Từ sân trường của trường sư phạm nhìn về hướng nam, có thể thấy những ngọn núi cao vút, hùng vĩ của dãy Tần Lĩnh; từ vùng đất dốc dần lên từ trước mắt cho đến tận chân núi là những đồng bằng rộng lớn, rải rác những ngôi làng lớn nhỏ bị che phủ bởi tán lá xanh của cây cối; trong những khe suối nhỏ, những người nông dân gánh bó lúa đi qua đi lại thoăn thoắt trên chiếc cầu ván gỗ; trên con đường nhỏ giữa đồng ruộng, người nông dân đang kéo chiếc xe đẩy đầy bắp đi về ngôi làng gần đó. Mặt trời lặn xuống phía tây đồng bằng, trước khi chìm hẳn xuống, đã trao cho những con người trên đồng bằng một cái nhìn lưu luyến đầy nhiệt huyết, rưới ánh sáng đỏ rực khắp ngôi làng, đồng ruộng, dòng nước và gương mặt của những người nông dân gánh gồng kéo xe, ánh đỏ chiếu sáng lấp lánh trên vách đá dốc đứng của dãy Tần Lĩnh.
Tôi ngồi trên bãi cỏ ở góc sân trường, ôn lại môn số học. Môn ngữ văn của tôi có vẻ không gặp mấy khó khăn, nhưng số học lại rất căng thẳng. Vì đây là lớp học cấp tốc, khối lượng kiến thức khá nặng. Điều chết người là những bài toán thực ra không hề phức tạp, tôi chỉ cần tính nhẩm là có thể ra kết quả đúng, nhưng hễ cứ dùng phép tính nghiêm ngặt của số học vào là lại rối tung lên. Tôi dĩ nhiên đặt trọng tâm học tập vào môn số học.
- Á! Cậu tìm được một nơi thật yên tĩnh đấy!
Là Điền Phương, không cần ngẩng đầu lên cũng nhận ra giọng của cô ấy, tuy nhiên, tôi vẫn ngẩng đầu lên, hơn nữa còn ngẩng rất nhanh. Tôi luống cuống đứng dậy, nhìn cô ấy mím môi cười tủm tỉm, nhất thời không biết nên nói gì nữa, nên mời cô ấy ngồi xuống bãi cỏ nhỉ? Hay là cứ đứng thế này? Tôi có một cảm giác hoảng sợ không thể vượt qua đối với phái nữ, hễ cứ nhìn thấy phụ nữ, đặc biệt là khi ở một mình với một người phụ nữ xinh đẹp, trong lòng tôi luôn cảm thấy vô cùng căng thẳng.
- Tớ bàn với cậu một chuyện. - Cô ấy nói.
- Được, được chứ. - Tôi sợ sệt cung kính.
- Ngồi xuống rồi nói chuyện đi. - Cô ấy ngồi xuống trước. - Đứng thế này khó chịu biết bao.
Tôi ngồi xuống bãi cỏ cách cô ấy chừng hai, ba bước chân, gò bó đến mức tay chân không biết nên đặt vào đâu cho phải phép. Cô ấy có vẻ rất thoải mái, hai tay ôm lấy đầu gối, ngồi rất thoải mái, nhìn tôi giống như đang thưởng thức một chú thỏ nhỏ đang sợ hãi hoang mang. Cô ấy nói: - Muốn mời cậu viết chữ cho bảng tin "Đời sống lớp học" của lớp chúng ta, cậu có đồng ý giúp không?
Cô ấy là ủy viên phụ trách công tác tuyên truyền của ban cán sự lớp, phụ trách biên tập và thay thế bảng tin "Khu vườn cuộc sống" ở bức tường phía sau lớp học. Tôi vội nói: - Tớ... đương nhiên là sẵn lòng giúp rồi, chỉ là chữ viết của tớ kém quá.
- "Kém quá"! Chỉ "kém" một chút thôi. - Cô ấy cười, không có ý châm chọc gì cả, bắt bẻ từ ngữ của tôi. - Chữ của tớ thì hoàn toàn không thể gọi là "đẹp" hay "không đẹp" nữa ấy chứ!
- Tớ viết không đẹp thật mà. - Tôi đã chú ý đến những từ ngữ văn vẻ trong lời nói hàng ngày của mình, cố gắng dùng những từ ngữ thông dụng trong cuộc sống giống như mọi người, nhưng hễ cứ căng thẳng là lại lòi ra một hai từ ngữ khô khan. - Thật đấy, chữ của tớ viết không được đẹp cho lắm.
- Chữ của cậu viết đẹp biết bao! - Cô ấy cảm thán, lộ ra vẻ mặt hâm mộ đầy vui mừng. - Thầy giáo Vương chủ nhiệm lớp chúng ta còn nói, chữ của cậu viết đẹp hơn cả thầy, ở toàn trường sư phạm này cũng là đứng đầu, cậu còn khiêm tốn cái gì chứ?
Tôi không làm ra vẻ khiêm nhường nữa. Lời ca ngợi chân thành của cô ấy đối với thư pháp của tôi, đặc biệt là những lời khen ngợi quá mức của thầy giáo Vương chủ nhiệm do cô ấy truyền đạt lại, đã khích lệ tôi rất nhiều. Chữ của tôi, từ năm năm, sáu tuổi, cha tôi đã có kế hoạch huấn luyện tôi rồi, trước là vẽ theo những ô giấy mờ do cha viết, sau đó là luyện chữ theo mẫu, trước Nhan sau Âu, trước khải sau thảo, thường xuyên bị mắng mỏ vì một nét mác nét sổ của tôi không giống Nhan thật Âu thật. Trong lớp học cấp tốc này, chữ của tôi là vô địch thiên hạ. Tôi nói: - Tớ sẽ cố gắng hết sức.
Chuyện này đã bàn xong, tôi tưởng cô ấy phải đi rồi chứ. Vậy mà cô ấy vẫn ngồi im không động đậy, bỗng nhiên nhìn chằm chằm vào mắt tôi, hỏi: - Sao cậu lại chẳng thèm nói chuyện với tớ từ sáng đến tối thế hả?
Trong lòng tôi lại thắt lại một nhịp, câu hỏi trực diện thế này khiến tôi ứng phó không kịp, không biết phải trả lời thế nào. Thầy giáo Vương chủ nhiệm chỉ định tôi và cô ấy ngồi chung một chiếc ghế dài, dùng chung một cái bàn, tính đến nay đã hai tháng rồi, tôi chưa từng chủ động nói với cô ấy một câu nào. Rốt cuộc là nguyên nhân gì nhỉ? Bản thân tôi nhất thời cũng không nói rõ được.
- Trình độ văn hóa của tớ thấp. - Cô ấy nói. - Cậu coi thường tớ phảỉ không?
Tôi bị hiểu lầm rồi, vội vàng nói: - Tớ... không... không hề có!
- Thế... tớ là hổ, là quỷ chắc? - Cô ấy châm chọc nói. - Sợ tớ ăn thịt cậu à!?
Khuôn mặt tôi bừng bừng nóng bừng lên, không kìm được mà cúi đầu xuống. Tôi nhớ lại câu chuyện về vị hòa thượng già và chú tiểu mà tôi từng nghe ở ký túc xá, lúc vị hòa thượng già dọa dẫm chú tiểu đã biến phụ nữ thành con quỷ dữ, tôi có vẻ chính là chú tiểu đáng thương đó vậy. Tôi ngồi cùng một chiếc ghế dài với cô ấy, nghe giảng hay làm bài tập, tôi chưa từng dám gan lì quay đầu lại để ngắm nhìn khuôn mặt của cô ấy. Cô ấy xinh đẹp quá, xinh đẹp đến mức khiến tôi không dám nhìn vào đôi mắt long lanh nước của cô ấy. Tôi chỉ dám vào lúc cô ấy không để ý, giả vờ như vô tình ngắm nhìn đôi mắt và gò má của cô ấy, thực ra tôi rất muốn nói chuyện với cô ấy, muốn nhìn thẳng vào mắt cô ấy, giống như cô ấy trò chuyện hay đùa giỡn một cách vô tư lự với bất kỳ nam sinh nào trong lớp. Tôi không làm được. Càng có suy nghĩ như thế, tôi lại càng phải ra vẻ thờ ơ không chút động lòng. Trong lòng tôi có một bức tường kiên cố, một lớp vỏ bọc cứng ngắc, thực hiện sự bài xích và phản kháng mang tính thói quen đối với mọi người khác phái, tôi đành phải ngụy biện rằng: - Con người tớ... không giỏi ăn nói!
- Hay nhỉ! "Không giỏi ăn nói"! - Cô ấy cười. - Cậu việc gì phải gò bó như thế chứ? Bản thân cậu không thấy khó chịu à? Còn tớ á! Một ngày mà không cười mấy bận, không hát mấy bận thì trong lòng thấy bứt rứt khó chịu lắm.
- Tớ quá... cổ hủ. - Tôi nói. Lời nói của cô ấy chạm đúng chỗ đau của tôi, thực ra tôi còn đau khổ hơn những gì cô ấy nói. Tôi được cô ấy kéo trở lại trường, thầy giáo Vương chủ nhiệm đã phê bình nghiêm khắc học sinh trò đùa quái ác đó trong lớp, mọi người cũng không còn đem tôi ra làm trò cười trước mặt nữa, thế nhưng cũng chẳng có ai thân thiết với tôi cả, trái tim cô độc của tôi vẫn không hề được cứu rỗi. Tôi nói: - Tớ không biết giao thiệp...
Cô ấy cười, thành khẩn nói: - Lớp cấp tốc chúng ta, ở bên nhau tính ra chưa đầy hai năm, mọi người khó khăn lắm mới gặp được nhau một lần, sau khi tốt nghiệp rồi thì mỗi người đi một ngả đông tây nam bắc để làm việc, muốn gặp lại nhau cũng khó. Cậu đừng có ra vẻ cái điều học giả già như thế có được không? Đừng lúc nào cũng làm ra vẻ nghiêm túc đàng hoàng có được không? Đi đường thì cứ đi một cách thoải mái tự nhiên, đừng có bước đi theo kiểu chữ bát! Nói chuyện thì cứ sảng khoái dứt khoát mà nói, đừng có dùng từ ngữ văn vẻ sách vở như thế! Cậu xem... tớ có tâm sự gì đều dốc hết ra với cậu đấy nhé!
Tôi ngượng ngùng cười trừ, tôi không thể tưởng tượng nổi, dáng vẻ khi tôi nói chuyện bằng giọng điệu văn vẻ sách vở và bước đi kiểu chữ bát rốt cuộc buồn cười đến mức độ nào, thế nhưng tôi hiểu rõ rằng mọi người đối với cái dáng vẻ nghiêm túc đàng hoàng ra điều học giả già của tôi đều là khinh thường không thèm ngó ngàng tới. Tôi muốn nói với cô ấy rằng, đã đi quen kiểu chân chữ bát rồi thì ngược lại không thể đi đứng một cách thoải mái tự nhiên được nữa, thói quen nói chuyện văn vẻ sách vở cũng khó mà sửa đổi ngay lập tức được, cái bộ quy tắc mà cha tôi tốn bao tâm huyết dạy dỗ tôi ấy, giống như áo giáp sắt trói buộc tôi lại. Tôi nói: - Sửa thì phải sửa chứ, đâu thể sửa cái một là được ngay đâu!
- Trước tiên hãy cởi cái áo choàng vải xanh của cậu ra đã! - Cô ấy nói.
- Vậy tớ mặc cái gì? - Tôi hỏi.
- Áo kiểu Lenin, bây giờ đang thịnh hành đấy.
- Tớ mà cũng mặc được áo kiểu Lenin á?
- Đương nhiên là được chứ. - Cô ấy khẳng định chắc nịch. - Cậu đang tuổi trẻ, dáng người lại đẹp, mặc một bộ áo kiểu Lenin vào, bảo đảm đẹp mắt.
- Có bán sẵn không? - Tôi được khích lệ, nhất là khi cô ấy nói dáng người tôi đẹp, chắc chắn trong mắt cô ấy, vóc dáng của tôi sinh ra không đến nỗi khó coi. - Ở trấn Sơn Môn có mua được không?
- Cậu mang áo choàng đi sửa lại là được. - Cô ấy nói. - Ở trấn Sơn Môn có một tiệm may, tốn một ít tiền sửa thành áo kiểu Lenin vừa đẹp lại vừa tiết kiệm được một ít.
- Vậy tớ đi ngay đây!
- Chúng ta cùng đi, tớ quân sư cho cậu.
Ba ngày sau, ăn cơm tối xong, quay lại phòng học, cô ấy nháy mắt với tôi một cái, khiến tôi mang theo một niềm vui ngầm hiểu với nhau. Lúc cô ấy cùng tôi đi đến tiệm may lấy quần áo sửa xong quay về, đã dặn tôi tạm thời giữ bí mật, đợi khi mặc chiếc áo kiểu Lenin lên người rồi, hãy để các bạn nam nữ lớp cấp tốc thứ hai há hốc mồm kinh ngạc chơi nhé! Tôi biết ý nghĩa cái nháy mắt của cô ấy: Hôm nay là thời hạn đến lấy quần áo. Tôi đã sớm không kìm nén nổi một tâm trạng kỳ lạ, liền cùng cô ấy bước ra khỏi cổng trường.
Thợ may già trọc đầu lấy ra bộ quần áo đã sửa xong, lại lấy cả những mảnh vải vụn thừa ra đưa cho tôi.
- Thử đi. - Cô ấy nói. - Xem có vừa vặn không?
Tôi có chút ngại ngùng, cởi áo choàng ngay trước mặt cô ấy thì trông không lịch sự cho lắm, liền nói: - Tớ về phòng thử.
- Thử ở đây luôn đi, có chỗ nào không vừa kích cỡ thì sư phụ sửa lại cũng dễ. - Cô ấy nói.
- Thử đi nào! - Thợ may già cũng nói như vậy.
Tôi đành phải quay lưng về phía cô ấy, cởi chiếc áo choàng vải xanh ra, mặc dù dưới lớp áo choàng của tôi còn mặc hai tầng áo lót quần lót, trong lòng vẫn không kìm được sự hoang mang, có vẻ như chiếc áo choàng xanh này vừa cởi ra, lục phủ ngũ tạng của tôi đều bị phơi bày hoàn toàn không sót gì.
Cô ấy cầm chiếc áo kiểu Lenin màu xanh đã được sửa lại, giúp tôi mặc lên người, lại giúp tôi cài khuy áo, tôi cảm nhận được sự dịu dàng từ những ngón tay khéo léo ấy. Tôi cúi đầu xuống, hai hàng khuy trước ngực, một hàng là được cài, hàng còn lại hoàn toàn là vật trang trí, hai chiếc cổ áo bản to lần lượt nằm ở hai bên dưới cổ.
- Ra trước gương soi xem nào. - Thợ may nói.
Tôi đứng trước gương soi toàn thân, nhìn thấy bản thân xa lạ trong gương, đến mức bất giác thấy ngại ngùng. Nói thật nhé, đây là lần đầu tiên tôi phát hiện ra trong gương rằng ngoại hình của mình rất tuấn tú, xương mày nhô cao hơn, các đường nét góc cạnh trên khuôn mặt cũng rõ ràng hơn, không còn là cái dáng vẻ thiếu niên mang nét nữ tính giống như lời cha mắng tôi nữa, chỉ là cái lúm đồng tiền đó, trong sự e thẹn ngượng ngùng của tôi lại thấp thoáng hiện ra. Tôi nhìn thấy cô ấy đứng đằng sau lưng tôi, trân trân nhìn khuôn mặt tôi trong gương, sau khi cô ấy phát hiện ra thì có chút hoảng hốt quay đầu tránh đi.
- Khá lắm. - Cô ấy nói. - Vừa vặn người.
Tôi nghe thấy lời nói của cô ấy, có chút không thỏa mãn, thậm chí là hụt hẫng. Lúc cô ấy xúi giục tôi đi sửa quần áo, từng nhiệt tình tán dương rằng tôi mặc áo kiểu Lenin nhất định sẽ rất đẹp, bởi vì dáng người tôi đẹp. Bây giờ tôi mặc lên rồi, bản thân đã cảm thấy thực sự rất đẹp rồi, cô ấy lại nhạt nhẽo thốt ra một câu "Khá lắm. Vừa vặn người." Tôi cứ ngỡ sẽ được nghe những tiếng reo hò nhiệt tình từ cô ấy, thế nhưng lại chẳng có.
Dù thế nào đi nữa, tôi cũng cảm nhận được một sự nhẹ nhõm chưa từng có. Tôi giống như vừa trút bỏ được bộ áo giáp bằng thép đúc sắt luyện, chốc lát cảm thấy toàn thân thư thái. Ôi trời ơi! Bước ra khỏi cửa tiệm may, đặt chân lên con phố lát đá xanh ở trấn Sơn Môn, tôi vậy mà lại không biết đi đường nữa rồi! Cởi chiếc áo choàng xanh ra, mặc chiếc áo kiểu Lenin vào, cái dáng đi chữ bát ấy không bước nổi nữa rồi, nhấc chân bước đi vô cùng kỳ cục, cô ấy vừa ra khỏi cửa, nhìn dáng đi của tôi liền phì cười một tiếng, giống như đã kìm nén từ lâu lắm rồi, lúc này tôi mới hiểu ra, hóa ra cô ấy ở trước mặt thợ may vẫn luôn giữ khoảng cách thận trọng với tôi, không dám thốt ra những lời quá mức nhiệt tình.
- Ái chà! Đổi quần áo rồi, đến đường cũng chẳng biết đi thế nào nữa cơ à! - Tôi cũng tự trào phúng.
- Cứ phóng khoáng mà đi! Thoải mái tự nhiên mà đi! Muốn nhảy cẫng lên thì cứ nhảy cẫng lên! - Cô ấy nói, giống như đang hờn dỗi với ai vậy. - Cậu có dám nhảy cẫng lên không? Thử can đảm xem nào, tiên sinh họ Từ?
Cô ấy đang khiêu khích tôi, trêu chọc tôi, trong lòng tôi nổi lên một cơn nóng vội, giơ tay đánh lên vai cô ấy một cái, lập tức ngây người ra. Ôi trời ơi! Quả thực không thể tưởng tượng nổi, ở cái thị trấn phố xá đông đúc hàng quán này, tôi vậy mà lại dám đùa giỡn đánh đấm với một nữ sinh!
- Hay lắm nhỉ! Tiên sinh áo choàng xanh nay lại dám ra tay đánh một nữ sinh rồi cơ đấy! Quả thực là tiến bộ rồi, giải phóng rồi! - Cô ấy liếc xéo tôi một cái đầy châm chọc, đó là sự châm chọc mang lại cảm giác thân thiết làm sao! Cô ấy nói. - Dũng cảm lên chút nữa đi, nhảy cẫng lên xem nào!
Tôi lấy hết can đảm, liên tiếp nhảy cẫng lên ba lần, vừa nhảy lên vừa vung tay một cái, lúc rơi xuống đất thì mặt đỏ tơ tẩn, dứt khoát mặc kệ không thèm nhìn sắc mặt của những người dân trên phố nữa. Tôi nói với cô ấy: - Hôm nay tôi mới được giải phóng đấy!
- Đúng đúng đúng! - Cô ấy liên tục phụ họa theo, cũng vô cùng kích động. - Sao lại không nhảy chứ? Sao lại không nói không cười không hát chứ? Xã hội cũ, toàn để cho người khác được thỏa chí nhảy nhót, thỏa sức cười ca, còn bây giờ giải phóng rồi, đến lượt phụ nữ chúng ta chứ!
- Tớ đâu phải là phụ nữ! - Tôi biện bạch.
- Cậu còn phong kiến hơn cả phụ nữ ấy chứ! - Cô ấy ha hả cười lớn.
- Rốt cuộc tớ là cái gì thì mặc kệ đi. - Tôi cũng cười nói. - Dù sao thì tớ cũng được tự do rồi! Tự do tuyệt vời nhường nào!
- Hát đi! - Cô ấy nói. - Có dũng khí thì hát cùng tớ bước đi nào!
- Tớ không biết hát... - Tôi không thừa nhận là mình không có dũng khí.
- Cứ hát theo tớ đi! - Cô ấy vừa nói vừa cất tiếng hát. Tôi đi song song cùng cô ấy, hát bè theo giai điệu mà cô ấy hát:
Trời khu giải phóng là bầu trời trong sáng,
Nhân dân khu giải phóng vui mừng biết bao.
---❊ ❖ ❊---
Lúc đến gần cổng trường, cô ấy bỗng nhiên dừng chân lại, quay đầu nhìn tôi, làm ra vẻ nghiêm trọng nói: - Cậu quên béng mất cái dáng đi chữ bát rồi kìa!
Trong lòng tôi giật thột một cái, đúng vậy thật, lúc vừa hát vừa bước đi trên con phố, bước chân của tôi đã thực sự được giải phóng khỏi cái dáng đi chữ bát ấy rồi, được tự do rồi!
Ngày hôm sau, theo lời dặn dò của cô ấy, tôi viết thay đổi nội dung của mục "Khu vườn cuộc sống" ở chiếc bảng đen phía sau lớp học. Cô ấy đưa cho tôi một bài viết đã được biên soạn xong, tôi phải dựa vào nội dung và độ dài của bài viết này để sắp xếp bố cục trang báo tường, lúc đọc những bản thảo này, tôi phát hiện ra một tiêu đề chói mắt:
Tiên sinh áo choàng xanh đã mặc áo kiểu Lenin
Tôi hỏi: - Ai viết thế?
Cô ấy nói: - Tớ.
Tôi không biết tại sao mình lại phải hỏi là ai viết nữa! Nếu như không phải do cô ấy viết, chẳng lẽ tôi không muốn nó được công khai trước toàn thể lớp học hay sao? Bản thân tôi nhất thời cũng không nói rõ được, thôi thì cứ cầm viên phấn bước về phía bảng tin vậy.
Toàn bộ phòng học, vì bài viết này mà trở nên sôi nổi hẳn lên.