Đối với Cao Quảng Hậu mà nói, những ngày tháng gian nan nhất đã bắt đầu.

Thực ra, trong chặng đường đời ba mươi ba năm của anh, những ngày tháng vui vẻ chẳng có bao nhiêu. Anh vừa cất tiếng khóc chào đời thì cha đã liệt trên giường không thể nhúc nhích.

Cảnh nhà ba miệng ăn chỉ trông cậy vào đôi tay của người mẹ bới móc trên mảnh đất để duy trì. Nếu không phải xã hội mới có chính phủ cứu trợ, e rằng họ rất khó sống nổi.

Anh lớn lên trong tiếng rên rỉ liên miên của cha và những giọt nước mắt không dứt của mẹ. Tính cách trầm uất và phẩm chất chịu đựng nỗi đau đã được hình thành từ dạo ấy.

Trong một gia đình nông dân, trụ cột quan trọng nhất của cả nhà chính là người cha. Bởi vì muốn sống trên mảnh đất, thì phải dựa vào sức lực của người đàn ông.

Thế nhưng gia đình họ đã mất đi chỗ dựa này. Người đàn ông không thể tròn trách nhiệm ấy nhìn hai mẹ con họ đáng thương, sốt ruột đấm ngực gào khóc trên khang thượng, hoặc phát tác cuồng loạn, không biết bao nhiêu lần nghĩ quẩn tìm cái chết. Người mẹ quỳ gối trước mặt cha, cầu xin ông ngàn vạn lần không được làm chuyện dại dột; yêu cầu ông tận mắt nhìn thấy Quảng Hậu của họ lớn khôn thành người.

Anh cứ lớn lên từng ngày trong hoàn cảnh gia đình như thế.

Người mẹ kiên cường không cho anh lao động, thề sẽ cho anh đi học, gọi anh trở thành vị tiên sinh đầu tiên trong mấy đời tổ tông họ Cao. Gần như luôn trong tình trạng đói kém, anh dùng sự chăm chỉ nhất để đọc sách, tốt nghiệp cấp hai vào đầu năm 1966. Để sớm ngày tham gia công việc, nuôi sống cha mẹ, anh không học cấp ba mà thi vào trung cấp chuyên nghiệp, với thành tích xuất sắc được trường Hàng không Cơ khí tỉnh trúng tuyển. Sau khi anh cầm giấy báo trúng tuyển về nhà, người cha mù chữ đã giơ mảnh giấy nhỏ thân yêu này lên dưới ngọn đèn, không biết xem bao nhiêu lần. Cả nhà ba người cười đến mức khép không lại miệng. Người cha mười mấy năm không thể xuống giường gần như vui mừng đến mức muốn đứng lên.

Thế nhưng, số phận lại thích trêu đùa những kẻ bất hạnh. "Cách mạng Văn hóa" bắt đầu. Tất cả đều không tính nữa. Giấy báo trúng tuyển trở thành tờ giấy vụn không đáng một đồng.

Trường học hỗn loạn. Xã hội hỗn loạn. Tiếng súng pháo của võ đấu đã biến cả thành phố và nông thôn thành chiến trường khủng bố. Anh đành chán nản thất thểu trở về nhà. Anh nhát gan, không có dũng khí để tham gia vào cuộc đấu tranh một mất một còn. Anh không vì thế mà quá mức đau khổ. Dù thế nào đi nữa, anh cuối cùng cũng đã lớn. Anh có thể bắt đầu dùng sức lực trên mảnh đất để gánh vác gánh nặng gia đình nặng nề, cha mẹ đều đã già yếu, người mẹ đáng thương không thể giãy giụa trên ruộng đất nổi nữa.

Không lâu sau, cha qua đời. Anh là một người con có hiếu, mượn một bãi sông nợ nần, cử hành tang lễ long trọng theo phong tục nông thôn. Anh không bao giờ để mẹ ra đồng nữa. Anh giống như một người làm ruộng trưởng thành, bắt đầu sự vất vả trên mảnh đất.

Giống như con trâu, cứ làm liền mười mấy năm, hầu như người trong thôn đều quên mất anh vốn là một học sinh cấp hai. Cho đến khi một người bạn học của anh làm phó chủ nhiệm ở công xã, mới phát hiện ra anh vẫn ở nông thôn. Vì tình nghĩa bạn học cũ, đã giới thiệu anh đến trường Sư phạm địa khu. Ở Sư phạm địa khu, anh lập tức trở thành học sinh học giỏi nhất khóa đó. Khi tốt nghiệp, nhà trường muốn giữ anh lại dạy học. Nhưng anh đã từ chối, anh muốn trở về phụng dưỡng mẹ.

Cứ như vậy, anh đến tiểu học Cao Miếu cách nhà chỉ hơn mười dặm đường để làm giáo viên. Anh yêu sự nghiệp này, anh yêu những đứa học trò của mình; cuộc sống tuổi thơ bất hạnh khiến anh có một tinh thần trách nhiệm mãnh liệt, muốn bồi dưỡng tất cả những đứa trẻ nông thôn này thành những người ưu tú.

Hôn nhân mãi đến năm hươi bảy tuổi mới được đưa vào lịch trình. Không phải anh muốn làm "mẫu mực kết hôn muộn", mà là anh có cảm giác tự ti về mặt này, vì sự nghèo túng của anh, vì tính cách u uất của anh, không có bao nhiêu cô gái để mắt đến anh. Anh cũng từng thầm yêu một hai cô gái. Nhưng anh biết bọn họ đối với anh mà nói, đều là tiên nữ trong mây mù, có thể nghĩ tới mà không thể với tới. Cho đến mùa thu năm đó, người ta giới thiệu Lệ Anh cho anh, anh mới lần đầu tiên nói chuyện yêu đương với phụ nữ. Sự xinh đẹp của Lệ Anh trong mắt anh chẳng khác nào tiên nữ hạ phàm; ánh hào quang của cô chói lọi đến mức anh đến mắt cũng không mở nổi. Anh cảm thấy có thể sống chung với một người phụ nữ như thế quả thực là một chuyện không thể tưởng tượng nổi. Anh nghe người ta nói, Lệ Anh vốn dĩ muốn tìm một "người nhà nước" đàng hoàng, nhưng cô không có công việc, lại là hộ nông thôn, không tìm được người thích hợp, cuối cùng đành "hạ mình", để mắt tới cái gã công xã "không mấy đàng hoàng" là anh.

Cao Quảng Hậu cho dù biết là như vậy, nhưng trong thâm tâm anh lại yêu người phụ nữ này đến phát cuồng. Trong cuộc sống sau khi kết hôn, cho dù trong mắt người bình thường, người phụ nữ ấy mang lại cho anh sự ấm áp quá ít ỏi, nhưng anh đã mãn nguyện rồi. Dù thế nào đi nữa, anh đã có vợ, hơn nữa còn là một người vợ xinh đẹp nhường nào!

Nhất là sau khi sinh Binh Binh, anh cảm thấy mình vô cùng hạnh phúc. Anh không chỉ có vợ, mà còn có con trai, hơn nữa còn là một đứa con trai xinh đẹp nhường nào!

Ngày thường Lệ Anh đối xử với anh không tốt thế nào, anh đều ở trong lòng nhiệt liệt yêu thương cô ấy. Cô ấy chính là bầu trời của anh — cho dù là thổi gió vàng hay mưa đá, anh đều bằng lòng sống dưới bầu trời này! Lại nói hiện tại đi, người phụ nữ này đã rời bỏ anh, sắp đi theo một người đàn ông khác, anh vẫn ở trong lòng giữ gìn một thứ tình cảm đau khổ đối với cô ấy, anh hận cô ấy, lại không nỡ hận tiếp — chuyện này thực sự không có cách nào. Hỡi con người ơi, xin đừng trách anh nhé! Trên thân thể tất cả chúng ta, ít nhiều gì cũng sẽ có một chút gì đó thoạt nhìn giống như sự vô dụng. Có lẽ điều này không nên gọi là khuyết điểm của Cao Quảng Hậu, mà trái lại còn cho thấy người đàn ông này có một trái tim chân thành biết bao!

Chính vì thế, nỗi đau khổ lúc này của Cao Quảng Hậu vô cùng dữ dội. Chỉ là anh là một người có tính cách nội tâm rất sâu sắc, nuốt toàn bộ nước đắng vào trong bụng, cố gắng không để nó trào ra. Lệ Anh đã để lại cho anh sự trống rỗng to lớn về mặt tinh thần. Anh đã quen với những lời chửi bới của cô; quen sống trong bầu không khí căng thẳng do cô tạo ra.

Bây giờ tất cả những thứ này đột ngột dừng lại.

Đáng sợ hơn là, bản thân anh có thể chịu đựng nỗi đau mất vợ, nhưng anh không chịu nổi nỗi đau mất mẹ của Binh Binh. Đứa trẻ đáng thương, con bé còn quá nhỏ! Con bé lại quá nhạy cảm! Đôi mắt to đáng yêu của con bé dường như đã nhìn ra trên đầu mình có một thứ bất hạnh nào đó giáng xuống. Cô ấy có Lư Nhược Cầm! Cô ấy giống như lò sưởi giữa tiết trời đại hàn mang lại cho hai cha con một chút ấm áp. Anh cảm thấy cô giống như thiên sứ do Thượng Đế phái đến trong thần thoại tôn giáo. Cao Quảng Hậu hễ nghĩ đến tấm lòng tốt của Lư Nhược Cầm đối với hai cha con anh là lại muốn khóc nhè. Đứa con gái mang giọng điệu ngoại tỉnh này, có một trái tim lương thiện biết bao!

Cuộc sống thường không cân bằng, nó thường khiến con người ta đánh mất một số chỗ dựa quý giá nhất. Nhưng cuộc sống lại thường cân bằng — khi con người ta mất đi một số thứ, rất có thể lại có những thứ mới từ nơi khác bù đắp vào.