Ông Minh Trai là bố chồng tôi, nhân vật này cũng rất đáng để nhắc đến.

Khi tôi mới về làm dâu, ông ấy vui mừng khôn xiết, gặp khách là lại nói: "Xem này! Phụ nữ cứ phải có học vấn mới tốt. Tiểu Mi tuy tuổi còn trẻ nhưng trong bụng hiểu biết, nói năng cũng nho nhã, đâu có như mẹ chồng nó, chậm chạp vụng về." Những lời như vậy, ông thậm chí còn nói ngay trước mặt mẹ chồng, tôi thấy ngại vô cùng mà chẳng cách nào ngăn ông lại được.

Đôi khi, ông bỗng đâm ra ghét bỏ Thừa Đức, rồi mắng nó: "Thứ không ra gì, tao tốn bao nhiêu tiền tây cho mày đi học, vậy mà mày còn lưu ban. Nhìn xem, Tiểu Mi tuy học dưới mày hai lớp, nhưng trình độ của nó còn khá hơn mày đấy; coi cái mặt mày kìa, không biết xấu hổ à, cẩn thận kẻo vợ mày vượt mặt đấy." Thế là Thừa Đức lại giận lây sang tôi, hơi tí là nói: "Loại người vô dụng như chúng tôi thì có tư cách gì mà nói chuyện với cô nữ tài tử như cô?" Tôi thường xuyên gặp chuyện mà không sao thanh minh cho rõ được.

Dưới lầu phòng tân hôn của chúng tôi có một bà Điền. Bà là thiếp của ông chủ Điền, bạn thân của ông Minh Trai. Nhà ông chủ Điền con cháu đã đông đúc một đàn, bản thân ông cũng thấy ngại không muốn làm bậy nữa, nên khi cưới bà thiếp này đã giấu giếm gia đình, cho đến tận sau này vẫn luôn giấu, dù bà đã sinh cho ông một đứa con gái. Ông gửi bà ở nhờ nhà họ Hoàng là vì bản thân không thường xuyên đến ngủ lại, sợ bà sống một mình không nơi nương tựa, nên mới chuyển bà đến đây để nhờ ông Minh Trai trông coi hộ. Ông Minh Trai không lấy tiền nhà của bà, nhưng bà vẫn thường xuyên gửi những món quà đắt tiền đến, lời ăn tiếng nói cũng hết sức nịnh bợ.

Kể từ khi tôi về làm dâu, ông Minh Trai thường cười hì hì bảo bà: "Chị Điền này, bà xem con dâu tôi thế nào? Cũng khá xinh xắn đấy chứ!" Miệng bà Điền tất nhiên là nói: "Đẹp lắm ạ." Nhưng sau lưng, bà lại thường bĩu môi với các bà thiếp khác: "Tôi thấy cô tân nương này tuy xinh đẹp, nhưng không có phúc đức đâu. Tôi đoán chắc cô ta không được đầu bạc răng long, bát tự của cô ta là quan sát hỗn tạp..." Sau này những lời như vậy cũng lọt đến tai ông Minh Trai, ông nổi trận lôi đình trước mặt bà vợ: "Sau này không được qua lại với loại đàn bà hạ đẳng đó, ý tôi là cái đồ hư hỏng nhà họ Điền ấy, hiểu không? Ai cũng không được tiếp chuyện nó! Một người phụ nữ có học thức sao lại có thể giống nó được... Hừ, hạng làm lẽ thì làm gì có đứa nào tốt đẹp, ông chủ Điền nhà chúng ta cả đời trọng đạo đức văn chương, vậy mà lại mất mặt vì cái của nợ này... Đứa nào cũng không được tiếp chuyện nó!"

Nhưng người thích qua lại với bà ta chẳng phải ai khác, mà lại chính là đứa con trai ruột Thừa Đức của ông. Nó thường chạy sang nhà bà ta ngồi chơi tán gẫu, bà Điền hỏi nó: "Tân nương có vừa ý không?" Nó cười lạnh một tiếng đáp: "Cô ấy là nữ tài tử, chúng tôi thật sự không với tới." Bà Điền có vẻ rất hài lòng với câu trả lời này, bèn hỏi tiếp: "Phụ nữ Thượng Hải đều xinh đẹp cả sao?" Thừa Đức liền khoa tay múa chân nói không dứt, cuối cùng còn kể về cô bạn học cũ hồi trung học tên là Cừu Liên Hoa, cô ấy cũng ở Thượng Hải, nhảy đầm cực kỳ giỏi.

Lòng tôi như bị kim châm, đau đớn hồi lâu. Dẫu ông Minh Trai có ra sức che chở cho tôi, nhưng một người phụ nữ nếu không được chồng yêu thương thì còn có ý nghĩa gì nữa?

Sau đó tôi liên tiếp sinh hai cô con gái, điều này khiến ông Minh Trai cũng không vui. Ông thường lầm bầm trước mặt mẹ chồng tôi rằng: "Thế này là thế nào chứ? Một đứa con gái chưa đủ, lại còn đẻ thêm đứa thứ hai, thật không biết xấu hổ!" Mẹ chồng tôi khuyên ông đừng sốt ruột, bảo rằng hai đứa nó tuổi còn trẻ, lo gì sau này không có bảy đứa con trai, chín đứa cháu đích tôn? Ông Minh Trai nghe xong vẫn không thể trút được nỗi lòng, ông giơ ngón tay cái lên nói: "Quả dục đa nam (ít ham muốn thì nhiều con trai), vẫn là do thằng Thừa Đức nhà mình ham hố nên mới ra một đứa con gái, rồi lại thêm một đứa con gái nữa! Nếu là tôi với bà, không phải là chuyện đùa của vợ chồng già chúng ta đâu, nếu yêu cầu không sinh thì thôi, chứ giờ mà sinh ra chắc chắn là con trai... Chỉ tại bà... một bộ xương một lớp da... thật là chán ngấy."

Nhưng Thừa Đức còn có một người chị, cô ấy đã xuất giá. Gả vào trong thành, một mạch đẻ cho chồng ba đứa con trai. Ông Minh Trai theo tục lệ không thể không may quần áo thôi nôi, đến lúc đầy tháng lại không thể không may quần áo đầy tháng, vân vân. Ông trơ mắt nhìn từng gánh từng gánh quần áo gấm vóc được khiêng đi, đau xót không chịu nổi, lại quay sang mắng mẹ chồng tôi: "Chỉ tại cái đồ đàn bà vô dụng như bà, phải đẻ ra cái loại con gái mất tiền, của hồi môn mất đã đành, lại còn phải đẻ thuê cho nhà người ta, nối dõi tông đường cho họ, mà lại bắt tôi là ông đây phải chịu xui xẻo, đi làm chuyện thôi nôi đầy tháng cho chúng nó." Mẹ chồng tôi khuyên ông đừng nói nữa, đại cát đại lợi, cãi nhau om sòm thì ra thể thống gì. Ông muốn đập nắm đấm xuống bàn một cái thật mạnh rồi nói: "Phát cái rắm! Đại cát đại lợi cái gì? Người ta thêm cháu đích tôn thì liên quan quái gì đến nhà mình? Sau này bà còn định ăn cơm canh do cháu ngoại cúng hay sao? Hừ! Chúng ta gửi đi là từng gánh từng gánh, quà đáp lễ của nhà bọn nó là cái gì? Loại người này không biết lễ nghĩa, tôi đến nhìn cũng chẳng buồn nhìn, haiz! Tóm lại đều là làm ăn lỗ vốn cả."

Gia cảnh con rể ông không bằng nhà ông, vì thế ông luôn cảm thấy quà cáp gửi đến không đủ đắt giá, nhà như thế là không biết lễ. Nhưng nhà mẹ đẻ tôi cũng nghèo khó, nên câu cuối cùng ông nói: "Đều là làm ăn lỗ vốn" thì tôi cảm thấy trong đó đương nhiên cũng bao gồm cả nhà tôi. Mẹ chồng tôi không biết đối đáp thế nào, khi bị ông mắng không còn lời nào để bào chữa, chỉ biết tự cầm lấy cái giẻ lau để lau nước mắt.

Năm Thừa Đức tốt nghiệp đại học, đúng lúc cuộc chiến tranh kháng Nhật ở Thượng Hải bùng nổ. Ông Minh Trai không chịu để nó ra ngoài làm việc, chỉ khăng khăng dọn nhà về nông thôn trốn tránh, ngay cả Tiền trang Nguyên Thái cũng đóng cửa. Vì ông Minh Trai bảo rằng phải "cẩu toàn tính mệnh" giữa thời loạn thế. May là nhà ông giàu có tích trữ, dù có ngồi không ăn núi lở mười hai mươi năm cũng không sao cả.

Anh rể của Thừa Đức cũng thất nghiệp, thỉnh thoảng lại bảo vợ đến mượn chút tiền, ông Minh Trai luôn phẫn nộ nói: "Cái gì? Giờ là thời đại nào cô có biết không? Đây gọi là sớm không giữ nổi chiều, bản thân tôi ngay cả một cái mạng cũng khó lòng bảo toàn đây! Còn sức đâu mà lo cho các người nữa?" Có đôi khi chị nó tình cờ đang ở nhà tôi, còi báo động không tập vang lên! Ông Minh Trai liền hối hả đẩy hai mẹ con nó ra ngoài, nói: "Mau về nhà đi! Mau về nhà đi! Con gái gả đi như bát nước hắt đi, có chết cũng phải chết ở nhà chồng cô! Bằng không, nếu một quả bom không may rơi xuống, nổ chết cả đứa bé, nhà chồng cô không trách tôi tuyệt hậu nhà họ sao? Đi, mau đi!" Thế nhưng sau khi còi báo động khẩn cấp vang lên, đường phố không được phép thông hành, chị nó bế con ra ngoài, thường bị cảnh sát ở ngã ba đường ngăn lại bắt quay về. Ông Minh Trai không biết đầu đuôi, chỉ biết đập bàn quát tháo: "Bảo quay về mà cứ phải quay lại là sao? Có phải đối đầu với tôi không, nhất định phải khiến tôi khó xử mới chịu? Cô nói cái gì? Cảnh sát sẽ quản chuyện này ư? Chúng nó lại không phải là lũ ăn cứt, nhất định phải bắt người ta giữ con gái đã gả đi ở lại trong nhà."

Sau này quân Quốc dân đảng rút khỏi Thượng Hải, rút khỏi Nam Kinh, ông Minh Trai liền cho rằng Thượng Hải lại thái bình rồi. Nhưng có một điều khiến ông đau lòng nhất, đó là trước đây vì tham lãi cao, ông đã đem tất cả tiền mặt mua công trái, sau lại bận chạy loạn nên không kịp bán công trái đi. Giờ đây quốc gia bại trận, công trái cũng trở nên vô giá trị. Cơn giận này của ông không phải nhỏ, kẻ không biết thời thế là Tống Văn Khanh còn muốn nói với ông: "Ông chủ, tôi đã sớm nghĩ đến chuyện này, trong lòng rất muốn nhắc ông, chỉ vì ông thời gian này tránh nạn ở dưới quê, không có cơ hội gặp mặt nói chuyện. Haiz, tiếc thật đấy, tiếc thật đấy." Ông nghe những lời này càng như lửa đổ thêm dầu, giận dữ lên, nghĩ thầm mình tránh nạn về quê chứ có phải trốn sang nước ngoài đâu, anh đã muốn nói với tôi, chẳng lẽ không thể đến tìm tôi sao? Không ngờ Tống Văn Khanh đi theo tôi bao nhiêu năm nay cũng không trung thành như vậy! Cả nhà anh đều dựa vào tôi cho việc làm, anh mới nuôi sống được họ, việc kinh doanh của con trai anh là do tôi tiến cử, tuy tôi không chịu bảo lãnh, nhưng tôi vốn chưa bao giờ chịu bảo lãnh cả, cũng chẳng phải là chuyện có lỗi với anh, nay con trai anh kiếm được chút tiền rồi, nên tôi đóng cửa tiền trang anh cũng không thấy tiếc. Lần này tôi tránh nạn về quê tuy không thông báo cho anh, nhưng đó là lúc khẩn cấp mà, ngay cả vợ chồng cũng như chim cùng rừng, đại nạn ập đến phải tự bay, huống hồ là bạn bè. Anh đã biết công trái sẽ lỗ thì phải tìm cách báo cho tôi một tiếng chứ, dưới quê cũng đâu có máy bay ném bom... Ông Minh Trai dù sao cũng là người không chịu thua kém, tuy hối hận vì mình không bán công trái đi, nhưng miệng vẫn lạnh lùng nói: "À, Văn Khanh này, không phải tôi muốn nói anh, cuối cùng thì tầm nhìn của các người vẫn còn ngắn hạn quá. Anh tưởng Trung Quốc rộng lớn thế này từ đây sẽ chấm dứt sao? Không, không đâu! Có người từng tính mệnh cho Tư lệnh, ông ấy là mệnh Thổ, năm nay vừa đúng năm Đinh Sửu, không lợi lắm cho ông ấy, nhưng không bao lâu nữa sẽ chuyển biến tốt thôi. Đến lúc đó, hừ hừ, ông ấy sẽ 'tuế hàn tri tùng bách, động đãng thức trung thần' (giữa trời đông giá rét mới biết cây tùng cây bách, giữa thời loạn lạc mới nhận ra kẻ trung thần), sợ rằng chẳng đem những kẻ đầu cơ tích trữ, phát tài trên xương máu quốc gia này ra chém đầu từng đứa một ấy chứ? Cho dù không chém đầu, thì cho chúng nó một cái xác toàn thây, bắn bỏ là không tránh khỏi đâu. Sau khi bắn bỏ, tài sản còn phải sung công, chỉ có những người như chúng ta không nỡ vứt bỏ công trái, đó mới là những phần tử yêu nước chân chính. Công trái không chỉ được hoàn vốn có lãi, nói không chừng còn được tặng biển khen thưởng yêu nước đấy." Tống Văn Khanh nghe ông nói có lý có lẽ, nghĩ thầm ông chủ mình vốn là người khôn ngoan hơn người, lần này giữ công trái không bán, trong đó chắc chắn có lý lẽ huyền diệu, vì thế anh ta cũng hối hận vì mình không giữ lại một ít, haiz, dù là một chút thôi cũng có thể thay mặt cho tấm lòng yêu nước, giờ thì hối hận cũng đã muộn, bèn buồn bực đi về.

Ông Minh Trai nhìn bộ dạng sầu não của anh ta, trong lòng tuy cũng thấy sảng khoái một chút, nhưng vẫn không bù đắp được nỗi bi ai vì công trái mất giá. Ông muốn "vong dương bổ lao" (mất cừu mới sửa chuồng), vẫn chưa phải là quá muộn. Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng, quyết định dọn cả nhà đến sống ở Thượng Hải. Ở Thượng Hải ban đầu chúng tôi ở nhà tầng, ông Minh Trai bị bệnh hen suyễn, leo cầu thang rất vất vả, chẳng bao lâu đã phải chuyển nhà. Sau lại vì bà chủ nhà quá hung dữ, cái đèn trên đầu cầu thang cứ bật tắt lạch cạch suốt, Thừa Đức và tôi chịu không nổi, cãi nhau với bà ta một trận, thế là chúng tôi lại chuyển nhà. Cứ liên tiếp chuyển đi như vậy vài lần, tình hình chiến sự càng bất lợi hơn, người Nhật tiến hẳn vào tô giới, ông Minh Trai cũng nản lòng, biết rằng cái biển yêu nước kia e là không lãnh được rồi, ông quyết tâm định cư lâu dài ở Thượng Hải, tự thuê một căn nhà trong hẻm (nông đường). Đợi chúng tôi thu xếp xong cái tổ ấm đơn sơ này, mới sực nhớ ra tiền đã không còn đủ. Thừa Đức dạy học ở trường trung học, thu nhập chỉ đủ cho nó chi tiêu lặt vặt, ông Minh Trai muốn làm ăn trở lại, nhưng ông đã dành phần lớn thời gian quá khứ để tìm nhà và lo mọi việc vụn vặt trong gia đình, đến mức không biết tình hình thị trường đã khác hẳn. Nói cách khác là số tiền này của ông, giờ đây đã ít ỏi đến đáng thương, muốn dùng làm vốn liếng kinh doanh là điều không thể. "Nhà có nghìn vàng, không bằng ngày vào chút ít!" Ông thở dài nói. Một người bắt buộc phải thích nghi với thời cuộc, ngày ngày phấn đấu sinh tồn. Ông lúc đầu cứ ngỡ tài lực của mình có thể ngồi không ăn núi lở mười hai mươi năm, không ngờ tiền pháp tệ mất giá hàng ngày, giờ đây đến vài năm cũng khó mà duy trì được. Đồng thời thế hệ con cái của Tống Văn Khanh ở Thượng Hải lại rất đắc ý, ông không còn mặt mũi nào đi nhờ vả bọn chúng đầu tư, bản thân bỏ vốn thì không đủ, nên tuy ngày nào cũng nói muốn làm ăn, nhưng rốt cuộc vẫn không làm nổi. Người ta thấy ông chẳng tính toán gì, cứ tưởng ông có nền tảng vững chắc, nên mới được ngồi mát ăn bát vàng làm phú ông nhàn rỗi. Ông không thể đính chính điều đó, cũng không muốn đính chính, đành ngậm ngùi nuốt nước mắt nghe người ta tán tụng. Đôi khi ông cũng thử dùng giọng điệu đùa cợt để kể khổ với người khác rằng không duy trì nổi nữa, muốn làm chút buôn bán nhỏ, người ta luôn tỏ vẻ không tin chút nào, đáp: "Ông chủ lại nói đùa gì nữa? Ông vàng bạc một đống, dùng cả đời không hết, sao lại nghĩ đến chuyện làm ăn khổ sở ở cái chỗ này. Haiz, hạng người sống ngày nào hay ngày đó như chúng tôi mới gọi là hết cách, bọn Nhật quản lý gắt gao, mang chút hàng hóa ra ngoài là hở tí là quất roi da, đá đít! Giả sử chúng tôi có một nửa gia sản như ông, cũng đã ngồi ở nhà ăn sẵn rồi, ai lại muốn đi chịu cái khổ nhục của lũ quỷ ấy? Tiểu ông chủ giờ đang làm ăn phát đạt ở đâu thế?"

Ông Minh Trai không muốn trả lời người ta rằng Thừa Đức đang đi dạy học. Hiện tại dạy học là nghề lỗi thời nhất, ông cảm thấy xấu hổ. Nghĩ xem, một gã thợ cạo kiếm được bao nhiêu tiền một tháng? Vậy mà bọn họ đường đường là sinh viên đại học lại rơi vào hoàn cảnh này! Ông ngày ngày hận con trai không nên người, tục ngữ có câu: "Qua được biển mới là thần tiên", ai bảo các người không qua được biển? Còn có một đứa con dâu có học thức như tôi đây, cũng chỉ có thể ở nhà ăn sẵn, không bằng người ta làm nữ tiếp viên còn có tiền boa này nọ, mỗi ngày có thể mang một đống tiền mặt về nhà... Bệnh hen suyễn của ông càng trầm trọng hơn, nhưng vì dỗi mà không chịu uống thuốc, bảo rằng chi bằng để ông chết đi cho rảnh nợ. Thái độ của Thừa Đức cũng thay đổi, ngày nào cũng chạy ra ngoài, như đang toan tính việc gì đó, tôi lại mang thai lần thứ ba, tuy không biết là trai hay gái, trong nhà lúc nào cũng âm u, ở thật là đáng sợ. "Chắc là do lòng người Thượng Hải quá xấu xa, nên mới loạn lạc nhiều năm như vậy. Năm sau là năm Quý Mùi, năm sau nữa là Giáp Thân, đến năm Giáp Thân, dù thế nào cũng sẽ... Haiz, công trái của mình... chắc chắn sẽ tăng giá, chỉ tiếc là có lẽ mình không dùng tới nữa." Ông thều thào trong cơn bệnh: "Tiểu Mi giờ lại có tin vui, lần này chắc chắn là con trai, cổ nhân truyền lại là 'tổ tiền tôn' (ông nội trước cháu trai), cả đời mình tích đức không ít, cháu nội của mình chắc chắn là một đứa phi thường. Haiz, tiếc là mình không thể tận mắt nhìn nó lớn lên..." Ông cứ mang theo nhiều hy vọng như thế mà qua đời.