Dì Mạnh Thư Quyên của tôi vẫn luôn tìm kiếm một người. Nói chính xác hơn là tìm một người đàn bà. Cứ tìm mãi tìm mãi, dì dần dần già đi, ngay cả chuyện chung thân đại sự cũng bị chuyện tìm kiếm ấy làm cho quên bẵng. Đợi đến khi tôi lớn lên tới tuổi có thể làm bạn tâm tình của dì, tôi mới phát hiện người đàn bà mà dì tìm kiếm cả đời lại là một kỹ nữ. Vào thời điểm quen biết dì tôi, người đó là hoa khôi của giới ấy. Dùng ngôn ngữ của thế kỷ mới thì chính là nhân vật cỡ ngôi sao lớn.

Tháng Tám năm 1946, tại đại hội xét xử tội phạm chiến tranh Nhật Bản diễn ra ở Nam Kinh, dì tôi suýt chút nữa đã tìm thấy người ấy. Bà ngồi trên ghế nhân chứng, vạch trần một vụ cưỡng bức quy mô lớn có mưu tính trước của đám sĩ quan cao cấp quân đội Nhật.

Dì tôi nhận ra người ấy nhờ vào giọng nói. Dì chen chúc trong đám đông bên ngoài tòa án, nghe được lời khai qua chiếc loa phóng thanh treo trên cột điện, dẫu cho người ấy đang dùng một cái tên khác.

Từ bên ngoài tòa án bước vào được phòng xét xử đã làm dì tôi mất trọn một tiếng đồng hồ. Năm mươi sáu năm trước, Nam Kinh tháng Tám vạn người đổ ra đường, người dân thà chịu say nắng cũng muốn tận mắt thấy, tận tai nghe kết cục của những kẻ Nhật Bản đã giày xéo họ suốt tám năm trời. Bên trong bên ngoài đại sảnh xét xử chật như nêm cối, người dì trẻ tuổi của tôi cảm giác như bức tường cũng bị chen lấn đến muốn tan chảy, mỗi lần bị xô đẩy, dì lại biến dạng một lần. Sau cuộc thảm sát của quân Nhật, số dân cư còn sót lại của Nam Kinh dường như lúc này đều tụ tập bên trong ngoài tòa án, dẫu chỉ đứng cách nửa dặm nghe loa phóng thanh truyền lại lời phát biểu cũng đủ hả giận.

Dì Thư Quyên của tôi từ đằng xa đã nhìn thấy bóng lưng của người ấy. Vẫn là một bóng lưng rất đẹp, chưa từng bị vùi dập đến mức mất đi hình dáng. Dì Thư Quyên từ vòng ngoài đám đông tách ra một khe hở rồi đi tới sau lưng bà, toàn thân đẫm ướt bởi hơi mồ hôi bốc lên từ hàng vạn người. Dì đưa tay vỗ nhẹ lên bờ vai xuôi trứ danh nhất Nam Kinh vào thập niên ba mươi. Gương mặt quay lại nhưng không phải là gương mặt trong ký ức của dì tôi. Đó là một gương mặt nửa giống nửa không; sau này dì tôi đoán rằng, có lẽ khuôn mặt trời sinh diễm lệ ấy đã bị hủy hoại nhan sắc rồi lại được một bác sĩ chỉnh hình tay nghề vụng về chắp vá lại.

"Triệu Ngọc Mặc!" Khi ấy Mạnh Thư Quyên mới tròn hai mươi tuổi, khẽ thốt lên kinh ngạc. Người đàn bà tên gọi Triệu Ngọc Mặc trừng đôi mắt giả vờ ngơ ngác.

"Tôi là Mạnh Thư Quyên đây mà!" Dì tôi nói.

Bà lắc đầu, cất lên giọng nói đặc trưng của Triệu Ngọc Mặc: "Cô nhận nhầm người rồi." Đám lãng tử Nam Kinh thập niên ba mươi đều biết đến Triệu Ngọc Mặc, đều thích nghe giọng hát hơi lạc điệu của bà.

Dì Thư Quyên của tôi không chịu bỏ cuộc, chen sang bên cạnh bà, nói cho bà biết Mạnh Thư Quyên chính là một trong những nữ sinh từng được Triệu Ngọc Mặc và các chị em của bà cứu sống!

Bất kể Mạnh Thư Quyên nài nỉ thế nào, Triệu Ngọc Mặc vẫn kiên quyết không nhận quen biết. Bà còn liếc xéo dì một cái bằng ánh mắt của Triệu Ngọc Mặc, hất chiếc cằm diễm lệ lạnh lùng may mắn còn nguyên sau lần hủy dung, rồi dùng chất giọng Nam Kinh pha lẫn âm điệu Tô Châu của Triệu Ngọc Mặc mà nói: "Triệu Ngọc Mặc là ai cơ chứ?"

Dứt lời, bà liền đứng dậy khỏi ghế, nghiêng mình lách qua khoảng trống giữa lưng người hàng trước và đầu gối người hàng sau. Chiếc cằm xinh đẹp liên tục cúi ngửa, chẳng một ai nỡ cất lời phàn nàn về nỗi bất tiện bà mang lại trước vẻ tạ lỗi đầy yêu kiều của chiếc cằm ấy.

Dì Thư Quyên đương nhiên không thể đi theo sau Triệu Ngọc Mặc để mở lối giữa những tấm lưng và đầu gối; sẽ chẳng ai tiếp tục nhường đường cho dì nữa. Dì vào bằng cách nào thì chỉ có thể ra bằng cách ấy. Đợi đến lúc dì Thư Quyên thoát thân trọn vẹn ra khỏi đám người dự thính trong ngoài tòa án, Triệu Ngọc Mặc đã biến mất tăm.

Cũng từ lần đó, dì Thư Quyên của tôi càng kiên định niềm tin, dù cho Triệu Ngọc Mặc có biến thành bộ dạng chẳng còn giống mình ra sao, dì nhất định sẽ tìm ra tung tích của bà và mười hai người chị em kia. Có vài thông tin dì tìm được từ ghi chép của các phóng viên Nhật Bản, có vài điều dì khai thác được qua trò chuyện với các cựu binh Nhật, nhưng phần lớn nhất vẫn là những thứ dì gom góp dân gian suốt mấy chục năm qua tại khắp vùng Giang Tô, An Huy và Chiết Giang.

Tư liệu dì sưu tập được mênh mông vô tận. Trên tấm bản đồ bao la do đống tư liệu ấy mở ra, Mạnh Thư Quyên nhìn thấy tọa độ của chính bản thân mình vào ngày 13 tháng 12 năm 1937 lúc Nam Kinh thất thủ, cùng với vị trí của giáo đường Phúc Âm Wilson nơi dì và các bạn học từng ẩn náu. Tư liệu đã phác họa cho dì bức tranh toàn cảnh rộng lớn trước khi Nam Kinh thất thủ, và trong bức tranh to lớn ấy có một sinh mệnh hoảng loạn, nhỏ nhoi như loài côn trùng ——

Đó chính là người dì mười ba tuổi của tôi, Mạnh Thư Quyên.