Tôi ở Thanh Đảo trì hoãn vài ngày, trong đó chỉ có một lần được ở riêng với chị, chị đã nói với tôi rất nhiều lời gan ruột.

"Ai, Tiểu Mi, chị biết bệnh của mình sẽ không khỏi được nữa, chỉ thương mẹ uổng công nuôi nấng, mẹ đem số tiền vất vả tích cóp được cho chị đi học đến khi tốt nghiệp đại học, nay lại rơi vào kết cục thế này."

"Chị!" Tôi nghe chị nói mà đau lòng, liền muốn an ủi chị vài câu, nhưng mấy lời an ủi sáo rỗng ấy thì có ích gì chứ? Chị nằm bệnh bấy lâu nay, lúc nào cũng suy nghĩ về mọi thứ của bản thân, phàm là các cách phòng ngừa lây nhiễm cũng như các toa thuốc, đơn thuốc liên quan đến việc bồi bổ đều đã xem qua tường tận. Kiến thức y học của chị - nhất là phần về bệnh phổi - quả thực phong phú đến kinh người. Có một lần tôi đọc báo ở Thượng Hải, thấy tin Mỹ sắp chuyển sang một lượng lớn "thuốc đặc trị bệnh phổi", tôi vô cùng phấn khích, liền vội vàng viết thư báo cho chị, tựa như thuốc này vừa đến là có thể tiêu diệt sạch lũ vi khuẩn ngay lập tức vậy. Không ngờ sau khi đọc thư, chị chỉ cười nhạt rồi nói với Quốc Bảo: "Cái gọi là thuốc đặc trị bệnh phổi đó, tên là Streptomycin, trên tạp chí Mỹ đã quảng cáo từ lâu rồi, nhưng họ đâu có nói là đặc trị hay gì đó, chẳng qua chỉ nói thuốc này có thể có tác dụng (help) đối với bệnh phổi mà thôi." Lúc đó Quốc Bảo nghe xong không khỏi mất hứng, liền hỏi: "Vậy thuốc có hiệu quả tuyệt đối thì có không?"

Chị cười khổ đáp: "Cho đến nay, thực sự là chưa có. Chị chỉ hận những nhà khoa học trên thế giới này quá vô dụng."

Quốc Bảo hỏi ngược lại: "Vậy có thể tìm trước vài loại thuốc tương đối có lợi - ít nhất là vô hại - để dùng thử xem sao?"

Chị đáp: "Thuốc có lợi theo chị biết thì có hơn trăm loại, thuốc vô hại lại càng nhiều vô kể, làm sao có thể thử hết được chứ?" Tóm lại, chị luôn biết rất rõ về bệnh tình của mình, tôi thực sự chẳng còn lời nào để nói.

Chị thấy tôi gọi một tiếng "chị Uyển" rồi lại im lặng, có lẽ cũng biết tôi chẳng biết nói gì, liền tự mình nói tiếp: "Tiểu Mi, chị không biết người chết rồi rốt cuộc có ma hay không? Trước đây chị là người không tin có ma, giờ đây chị lại hy vọng có thể làm một con ma cũng tốt, chị có thể đến thành phố A thăm mẹ cùng con của em, đến Thượng Hải thăm em, hoặc trở về Thanh Đảo thăm gia đình anh Thế Tài. Người chết rồi nếu chẳng còn gì cả, thì thật là... thật là quá tẻ nhạt." Chị vừa nói vừa khẽ ho sặc một tiếng.

Tôi đau khổ nói: "Có lẽ chị sẽ không... đâu."

Chị cười khổ: "Sao lại không? Chị biết chắc chắn mình sẽ đi, chỉ là sớm hay muộn mà thôi. Chị đã sống đến ba mươi mấy tuổi, vốn cũng không tính là đoản mệnh, chỉ là chị tự hận cuộc sống của mình quá đơn điệu. Từ tiểu học đến đại học, suốt mười sáu năm trời, chị chỉ biết chăm chỉ học hành, liều mạng tiết kiệm tiền, ăn gì mặc gì cũng không nỡ tiêu pha, dành dụm tiền để mua vài cuốn sách, nào ngờ đến hôm nay, bác sĩ lại cấm chị, không cho chị xem những cuốn sách nhức đầu đó nữa? Chị chỉ có thể xem báo mỗi ngày, đến cả hình vẽ và chữ nghĩa trong mục quảng cáo cũng bị chị học thuộc lòng, thật là chán ngắt. Thực ra chị có nhớ thêm chữ nghĩa hình vẽ trong những cuốn sách khác thì có ý nghĩa gì chứ? Giờ thì dù sao cũng xong hết cả rồi, uổng phí bao nhiêu tâm huyết."

Tôi tiếc nuối nói: "Thật lòng mà nói chị à, chị thực sự quá cầu toàn, quá chăm chỉ, mới làm tổn hại đến tinh thần và thể lực của mình. Giả sử lúc trước chị chịu học hành qua loa một chút, giờ đi dạy chịu dạy hành qua loa một chút, thì đã không đến nỗi này."

Chị đáp: "Chỉ tiếc là trước đây chị không chịu nghĩ như vậy. Lúc đi học, vì biết mình đang dùng số tiền mẹ vất vả chắt chiu, làm sao nỡ không học hành tử tế cho được? Thế là sáng cũng học, tối cũng học, kết quả là lưng thì gù, mắt thì cận, may mà trời không phụ lòng người, lúc tốt nghiệp đại học đã thi được hạng nhất, giáo sư trường cũ khẩn thiết giữ chị lại làm trợ giảng. Làm trợ giảng ở đại học vốn là chuyện khó xử, ví như thiếu phu nhân quen dùng người ở bỗng chốc phải đi làm người ở cho người ta vậy, nhưng chị vẫn đồng ý, vì muốn ở lại trường, làm công việc nghiên cứu sẽ tiện hơn, hơn nữa cơ hội đi du học nước ngoài sau này cũng nhiều. Tiểu Mi, em có biết mười năm nay, chị luôn mơ ước được đi du học không? Thời kháng chiến chị theo trường di tản vào nội địa, cuộc sống đủ khổ rồi, nhưng chị vẫn dành dụm số tiền lương ít ỏi, nhờ người đổi lấy đô la Mỹ để sau này có cơ hội ra nước ngoài thì bù đắp chi phí, còn phải để dành một phần cung cấp cho mẹ. Ai ngờ mọi hy vọng đều tan thành mây khói, cơ thể chị trong tình trạng thiếu dinh dưỡng mà ngày một tệ đi, đồng thời chị lại không thể dưỡng bệnh sớm, chỉ biết ôm bệnh đi dạy, đi dạy. Chị cũng biết bệnh phổi vốn là loại bệnh cực kỳ phiền phức, cho nên trước mặt mọi người chị không bao giờ nhắc đến. Sau này người ta hình như cũng nghi ngờ, hỏi chị sao lại gầy gò thế, chị chỉ trả lời rằng người nhà chị sinh ra vốn đã gầy như vậy, không sao cả. Có lúc chị thấy cổ họng ngứa ngáy dữ dội, phải liều mạng nhịn xuống, không muốn ho thành tiếng. Đến khi thực sự không nhịn nổi nữa, chị chỉ đành giải thích với người ta là mình vừa bị cảm cúm. Người ta nhìn chị cười lạnh, thật khó xử làm sao, cái nụ cười ác ý, nghi ngờ, khiến người ta khó chịu ấy! Tiểu Mi, chị không phải không có kiến thức vệ sinh, cũng không phải không coi trọng vệ sinh công cộng, chị cũng biết sau khi vi khuẩn bệnh của mình lây sang người khác là việc có hại cho người và không có ích cho mình. Nhưng chị biết phải làm sao đây? Vào viện điều dưỡng ư? Không có tiền. Đến việc xin nghỉ phép với nhà trường cũng không thể, vì chị dạy một ngày thì ăn một ngày mà. Đừng nói đến vị trí trợ giảng nhỏ bé này, người nhòm ngó nhiều lắm đấy. Chị mà nói mình bị bệnh, người ta sẽ ép chị nghỉ dưỡng, lúc đó thì mất chén cơm rồi. Thế là chị đành trái lương tâm giả vờ như không có việc gì, cho đến lần đầu tiên máu tươi phun ra trực tiếp, lúc này mới buộc phải tự biết điều mà rút khỏi bếp ăn tập thể. Sau đó mọi việc lại bận rộn hơn, ngoài việc lên lớp giảng dạy, còn phải tự nấu nướng trên bếp dầu hỏa, lúc không có tâm trí hoặc không có sức lực làm thì chị lại mua đồ bên ngoài ăn qua loa... Bệnh tình mỗi ngày một sâu, người ta thành tích không bằng chị đều lần lượt có cơ hội đi du học, chẳng bao lâu sau lại từ nước ngoài lấy được bằng cấp về, người làm giáo sư thì làm giáo sư, có mấy người thậm chí làm đến trưởng khoa, chỉ có chị vì cơ thể không tranh đua, cứ thế làm trợ giảng bảy tám năm trời, đến tận năm kia chuyển đến Đại học S mới được thăng chức giảng viên, nhưng... nhưng giờ lại buộc phải từ chức rồi. Vừa rồi chẳng phải em nói chị làm việc quá sức sao? Thực ra với một nữ giáo viên nghèo không nơi nương tựa như chúng ta, nếu không làm việc bán mạng thì còn ai chịu dung nạp mình nữa? Mấy năm nay dù sao người ta đối xử với chị cũng không tệ, nhưng bản thân chị cứ nơm nớp lo sợ, cảm thấy trong lòng bất an, bệnh của chị..."

Tôi nói: "Chị à, chị đừng nghĩ ngợi nhiều nữa, em biết mấy năm nay chị quá vất vả, bây giờ chị nên thoải mái một chút. Em biết chị chẳng được hưởng thụ gì cả."

Chị cười khổ: "Giờ thất nghiệp rồi, còn nói gì đến thoải mái với hưởng thụ. Chỉ có lần ốm này, tiền chi cho y tế cũng tốn không ít, nào là chụp X-quang, tiêm canxi glucose, rồi còn uống thuốc vitamin, tinh dầu gan cá, thuốc hạ sốt, thuốc khai vị, thuốc an thần, thuốc giảm đau, v.v... đây có lẽ có thể gọi là sự hưởng thụ y tế chăng?..." Nói đến đây chị lại không kìm được ho khan hai tiếng, dường như cảm thấy lúc này tuyệt đối không phải là lúc nói đùa, thế là lại đổi giọng nói tiếp: "Nhưng em biết đấy, giờ thuốc Tây đắt đỏ biết bao! Chị chỉ có chừng này tiền tích cóp, nghĩ lại thì chẳng đủ tiêu được bao lâu. Muốn về thành phố A cũng không được. Nhập viện tuy nói là có thể được giảm giá, nhưng tính ra ít nhất cũng phải hai đồng một ngày đấy. Nhà nước chưa bao giờ hậu đãi nhân viên công giáo như chúng ta, chị có thể tích cóp được số tiền này, đều là nhờ ngày thường chắt chiu tiết kiệm mà ra, nào ngờ bây giờ lại hoàn toàn đổ vào thuốc men? Ai, Tiểu Mi, nghĩ đến số tiền này chị lại thấy đau lòng..."

Tôi nghe xong cũng cảm thấy thê lương, vội vàng ngăn chị lại: "Nhưng mà, chị à, chữa bệnh cũng là mục đích chính đáng, đây là chuyện quan trọng mà."

Chị cười lạnh: "Em tưởng là quan trọng ư? Người bình thường lại không nghĩ như vậy đâu. Như anh Thế Tài và chị dâu Thế Tài chẳng hạn, họ tuy nhiệt tình mua thuốc giúp chị, thỉnh thoảng cũng hay gửi thức ăn đến, nhưng chị biết trong lòng họ cũng chẳng đồng tình đâu. Họ cho rằng sự sống chết của một người phụ nữ không quan trọng, bị bệnh thì cứ uống bừa vài thang thuốc, không khỏi thì cũng kệ nó, hà tất phải nghiêm túc tiêu nhiều tiền như thế? Nhưng giờ chị đang tiêu tiền của chính mình, nên họ cũng chẳng tiện nói gì. Giả sử sau này có ngày chị phải mở miệng mượn họ, thì e là lại là một cảnh tượng khác đấy! Nhưng điều này chị cũng không trách họ, những người bình thường trong gia đình đều nghĩ như vậy cả, như mẹ anh Thế Tài năm ngoái chính bà ấy bị bệnh, cũng sống chết giữ tiền không chịu buông, thà lấy mạng ra liều với vi khuẩn, kết quả đại khái là sức đề kháng tự nhiên của bà ấy mạnh, thế mà cũng khỏi bệnh, thế là bà ấy đắc ý nói: 'Thế nào? Ta bảo không sao là không sao mà. Phụ nữ chúng ta sinh ra là cốt khổ, không dễ bị bệnh, dù có bị bệnh cũng sẽ mang bệnh mà sống lâu, không quan trọng bằng đàn ông nhà họ. Người xưa có câu, cái này gọi là đàn ông là kim thân bảy báu, phụ nữ là thân thể xấu xí. Sao có thể nhìn nhận như nhau được chứ?' Đây là lời do chính đồng bào phụ nữ chúng ta nói ra đấy, em nghe xem có tức không? Thế mà cái cốt khổ này của chị lại không tranh đua, bệnh tình ngày một kéo dài, đúng là cầu sống không được, cầu chết không xong. Giả sử..."

"..." Tôi muốn ngăn chị lại, nhưng lại không thốt nên lời, trong lòng cảm thấy từng đợt chua xót.

Chị dường như cũng biết tôi đang buồn, liền đổi giọng nói chuyện khác: "Tiểu Mi, để chị kể em nghe một chuyện. Ở phòng bên cạnh đây có một nam bệnh nhân, anh ta cũng là bệnh nhân lao phổi, vào viện mới được nửa tháng. Vợ anh ta ngày nào cũng đích thân mang thức ăn đến, nào thịt gà nào thịt, ăn cũng không hết. Nghe nói vị tiên sinh đó lúc khỏe mạnh thì chuyện cờ bạc, gái gú, ăn chơi cái gì cũng làm, giờ bệnh rồi, vẫn chứng nào tật nấy, thường nói với cô y tá: 'Làm người có đạo lý gì chứ? Tôi thì ăn cũng ăn hết rồi, mặc cũng mặc hết rồi, chơi thì cũng chơi chán rồi... Lúc còn sống đã biết qua thế giới hoa lệ này, sau khi chết gặp Diêm Vương lão gia chắc cũng chẳng có gì không thể khai báo đâu nhỉ?' Hóa ra anh ta coi cuộc đời là lấy hưởng thụ làm mục đích. Kỳ lạ là vợ anh ta nghe thấy ở bên cạnh không những chẳng hề tức giận, mà còn sợ anh ta thực sự đi gặp Diêm Vương lão gia để khai báo, liền ôm chầm lấy, nước mắt nước mũi chảy dài mà nói: 'Anh đừng nghĩ như vậy, còn trẻ tuổi sao lại nghĩ đến chuyện đó chứ? Đồ đạc ở nhân gian dù sao cũng tốt hơn ở dưới đó. Chỉ cần Bồ Tát phù hộ cho cơ thể anh ngày một khỏe lại, anh muốn chơi cứ việc chơi, em giờ đã nghĩ thông rồi, không nói nhiều, cũng không quản nữa.' Người đàn ông nghe xong gật gật đầu, an tâm ngủ để nghĩ về những trò chơi hoa lệ của mình."

Nhưng hôm qua đột nhiên lại cãi nhau, nói là ở trong viện chán ngắt, anh ta muốn về, lý do là: "Khỏi thì không khỏi nổi, chết thì không chết được, ngày nào cũng bắt người ta nằm đây là thế nào? Cơm nước ở đây thì không ngon, y tá phục vụ thì không chu đáo, hơn nữa đêm nào cũng bật đèn điện, hành lang tiếng người không ngớt, hại người ta ngủ cũng không ngủ được, các người đây là lừa tiền của tôi hay gì thế? Nửa đêm canh ba, người ta vừa chợp mắt mơ màng, y tá đột ngột đẩy cửa vào, cầm nhiệt kế vừa cứng vừa lạnh nhét vào mồm người ta, làm tôi sợ đến thót cả tim, còn tưởng là Bạch Vô Thường muốn lấy mạng tôi đấy. Có chết cũng về nhà mà chết."

Tôi xen vào hỏi: "Sau đó anh ta xuất viện chưa?"

Chị cười: "Chưa. Vì bác sĩ nói anh ta phải lưu lại điều trị, e là phải ở lại bệnh viện một hai năm đấy." Nói xong, chị lại nhớ đến chuyện của mình, nói: "Ở lại bệnh viện lâu thật sự là một chuyện rất đau khổ, chỉ là chị không nhà để về, nhà anh Thế Tài thì không thể đến, em ở Thượng Hải lại chỉ có hai căn phòng chung cư, mẹ thì ở thành phố A nuôi con cho em... Ai, tiếc là căn ký túc xá S đại học cho chị ở cũng bị họ thu hồi rồi, hành lý sách vở của chị đều gửi ở nhà anh Thế Tài, lần trước chị từng dặn họ xịt chút nước sát trùng lên đó, chị bây giờ... cho đến nay nghĩ lại làm phụ nữ cứ bình thường một chút là tốt nhất, thật thà gả chồng quản gia nuôi con, đó mới gọi là hạnh phúc! Khác người là không được đâu. Hy vọng chính là thứ lừa người, hại người, mười mấy năm nay chị hoàn toàn bị nó lừa, bị nó hại rồi!" Nói đến đây gò má chị đỏ ửng lên, em sợ chị phấn khích quá độ, lại lên cơn sốt, trong lúc cấp bách nảy ra ý hay, em chợt nhớ ra một chuyện khác, liền nói với chị: "Chị à, có một lời quan trọng quên nói với chị, anh Thế Tài nghe ngóng được từ chỗ người ta, nói có một loại thảo dược gọi là Long Thiệt Lan, rất hiệu nghiệm đối với bệnh phổi, chị à, em thấy chị thử một chút thì sao?"

Chị trầm ngâm một lát, trong hốc mắt trũng sâu cuối cùng lại bắn ra tia sáng hy vọng, vừa vui mừng hỏi: "Long Thiệt Lan là thứ gì thế? Ngày mai em tốt nhất nên đi mua một cuốn 'Bản Thảo Cương Mục' về cho chị xem, chị từ trước đến nay không hiểu gì về thuốc Trung Quốc cả. Nhưng... nếu thuốc này uống không có hại gì, chị nghĩ mua về thử cũng không sao, may là giá thảo dược không bao giờ quá đắt..."

Cảm ơn trời đất, chị vẫn chưa từ bỏ hy vọng "sống", chị không quên tính toán chuyện tiền bạc, chị sẵn lòng để chúng tôi mua ít Long Thiệt Lan về thử. Họ hóa ra vẫn là những con người bình thường.