Đúng vào năm chị tôi tốt nghiệp cấp hai, trường tổ chức một buổi liên hoan, chương trình quy định gồm có kịch nói, múa, ảo thuật, v.v. Lớp của Mi Anh quyết định diễn vở "Khổng Tước Đông Nam Phi", do Mi Anh đóng vai Lan Chi, Thừa Đức cũng tham gia đóng một vai không quan trọng lắm, nhưng lại được giao làm chủ nhiệm hậu cần, vì bố cậu ta có thể giúp mượn không ít quần áo và đạo cụ dùng trên sân khấu. Đoàn thể học sinh không có tiền, người làm hậu cần không những không kiếm chác được gì mà còn phải bù tiền xe cộ, v.v., cho nên mọi người mới nhờ vị thiếu gia hiệu cầm đồ Hoàng Thừa Đức đảm nhận.
Thừa Đức tất nhiên vui vẻ nhận lời. Ông Minh Trai cũng cảm thấy vô cùng vui mừng, con trai đã được làm chủ nhiệm hậu cần, tự nhiên nên tác thành cho việc tốt ấy, vì thế ông ta đem áo dài, áo khoác, mũ sọ dưa các loại cho mượn sạch sành sanh để dùng. Tuy biết đám thanh niên này tay chân vụng về, dễ làm bẩn đồ đạc, nhưng ông ta cũng chẳng tiếc, con trai mới là bảo vật vô giá thực sự. Chỉ cần nó có thể thành công, chỉ cần nó nhận được sự chú ý, chỉ cần sau này nó có thể làm rạng danh tổ tiên họ Hoàng, ông ta tình nguyện bỏ ra bất cứ cái giá nào cũng không tiếc.
Buổi liên hoan khai mạc, trước tiên là hiệu trưởng phát biểu, báo cáo tình hình nhà trường, khán giả tất nhiên không mấy hứng thú. Hôm đó tôi cùng mẹ cũng đến xem, vì đi sớm nên ngồi hàng ghế đầu. Mãi mới đợi được đến lúc diễn vở "Khổng Tước Đông Nam Phi", chao ôi! Tôi thực sự không ngờ chị tôi lại diễn bi thương động lòng người đến thế. Chị ấy chịu sự áp bức của bà mẹ chồng độc ác, chồng lại trong quan niệm lễ giáo cũ, đối với chị cũng lực bất tòng tâm. Anh ta không dám vì chị mà gánh cái tiếng xấu bất hiếu, tuy anh ta cũng biết hành động của mẹ mình là không hợp lý, nhưng anh ta không nghĩ đến việc phản kháng, cuối cùng lại coi chị như vật hy sinh mà "hưu" đi. Tôi không nỡ nghe thêm những lời từ biệt ai oán của chị: "Khi em mới tới, cô em chỉ mới biết vịn giường mà đi, giờ em phải đi rồi, nhìn lại thì cô em đã cao bằng em rồi." Tuổi xuân của chị cứ thế hy sinh vô ích trong hoàn cảnh "Ba ngày dệt năm tấm, người lớn vẫn chê chậm". Sau khi về nhà, mẹ chồng chị cũng khiến chị không thể an ổn mà sống, anh trai lại ép chị phải gả cho con trai phủ quân, lấy chị làm công cụ để bản thân bợ đỡ cấp trên, cuối cùng chị chết, lấy đi bao nhiêu dòng nước mắt chua xót của khán giả, tôi và mẹ cũng không kìm được mà bật khóc.
Lúc này Thừa Đức dẫn theo một thương nhân chừng bốn năm mươi tuổi đi tới, nói: "Đây là gia phụ." Mẹ tôi ngượng ngùng vội vàng lau khô vệt nước mắt, bảo tôi gọi ông Minh Trai là "bác", tôi làm theo, giọng nói còn hơi nghẹn ngào. Ông Minh Trai nói: "Đại tiểu thư diễn kịch thật hay, người phụ nữ hiền thục như vậy, thật là hiếm có." Tôi không biết ông ta đang khen chính chị tôi hiền thục, hay là đang khen nhân vật Lan Chi mà chị đóng hiền thục, chỉ thấy Thừa Đức cười hì hì nói: "Chị ấy là học sinh giỏi của lớp chúng em, phẩm học kiêm ưu." Tự nhiên mẹ tôi cũng khách sáo với họ vài câu.
Sau đó là vũ điệu Hải Thần của cô Cừu Liên Hoa. Trên đầu cô ta quấn rất nhiều sợi bạc, khoác áo múa màu hồng phấn, xoay tới xoay lui, tôi cũng không biết rốt cuộc đây là cái gì. Cô ta có gương mặt tròn tròn, da không trắng lắm, nhưng đôi mắt lại linh hoạt, đảo tới đảo lui như muốn câu hồn đoạt phách người khác. Ông Minh Trai xem xong lắc đầu nói: "Loại nữ sinh yêu quái thế này, sao cũng gọi nó lên đài làm xấu mặt vậy?" Thừa Đức vội vàng bào chữa cho cô ta: "Đây là đang nhảy vũ điệu Hải Thần, nữ thần của biển cả!" Ông Minh Trai cười lạnh nói: "Nữ thần biển cả cái gì, đơn giản là yêu quái, con trai sông!" Thừa Đức không dám nói nhiều, đành cười trừ cho xong chuyện.
Tôi nói: "Mẹ, chúng ta đến hậu trường thăm chị đi." Thừa Đức cười nói: "Không cần đi đâu. Tôi vừa mới ở trong phòng hóa trang, thấy chị bạn đã xuống rồi, vẫn còn đang nức nở, mọi người xúm lại chúc mừng chị ấy thành công, chị ấy càng cảm động đến rơi nước mắt, khó khăn lắm tôi mới dỗ chị ấy từ bi chuyển sang vui, giờ này chắc đã tẩy trang xong rồi, chị ấy còn việc khác, chúng ta không cần đi làm phiền chị ấy." Mẹ tôi dù nghèo nhưng cũng nói: "Đúng vậy, để chị ấy làm việc cho đàng hoàng là quan trọng." Lại nói: "Tiểu Mi, đừng nói nhiều, trên đài sắp diễn ảo thuật rồi."
Thế là Thừa Đức cũng chạy vào lo liệu mọi việc, ông Minh Trai cũng không muốn về, liền chen ngồi bên cạnh chúng tôi. Ông ta cứ không ngừng ca ngợi chị tôi, nói người phụ nữ hiền thục như vậy, cưới làm vợ là hạnh phúc nhất, lại nói chị ấy vừa có học vấn có thể giúp đỡ sự nghiệp của chồng thành công, vừa có thể dạy dỗ con trai. Chà, tương lai con trai chị ấy nhất định còn giỏi giang hơn nữa.
Mẹ nghe xong có vẻ rất ngượng ngùng, lại không biết nói lời khách sáo, đành cười nói: "Năm nay nó mới mười lăm tuổi, tuy tốt nghiệp cấp hai rồi, nhưng con gái con lứa rốt cuộc cũng chẳng làm được việc gì." Ông Minh Trai trầm ngâm một lát, muốn nói lại thôi, cuối cùng mới khẽ nói: "Kém con trai Thừa Đức của chúng tôi hai tuổi, Thừa Đức vì ở cửa tiệm đọc sách cổ mấy năm nên nhập học muộn, vừa vặn cùng cấp với cô ấy." Mẹ không nói gì nữa.
Cuối cùng chị tôi mới tươi cười rạng rỡ đến tìm chúng tôi. Thấy ông Minh Trai, chị cung kính gọi một tiếng: "Bác." Chị từng đến nhà họ Hoàng nên sớm đã quen biết vị bác này, ông Minh Trai vô cùng vui mừng, nói chị ấy thật sự hiền huệ cực kỳ, người con gái tốt như thế này trên đời hiếm có. Ông nói: "Thế giới này, chà, đều bị bọn phái mới làm hỏng cả. Như gia đình kiểu cũ chúng ta cũng chẳng tốt, tôi chủ trương con gái học vấn thì nên có học vấn, nhưng đạo đức cũ cũng không được quên, giúp chồng dạy con là quan trọng nhất, tổng vụ chủ nhiệm ở đây là bạn tốt của tôi, khi nào tôi phải nói chuyện kỹ với ông ấy, nữ sinh phải dạy họ giúp chồng dạy con là quan trọng nhất..." Tôi nghe mà lòng rất sốt ruột, sợ ông ta trước mặt chị tôi lại nói ra câu cưới chị làm vợ là hạnh phúc nhất, chắc chắn có thể nuôi dạy con trai tốt các kiểu, may mà chị tôi còn chưa lường đến tầng này, chỉ mỉm cười lắng nghe, nghe ông ta khen vài câu về sự hiền huệ của mình, mặt chị hơi thẹn thùng, khiêm tốn cúi đầu mỉm cười, chị mặc bộ đồng phục vải xanh nhạt và váy ngắn lụa đen, thanh mảnh như đóa cúc mùa thu, một vẻ đẹp cao thượng không sao tả xiết!
Chẳng bao lâu Thừa Đức cũng lóc cóc chạy tới, cậu ta mặc một bộ âu phục kẻ ô, cà vạt hoa, trong toàn trường chỉ có cậu ta thường không chịu mặc đồng phục. Da cậu ta khá trắng, mày thanh mắt tú, xét về ngoại hình thì cũng là một vị công tử hào hoa phong nhã giữa cõi trần. Ông Minh Trai bảo cậu: "Sao, Thừa Đức, con cũng tới à? Hôm nay con là chủ nhiệm hậu cần mà." Lại nói: "Xem mấy thứ bố mượn cho con có được không? Bố đã vắt óc suy nghĩ đấy, các thầy cô xem có hài lòng không?" Thừa Đức bĩu môi, cố tình nói: "Bố, chính là cái mũ sọ dưa mới đó của bố, người ta thấy đều trêu chọc con, đội nó trên đầu rồi nói: nhìn kìa, bố của cậu tới rồi! Ông già của cậu tới rồi!"
Ông Minh Trai ngược lại chẳng hề để ý, chỉ nói: "Quan tâm mấy thằng nhóc mất dạy đó làm gì? Loại tiện nghi này cũng đòi chiếm, thật đáng chết, không có cha mẹ dạy dỗ. Xem bố dạy dỗ con như thế nào đây! Haiz, chỉ tiếc mấy người anh trai của con đều chết rồi, nếu không họ đã xuất đạo, bố cũng có thể hưởng chút phúc hiện tại mà làm ông thái gia rồi." Nói đến đây ông ta giơ tay gãi da đầu, cái đầu mới cạo xong, cạo rất bóng loáng, da đầu có màu xanh tái. Vừa gãi da đầu, ông ta lại nghĩ đến cái mũ sọ dưa; liền nói: "Loại mũ đó quả thực rất tiện lợi, mũ phớt dường như quá gò bó. Ở nhà bố còn một khối mã não, bố không nỡ dùng, Thừa Đức, đợi con thêm mấy tuổi nữa, bố mua cho con chiếc mũ thật đẹp, rồi khảm khối mã não đó vào giữa, cái đó rất đẹp. Các con mặc loại đồ tây này có gì đẹp đâu..."
Thừa Đức không đợi bố cậu nói xong liền kêu lên: "Bố bắt con đội mũ sọ dưa à? Con chết cũng không chịu! Xấu chết người đi được!" Tôi nhớ tới bộ dạng một mỹ thiếu niên như Thừa Đức mà bắt cậu ta đội mũ sọ dưa, không nhịn được cười, liếc mắt nhìn sang người bên cạnh, chỉ thấy mẹ tôi và chị tôi đều ngồi đoan chính không nhúc nhích, họ dường như không nghe thấy những lời này, không, đương nhiên là họ nghe thấy, chỉ là giả vờ không để ý, lặng lẽ chỉ nhìn lên sân khấu.
Lúc này có một nữ sinh rất hiện đại xuất hiện trên lối đi dưới sân khấu, tóc uốn bồng bềnh, phấn son trên mặt trát rất dày, cử chỉ lả lơi, tôi nhìn thấy cô ta có chút quen mắt, cô ta liên tục vẫy tay với Thừa Đức và chị tôi, ý bảo họ qua đó nói chuyện. Chị tôi chỉ mỉm cười gật đầu, lại quay lại nhìn mẹ và tôi, lắc đầu, biểu thị chị đang ở cùng chúng tôi không thể qua đó. Thừa Đức lại không nhịn nổi nữa, bỏ mặc vấn đề mũ sọ dưa không bàn tới, cũng không biết cậu ta nói gì với chúng tôi, phi bước chạy về phía lối đi. Họ gặp nhau, chỉ thấy Thừa Đức nói với cô ta một câu, cô ta liền nhún vai cười lớn, lại như đang trêu chọc cậu ta, lại như đang không chịu nghe cậu ta, cuối cùng hai người họ cứ cười cười, xô đẩy nhau nhảy nhót vào trong. Tôi nhìn thấy cảm thấy rất chướng mắt, ông Minh Trai dứt khoát nhắm mắt lại không nói gì. Một hồi lâu, mẹ tôi không nhịn được thấp giọng hỏi chị: "Nữ sinh này cũng là cùng lớp với các con à?" Chị tôi gật đầu, thản nhiên cười nói: "Cô ta tên là Cừu Liên Hoa, chính là người vừa nhảy vũ điệu Hải Thần đó."
Ông Minh Trai đột nhiên mở bừng mắt, nhổ mạnh một bãi nước bọt xuống đất, trong lòng ông ta dường như cực kỳ căm ghét Cừu Liên Hoa. Mẹ tôi không dám hỏi thêm, chỉ nghe ông Minh Trai nói với bà: "Phụ nữ nên là giúp chồng dạy con, bà Tưởng, bà nói có đúng không? Haiz, tôi tuyệt đối không phải là kẻ cổ hủ, tôi rất tán thành phụ nữ đi học. Ví dụ như vợ tôi không biết chữ, ngu dốt vô cùng, tôi thấy mặt bà ta là muốn nổi giận. Phụ nữ đi học là để giúp chồng dạy con, phải hiền huệ, đại tiểu thư của bà thật tốt. Bà Tưởng, tôi hy vọng bà có thể cho nó học đến khi tốt nghiệp đại học, học sản khoa là tốt nhất, vì con cái đều do phụ nữ sinh, phụ nữ làm bác sĩ sản khoa, có thể không cần tiếp xúc với bệnh nhân nam. Tiểu thư Tưởng, bản thân cháu thấy thế nào? Không cười bác già mà lạc hậu chứ."
Chị tôi vẫn luôn mỉm cười, cuối cùng nghe thấy hỏi mình, lúc này mới cung kính và dịu dàng trả lời: "Đâu có ạ. Những lời bác nói một chút cũng không sai, con gái học... chà cái này thật là rất thích hợp." Nói xong chị lại lúng túng, cảm thấy ngượng ngùng không nói thẳng ra hai chữ "sản khoa" được.
Trời tối rồi, buổi liên hoan cũng giải tán.
Sau đó, chúng tôi và nhà họ Hoàng trở thành chỗ thâm giao. Ông Minh Trai thường mời mẹ tôi, chị tôi cùng tôi đến nhà ông ấy ăn lễ hoặc ăn bữa tất niên các kiểu, mẹ tôi tất nhiên là từ chối nhiều lần, vì chúng tôi không trả nổi lễ, nên không muốn thường xuyên chạy tới làm phiền người ta. Nhà chúng tôi cứ đến lễ tết ngược lại càng không có gì ăn, vì đồ ngày đó quá đắt, mẹ nói dù sao qua lễ tết vẫn có thể ăn như thường, chi bằng bớt tiêu tiền đi một chút. Tuy nhiên lòng tốt của ông Minh Trai quả thực không thể không khiến người ta cảm kích, ông ta thấy chúng tôi không chịu đi, sau đó liền bảo Tống Văn Khanh mang ít đồ ăn và đồ đạc khác tới, đồ đạc đều là những thứ dùng được, như khăn mặt, xà phòng, nước tương v.v., lại không gọi người làm đưa tới, vì để tránh chúng tôi tốn tiền thưởng, mẹ từ chối mãi không được, trong lòng càng thêm bất an. Nhìn ý tứ của ông ta dường như muốn hỏi cưới chị tôi về làm con dâu, mẹ dù không muốn, nhưng cũng dường như không cách nào từ chối.
