Đó là một buổi chiều cuối xuân, chim oanh bay lượn, cỏ cây mọc dài, ánh nắng ấm áp vừa hửng lên. Nhược Mai Anh được Thanh Nhi đi cùng, từ trên xe hơi chậm rãi bước xuống.

Cửa xe mở ra, trước tiên thò ra một đôi giày cao gót bằng satin đen đính đá, tiếp đó là bắp chân nửa kín nửa hở dưới tà áo xường xám, rồi sau đó cả người bước ra ngoài, lập tức thu hút ánh nhìn của cả con phố.

Báo Chột - ông chủ tiệm "Phấn Điểm Phường" đã cười hớn hở chắp hai tay đứng trước cửa từ lâu. Chiếc mũ dưa đính đỉnh san hô của ông ta lấp lánh dưới ánh nắng, trong túi áo gile vải cát đen lòi ra nửa sợi dây đồng hồ vàng, bên trên treo đồng kim bảng nhỏ, lắc lư kêu đinh đang không ngừng theo cơn xúc động của ông ta;

Các quý ông mặc áo đuôi tôm dừng gậy chống lại — thời đó gọi là gậy Stick — đứng dưới bóng cây bên đường nhìn về phía này, than thở sao đây lại là một con phố náo nhiệt chứ không phải sàn nhảy Waltz, như thế thì ông ta có thể đường đường chính chính bước tới mời cô khiêu vũ;

Các tiểu thư ăn mặc kiểu nữ sinh hoặc nhân viên văn phòng thì mắt đầy vẻ ganh tị, né thật xa sang bên kia đường, mặc cả với người bán hạt dẻ rang đường, hờn dỗi mắng: "Nhìn cái gì đấy? Còn không mau tính tiền?" Nhưng lại nhân lúc đó bốc thêm mấy hạt dẻ nhét vào túi giấy;

Ánh mắt của mấy người bán hàng rong lướt qua đầu các nữ sinh, tay chân cuống quýt gói hạt dẻ, mới chợt phát hiện bị hớ, liền tính toán: "Ở đây làm gì chỉ có nửa cân, tiểu thư cô đừng quá hào phóng nha, thêm ít tiền đi mà..." Vừa nói, ánh mắt lại không kìm được, vẫn cứ từng đợt bay ra ngoài, bay ra ngoài...

Thanh Nhi lúc này cũng xuống xe từ phía bên kia, giương ô che kín toàn thân Mai Anh, Mai Anh mới thong thả cất bước, tha thướt đi tới.

Mà người trên cả con phố, đều không tự chủ được mà cùng thở dài một tiếng thật nhẹ...

Thượng Hải, đầu phố Miếu Thành Hoàng, Tiểu Uyển nhìn Nhược Mai Anh trong tưởng tượng tha thướt tiến lại gần, không tự chủ được, nhẹ nhàng thở dài một tiếng. Đây chính là cảnh tượng được viết trong bài "Mạch Thượng Tang" của Hán Nhạc Phủ rồi: "Người đi thấy La Phu, đặt đòn gánh vuốt râu. Chàng trẻ thấy La Phu, tháo mũ quấn khăn đầu. Lão nông quên cày cấy, người cuốc quên cuốc sầu. Về nhà giận hờn nhau, chỉ vì ngắm La Phu."

Vẻ đẹp của một người phụ nữ, đẹp đến mức này thì cũng coi như chạm tới đỉnh điểm rồi, bảo sao lại bị trời ganh đất ghét.

Chợt nhiên, thấy Nhược Mai Anh dừng bước, quay đầu lại, mỉm cười duyên dáng với cô, vẫy vẫy tay.

Tiểu Uyển thẫn thờ tâm trí, theo bản năng bước tới đón.

Trương Chi Dã gọi: "Này..." Nhưng đã không kịp nữa rồi.

Tiểu Uyển đuổi theo, va phải một chiếc xe đẩy nhỏ đi tới đối diện, chủ xe thuận thế đẩy một cái, đồ đạc trên xe lăn lóc xuống, thìa ngoáy tai bằng bạc, túi thơm thêu, đồng hồ Thụy Sĩ, đĩa men sứ... Hàng giả làm như thật lăn lóc lung tung đầy đất, rực rỡ muôn màu, vô cùng đẹp mắt.

Chủ xe là một người phụ nữ Thượng Hải thấp bé, lập tức gào khóc ăn vạ không chịu buông tha, nắm chặt lấy Tiểu Uyển chửi rủa đòi bồi thường.

Tiểu Uyển vô cùng chật vật, vừa xin lỗi vừa cúi người giúp nhặt đồ. Trương Chi Dã vội chắn phía trước, chỉ vào người phụ nữ đó nói: "Tôi rõ ràng thấy bà cố ý tông vào mà, còn ăn hiếp người ta! Chúng ta đến đồn quản lý nói cho rõ ràng." Vừa nói vừa giơ thẻ nhà báo ra.

Người phụ nữ hậm hực: "Nhà báo thì sao chứ? Nhà báo thì được đụng hỏng đồ không bồi thường chắc?" Vừa cằn nhằn không ngớt, nhưng lại hậm hực nhặt đồ lên chuẩn bị quay đầu xe đi.

Tiểu Uyển chợt cứng người, tay nắm chặt một chiếc khung ảnh bằng bạc có lồng hình, ngẩn ngơ đứng đó, như thể mất hồn mất vía, cuộc tranh cãi giữa Trương Chi Dã và người phụ nữ Thượng Hải kia cô hoàn toàn không nghe thấy.

Người phụ nữ đang quay người định đi, thấy khung ảnh, chộp tay giật lấy: "Trả đồ cho tôi! Làm hỏng phải bồi thường đấy."

Tiểu Uyển như bừng tỉnh khỏi giấc mộng, giữ người phụ nữ lại nói: "Tôi mua chiếc khung ảnh này của bà!"

"Cô mua?" Người phụ nữ đứng khựng lại, đánh giá Tiểu Uyển từ trên xuống dưới một lần nữa, cố tình làm ra vẻ khinh khỉnh, "Cô mua nổi không?"

"Một cái khung ảnh cũ, cùng lắm là năm sáu mươi năm, cũng chẳng tính là đồ cổ gì, mười tám đồng là cùng, có gì mà mua không nổi?" Trương Chi Dã biết thừa người phụ nữ sẽ hét giá trên trời, vội bịt miệng trước.

Quả nhiên người phụ nữ gào lên: "Mười tám đồng? Tôi đưa chú mười tám đồng chú tìm cho tôi cái khung ảnh như này xem! Chú nhìn cho kỹ, đây là bạc, bạc nguyên chất, chạm trổ hoa văn, ít nhất cũng phải có lịch sử cả trăm năm..."

"Trăm năm? Bà không nhìn bộ đồ cô ấy mặc à, là lễ phục, thời thập niên bốn mươi..."

"Tôi không nói chuyện bức ảnh với chú, tôi nói cái khung ảnh này..."

"Tôi mua bức ảnh này." Tiểu Uyển ngắt lời bà ta, "Bà cầm cái khung ảnh này về, đưa bức ảnh này cho tôi, bao nhiêu tiền?"

Trương Chi Dã tức cười: "Tiểu Uyển, em mua hòm bỏ ngọc đấy à?"

"Mua bức ảnh?" Người phụ nữ đảo mắt: "Thế không được, ảnh và khung ảnh của tôi là đi liền một bộ, phải bán nguyên bộ, không có hai trăm đồng thì nói thế nào tôi cũng không bán."

"Hai trăm đồng? Tôi thấy hai mươi đồng còn tạm được. Tiểu Uyển, chúng ta đi chỗ khác tìm, loại khung ảnh thời thập niên bốn năm mươi này anh thấy nhiều rồi..."

Chưa chờ Trương Chi Dã nói xong, Tiểu Uyển đã lấy tiền ra: "Hai trăm thì hai trăm, tôi mua."

Trương Chi Dã ngẩn ra, nhìn Tiểu Uyển, dường như hiểu ra điều gì.

Người phụ nữ không ngờ Tiểu Uyển dứt khoát như vậy, lại đâm ra do dự: "Thật ra hai trăm đồng là rẻ lắm rồi đấy, cái khung ảnh này, tay nghề này, hoa văn này, nếu ở nước ngoài là phải đưa vào bảo tàng đấy, bán cho tây đen tây trắng thì hai ngàn họ cũng phải móc túi..."

Lần này, ngay cả những người đứng xem xung quanh cũng đều cười, dồn dập trêu chọc: "Được rồi đại tỷ, đây không phải ở Trung Quốc sao? Nhà ai mà chẳng có cái khung ảnh cũ ảnh cũ? Hai trăm đồng là không ít rồi, chị đừng có được lời mà còn khoe mẽ nữa!"

Người phụ nữ cười gượng: "Tôi thu mua cái này cũng tốn vốn đấy chứ, các vị tưởng được lời to lắm sao? Đây là đồ vật riêng của ông chủ khách sạn Hưng Long ngày xưa đấy, cháu nội ông ấy mấy hôm trước sửa sang nhà cửa, bới đồ gia bảo của tổ tiên ra, tháng trước mới tới tay tôi đấy."

"Khách sạn Hưng Long?" Giống như một mũi kim đâm vào tim, Tiểu Uyển chợt giật mình đổ mồ hôi hột, tòa nhà thấy trong mộng, chẳng phải chính là khách sạn Hưng Long sao? Lúc này, cô đã hiểu rõ ràng, là Nhược Mai Anh, là Nhược Mai Anh dẫn cô tới đây, để cô từng bước tiến gần đến sự thật của câu chuyện.

"Xin hỏi, khách sạn Hưng Long ở đâu?"

"Đấy là tên cũ rồi, giờ đã đập đi xây lại từ lâu rồi, các vị tới tìm cảm giác Thượng Hải xưa đúng không? Tôi biết, giờ người chạy tới Thượng Hải hoài cổ đông lắm..." Người phụ nữ nhận tiền, thái độ tốt hơn nhiều, nhiệt tình chỉ rõ tuyến đường, lại bổ sung thêm, "À, giờ đổi thành khách sạn rồi, gọi là khách sạn Hải Lam."

Hải Lam?! Trương Chi Dã và Tiểu Uyển nhìn nhau ngơ ngác, hơi lạnh chợt dâng lên — khách sạn Hải Lam, chẳng phải là khách sạn họ vừa mới đặt sao?

Trương Chi Dã nhớ ra: "Tiểu Uyển, sao em lạiเพื่อ ý bức ảnh này như vậy?"

"Anh chẳng phải luôn muốn gặp Nhược Mai Anh sao?" Tiểu Uyển nhìn Trương Chi Dã bằng ánh mắt sáng quắc, "Đây chính là cô ấy."

"Nhược Mai Anh?" Trương Chi Dã đại kinh, ngắm nghía kỹ lưỡng, "Có chuyện như vậy sao?"

Tấm ảnh chụp một nam một nữ, người nữ bới kiểu tóc uốn chữ S nổi tiếng thời đó, nhìn vào ống kính mỉm cười, nụ cười tuy có phần ngây ngô ngập ngừng, nhưng đã tràn đầy phong vận, sinh động như thật, dường như thổi một hơi là có thể từ trong ảnh bước ra vậy; người nam mặc áo dài, tay cầm chiếc mũ phớt, trong vẻ nho nhã toát lên anh khí, phong lưu tuấn tú, hào hoa phong nhã.

Trương Chi Dã khen ngợi: "Đúng là một đôi trai tài gái sắc."

"Nếu người đàn ông này là Trương Triều Thiên, em đã hiểu được tấm lòng của Mai Anh rồi." Tiểu Uyển vẫn chưa chấn động xong, chỉ tay về phía ngã tư đường nói: "Là Nhược Mai Anh dẫn em tới đây, vừa rồi em thấy cô ấy đứng ngay đó, còn có bà nội em nữa..."

"Bà nội em?"

"Bà nội em sáu mươi năm trước, chính là Thanh Nhi."

"Lại nói bừa rồi, bà nội em đâu phải ma, sao em nhìn thấy được?"

"Nhưng em thật sự đã nhìn thấy, còn có Báo Chột nữa, tiệm của ông ta ở ngay đó, tên tiệm gọi là 'Phấn Điểm Phường', ngay cả tấm biển đó em cũng nhìn thấy rõ ràng. Đối diện là tiệm bán hạt dẻ rang đường..." Tiểu Uyển chợt bừng tỉnh, "Chi Dã, em không phải gặp ma, mà là nhìn thấy sự thật — sự thật của sáu mươi năm trước!"

Trương Chi Dã không nói câu nào thừa thãi, kéo Tiểu Uyển đi thẳng qua đó, hỏi thẳng ông chủ: "Xin hỏi trước đây ở đây có phải là một tiệm vải không?"

"Đấy là chuyện của năm sáu mươi năm trước rồi." Chủ tiệm cười hỉ hả, "Từ hồi giải phóng, chỗ này đã đổi thành bán bánh ngọt."

"Tiệm vải đó tên gì, bác có biết không?"

"Biết chứ, tên nghe hay lắm, gọi là Phấn Điểm Phường."

---❊ ❖ ❊---

Trương Chi Dã và Tiểu Uyển nhìn nhau ngơ ngác, cô ấy lại thật sự nhìn thấy, nhìn thấy phong nguyệt ngày cũ xảy ra ở Thượng Hải sáu mươi năm trước. Sao có thể như vậy? Chẳng lẽ, ánh mắt của cô ấy có thể xuyên qua thời không?

Tiểu Uyển đứng thẫn thờ trên con phố, nhất thời lặng đi. Chi Dã im lặng một lúc lâu, miễn cưỡng nói: "Tạm thời đừng quan tâm mấy cái này, mau chóng tìm được Lâm Cúc Anh rồi tính tiếp."

Đó là kiểu nhà ngõ hẻm điển hình của Thượng Hải.

Âm u, ẩm ướt, quanh năm không thấy trọn vẹn ánh nắng. Giữa các tòa nhà, người ở đối diện thò tay ra cửa sổ có thể bắt tay nhau — nhưng người Thượng Hải vốn không có thói quen bắt tay, họ sống ở nơi chật chội nhất, nhưng lại sống cuộc sống riêng tư nhất.

Chi Dã và Tiểu Uyển vừa bước vào lối đi, đã cảm nhận rõ ràng ánh mắt của những người đang rửa bát rửa rau hai bên đồng loạt lướt tới, trong ánh mắt pha trộn sự thù địch của người ngõ hẻm nhìn người nhà cao tầng, và sự khinh bỉ của người bản địa nhìn người ngoại tỉnh, một sự rình mò, một sự kháng cự, một sự đắn đo giữa nhiệt tình và lạnh nhạt, hình như không biết nên ngó lơ hai người ngoại tỉnh ăn mặc chỉnh tề này, hay là lấy thân phận người chủ ra chào hỏi vài câu thì hơn.

Quần áo ướt treo lơ lửng giữa không trung nhỏ nước tỏng tỏng xuống, cũng khiến người ta nảy sinh sự sợ hãi và cảnh giác như họa từ trên trời rơi xuống, không biết nên để ý trên đầu hay chú ý dưới chân mới tốt.

Tiểu Uyển dò hỏi một người phụ nữ trung niên đang ngồi trên ghế đẩu nhặt đậu về số nhà: "Xin hỏi số 25 có phải ở đây không ạ?"

"Đúng ở đây. Cô tìm ai?"

"Cụ bà Lâm Cúc Anh ạ." Trương Chi Dã xen vào, lấy danh thiếp ra, "Tôi từ Bắc Kinh tới. Đã gọi điện thoại trước rồi."

"À, cậu chính là nhà báo nói muốn phỏng vấn bà nội chúng tôi đấy à?" Người phụ nữ xem danh thiếp rồi lại nhìn Trương Chi Dã, rồi xoay nhanh một vòng trên mặt Tiểu Uyển, ngẩng đầu lên nói rất to: "Mấy nhà báo các người thật là, đường xá xa xôi chạy tới Thượng Hải phỏng vấn bà nội chúng tôi, hôm nay một người, ngày mai một người, bà nội lớn tuổi rồi, chịu sao nổi chứ? Thấy cậu từ Bắc Kinh tới, lại không trót không cho gặp..."

Lải nhải dài dòng, đánh giá thấy mọi người rảnh rỗi trong ngõ hẻm đều nghe rõ ràng rồi, mới dẫn Chi Dã và Tiểu Uyển lên lầu, cất tiếng gọi: "Bà ơi, có khách tới."

Trong suy nghĩ của Tiểu Uyển, luôn cho rằng Lâm Cúc Anh đã là nghệ sĩ nổi tiếng lâu năm, trong nhà nhất định khá sang trọng hoành tráng. Ai ngờ vào cửa mới biết, lại là dáng vẻ chật hẹp tù túng — đồ gỗ gụ rời rạc không thành bộ, cốc thủy tinh mẻ miệng, không có điều hòa, chỉ có một chiếc quạt cây đang lắc lư, tranh cổ động trên tường chồng lên nhau, có lẽ là để che lỗ hổng... Điều duy nhất thể hiện danh tính của chủ nhân là mấy tấm ảnh diễn lồng trong khung gỗ, và nửa bức bình phong cũ khảm đồi mồi đã phai màu tróc sơn.

Đang ngắm nghía, Lâm Cúc Anh từ phòng trong bước ra, ăn mặc khá sạch sẽ gọn gàng, tóc chải chỉnh tề không một sợi rủ, tinh thần cũng khá tốt, không giống người già bảy tám mươi tuổi, nhắc tới chuyện cũ của gánh hát "Quần Anh Hội", lập tức xúc động hẳn lên, đúng là tính cách kịch nghệ điển hình, cử chỉ lời nói đều phóng đại hơn người thường: "Bây giờ biết đến 'Quần Anh Hội', biết đến Lâm Cúc Anh tôi không còn nhiều nữa. Chứ nói năm đó, 'Quần Anh Hội' đi diễn các nơi, bảng tên treo ra ngoài, trước ba ngày đã phải đặt vé rồi..."

"Bây giờ người biết đến cụ vẫn đông lắm ạ." Trương Chi Dã tung ra ngón nghề, mặt mày rạng rỡ khen ngợi, "Cụ là nghệ sĩ Kinh kịch nổi tiếng mà, nếu không làm sao chúng cháu dựa vào một tấm tờ báo mà tìm được cụ chứ?"

"Nghệ sĩ. Hừ hừ..." Bà cụ Lâm cười, "Cứ lấy ca sĩ mà nói đi, diễn viên bây giờ, mới vào nghề thì gọi là ca sĩ, nổi tiếng rồi thì gọi là ngôi sao ca nhạc, hát mấy năm mà vẫn chưa có tiếng có miếng, già rồi nghỉ hưu thì gọi là nghệ sĩ. Nếu tôi mà được chọn, tôi thà làm ngôi sao ca nhạc còn hơn."

Tiểu Uyển bật cười, bà cụ này sao mà hóm hỉnh thế. Tuy than thở oán trách, nhưng lại không hề có vẻ cay đắng, ngược lại mang theo sự giễu cợt siêu nhiên nhìn thấu thế sự.

"Ngôi sao ca nhạc bây giờ đi diễn show, một buổi mấy trăm ngàn; thế nhưng diễn viên Kinh kịch thì sao, khá một chút thù lao biểu diễn cũng chỉ có một trăm một buổi, so làm sao được? Diễn viên đóng vai phụ bình thường, lương tháng mới sáu bảy trăm đồng, chi phí sinh hoạt còn không đủ, nhưng cái khổ phải chịu thì gấp bao nhiêu lần sao điện ảnh sao ca nhạc. Trên tivi ngày nào cũng phỏng vấn ngôi sao điện ảnh, nói họ diễn khổ sở mệt mỏi thế nào, so với người kịch bọn tôi, tính là gì chứ?" Bà cụ càng nói càng hưng phấn, lại kể chuyện ngày xưa, "Cứ lấy võ nghiệp bọn tôi mà nói, kịch chính là mạng sống. Có khổ có bệnh đến đâu, hễ mặc giáp vào là phải ra diễn. Diễn hay, nói gì cũng cứng cựa; diễn dở, câm miệng rồi người ta còn chê tiếng thở to. Sân khấu kịch lớn, đời người nhỏ bé. Đức nghề chính là đức người, không được qua quít đâu."

Trương Chi Dã an ủi: "Nhưng Kinh kịch đúng là một môn nghệ thuật, là một di sản quan trọng của văn hóa Trung Quốc, đối với những nhà nghệ thuật già nổi tiếng đó, người dân đến nay vẫn nhà nhà đều biết, như Mai Lan Phương, Chu Tín Phương, Trình Nghiệt Thu, Mã Liên Lương..."

Khéo léo dẫn dắt, từng chút một đưa bà cụ Lâm trở về thời gian đã qua, dần dần khơi dậy hứng thú trò chuyện, diễn lại từng chuyện phong nguyệt ngày xưa. "Nhớ nhất là ngày hôm đó, ngày 15 tháng 8, tôi đóng vai Mộc Quế Anh, mặc toàn thân đại giáp, vừa lên đài, đột nhiên khán giả nhốn nháo cả lên, tôi còn chưa biết là có chuyện gì, vẫn cố hát tiếp, ông chủ lên đài kéo tôi xuống, bảo tôi biết, người Nhật Bản hàng rồi. Ôi chao bọn tôi mừng rỡ làm sao, ôm lấy nhau vừa hát vừa kêu, lúc này khán giả liên tục gào lên, 'Mộc Quế Anh ra đây! Mộc Quế Anh ra đây! Mộc Quế Anh ra đây!' Tôi lại bước lên sân khấu lần nữa, hát cho mọi người nghe. Tôi hát một câu, dưới khán đài lại hô một tiếng hay, họ không phải đang xem kịch, mà là đang giải tỏa, quá vui mừng rồi, không biết ăn mừng thế nào cho phải, dốc sức ném đồ đội trên đầu đồ cầm trên tay lên sân khấu, nào là hoa nào là kẹo nào là trang sức vàng bạc, tôi chưa bao giờ nhận được nhiều tiền thưởng đỏ như thế, buổi kịch đó, hát thật là vui vẻ, lần biểu diễn vui vẻ nhất vẻ vang nhất trong đời..."

Chủ đề ngày càng sâu hơn, người già chìm đắm trong ký ức, đắng chát ngọt bùi đều trào lên dòng lệ: "Đời người như kịch, kịch trêu cợt thế gian mà. Kịch này với lịch sử chưa bao giờ tách rời. Nhớ năm đó Mã Liên Lương một vở "Hải Thụy bãi quan", một vở kịch không mấy nổi bật, cũng chưa tính là tác phẩm để đời của Mã Liên Lương, thế mà lại khơi mào cho một cuộc 'xưa nay chưa từng có'. Kéo theo bao nhiêu chuyện, từ đó làm oan chết bao nhiêu con hát... À, hồi đó đã gọi là diễn viên nhân dân rồi, bây giờ lại nâng lên một tầng cao nữa, gọi là nghệ sĩ. Có tác dụng gì đâu? Có phong trào một cái, chẳng phải là tốp đầu tiên làm mồi lửa..."

Bà cụ vừa nói vừa xúc động, hai tay run rẩy, như Đậu Nga gào gian: "Thảm lắm, lúc đó thật sự gọi là thảm lắm! Cả đời này tôi không bao giờ quên, đó là ngày 23 tháng 8 năm 1966, tại Thái Miếu ở Bắc Kinh, mấy trăm người làm văn hóa tập thể bị đấu tố, Tấn Tuệ Sinh, Lão Xá, Nhược Mai Anh, tất cả đều bị áp giải quỳ trước Thái Miếu chịu phê bình..."

"Nhược Mai Anh?" Tiểu Uyển và Trương Chi Dã chợt căng thẳng: "Nhược Mai Anh cũng ở trong đó sao?"

"Có chứ, sao lại không có được? Mấy trăm danh nhân giới văn hóa cơ mà! Cùng nhau quỳ trước Thái Miếu, nhìn trang phục diễn chất thành đống bị châm lửa đốt, đốt thành tro bụi, đó là tâm huyết cả đời của người làm kịch đấy. Đầu của Nhược sư tỷ bị người ta ấn xuống, nhìn đốt sạch y phục, đốt tới rương của chính chị ấy, chị ấy khóc thảm thiết lắm, người kiêu hãnh như thế, lúc đó liền nhũn cả ra, dốc sức dập đầu, gào lên 'Đừng đốt trang phục kịch của tôi, muốn đốt thì đốt tôi này, đừng đốt rương của tôi!'"

Cách gần ba mươi năm, bà cụ nhớ lại thảm cảnh năm đó vẫn còn kinh hoàng, bà xòe tay ra, ngẩng đầu lên, thê lương bắt chước tiếng gào thảm thiết của Nhược Mai Anh năm đó, vô cùng rét mướt.

Tiểu Uyển không kìm được rùng mình một cái.

Trong mắt bà cụ dường như có một đốm lửa đang cháy, sáng lên một cách kỳ quái, cảm xúc hoàn toàn chìm đắm trong ký ức: "Dáng vẻ của Nhược sư tỷ lúc đó như phát điên, không gạt bớt những trận roi của tiểu tướng Hồng vệ binh, hết lần này đến lần khác lao vào lửa, muốn giải cứu những bộ trang phục kịch đó, chị ấy càng lao vào, những tiểu tướng đó càng đánh dữ dội... Lần đốt sạch y phục đó, người bị ép chết đâu chỉ có Nhược sư tỷ, còn có không biết bao nhiêu danh nhân văn hóa vì không chịu nổi nhục nhã mà tự sát, đại văn hào Lão Xá, cũng là vào ngày thứ hai sau lần đốt sạch y phục đó mà gieo mình xuống hồ Thái Bình..."

"Nhược Mai Anh, cũng chết trong buổi phê đấu đó sao?"

"Cũng phải, cũng không phải." Bà cụ nhíu chặt lông mày, "Nhược sư tỷ rốt cuộc chết như thế nào, vẫn luôn là một vụ án treo trong giới Lê viên, không ai nói rõ được. Hôm đó phê đấu, tôi và chị ấy quỳ sát cạnh nhau, lúc đốt sạch y phục, Hồng vệ binh đánh chị ấy, tôi còn giúp van xin. Nhưng sau đó, Trương Triều Thiên đột nhiên xuất hiện..."

"Trương Triều Thiên?!" Tiểu Uyển và Trương Chi Dã một lần nữa cùng cất tiếng kêu lên.

"Các người cũng biết Trương Triều Thiên sao?" Bà cụ ngước mắt lên.

"Ông ấy có phải là người yêu của Nhược Mai Anh không?"

"Sao cô biết?" Lâm Cúc Anh ngạc nhiên, "Chuyện của hai người họ, ngay cả người trong gánh hát cũng ít ai biết, chị ấy chỉ nói riêng với tôi, đó cũng là vì hết cách, phải nhờ tôi giúp gửi thư. Trên báo không thể đăng những chuyện này, làm sao cô biết được?"

"Cháu..." Tiểu Uyển do dự một chút, "Bà nội cháu năm đó là người giữ rương xiêm áo của Nhược Mai Anh, tên là Thanh Nhi."

"Thanh Nhi?" Lâm Cúc Anh nhíu mày nhớ lại, "Hình như có chút ấn tượng, một cô gái nhỏ khá ngoan ngoãn. Thời đó con hát cầm đồ trang phục vào tiệm cầm đồ là chuyện như cơm bữa, không tự mình cầm thì cũng có người đi theo cầm thay, lúc tay hẹp tiền thì lấy trang phục tạm thời không dùng đến trước mắt đi chữa cháy, lúc cần dùng lại chuộc ra, hoặc dùng bộ trang phục khác đi thế chấp. Cả cái 'Quần Anh Hội', chỉ có Nhược sư tỷ chưa từng cầm trang phục lần nào, chính chị ấy quý như vàng, con mắm Thanh Nhi đó còn quý hơn chị ấy nữa, dường như coi đồ của tiểu thư là bảo bối. Có một lần một đào hát của gánh Chiết Giang tới Bắc Kinh diễn, nhất thời kẹt tiền, mượn trang phục của Nhược sư tỷ, Nhược sư tỷ còn chưa lên tiếng, Thanh Nhi đã đuổi người ta đi rồi. Cái nết bảo vệ chủ đó, bọn tôi đều thán phục, sao ai cũng có người giữ rương, mà riêng người Nhược sư tỷ dạy dỗ lại tinh ranh thế. Nhưng sau khi Nhược sư tỷ xuất giá, Thanh Nhi cũng rời gánh hát, sau nghe nói là đi Bắc Kinh, rồi không còn tin tức gì nữa, thì ra cô ấy là bà nội cô, cô cũng tính là hậu duệ của cố nhân rồi. Thế các người có biết con gái của Nhược sư tỷ giờ ở đâu không?"

"Nhược Mai Anh có con gái sao?" Lần này ngay cả Trương Chi Dã cũng kinh ngạc.

Lâm Cúc Anh gật đầu: "Nhược sư tỷ tội nghiệp lắm, chị ấy vì Trương Triều Thiên phụ lòng, tức giận lỡ bước giận đời mà gả cho tên quân phiệt Quảng Đông đó, đi theo tới Quảng Đông. Bà lớn không dung chị ấy, tìm đủ mọi cách hãm hại chị ấy, Nhược sư tỷ không quan tâm, cả ngày trừ việc hút thuốc ra thì chẳng màng chuyện gì. Tên quân phiệt đó nhanh chóng chán chị ấy, nhưng chưa kịp buông tay thì tự mình phát bệnh đột ngột mà chết. Còn trong thời gian chịu tang, bà lớn đã đuổi Nhược sư tỷ ra khỏi nhà. Tội nghiệp Nhược sư tỷ lúc đó vừa mới sinh nở, chỉ đành bỏ đứa trẻ lại trước cửa mấn Quan Âm Đường rồi đi..."

"Quan Âm Đường?" Trương Chi Dã giật mình, "Là Quan Âm Đường ở đâu? Lại là năm nào?"

"Thời gian cụ thể tôi cũng không nói chuẩn được, trước giải phóng đấy, không phải năm 1948 thì là năm 1949. Địa chỉ tôi lại nhớ, là Triệu Khánh ở Quảng Đông."

"Triệu ma sơ Triệu Tự Hòa!" Lần này là Tiểu Uyển và Trương Chi Dã không hẹn mà cùng cất tiếng.

Trương Chi Dã càng thêm căng thẳng truy hỏi: "Đó có phải là một am Quan Âm Đường do các tự sái nữ ở không?"

"Đúng rồi, sao cậu lại biết?" Bà cụ Lâm càng thêm kỳ quặc, "Hai đứa nhỏ các người, biết nhiều chuyện hình như còn hơn cả tôi."

Tiểu Uyển bịt mặt lại, biến chuyển của sự việc ngày càng vượt ngoài dự đoán, còn truyền kỳ hơn cả những gì cô tưởng tượng, thì ra Triệu ma sơ lại là con gái của Nhược Mai Anh, bảo sao bà từng nói lúc phê đấu Nhược Mai Anh lại cảm thấy đau thắt ruột gan, tổn thiên hại lý. Lúc bà giơ roi về phía Nhược Mai Anh, lại không hề biết, người bà quất roi phê đấu lại chính là mẹ đẻ của bà. Nếu mình nói cho bà biết thực tế này, bà làm sao chịu đựng nổi đây?!

Trương Chi Dã hỏi tiếp: "Nhược Mai Anh sau này có gặp lại Trương Triều Thiên nữa không?"

"Không." Lâm Cúc Anh khẳng định nói, "Nhược sư tỷ sau khi rời Quảng Đông thì tới Thượng Hải, giọng chị ấy hỏng rồi, ngón nghề cũng mất, không thể lên sân khấu nữa, cứ đi theo tôi làm việc vặt trong nhà kịch sống qua ngày, khắp nơi nghe ngóng tin tức của Trương Triều Thiên. Nhưng không ai biết. Cho đến khi đại đốt xiêm áo ở Thái Miếu, chúng tôi bị gọi tới Bắc Kinh chịu phê bình, ở hội trường phê đấu gặp nhau, mới biết ông ấy hóa ra ở Bắc Kinh."

"Trương Triều Thiên cũng chịu phê bình sao?" Tiểu Uyển thầm hy vọng Trương Triều Thiên là gặp chuyện trong thời "Cách mạng Văn hóa", như thế thì có thể giải thích tại sao ông ấy đã gặp Nhược Mai Anh nhưng rốt cuộc không ở bên cô. Cô vẫn không muốn tin ông ấy là kẻ phụ lòng.

Tuy nhiên Lâm Cúc Anh nói: "Không có. Trương Triều Thiên là phe Bảo hoàng, không nằm trong diện bị đấu tố, chẳng qua là giết gà dọa khỉ thôi, ông ấy chính là con khỉ đó. Ông ấy và một đám phe Bảo hoàng bị đẩy ra, Nhược sư tỷ thấy ông ấy, đột nhiên phát điên, dốc sức lao về phía trước, gào lên: 'Tôi muốn hỏi anh một câu! Tôi muốn hỏi anh một câu!' Những tiểu tướng đó nắm lấy tóc chị ấy kéo ngược lại, tóc lẫn da đầu kèm máu bị giật xuống, chị ấy cũng không thèm quan tâm, vẫn cứ một mực lao về phía trước, gào lên, 'Tôi muốn hỏi anh một câu! Tôi muốn hỏi anh một câu!'..."

Tôi muốn hỏi anh một câu. Tiểu Uyển không kìm được lấy tay che mặt khóc nức nở. Chỉ có cô biết, câu mà Nhược Mai Anh muốn hỏi là gì.

Lâm Cúc Anh thở dài: "Nhược sư tỷ cả đời này, thật sự chưa từng sống những ngày tháng tốt đẹp được mấy hồi. Cả nửa đời sau của chị ấy, đều đi tìm Trương Triều Thiên đó, khó khăn lắm mới gặp được, lại là ở nơi như thế vào thời gian như thế, hai người họ cả đời này, không phải sinh ly, thì là tử biệt. Lúc đó Nhược sư tỷ và Trương Triều Thiên hai người, một người bên này, một người bên kia, đều lặp đi lặp lại lao về phía đối phương, ở giữa cách bao nhiêu người, sau lưng lại đi theo bao nhiêu người, hội trường hỗn loạn thành một đống, có người gào khẩu hiệu, có người kéo hai người ra, cũng có người giúp van xin cho Nhược sư tỷ, Nhược sư tỷ vừa khóc vừa gào, đầu tóc rũ rượi, chỉ liều mạng lao về phía trước, đột nhiên có người từ sau lưng nện một gậy ngầm, Nhược sư tỷ liền ngã xuống, bị khiêng đi..."

"Bị khiêng đi đâu?"

"Lúc đó tôi cũng không biết, vẫn là sau này truyền ra, là bị khiêng vào trụ sở của một Ủy ban Cách mạng nào đó, trong một tòa nhà nhỏ, tra tấn liền mấy ngày, sau đó thì nhảy lầu... Người ta nói, lúc nhảy lầu, Trương Triều Thiên đó ở ngay dưới lầu, giương mắt nhìn chị ấy ngã nát bấy, chị ấy lúc chết dáng vẻ đó, dáng vẻ đó, đã không còn ra hình thù gì nữa rồi! Tội nghiệp Nhược sư tỷ dung nhan như hoa, một thế hệ giai nhân, lại chết thảm trên đường phố như thế, đến chết trong miệng vẫn gào: Đừng đi, tôi muốn hỏi anh một câu..."

Bà cụ vừa nói vừa bật khóc nức nở, mà Tiểu Uyển đã nghẹn ngào không thành tiếng từ lâu.

Thảm sự hơn ba mươi năm trước, trong lời kể của bà cụ hiện lên rõ mùng một, phân cảnh kinh tâm động phách đó, đến nay nhắc lại, vẫn đâm xé lòng người đến thế!

Lịch sử, đối với người không liên quan chỉ là câu chuyện, đối với người từng trải qua, lại là vô số vết thương, vĩnh viễn không bao giờ lành.