1

Tôi không ngủ được đã đến ngày thứ 17 rồi.

Không phải là chứng mất ngủ. Chứng mất ngủ thì tôi biết đôi chút. Thời đại học có lần đã vướng phải chứng mất ngủ như thế rồi. Nói “như thế” là vì tôi không xác tín được rằng chứng trạng của tôi có thật phù hợp với triệu chứng mà người ta thường gọi là chứng mất ngủ ấy không. Có lẽ đi khám ở bệnh viện thì biết được có đúng là chứng mất ngủ hay không. Nhưng tôi đã không đi bệnh viện. Bởi tôi nghĩ có đi bệnh viện cũng chẳng ích lợi gì. Cũng chẳng có căn cứ gì để nghĩ thế. Chỉ trực giác như thế thôi. Có đi cũng chẳng ích gì. Vì thế, tôi đã chẳng đến y sĩ, mà cũng chẳng cho gia đình hay bạn bè biết. Cho ai đấy biết, thế nào họ cũng bảo tôi đi bệnh viện.

Cứ thế, thứ gì như là chứng mất ngủ ấy đã kéo dài suốt một tháng. Trong một tháng ấy, không một lần nào tôi ngủ cho ra ngủ. Đêm đến, vào giường nằm, nghĩ là ngủ đi thôi. Và thế là, cứ như phản xạ mà tỉnh như sáo ngay. Cố gắng ngủ cách mấy cũng không ngủ được. Ý thức càng muốn ngủ, thì ngược lại, mắt càng tỉnh. Đã thử uống rượu, uống thuốc, mà cũng chẳng có hiệu quả gì.

Đến lúc trời bắt đầu sáng mới có cảm giác mơ màng. Nhưng vẫn không thể gọi là giấc ngủ được. Đầu ngón tay tôi như sờ tới được vành ngoài của giấc ngủ. Ý thức thì tỉnh táo. Tôi ở trong trạng thái mờ màng. Nhưng bên kia chỉ cách phòng tôi có một vách mỏng, ý thức của tôi vẫn tỉnh như sáo, im lìm trông nom tôi. Thân xác tôi lơ lửng trôi nổi trong màu mờ mờ, vẫn tiếp tục cảm nhận tia nhìn và hơi thở của ý thức ngay bên cạnh. Tôi vừa là thân xác đang muốn ngủ, đồng thời cũng là ý thức đang tỉnh táo.

Trạng thái mơ màng bất định như thế tiếp diễn lúc có, lúc không suốt ngày. Đầu óc tôi lúc nào cũng mơ hồ mù sương. Không phán định chính xác được cự ly, chất lượng hay cảm xúc của sự vật. Cơn mơ màng ấy như sóng dạt vào sau từng khoảng thời gian nhất định. Khiến tôi vô thức mà mơ màng như thế trên ghế tàu điện, trên bàn trong lớp, hay trong dạ tiệc. Ý thức len lét thoát khỏi thân xác tôi. Thế giới chao đảo trong im lặng. Tôi làm rớt đủ thứ xuống sàn. Bút chì, ví tay, muỗng, nĩa rời xuống sàn thành tiếng. Tôi chỉ muốn cứ thế mà ngủ luôn một giấc. Nhưng không được. Sự tỉnh táo luôn luôn kề bên tôi. Tôi không ngừng cảm nhận cái bóng lạnh lẽo của nó. Như cái bóng của chính mình. Kỳ dị thật, tôi nghĩ như thế trong mơ màng. Tôi đang ở trong cái bóng của chính mình. Trong mơ màng, tôi bước đi, ăn uống, trò chuyện. Vậy mà quái lạ thay, người chung quanh chẳng ai để ý là tôi đang ở trong trạng thái cùng cực như thế cả. Trong một tháng ấy, tôi thật sự đã gầy đi mất 6kg. Vậy mà mọi người trong nhà hay bạn bè không một ai để ý đến cả. Rằng tôi đang vừa sống vừa mơ màng ngủ.

Vâng, quả đúng là tôi vừa sống vừa mơ màng ngủ. Thân thể tôi như cái xác chết trôi không còn cảm giác. Mọi thứ đều đờ đẫn, vẩn đục. Chính cái tình trạng mình đang sống đang hiện hữu trong thế giới, cũng chỉ cảm thấy được như là một ảo giác bất định. Đến tưởng như nếu gió thổi mạnh, thân xác tôi sẽ bay tuốt ra khỏi thế giới này mất. Bay đến cõi tận cùng chưa hề nghe, chưa hề thấy. Ở đó, thể xác và ý thức của tôi tách biệt vĩnh viễn. Thế nên tôi muốn bám víu vào thứ gì đấy vững chắc. Nhưng gắng nhìn quanh tìm kiếm cách mấy cũng không có thứ gì để mình bám víu vào được cả.

Cứ đêm đến là tỉnh táo kinh khủng. Tôi hoàn toàn bất lực trước sự tỉnh táo ấy. Tôi bị một sức mạng gắn chặt toàn thân vào hạch tâm của sự tỉnh táo. Sức mạnh khủng khiếp đến nỗi tôi chỉ còn có thể tỉnh táo tiếp tục cho đến khi trời sáng. Tôi tiếp tục tỉnh thức trong bóng đêm mù mịt. Hầu như chẳng suy nghĩ gì được. Tai vừa nghe tiếng đồng hồ điểm thời gian, mắt tôi đăm đắm dõi theo bóng đêm thẫm màu dần, rồi đổi sang mờ sáng dần lên.

Thế rồi, một ngày nọ, đột nhiên chấm dứt tình trạng ấy. Chẳng dự báo gì, chẳng có nhân tố bên ngoài nào, tự nhiên đột ngột mà chấm dứt. Tôi đang ngồi ở bàn ăn sáng, đột nhiên cảm thấy buồn ngủ đến nỗi thần trí dời tuốt ra xa. Tôi im lìm đứng dậy. Cảm thấy như có gì trên bàn rơi xuống sàn. Như có ai nói gì đấy. Nhưng chẳng nhớ nổi. Tôi loạng choạng lảo đảo bước về phòng, để nguyên áo quần chui vào giường, ngủ luôn một mạch. Ngủ say sưa suốt 27 giờ liền. Mẹ lo lắng, đến lay tôi dậy nhiều lần. Vỗ vào má tôi nữa. Thế nhưng tôi vẫn say ngủ. Suốt 27 giờ như thế. Lúc thức dậy thì trở lại được chính mình. Có lẽ thế.

Tôi chẳng hiểu tại sao bị mất ngủ, và tại sao lại hết mất ngủ đột ngột như thế. Chỉ thấy như một đám mây đen thật dày theo gió thổi đến từ xa. Đám mây ấy chứa đựng đầy những điềm gở mà tôi không được biết. Cũng chẳng ai biết được đám mây ấy đã đến từ đâu và biến đi đâu. Nhưng dù sao đi nữa, đám mây ấy cũng đã ập đến trên đầu tôi rồi biết đi mất.

*

* *

Thế nhưng, lần này thì tôi không ngủ được theo một cách khác. Hoàn toàn khác. Lần này chỉ đơn giản là không ngủ được. Một giấc cũng không. Thế nhưng ngoài sự thực là tôi không ngủ được ấy ra, thì tôi hoàn toàn bình thường. Hoàn toàn không mê ngủ, ý thức vẫn sáng suốt. Đến có thể nói là sáng suốt hơn cả lúc bình thường nữa. Trong thân thể cũng không có gì khác lạ. Ăn uống bình thường. Cũng chẳng thấy mệt mỏi. Từ quan điểm thực dụng mà xét thì chẳng có vấn đề gì cả. Chỉ không ngủ, thế thôi. Chồng con tôi hoàn toàn không để ý là tôi chẳng ngủ được tí nào. Mà tôi cũng chẳng nói gì. Bởi nói ra thế nào cũng bị bảo phải đi bệnh viện. Tôi biết có đi bệnh viện cũng vô ích thôi. Nên chẳng nói gì với ai cả. Giống như lúc bị mất ngủ dạo trước vậy. Tôi chỉ hiểu thế thôi. Chuyện này thì chỉ có thể tự mình giải quyết một mình.

Vì thế chồng con tôi cũng không hề biết. Bề ngoài thì sinh hoạt của tôi tiến hành như thường lệ. Thật yên bình, quy củ. Mỗi sáng tiễn chồng con ra khỏi nhà xong, tôi lái xe đi chợ như mọi khi. Chồng tôi là nha sĩ, có phòng chữa răng cách chung cư của chúng tôi độ mười phút xe hơi. Anh ấy làm chung với bạn thời sinh viên nha khoa. Làm thế thì hai người thuê chung được thợ làm răng và cô tiếp khách. Lúc này một bên đầy khách giữ chỗ rồi thì bên kia nhận khách giúp cho. Cả hai nha sĩ đều mát tay, nên hầu như không có quen biết gì mấy mà mở cửa chỉ mới 5 năm đã tấp nập những khách. Có phần bận rộn quá mức nữa.

“Anh thì muốn thư thả hơn kia. Nhưng đâu có than vãn gì được.” Chồng tôi nói thế.

Tôi nghĩ: đúng thế. Than vãn gì nữa. Phải thế chứ. Để khai trương phòng chữa răng, vợ chồng tôi đã phải vay ngân hàng một số tiền lớn hơn dự tưởng ban đầu. Phòng chữa răng của nha sĩ cần rất nhiều đầu tư vào thiết bị. Và cạnh tranh lại kịch liệt. Khai trương phòng chữa răng xong, đâu phải ngay ngày hôm sau là có khách chen lấn nhau mà vào đâu. Chẳng hiếm những phòng chữa răng vắng khách đến phải dẹp tiệm đấy thôi.

Thời mới khai trương thì hai vợ chồng còn trẻ và nghèo, lại ôm thêm đứa con mới sinh không bao lâu. Ai mà biết được liệu chúng tôi có sống sót nổi trong cái thế giới khắc nghiệt này không. Thế mà, sau 5 năm trời, tuy có chật vật đấy, nhưng chúng tôi cũng đã sống sót được. Thế thì còn than vãn gì được. Món nợ kia cũng đã vơi được hơn một phần ba rồi.

“Có thể vì anh đẹp trai nên khách hàng chen nhau mà tìm đến đấy.” Tôi nói thế. Đùa thôi. Nói thế là vì anh ấy chẳng đẹp trai tí nào cả. Chồng tôi có khuôn mặt khác thường. Đến bây giờ thỉnh thoảng tôi vẫn lấy làm lạ. Tại sao mình lại đi lấy một người có khuôn mặt khác thường đến thế, trong khi đã có bạn trai oai đẹp hơn nhiều.

Tôi không diễn tả cho hay được khuôn mặt khác thường của chồng tôi. Tất nhiên là không đẹp trai, nhưng cũng chẳng phải là xấu tệ. Mà cũng chẳng phải là loại khuôn mặt đặc sắc gì. Thành thật mà nói thì chỉ có thể gọi là “khác thường”. Hoặc có lẽ nên nói là “không nắm bắt được”. Nhưng chẳng phải chỉ có thế. Có lẽ quan trọng nhất vẫn là có yếu tố gì đấy làm cho khuôn mặt anh ấy “không nắm bắt được”. Nếu nắm được yếu tố ấy, có lẽ hình dung toàn thể của vẻ “khác thường” ấy sẽ lý giải được thôi. Thế nhưng tôi chưa nắm bắt được. Có lần vì nhu cầu gì đấy, tôi đã thử vẽ lại khuôn mặt của anh ấy. Nhưng không thành công. Lúc tay cầm bút chì sẵn sàng vẽ lên giấy thì lại không sao nhớ ra được anh ấy có khuôn mặt như thế nào. Và tôi ngạc nhiên về điều ấy. Sống chung với nhau đã lâu, thế mà mình lại chẳng nhớ ra được chồng mình có khuôn mặt như thế nào?! Tất nhiên nhìn thấy trước mắt thì nhận ra. Cũng hiện lên trong trí được. Thế mà đến lúc muốn vẽ lên giấy thì lại thấm thía rằng mình chẳng nhớ được chút gì cả. Cứ như là mình va vào một bức tường vô hình, hoang mang chẳng biết tiến thoái ra sao. Chỉ nhớ là khuôn mặt ấy khác thường, thế thôi. Điều này thỉnh thoảng làm tôi cảm thấy bất an.

Thế nhưng, anh ấy được hầu như mọi người chung quanh quý mến; tất nhiên điều đó rất quan trọng cho nghề nghiệp của chồng tôi. Tôi nghĩ: cho dù làm gì khác không phải là nha sĩ đi nữa, anh ấy vẫn có thể thành công trong mọi nghề nghiệp. Rất nhiều người chưa hề quen biết, chỉ gặp nói chuyện với anh lần đầu là đã cảm thấy an tâm rồi. Cho đến khi gặp anh ấy, tôi chưa hề biết một người nào như thế. Các bạn gái của tôi đều ưa anh ấy. Tất nhiên tôi cũng thích anh ấy chứ. Yêu anh nữa kia. Thế nhưng, biểu hiện cho chính xác, thì không phải là “hợp ý” lắm.

Dù sao, anh ấy như trẻ thơ, có thể cười rất tự nhiên. Người đàn ông thường thì không thể có lối cười như thế được. Và có lẽ điều này đương nhiên: anh ấy có hàm răng tuyệt đẹp.

“Anh đẹp trai đâu phải lỗi tại anh.” Chồng tôi nói thế, và mỉm cười. Lúc nào cũng thế. Lối nói đùa chỉ thông dụng giữa vợ chồng tôi mà thôi. Nhưng đùa với nhau như thế, chúng tôi cùng xác nhận sự thực với nhau. Sự thực rằng chúng tôi sống với nhau như thế này mà sống sót được đấy. Và đó là nghi thức rất trọng yếu đối với vợ chồng tôi.

Anh ấy sáng 8 giờ 15 phút là lên chiếc xe Blue Bird lái ra khỏi nhà xe trong chung cư. Con ngồi bên cạnh. Trường tiểu học của con nằm trên đường đến phòng chữa răng.

“Cẩn thận nhé”, tôi nhắc. - “Không sao đâu”, anh ấy nói. Ngày nào cũng lặp lại câu nói như thế. Nhưng tôi không thể không nói được. Cẩn thận nhé. Và anh ấy không thể không trả lời được. Không sao đâu.

Anh cho băng nhạc Hayden hay Mozart gì đấy vào máy quay băng, vừa ậm ừ điệu nhạc trong miệng vừa đề máy xe. Rồi hai người vẫy tay, ra đi. Hai bố con có lối vẫy tay giống nhau lạ lùng. Cùng một góc nghiêng đầu, cùng một lối vẫy, ngửa lòng bàn tay ra vung nhẹ bên trái bên phải. Cứ như là làm theo đúng lời thầy dạy múa vậy.

Tôi có xe riêng, chiếc Honda City cũ. Hai năm trước đã mua lại từ bạn gái với giá như cho không. Cản xe đã móp lại, kiểu xe cũng đã cũ quá, đôi chỗ rỉ sét. Đã chạy được một trăm năm mười ngàn cây số rồi. Thỉnh thoảng, mỗi tháng chừng một, hai lần, xe khởi động khó khăn lắm. Vặn thìa khóa mấy lần cũng không nổ. Nhưng cũng chẳng đến nỗi phải mang ra xưởng sửa xe. Dỗ dành, hay cho nghỉ chừng mười phút thì lại phát ra tiếng rung bật lên nghe thật sướng tai, rồi bắt đầu chạy được. Tôi nghĩ chẳng làm sao hơn. Người nào vật nào đi nữa. Mỗi tháng cũng có độ một hai lần không được mạnh mẽ hay không được song suốt. Đời là thế mà. Chồng tôi gọi chiếc xe của tôi là “Con lừa của em”. Nhưng ai nói gì mặc kệ, nó là xe riêng của tôi.

Tôi lái chiếc City ấy đi chợ. Đi chợ về thì quét dọn, giặt giũ, làm cơm trưa. Thu xếp sao cho phần lớn công việc làm nhanh nhẹn xong cả trong buổi sáng. Chuẩn bị sẵn các thứ cho bữa tối nữa. Như thế, trọn buổi chiều là phần thì giờ cho riêng mình.

Chồng tôi về nhà ăn trưa khoảng mười hai giờ. Anh ấy không thích đi ăn tiệm. - “Vừa đông người, vừa dở, áo quần còn bị mùi thuốc là bám vào nữa.” Anh bảo thế. Dù mất thì giờ về nhà rồi lại đi, nhưng vẫn thích về nhà ăn trưa hơn. Dù vậy, tôi thì bữa trưa cũng chẳng làm món gì công phu lắm đâu. Thức ăn còn lại từ hôm qua thì hâm lại trong lò vi ba, còn không thì làm món bún Nhật cũng xong. Nên chuyện làm thức ăn thì cũng chẳng mất thì giờ bao nhiêu. Và tất nhiên là tôi ăn một mình cũng buồn, có anh ấy ăn thì vui hơn.

Dạo trước, lúc mới khai trương phòng chữa răng thì lắm hôm không có khách vào giờ trưa, nên sau bữa trưa, hai đứa còn vào giường được. Những lần giao hợp ấy rất khoái thích. Chung quanh im vắng, ánh sáng buổi chiều êm ả, chan hòa trong phòng. Hai đứa còn trẻ hơn bây giờ nhiều, và thật là hạnh phúc.

Tất nhiên bây giờ cũng hạnh phúc chứ. Gia đình không có bóng u ám của chuyện lục đục nào. Tôi yêu chồng, tin tưởng anh ấy. Tôi nghĩ thế. Và nghĩ anh ấy cũng thế. Nhưng chuyện không tránh được là theo với năm tháng, phẩm chất sinh hoạt dần dần thay đổi đi. Và bây giờ thì buổi chiều phòng chữa răng cũng đầy khách. Anh ấy ăn trưa xong là vào phòng rửa mặt đánh răng, rồi lên xe trờ lại phòng chữa răng ngay. Cả ngàn, cả vạn chiếc răng đau đang chờ anh ấy. Nhưng, như vợ chồng tôi vẫn bảo nhau, không thể đòi hỏi xa xỉ được.

Chồng tôi trở lại phòng chữa răng rồi, tôi lấy áo và khăn tắm, lên xe, đến câu lạc bộ thể thao gần nhà. Bơi lội ở đấy ba mươi phút. Bơi tận lực đấy. Chẳng phải thích thú gì hành vi gọi là bơi lội ấy. Bơi lội chỉ là để tránh thịt dư thừa bám vào người đó thôi. Từ xưa đã rất thích đường nét thân thể của mình. Thành thật mà nói, tôi chưa bao giờ thích khuôn mặt của mình. Tôi nghĩ là không tệ. Nhưng không thích. Tuy nhiên, thân hình thì thích. Thích đứng khỏa thân trước gương. Và thích ngắm đường nét bao quanh thân thể mình, thích cảm giác tươi sống rất thăng bằng ấy. Cảm thấy thân hình mình bao bọc thứ gì đấy vô cùng trọng yếu đối với mình. Không rõ là thứ gì, nhưng tôi không muốn mất đi.

Tôi sắp ba mươi tuổi. Ba mươi tuổi rồi thì hiểu rằng: mình có đạt đến tuổi ba mươi thì thế giới chung quanh cũng chẳng chấm dứt đâu. Tuy tôi không cho rằng lớn tuổi thêm là chuyện gì đáng mừng lắm, nhưng có vài chuyện trở nên dễ chịu hơn theo tuổi tác. Tùy theo cách suy nghĩ thôi. Thế nhưng, có một điều rõ ràng rằng: Nếu một người đàn bà ba mươi tuổi mà yêu quý thân thể mình, thật lòng muốn giữ đường nét thân thể mình, thì phải có những cố gắng tương ứng. Tôi đã học được như thế từ mẹ tôi. Mẹ tôi ngày xưa là mỹ nhân có thân hình thon thả. Đáng tiếc là bây giờ lại khác. Tôi không muốn sẽ giống như mẹ tôi.

Bơi lội xong, phần còn lại của buổi chiều dùng vào việc gì thì tùy tình hình ngày hôm ấy. Có khi tôi ra trước ga, tản bộ ngắm các cửa kính bày hàng. Có khi về nhà ngồi ghế sa lông đọc sách, nghe nhạc FM, rồi cứ thế mà lơ mơ ngủ luôn một giấc. Rồi con tôi đi học về. Tôi thay quần áo cho con, cho ăn quà gì đấy. Con ăn xong thì ra ngoài chơi. Đi chơi đâu đó với bạn bè nó. Mới lớp Hai, chưa phải đi học thêm, mà tôi cũng khôn bắt phải đi tập luyện gì. Chồng tôi bảo: cứ cho nó chơi là được rồi. Con chơi chóng lớn. Tôi chỉ dặn con: Ra ngoài thì cẩn thận nhé con. Con tôi đáp: Không sao đâu. Giống như bố nó.

Gần đến chiều tối thì tôi bắt đầu chuẩn bị cơm chiều. Con tôi về nhà trước sáu giờ chiều. Rồi bật ti-vi lên xem phim truyện tranh. Hôm nào không phải làm thêm cho xong người khách cuối thì chồng tôi về đến nhà trước bảy giờ tối. Chồng tôi có một giọt rượu cũng không uống, mà cũng không thích la cà với ai sau giờ làm việc. Công việc xong thì thường về nhà ngay.

Chúng tôi vừa ăn tối vừa nói chuyện với nhau. Kể cho nhau nghe về một ngày của mỗi người. Nói gì đi nữa, nhiều lời nhất vẫn là con trai tôi. Chuyện đương nhiên thôi, mọi sự xảy ra chung quanh nó đều mới lạ, đầy bí ẩn đối với nó. Con tôi kể, vợ chồng tôi nói cảm tưởng về câu chuyện nó kể. Cơm tối xong, con tôi chơi một mình tùy thích. Hoặc xem ti-vi, đọc sách. Hoặc chơi game gì đấy với chồng tôi. Hôm nào có bài làm ở nhà thì nó thu mình trong phòng mà làm bài cho xong. Đến 8 giờ rưỡi là vào giường ngủ rồi. Tôi đắp chăn cho con, vuốt tóc nó, nói: con ngủ ngon, rồi tắt đèn phòng nó.

Sau đó là giờ của vợ chồng tôi. Anh ấy ngồi ở ghế sa-lông, vừa đọc báo chiều vừa nói chuyện với tôi. Chuyện bệnh nhân, chuyện ký sự trên báo. Rồi anh nghe nhạc Hayden hay Mozart gì đấy. Tôi cũng không ghét nghe nhạc. Nhưng nghe mấy cũng không phân biệt được nhạc Hayden với nhạc Mozart khác nhau chỗ nào. Tai tôi thì nghe chẳng khác gì nhau. Tôi nói thế thì chồng tôi bảo: Không phân biệt được cũng đâu có sao. Thứ gì hay đẹp thì thưởng thức, thế là được rồi.

“Giống như chuyện anh đẹp trai ấy chứ gì.” Tôi nói.

“Ừ, giống như chuyện anh đẹp trai ấy.” Anh ấy nói và mỉm cười. Thật khoái chí.

Đời sống của tôi là như thế đấy. Nghĩa là đời sống trước khi tôi mất ngủ. Đại loại thì ngày nào cũng lặp lại những việc giống nhau. Tôi đã ghi nhật ký đơn giản, nhưng hễ bỏ quên 2, 3 ngày là chẳng làm sao phân biệt được ngày nào là ngày nao. Có tráo hôm qua với hôm kia đi nữa, cũng chẳng thấy gì lạ cả. Đôi khi tôi lấy làm lạ về đời sống của mình như thế. Nhưng không vì thế mà cảm thấy trống trải. Tôi chỉ ngạc nhiên thôi. Vì sự thực rằng mình không phân biệt được hôm qua và hôm kia. Rằng mình đã bị cuốn hút vào, bao trọn trong một cuộc đời như thế. Rằng dấu chân mình để lại trên đời, không kịp nhìn nhận, thì ngay lập tức đã cuốn theo gió mà bay đi mất. Những lúc như thế, tôi đứng trước bồn rửa mặt ngắm khuôn mặt mình trong gương. Suốt khoảng 15 phút. Xua tan mọi ý nghĩ, cho đầu mình trống rỗng. Chỉ nhìn chăm chú khuôn mặt mình như một đối tượng vật thể thuần túy. Làm thế, dần dần khuôn mặt tôi cách ly khỏi chính tôi. Chỉ còn thuần túy là một sự vật hiện hữu đồng thời với tôi. Và tôi nhận thức được đấy là hiện thực. Không dính dáng gì đến dấu chân trên đời cả. Như thế này, tôi hiện hữu đồng thời với hiện thực, ngay lúc này đây, và đó là điều quan trọng nhất.

Thế nhưng bây giờ thì tôi không ngủ được. Từ khi không ngủ được, tôi bỏ việc ghi nhật ký.

*

* *