Có lẽ phải đến một triệu năm sau, tôi mới nhận thức được rõ ràng, không còn chút nghi ngờ nào nữa, rằng tấm màn lửa rực rỡ chiếu sáng thế gian quả thực đang tối dần đi.

Một khoảng thời gian vô cùng dài nữa lại trôi qua, và toàn bộ ngọn lửa khổng lồ đã lụi tàn xuống một sắc đồng trầm đục. Dần dần, nó tối đi, từ màu đồng chuyển sang đỏ đồng, và từ sắc độ này, đôi khi, lại ngả sang một gam màu tía đậm, nặng nề, phảng phất thứ ánh sáng đỏ rực như máu.

Dù ánh sáng đang suy giảm, tôi không hề nhận thấy tốc độ biểu kiến của mặt trời có vẻ chậm lại. Nó vẫn trải rộng trong lớp màn chói lọi của tốc độ.

Thế giới, trong giới hạn mà tôi có thể nhìn thấy, đã khoác lên mình một sắc thái ảm đạm đến kinh hoàng, tựa hồ như ngày tận thế của muôn loài đang thực sự đến gần.

Mặt trời đang chết dần; điều đó làu làu không thể nghi ngờ; thế nhưng trái đất vẫn tiếp tục quay cuồng tiến bước, xuyên qua không gian và mọi kỷ nguyên. Vào lúc ấy, tôi nhớ rằng, một cảm giác hoang mang kỳ lạ đã chiếm lấy tôi. Về sau, tôi thấy mình đang miên man suy nghĩ giữa một chốn hỗn độn kỳ quặc gồm những học thuyết hiện đại vụn vặt và câu chuyện Kinh Thánh cổ xưa về ngày tận thế của thế gian.

Rồi, lần đầu tiên, ký ức chợt lóe lên trong tâm trí tôi rằng mặt trời, cùng với hệ hành tinh của nó, đã và đang di chuyển qua không gian với tốc độ đáng kinh ngạc. Ngay lập tức, câu hỏi đặt ra—Về đâu? Suốt một khoảng thời gian rất dài, tôi cứ trăn trở về vấn đề này; nhưng cuối cùng, với một cảm giác bất lực trước những mối bận tâm của chính mình, tôi để mặc tâm trí trôi dạt sang những chuyện khác. Tôi đâm ra tự hỏi ngôi nhà này sẽ trụ vững được bao lâu nữa. Tôi cũng tự vấn bản thân xem liệu mình có bị kết án phải ở lại, không một thể xác, trên cạn giới này suốt khoảng thời gian tăm tối mà tôi biết chắc là đang đến gần hay không. Từ những ý nghĩ đó, tôi lại chìm vào những phỏng đoán về hướng đi có thể có của hành trình mặt trời xuyên qua không gian.... Và thế là một khoảng thời gian lớn nữa lại trôi qua.

Dần dần, theo dòng thời gian trôi đi, tôi bắt đầu cảm nhận được cái lạnh giá của một mùa đông vĩ đại. Rồi tôi chợt nhớ ra rằng, khi mặt trời đang chết dần, cái lạnh tất yếu phải vô cùng dữ dội. Chậm chạp, chậm chạp biết bao, khi các kỷ nguyên trôi tuột vào cõi vĩnh hằng, trái đất chìm sâu hơn vào một màn sương mù nặng nề và đỏ rực hơn. Ngọn lửa ảm đạm trên bầu trời mang một sắc thái thâm trầm hơn, vô cùng ảm đạm và vẩn đục.

Rồi cuối cùng, tôi nhận ra có sự biến đổi. Tấm màn lửa rực rỡ, ảm đạm treo lơ lửng rung chuyển trên đầu và trải dài xuống tận bầu trời phương Nam bắt đầu thưa mỏng và co lại; và trong đó, như người ta nhìn thấy những dao động chớp nhoáng của một dây đàn bị gảy, tôi lại một lần nữa nhìn thấy dòng ánh sáng mặt trời đang run rẩy, chóng mặt, hướng về phía Bắc rồi phía Nam.

Chậm rãi, hình hài của một tấm thảm lửa biến mất, và tôi thấy rõ nhịp đập đang chậm dần của dòng ánh sáng mặt trời. Thế nhưng, ngay cả lúc đó, tốc độ dao động của nó vẫn nhanh đến mức không thể tưởng tượng nổi. Và suốt thời gian ấy, độ chói của vòm lửa ngày càng trở ảm đạm hơn. Phía bên dưới, thế giới hiện lên mờ ảo—một vùng đất mờ mịt, mang dáng dấp của cõi âm.

Phía trên đầu, dòng sông lửa lắc lư chậm hơn, và chậm hơn nữa; cho đến tận khi, cuối cùng, nó dao động sang hướng Bắc và Nam với những nhịp đập vô cùng nặng nề, kéo dài qua từng giây. Một khoảng thời gian dài trôi qua, và giờ đây mỗi cái lắc lư của dải lụa khổng lồ ấy kéo dài ngót nghét một phút; để rồi, sau một thời gian dài, tôi không còn nhận ra nó như một chuyển động có thể nhìn thấy được nữa; và dòng lửa tuôn chảy thành một dòng sông đều đặn gồm thứ lửa âm ỉ, vắt ngang bầu trời mang vẻ chết chóc.

Một khoảng thời gian bất định trôi qua, và có cảm giác như vòm lửa trở nên kém sắc nét hơn. Nó hiện lên trong mắt tôi có phần thưa thớt hơn, và tôi tưởng như thỉnh thoảng có những vệt đen xuất hiện. Chẳng mấy chốc, khi tôi đang dõi theo, dòng chảy suôn sẻ ấy dừng lại; và tôi có thể nhận thấy sự tối sầm lại mang tính chớp nhoáng nhưng đều đặn của thế giới. Điều này lớn dần lên cho đến khi, một lần nữa, màn đêm buông xuống trong những khoảng thời gian ngắn ngủi nhưng có chu kỳ trên trái đất đang mệt mỏi.

Những đêm dài nối dài thêm mãi, và những ngày cũng dài tương đương; để rồi cuối cùng, ngày và đêm kéo dài đến mức tính bằng giây, và mặt trời hiện lên một lần nữa, giống như một quả cầu màu đỏ đồng gần như vô hình, ẩn mình trong làn sương mù rực rỡ của cuộc hành trình. Tương ứng với những đường nét tối màu đôi khi xuất hiện trên vệt di chuyển của nó, giờ đây người ta có thể nhìn thấy rõ ràng trên chính khối mặt trời bán lộ diện ấy những vành đai tối màu lớn hết sức rõ rệt.

Năm tháng trôi vụt vào dĩ vãng, ngày và đêm kéo dài thành phút. Mặt trời không còn giữ hình dáng của một chiếc đuôi chổi; mà nay mọc rồi lặn—một khối cầu khổng lồ mang sắc đồng đồng thau rực rỡ; có chỗ được viền bằng những dải đỏ như máu; có chỗ lại mang những dải tối màu mà tôi đã đề cập trước đó. Những vòng tròn này—cả đỏ lẫn đen—có độ dày mỏng khác nhau. Có lúc, tôi hoay không sao lý giải được sự hiện diện của chúng. Rồi tôi chợt nghĩ ra rằng, khó có khả năng mặt trời nguội đi một cách đồng đều ở khắp mọi nơi; và những dấu vết này có lẽ là do sự khác biệt về nhiệt độ giữa các khu vực khác nhau; màu đỏ đại diện cho những phần mà hơi nóng vẫn còn đang sôi sục, còn màu đen là những phần đã tương đối nguội lạnh.

Điều khiến tôi thấy lạ lùng là tại sao mặt trời lại nguội đi theo những vòng tròn được định hình đều đặn; cho đến khi tôi sực nhớ ra rằng, rất có thể chúng chỉ là những mảng cô lập, được tốc độ quay khổng lồ của mặt trời ban cho vẻ ngoài giống như những vành đai. Bản thân mặt trời lúc này lớn hơn rất nhiều so với mặt trời mà tôi từng biết trong những ngày tháng ở thế giới cũ; và từ điều này, tôi lập luận rằng nó đã đến gần hơn đáng kể.

Vào ban đêm, mặt trăng vẫn hiện diện; nhưng nhỏ bé và xa xôi; và ánh sáng mà nó phản chiếu quá đỗi mờ nhạt và yếu ớt đến mức nó trông chẳng khác gì cái bóng nhỏ nhoi, mập mờ của vầng trăng thuở xưa mà tôi từng biết.

Dần dần, ngày và đêm kéo dài ra, cho đến khi chúng có khoảng thời gian hơi ngắn hơn một giờ của trái đất cũ; mặt trời mọc và lặn giống như một chiếc đĩa đồng đỏ rực lớn, bị cắt ngang bởi những vạch đen như mực. Khoảng thời gian này, tôi thấy mình có thể nhìn rõ lại những khu vườn. Bởi vì thế giới giờ đây đã trở nên vô cùng tĩnh lặng và bất biến. Tuy nhiên, tôi nói 'những khu vườn' là không chính xác lắm; bởi vì chẳng còn khu vườn nào cả—không có gì mà tôi biết hay nhận ra. Thay vào đó, tôi nhìn ra một đồng bằng bao la, trải dài tận chân trời. Hơi lệch về bên trái tôi, có một dãy đồi thấp thấp. Khắp mọi nơi đều bao phủ một lớp tuyết trắng đồng đều, có chỗ nhô lên thành những ụ đất và gờ nổi.

Mới tận mắt chứng kiến lúc này, tôi mới nhận ra lượng tuyết rơi thực sự lớn đến nhường nào. Có những nơi tuyết dày vô kể, điều đó được minh chứng bằng một ngọn đồi lớn hình ngọn sóng đang vươn cao lên ở phía bên phải tôi; dẫu rằng không loại trừ khả năng một phần là do bề mặt mặt đất nhô cao lên. Thật kỳ lạ làm sao, dãy đồi thấp ở bên phía tay trái tôi—đã nhắc đến trước đó—lại không bị bao phủ hoàn toàn bởi lớp tuyết bao la ấy; thay vào đó, tôi vẫn có thể nhìn thấy những sườn đồi trọc lốc, tối màu lộ ra ở vài nơi. Và ở đâu cũng vậy, lúc nào cũng vậy, ngự trị một sự im lìm chết chóc và cảnh hoang vắng đến khó tin. Sự tĩnh mịch bất biến, đáng sợ của một thế giới đang chết dần.

Suốt thời gian đó, ngày và đêm cứ thế kéo dài ra một cách rõ rệt. Giờ đây, mỗi ngày có lẽ kéo dài chừng hai tiếng đồng hồ từ lúc hừng đông cho đến khi chập tối. Vào ban đêm, tôi đã ngạc nhiên khi thấy bầu trời phía trên có rất ít các vì sao, và chúng tuy nhỏ bé nhưng lại tỏa ra thứ ánh sáng phi thường; điều mà tôi cho là do màn đêm có độ đen đặc biệt nhưng lại trong trẻo.

Hướng về phía Bắc, tôi có thể nhận ra một làn sương mù mờ ảo; trông không khác mấy so với một phần nhỏ của Dải Ngân Hà. Đó có thể là một cụm sao cực kỳ xa xôi; hoặc—ý nghĩ đó chợt lóe lên trong đầu tôi—có lẽ đó chính là vũ trụ thiên văn mà tôi từng biết, nay đã bị bỏ lại xa tít phía sau, mãi mãi—một đám sương mù sao mờ ảo, nhỏ nhoi, nằm tận sâu trong cõi thẳm của không gian.

Ngày và đêm vẫn chậm chạp kéo dài thêm. Mỗi lần mọc lên, mặt trời lại ảm đạm hơn lần lặn trước. Và những vành đai tối màu ngày càng phình rộng ra.

Vào khoảng thời gian này, một sự việc mới mẻ đã xảy ra. Mặt trời, trái đất và bầu trời bỗng chốc tối sầm lại, và dường như bị xóa sạch trong một khoảng khắc ngắn ngủi. Tôi có một cảm giác, một sự nhận thức chắc chắn rằng (tôi chẳng thể quan sát được mấy bằng thị giác) trái đất đang hứng chịu một trận tuyết rơi vô cùng lớn. Rồi ngay lập tức, tấm màn che khuất vạn vật tan biến, và tôi lại nhìn ra ngoài. Một cảnh tượng kỳ diệu đập vào mắt tôi. Thung lũng nơi ngôi nhà cùng những khu vườn này tọa lạc đã ngập tràn tuyết. Nó ngập ngang bệ cửa sổ của tôi. Khắp mọi nơi, tuyết phủ thành một khoảng trắng phẳng lì, hứng lấy và phản chiếu một cách ảm đạm những ánh hồng đồng ảm đạm của mặt trời đang hấp hối. Thế giới đã trở thành một đồng bằng không bóng râm, trải dài từ chân trời này đến chân trời khác.

Tôi ngước nhìn mặt trời. Nó tỏa sáng với một vẻ trong trẻo, ảm đạm phi thường. Giờ đây tôi nhìn ngắm nó tựa như một kẻ mà trước đó chỉ có thể nhìn thấy nó qua một lớp trung gian che khuất một phần. Xung quanh nó, bầu trời đã trở nên đen kịt, một màu đen sâu thẳm, trong trẻo, đáng sợ bởi sự gần gũi, bởi chiều sâu vô tận và bởi sự lạnh lùng tuyệt đối của nó. Một khoảng thời gian dài, tôi cứ đăm đăm nhìn vào khoảng không ấy, đầy mới lạ, run rẩy và hoảng sợ. Nó quá đỗi gần gũi. Giá như tôi là một đứa trẻ, có lẽ tôi đã bộc lộ phần nào cảm giác và nỗi thống khổ của mình bằng cách thốt lên rằng bầu trời đã mất đi mái che.

Lát sau, tôi quay đầu lại, đảo mắt nhìn quanh căn phòng. Khắp nơi đều được phủ một lớp khăn tang mỏng manh bằng màu trắng bao trùm. Tôi chỉ có thể nhìn thấy nó một cách lờ mờ nhờ thứ ánh sáng ảm đạm hiện đang chiếu rọi thế gian. Nó có vẻ bám lấy những bức tường đổ nát; và lớp bụi dày, mềm mại của năm tháng phủ trên sàn nhà dày đến đầu gối nay hoàn toàn biến mất đâu mất. Tuyết chắc hẳn đã lùa qua khung cửa sổ trống hoác. Thế nhưng, nó không hề chất đống ở bất kỳ góc nào; mà nằm rải rác khắp căn phòng cổ kính rộng lớn một cách phẳng phiu và đều đặn. Hơn nữa, chẳng hề có chút gió nào trong suốt ngàn năm nay. Thế mà tuyết vẫn cứ ở đó, đúng như tôi đã kể.

Và toàn bộ mặt đất chìm trong tĩnh lặng. Và cái lạnh buốt giá bao trùm, thứ mà chưa từng có người sống nào từng trải qua.

Trái đất giờ đây được chiếu sáng vào ban ngày bằng một thứ ánh sáng sầu thảm khôn tả, vượt quá khả năng miêu tả của tôi. Có cảm giác như tôi đang nhìn ngắm cánh đồng bằng bao la qua một vùng biển mang sắc đồng thau.

Hiển nhiên là chuyển động quay của trái đất đang suy giảm đều đặn.

Hồi kết đến đột ngột. Đêm hôm đó là đêm dài nhất từ trước tới nay; và khi mặt trời đang chết dần cuối cùng cũng nhô lên trên đường chân trời của thế giới, tôi đã quá mệt mỏi với bóng tối đến mức chào đón nó như một người bạn. Nó cứ thế dâng lên đều đặn cho đến khi cách đường chân trời khoảng hai mươi độ. Rồi nó đột ngột dừng lại, và sau một chuyển động lùi kỳ lạ, nó treo lơ lửng bất động—như một chiếc khiên lớn trên bầu trời. Chỉ có vành tròn của mặt trời là sáng rực—chỉ phần này, và một vệt sáng mỏng mảnh gần đường xích đạo.

Dần dần, ngay cả sợi tơ ánh sáng ấy cũng lụi tàn; và giờ đây, tất cả những gì còn sót lại từ vầng thái dương vĩ đại và huy hoàng của chúng ta chỉ là một chiếc đĩa chết chóc khổng lồ, được viền bằng một vòng tròn mỏng ánh sáng đỏ đồng.