt với chính bản thân mình.

Fabi vì phải nương theo cơn đau của vết thương do súng bắn nên đành đứng cứng đờ nửa thân người đối diện với ả. Việc ả kể với anh nhiều điều đến thế khiến anh có chút ngượng ngùng, có chút bất an không dám nhận; anh đâu phải linh mục giải tội của ả, mà ả cũng chẳng phải giáo đồ đến xưng tội. Đối với một người quen sống cô độc như Fabi, việc biết quá nhiều về gốc gác ngọn ngành của người khác bị coi là một gánh nặng, khiến anh không thoải mái. Phải chăng người đàn bà tên Ngọc Mặc này đang chuẩn bị cho một điều chẳng lành nào đó.

Ả đột nhiên chuyển hướng câu chuyện: "Còn phó linh mục thì sao?" Ả muốn biết cội nguồn lai lịch của anh, dùng lai lịch đổi lấy lai lịch.

Chẳng hiểu trời xui đất khiến thế nào, Fabi bắt đầu kể. Anh kể cho ả nghe chuyện cha mẹ ruột đã bỏ anh lại Trung Quốc ra sao, cha nuôi và a bà đã nuôi nấng anh khôn lớn như thế nào. Fabi vừa kể vừa nghĩ, dường như chưa từng có ai muốn lắng nghe câu chuyện của anh, chưa từng có ai chăm chú lắng nghe anh tâm sự như Triệu Ngọc Mặc. Đối diện với sự lắng nghe hết lòng ấy, khao khát giãi bày trong lòng Fabi bỗng nhiên bùng nổ; có những tình tiết đã kể rồi, anh lại quay lại bổ sung thêm chi tiết. Anh ngỡ rằng những chi tiết mình kể hẳn phải sinh động tột cùng, bởi ánh mắt và gương mặt của Triệu Ngọc Mặc say sưa đến thế kia mà. Khi anh kể đến nỗi căng thẳng và sợ hãi lúc sang Mỹ gặp lại một bầy người thân chung huyết thống, Ngọc Mặc mỉm cười đầy xót thương. Người đàn bà này lại có thể thấu hiểu lòng người sâu sắc đến nhường ấy.

Fabi nghĩ, nếu như có một người bằng lòng lắng nghe anh thổ lộ, anh có thể không cần uống rượu nữa. Gương mặt lắng nghe thế này, đủ khiến anh say đắm.

Ngọc Mặc nói: "Tôi không ngờ rằng, đời này mình lại đi chuyện trò với một linh mục."

Fabi càng không ngờ rằng, mình lại đi trao đổi cội nguồn lai lịch với một cô kỹ nữ.

“Vậy anh sẽ ở mãi trong giáo đường này sao?”

Fabi ngẩn người, anh chưa từng mảy may nghi ngờ việc mình sẽ sinh lão bệnh tử trong khu sân viện này, phần mộ của mình rồi sẽ xếp cạnh bên linh mục Ingman. Giờ đây bị Triệu Ngọc Mặc hỏi tới, anh lại đột nhiên thấy hoài nghi. Có lẽ trong thâm tâm anh vẫn luôn hoài nghi, chỉ là mối hoài nghi ấy quá đỗi lơ đãng, mập mờ mơ hồ, nhưng vẫn luôn song hành cùng niềm tin không chút nghi ngờ của anh, Thượng đế cũng tồn tại một cách mập mờ mơ hồ như thế. Đặc biệt là sau đêm hôm qua, Đấng Sáng Tạo hiện ra sao mà yếu đuối bất lực đến thế, chẳng phải cũng dễ bị bắt nạt như ai sao? Anh nhìn người đàn bà đã khơi dậy mối hoài nghi trong mình. Miệng anh vẫn đang nói với ả về những chuyện sau khi anh gặp linh mục Ingman, nhưng tâm trí lại đang tiếp nối khả năng từng bị bỏ lỡ vào năm ả mười một, mười hai tuổi: ả gặp một chàng thanh niên phương Tây nói tiếng Dương Châu, chàng trai đưa ả vào trường dòng nữ sinh Wilson, âm thầm đợi ả lớn lên. Đợi ả tốt nghiệp trung học, trở thành một tuyệt sắc giai nhân có học thức cao vời, Fabi sẽ bước đến trước mặt ả, tuyên bố với ả rằng, mình đã hoàn tục... Khoảnh khắc này Fabi nhìn đôi môi từng bị vô số đàn ông hôn qua, đường nét chiếc cằm đẹp đẽ khôn cùng. Chiếc xường xám đen ôm sát lấy thân thể ả như một làn da thứ hai; đây là thân thể của một người phụ nữ Trung Hoa bước ra từ tranh thủy mặc, đường nét uốn lượn sao mà mềm mại tinh tế đến thế, chỉ có những người đàn ông phương Tây am hiểu văn hóa Trung Hoa mới có thể vì thân thể này mà mơ màng mộng mị — sau khi người đàn bà tên Triệu Ngọc Mặc dùng ánh mắt ấy đăm đắm nhìn anh, anh đã mấy lần nằm mộng; trong giấc mơ, Triệu Ngọc Mặc bị lột trần trụi ra khỏi từng lớp xiêm y, làn da dính trơn trắng xanh như bột nếp, làn da bị lối sống về đêm ủ cho trắng bợt, khiến anh sau khi tỉnh dậy vừa hận chính mình, lại càng hận ả hơn.

Có lẽ nỗi hận này chính là tình yêu. Nhưng Fabi căm ghét một Fabi biết yêu đương, lại còn yêu một cách đầy nhục dục, đầy hèn mọn như thế.

Điều khiến Fabi cảm thấy an toàn là, người đàn bà tên Triệu Ngọc Mặc này vĩnh viễn sẽ không bao giờ yêu anh. Ánh nhìn đăm đắm chứa chan vạn điều ẩn ý kia chỉ là ngón nghề xảo quyệt của ả, là thứ ả dùng để đổi lấy những tiện bề cho bản thân, bởi vậy anh lại càng căm ghét ả hơn. Đầu óc anh rối bời, nếu như ả một lòng một dạ, chân thành tha thiết yêu anh, chẳng phải anh sẽ tiêu đời luôn sao? Lẽ nào anh không nên cảm kích vì ả chỉ giở ngón nghề với anh thôi ư?

“Tôi về đây.” Ả đứng dậy, đôi mắt đỏ hoe vì khóc đã bớt sưng đôi chút.

Ả đã rơi nhiều nước mắt vì viên thiếu tá họ Đới kia đến thế, thiếu tá dưới suối vàng có thiêng, ắt hẳn phải biết mình có diễm phúc không nhỏ; nếu như Fabi anh đổi vào vị trí của Đới thiếu tá, ả sẽ ra sao? Ả sẽ thoáng ngậm ngùi một chút, trong lòng thầm nghĩ: Ồ, cái gã đàn ông nửa tây nửa ta tên Fabi ấy không còn nữa rồi. Nhưng anh có còn hay mất đi, thì có gì khác biệt đâu? Đối với ả chẳng có gì khác biệt. Đối với bất cứ ai cũng chẳng có gì khác biệt.

“Linh mục, giờ anh đã nhớ kỹ chưa?”

Fabi ngơ ngác nhìn ả. Ả nghiêng đầu, dường như muốn cười, Fabi liền hiểu ra, ả đang hỏi anh đã nhớ kỹ ngọn ngành lai lịch của ả hay chưa. Người đàn bà nhẹ tựa hạt bụi trần gian như ả, một khi biến mất, sẽ giống như chưa từng đầu thai đến cõi đời này. Giờ đây ngộ nhỡ Fabi có trí nhớ, thì nên nhớ kỹ rằng dẫu cho ả chỉ là một hạt bụi hồng trần, thì cũng là hạt bụi có gốc có nguồn.

Trong lòng Fabi dâng lên một nỗi đau đớn xót xa chưa từng có trong đời.