Chánh án Tom Landrich quê gốc ở quận Pontotoc, ông thuộc đời thứ ba sinh sống tại đây. Ông học trường phổ thông trung học Ada và chơi trong hai đội bóng chầy của nhà nước, tại trường Cao đẳng và trường Luật, đều nằm trong Đại học bang Oklahoma. Tốt nghiệp trường Luật, ông về sinh sống ở quê nhà và gia nhập một văn phòng luật nhỏ. Năm 1994, ông ra ứng cử chân Chánh án tòa án quận Pontotoc và thắng dễ dàng ứng viên GC. Mayhue, giống như ông này đã thắng ứng viên Ronald Jones năm 1990.

Chánh án Tom Landrich rất quen biết Ron Williamson và biết rõ vụ án mạng Debbie Carter. Khi tòa án Phúc thẩm Lưu động Số Mười chấp hành lệnh của thẩm phán Seay, chánh án Tom Landrich đã biết vụ án sẽ được giao trở lại thị trấn Ada, và rơi vào tay ông, trên tư cách chánh án quận Pontotoc.

Dân một thị trấn nhỏ thường biết nhau. Chánh án Tom Landrich vẫn còn hình dung Ron Williamson là anh chàng cầu thủ bóng chầy thất thế, chán đời lao vào rượu chè, thuốc sái, bị tù đầu thập niên 1980. Tom Landrich đã có một thời gian ngắn cùng chơi trong đội bóng chầy của trường trung học với Ron và trong đội bóng đá với Johnny Carter, chú của Debbie Carter, nạn nhân trong vụ án mạng. Cho nên ông và Ron là đôi bạn xưa. Trong thời gian diễn ra phiên tòa xét xử Ron Williamson về tội giết người, Tom Landrich đã vào hội trường nhiều lần để theo dõi vì hiếu kỳ. Tất nhiên ông biết rõ luật sư Barney Ward, người đại diện cho Ron và bào chữa cho anh tại tòa.

Tom Landrich là một chánh án có tác phong sinh hoạt giản dị, nói chuyện dí dỏm, giao tiếp rộng, nhưng ông đặc biệt nghiêm khắc trong những công việc dính đến pháp luật. Tuy chưa hoàn toàn tin là Ron có tội, nhưng ông cũng chưa tin là anh hoàn toàn vô tội. Giống như rất nhiều người dân thị trấn Ada, ông luôn cho rằng Ron là con người đã một hoặc hai lần phạm tội do sống buông thả. Nhưng ông nóng lòng muốn gặp lại Ron và quyết định phải làm sao để phiên tòa xét xử sắp đến diễn ra công bằng, chính xác.

Mặt khác, vụ án Debbie Carter xảy ra đến nay đã mười lăm năm mà vẫn chưa giải quyết xong. Chánh án Tom Landrich có nhiều cảm tình với gia đình của nạn nhân và rất thương cảm trước nỗi mất mát của họ. Đã đến lúc phải kết thúc câu chuyện này.

Chủ nhật 13 tháng Giêng năm 1997, Ron Williamson rời khỏi nhà tù McAlester và sẽ không bao giờ quay lại đây nữa. Hai sĩ quan cảnh sát của quận Pontotoc giải anh đến bệnh viện nhà nước khu vực phía Đông đóng tại thành phố Vinita. Cảnh sát trưởng Jeff Glase nói với nhà báo rằng tù nhân sức khỏe bình thường.

“Các bác sĩ không nhắc đến thứ gì không bình thường trong người y. Nhưng khi bị còng tay, xích chân và mặc bộ quần áo tù cứng nhắc thì có muốn cũng không thể cảm thấy thoải mái được.”

Đây là lần thứ tư Ron được đưa đến bệnh viện này. Lần này anh đến đây theo thủ tục “tiền xét xử” để kiểm tra xem hệ thống thần kinh của anh có đủ thẩm quyền để ra trước tòa hay không.

Chánh án Tom Landrich ấn định ngày mở phiên tòa là 28 tháng Bảy, nhưng rồi phải lui lại vài ngày để chờ các bác sĩ ở bệnh viện nhà nước khu vực phía Đông hoàn thành việc kiểm tra.

Tuy ủy viên công tố Bill Peterson không phản đối việc kiểm tra, nhưng ông ta cho rằng Ron đủ khả năng ra trước tòa và điều này không đáng phải hồ nghi.

Trong một bức thư gửi chánh án Tom Landrich, ông viết: “Riêng cá nhân tôi cho rằng, theo luật pháp bang Oklahoma thì ông Ron Williamson đủ thẩm quyền về sức khỏe tinh thần để ra trước tòa, còn những lúc ông ta bộc phát gào thét thì chỉ là vì ông ta giả vờ giận dữ đấy thôi.”

Bill Peterson thích cái ý tưởng thử DNA. Chưa bao giờ ông ta hồ nghi về việc chính Ron Williamson là thủ phạm đã giết cô Debbie Carter, và bây giờ, việc thử DNA sẽ khẳng định ông ta xét đoán đúng. Ông ta trao đổi thư từ liên tục với luật sư Mark Barrett để xác định: Đem đến phòng xét nghiệm nào? Ai chịu phí tổn cho khoản này? Bao giờ bắt đầu cuộc xét nghiệm? Tuy nhiên cả hai đều nhất trí là dứt khoát phải tiến hành thử DNA.

Ron dần dần ổn định trở lại và tình hình sức khỏe xem chừng có khá hơn. Bất cứ nơi nào, kể cả bệnh viện tâm thần cũng hơn rất nhiều so với nhà tù McAlester, Bệnh viện nhà nước khu vực phía Đông có rất nhiều đơn nguyên kiến trúc. Ron được bố trí nằm tại một trong các đơn nguyên ấy, một phòng có cửa sổ tất nhiên có chấn song, bên ngoài là hàng rào dây thép gai. Các phòng ở đây đều rất nhỏ, cũ kỹ, và không đẹp đẽ gì. Khu vực dành cho tù nhân rất đông. Ron may mắn được xếp vào một phòng riêng, còn những bệnh nhân khác đều phải nằm la liệt ngoài các lối đi.

Anh được bác sĩ Curtis Grundy khám ngay và sau đấy nhận xét anh không đủ thẩm quyền tinh thần. Ron có thể đánh giá được các tội tòa quy cho mình, nhưng không có khả năng nói thêm vào cho các luật sư bào chữa cho mình. Bác sĩ Curtis Grundy viết thư cho chánh án Tom Landrich, nói rằng nếu được điều trị chu đáo trong một thời gian thì Ron sẽ có đủ thẩm quyền sức khỏe tâm thần để dự phiên tòa.

Hai tháng sau, bác sĩ khám lại, rồi viết một bản nhận xét dài bốn trang gửi cho chánh án Tom Landrich. Trong bản nhận xét ấy, bác sĩ Curtis Grundy nêu lên rằng Ron: 1) Có khả năng đánh giá được những tội tòa quy cho anh, 2) Có khả năng hỏi ý kiến luật sư và giúp ông ta bào chữa, 3) Mắc bệnh tâm thần và cần điều trị tiếp. Bác sĩ kết luận: “Bệnh nhân cần được điều trị chu đáo căn bệnh tâm thần để có thể có đủ thẩm quyền sức khỏe tâm thần để dự phiên tòa”.

Thêm vào đấy, bác sĩ Curtis Grundy còn xác định là trạng thái tâm thần của Ron không gây nguy hại cho người xung quanh. Bác sĩ viết: “Ông Ron Williamson tỏ ra không có gì đáng ngại là ông sẽ gây thương tích cho bản thân cũng như cho người khác. Ông ta luôn chối là không hề định tự tử. Trong thời gian nằm viện, không thấy ông ta có biểu hiện gì gây thương tích cho bản thân cũng như cho người khác.”

Chánh án Tom Landrich ấn định ngày nghe các bên trình bày là 10 tháng Mười hai. Thế là Ron được giải về thị trấn Ada, giam trong nhà tù quận Pontotoc. Anh chào người bạn cũ là John Christian, rồi được đưa vào nằm trong xà lim ngày xưa của mình.

Ngay sau đấy, chị Annette đến thăm em, đem theo thực phẩm và chị nhận thấy em chị phấn khởi, tin tưởng sẽ được giải oan, đồng thời mừng rỡ thấy lại được “về quê nhà”. Anh lắp bắp nói một tràng về Ricky Joe Simmons khiến chị Annette mấy lần xin em nói sang chuyện khác, nhưng Ron không thể nghĩ đến thứ gì khác ngoài Ricky Joe Simmons.

Trước hôm tòa khai mạc một ngày, Ron ngồi bốn tiếng đồng hồ với nữ bác sĩ Sally Church, một nhà tâm thần học do luật sư Mark Barrett thuê để đánh giá thẩm quyền sức khỏe tâm thần của Ron. Nữ bác sĩ Sally Church đã hai lần khám cẩn thận cho Ron và đọc toàn bộ hồ sơ bệnh án của anh. Bà tin rằng Ron có đủ thẩm quyền tâm thần để dự phiên tòa.

Tuy nhiên, Ron cũng đã quyết tâm chứng tỏ cho mọi người thấy anh đã sẵn sàng cho phiên tòa. Suốt chín năm qua anh đã mơ tưởng đến khả năng một lần nữa đối chất với ủy viên công tố Bill Peterson, thanh tra Dennis Smith và thám tử Gary Rogers cùng tất cả đám lưu manh và dối trá đã bịa ra mọi thứ chuyện không có để hùa nhau kết tội anh. Ron không giết ai, và anh rất nóng lòng được chứng minh điều ấy. Anh rất yêu luật sư Mark Barrett nhưng lại giận ông ta là luôn bảo anh mất trí.

Ron rất cần đến phiên tòa này.

***

Chánh án Tom Landrich bố trí nơi làm việc cho phiên tòa là một hội trường nhỏ, cách hội trường lớn một hành lang ngắn, cái hội trường nơi Ron đã bị tuyên án tử hình trước kia.

Sáng ngày 10, cả hội trường đã chật kín. Chị Annette có mặt từ sớm. Có mặt cả rất nhiều nhà báo. Hai luật gia Janet Chesley và Kim Marks đang sẵn sàng để đưa ra chứng cứ. Không nhìn thấy luật sư Barney Ward, người bào chữa cho Ron trong phiên tòa trước.

Đây là lần cuối cùng Ron bị giải qua lối đi ngắn từ nhà tù quận Pontotoc đến trụ sở tòa án, tay bị còng, chân bị xích. Chính tại trụ sở tòa án này anh đã bị kết án tử hình cách đây gần chục năm. Hối ấy anh ba mươi lăm tuổi, còn là một chàng trai tóc đen, thân hình vạm vỡ trong bộ âu phục mới cứng. Chín năm đã trôi qua, bây giờ vẫn bước trên lối đi ấy, Ron đã thành một ông già, tóc bạc trắng, gầy khẳng khiu, chân lê không vững. Lúc Ron bước vào hội trường, chánh án Tom Landrich sửng sốt. Còn Ron thì mừng rỡ thấy “Tommy” ngày xưa bây giờ mặc áo thụng đen ngồi trên ghế chủ tọa.

Khi Ron gật đầu chào và mở miệng cười, Tom Landrich nhận thấy răng người bạn cũ ngày nay đã rụng hết, trơ ra hai cái lợi, còn mái tóc xanh ngày xưa nay bạc trắng và có những vệt vàng do chất nicôtin ở hai bàn tay đưa lên.

Thay mặt nhà nước, hiện diện trong phiên tòa này là ủy viên công tố Bill Peterson. Ông ta phản đối nhận xét cho rằng Ron Williamson không đủ thẩm quyền sức khỏe tâm thần để dự phiên tòa. Ông ta tỏ ra bực tức đối với ngay cái khái niệm “không đủ thầm quyền” ấy. Luật sư bào chữa Mark Barrett có thêm trợ lý là Sara Bonnell, một nữ luật gia từ Purcell đến, đảm nhiệm “ghế thứ hai” trong phiên tòa xét xử lại Ron Williamson. Chị là một luật gia có nhiều kinh nghiệm và luật sư Mark Barrett rất trông chờ vào sự hỗ trợ của chị.

Hai người không bỏ phí một chút thời gian nào để chứng minh sự vô tội của thân chủ của họ, bị cáo Ron Williamson. Anh là nhân chứng đầu tiên của bên bào chữa. Anh bước lên bục nhân chứng khiến mọi người đều bối rối. Luật sư Mark Barrett hỏi anh họ tên, rồi diễn ra cuộc đối thoại sau đây:

Mark Barrett: “Thưa ông Williamson, phải chăng có một người không phải ông mà ông tin rằng người ấy là thủ phạm vụ án mạng này?”

Ron Williamson. “Đúng thế. Tên y là Ricky Joe Simmons, địa chỉ nhà số 323 Phố số Ba, Tây, ngày 24 tháng Chín năm 1987 y đã thú nhận với cơ quan cảnh sát thị trấn Ada. Địa chỉ trên là địa chỉ y đã khai là y cư trú ở đấy. Tôi đã tìm hiểu và được biết tại địa chỉ ấy có nhiều người mạng họ Simmons, cùng với Ricky Joe Simmons còn có một nam giới tên là Cody Simmons và một phụ nữ tên là Debbie Simmons cũng cư trú ở địa chỉ nói trên.”

Mark Barrett: “Và ông đã nài nỉ được nói về Ricky Joe Simmons?”

Ron Williamson: “Tôi đã kể với rất nhiều người về ông Simmons. Tôi đã viết thư cho Joe Gifford, tôi đã viết thư cho Tom và Jerry Criswell ở nhà tang lễ, vì biết rằng nếu mấy người ấy đã mua tấm bia mộ ở đây, tại thị trấn Ada này thì tức là mua của ông Joe Gifford, vì ông này là người duy nhất sản xuất các tấm bia mộ. Còn bà chủ cửa hàng hoa Forgetmenot thì làm các bó hoa. Tôi đã viết thư cho họ. Tôi đã viết thư cho những người làm việc cho công ty Solo, là nơi trước kia ông Ricky Joe Simmons đã làm công. Tôi đã viết thư cho cả nhà máy thủy tinh, là nơi trước kia ông Ricky Joe Simmons đã từng làm công ở đấy, và viết cho cả ông chủ trước của ông Ricky Joe Simmons, nay đã chết.”

Mark Barrett: “Xin ông cho quay lại một chút. Tại sao ông lại thấy cần viết thư cho công ty sản xuất bia mộ?”

Ron Williamson: “Vì tôi quen Joe Gifford. Hồi còn ít tuổi, tôi đã xén cỏ thuê cho sân vườn nhà ông ta cùng với hàng xóm ở bên cạnh nhà tôi là Burt Rose. Do biết rằng nếu ông Charlie Carter và bà Peggy Stillwell mua tấm bia mộ ở thị trấn Ada, bang Oklahoma, này thì tất là mua của Joe Gifford, vì khắp cả thị trấn Ada chỉ một mình ông ấy sản xuất bia mộ. Thuở nhỏ tôi sống cạnh xưởng làm bia mộ.”

Mark Barrett: “Tại sao ông viết thư cho bà chủ cửa hàng bán hoa Forgetmenot".

Ron Williamson: “Bởi tôi biết, nếu họ mua hoa tại thị trấn Ada này, ông Charlie Carter cư trú ở Stonewall, bang Oklahoma, mà lại mua hoa tại thị trấn này thì không thể mua của ai khác, mà chỉ có thể mua của bà chủ cửa hàng bán hoa Forgetmenot".

Mark Barrett: “Thế còn cửa hiệu tang lễ?”

Ron Williamson: “Cửa hiệu tang lễ là của ông Criswell. Tôi đọc trong biên bản của ông Bill Luker, thấy nói họ là những người chịu trách nhiệm về tang lễ và mai táng người qua đời.”

Mark Barrett: “Và ông thấy cần phải để những người ấy biết ông Ricky Joe Simmons?”

Ron Williamson: “Đúng thế. Ông Ricky Joe Simmons là một người cực kỳ nguy hiểm và tôi muốn những người kia ủng hộ việc bắt giam ông ấy.”

Mark Barrett: “Vì những người ấy đã tổ chức tang lễ và mai táng cho cô Debbie Carter?”

Ron Williamson: “Chính thế.”

Mark Barrett: “Ông có viết thư cả cho giám đốc điều hành của công ty Florida Marlins?”

Ron Williamson: “Đúng thế.”

Mark Barrett: “Và ông có xin ông ta giữ kín những thông tin ông ấy cung cấp cho ông không?”

Ron Williamson: “Không. Tôi kể cho ông ta toàn bộ câu chuyện về chai nước tương cà chua nhãn Del Monte, mà Ricky Joe Simmons đã khai rằng thanh tra Dennis Smith giơ cao chai tương cà chua nhãn Del Monte bằng tay phải trên bục nhân chứng, và Ricky Joe Simmons khai rằng anh ta hiếp cô gái Debbie Carter trong lúc tay vẫn cầm cái chai tương cà chua ấy. Tôi viết thư cho Rene, bảo với anh ta rằng đấy là chứng cứ chối tai nhất. Suốt bốn mươi tư năm sống trên đời, chưa bao giờ tôi thấy có chuyện quái đản như thế.”

Mark Barrett: “Nhưng ông biết rằng giám đốc điều hành công ty Florida Marlins đã nói chuyện ấy ra với một số người, đúng thế không?”

Ron Williamson: “Có thể. Vì Rene Lachemann là bạn thân của tôi.”

Mark Barrett: “Ông còn nghe thấy chuyện gì khiến ông tin vào điều ấy?”

Ron Williamson: “Có chứ. Vì tôi thường xuyên xem trên truyền hình chương trình đá bóng tối Thứ hai và chương trình Tin thế giới, tôi còn nhìn thấy một số tiết mục tường thuật trên truyền hình, và cả trên các phương tiện thông tin đại chúng khác, rằng cái chai tương cà chua Del Monte hiện đã thành nổi tiếng.”

Mark Barrett: “Vậy là ông nghe thấy họ bàn đến chuyện ấy.”

Ron Williamson: “Vâng, đúng thế.”

Mark Barrett: “Trong chương trình truyền hình tối Thứ hai?”

Ron Williamson: “Đúng”.

Mark Barrett: “Và trong chương trình Tin thế giới?”

Ron Williamson: “Tôi đã trải qua bao nhiêu khổ ải, nhưng dù sao thì điều tôi cần thiết vô cùng là làm sao buộc được Ricky Joe Simmons thú nhận y đã cưỡng hiếp, cưỡng hiếp bằng công cụ, rồi giết cô Debbie Carter tại nhà cô ấy ở số 1022 Phố số Tám, Đông, ngày 8 tháng Mười hai năm 1982.”

Mark Barrett: “Ông có nghe thấy nhắc đến tên cô Debbie Carter trong...”

Ron Williamson: “Có, tôi có nghe thấy.”

Mark Barrett: “Cả trong chương trình truyền hình tối Thứ hai hàng tuần?”

Ron Williamson: “Tôi liên tục nghe thấy nhắc đến tên Debbie Carter.”

Mark Barrett: “Ông có máy thu hình trong xà lim chứ?”

Ron Williamson: “Tôi nghe thấy ở máy của người khác. Tôi nghe thấy khi ở thành phố Vinita. Khi nằm ở khám tử tù tôi có một máy thu hình riêng. Tôi nghe thấy người ta gắn tôi vào với vụ án mạng khủng khiếp kia. Cho nên bằng mọi giá, tôi phải gỡ danh dự cho tôi bằng cách chứng minh rằng tôi vô tội, tôi không giết ai cả.”

Luật sư bào chữa Mark Barrett ngừng lại để mọi người thở lấy một hơi. Công chúng đưa mắt cho nhau. Một số người chau mày, cố không nhìn ai. Chánh án Tom Landrich ghi gì đó vào sổ theo dõi phiên tòa. Các luật sư, luật gia cũng ghi chép vào sổ tay của họ.

Theo con mắt của một luật sư, rất khó có thể nghe một nhân chứng tâm thần không bình thường, hoặc nói theo cách chuyên môn, không đủ thẩm quyền sức khỏe tâm thần dự một phiên tòa. Chính vì thế mà luật sư Mark Barrett để cho Ron cứ nói, muốn nói gì thi nói.

Có mặt tại tòa, đại diện cho gia đình nạn nhân là Christy Shepherd, cháu gọi Debbie Carter bằng dì. Cô gái trẻ này ở gần nhà gia đình Williamson. Cô tốt nghiệp đại học Y và là cố vấn sức khỏe cho một số bệnh nhân tâm thần. Nghe Ron Williamson nói vài phút là cô thấy ngay trí óc anh không bình thường. Sau đây về nhà, cô sẽ nói với mẹ cô và bà ngoại cô, Peggy Stillwell, rằng bị cáo Ron Williamson bị bệnh tâm thần rất nặng.

Bác sĩ Curtis Grundy cũng quan sát Ron Williamson. Ông là nhân chứng chủ chốt của Bill Peterson, tức là của bên nhà nước.

Việc thẩm vấn vẫn tiếp tục, mặc dù rất nhiều câu không cần thiết được đưa ra hỏi. Ron Williamson hoặc không nghe thấy, hoặc chỉ trả lời qua quít để rồi lại quay về đề tài Ricky Joe Simmons. Và anh luôn nói lắp bắp nghe rất khó hiểu. Sau mười phút trên bục nhân chứng, luật sư bào chữa Mark Barrett thấy hỏi như thế đã đủ.

Nhân chứng thứ hai, tiếp theo Ron Williamson là chị của anh, Annette. Chị khai những biểu hiện không bình thường trong đầu óc em trai chị và nỗi ám ảnh lớn nhất đối với Ron là xung quanh Ricky Joe Simmons.

Bà luật gia Janet Chesley xác nhận tỉ mỉ cách đánh giá của bà đối với Ron Williamson và những cố gắng của bà để nhà tù phải đồng ý đưa Ron đến điều trị tại Trạm Y tế phạm nhân bên cạnh nhà tù McAlester. Bà cũng nhận xét là Ron luôn nói nhịu và nhiều lúc huyên thuyên như cái máy, đồng thời lại líu lưỡi rất khó nghe, câu cú thì không mạch lạc nên rất khó hiểu. Bà xác nhận Ron liên tục nói đến và nói về Ricky Joe Simmons. Cuối cùng bà kết luận rằng bị cáo không có khả năng trả lời các câu hỏi vì anh ta chỉ nghĩ đến và chỉ muốn nói về mỗi một thứ là nhân vật Ricky Joe Simmons. Bà tỏ ý hy vọng sẽ đến một ngày Ron Williamson đủ sức khỏe tâm thần để tham dự phiên tòa. Tuy nhiên ngày ấy xem ra còn rất xa.

Bà Kim Marks khai rằng bà không gặp Ron Williamson đã nhiều tháng rồi và bà thấy vẻ bề ngoài của anh đã khá hơn xưa nhiều. Bà kể lại cảm tưởng của bà mỗi lần vào gặp Ron tại Khám H, lần nào bà cũng có cảm tưởng anh sắp chết đến nơi.

Nhân chứng cuối cùng của bên bào chữa là bác sĩ Sally Church. Trong cả một lịch sử dài những diễn tiến và quá trình xét xử Ron Williamson, bà là người đầu tiên xác nhận tình trạng tâm thần của anh.

Ron Williamson bị mắc chứng đa nhân cách và thần kinh phân liệt, hai bệnh khó chữa nhất vì bệnh nhân không phải bao giờ cũng hiểu được thứ thuốc nào dùng để trị cái gì. Ron rất hay ngừng uống thuốc, mà điều này lại là hiện tượng chung cho cả hai chứng bệnh nói trên. Nữ bác sĩ Sally Church miêu tả các triệu chứng, các phương pháp điều trị, và nguyên nhân sâu xa của bệnh đa nhân cách và bệnh thần kinh phân liệt.

Trong khi bà khám cho Ron, trước hôm phiên tòa khai mạc một ngày, anh hỏi bà, bà có nghe thấy tiếng trong máy thu hình đặt ở rất xa không? Bà bác sĩ trả lời là không nghe thấy. Ron thì nghe thấy. Và trong một lần cùng xem truyền hình, hai người trao đổi về Debbie Carter và cái chai đựng nước tương cà chua. Thế là xảy ra một chuyện thế này: Ron đã viết thư cho Rene Lachemann, một cựu cầu thủ kiêm huấn luyện viên ở Oakland, kể với ông này về Debbie Carter và về Ricky Joe Simmons, cả về chai nước tương cà chua. Ron tin rằng Rene Lachemann vì một lý do nào đấy đã kể câu chuyện của anh cho hai cổ động viên thể thao, thế là hai cổ động viên này trong một dịp được vô tuyến truyền hình phỏng vấn, đã đưa câu chuyện ấy lên làn sóng. Câu chuyện lan rộng - Chương trình truyền hình thể thao tối Thứ hai, rồi Chương trình thể thao quốc tế, vân vân. Và do đấy cho đến ngày hôm nay câu chuyện đã được sóng truyền hình đưa đi khắp mọi nơi.

“Bà không nghe thấy tiếng của đài thu hình nào đấy à?” Ron hét lên với bà bác sĩ Sally Church.

Kết luận bài phát biểu, bà Sally Church cho rằng Ron Williamson không thể hỗ trợ luật sư bào chữa và nói chung, không đủ thẩm quyền sức khỏe tâm thần để tham dự một phiên tòa.

Trong lúc nghỉ ăn trưa, bác sĩ Grundy hỏi luật sư Mark Barrett, xin gặp riêng Ron Williamson. Luật sư Mark Barrett tin ông bác sĩ nên không phản đối. Thế là ông bác sĩ tâm thần và bị cáo - tù nhân gặp nhau trong phòng dành cho các nhân chứng trong khuôn viên nhà tù.

Khi đã hết giờ nghỉ trưa và phiên tòa lại tiếp tục, ủy viên công tố Bill Peterson thông báo rất khẽ:

“Thưa ngài chánh án, trong giờ nghỉ trưa tôi đã gặp nhân chứng của chúng tôi (bác sĩ Grundy) và tôi nghĩ rằng bang Oklahoma rất muốn thỏa thuận rằng... khả năng thẩm quyền có thể đạt được, nhưng vào thời điểm hiện giờ, ông Williamson không có đủ thẩm quyền sức khỏe tâm thần để tham dự phiên tòa”.

Sau khi quan sát Ron Williamson trong phiên tòa và trò chuyện với anh khoảng mười lăm phút trong giờ nghỉ trưa, bác sĩ Grundy quay ngoắt 180 độ. Ông nói Ron Williamson chỉ đơn giản là chưa sẵn sàng tham dự phiên tòa.

Chánh án Tom Landrich tuyên bố Ron Williamson không đủ thẩm quyền sức khỏe tâm thần và yêu cầu sau đây ba mươi ngày tòa sẽ làm việc lại. Khi thấy phiên tòa bị hoãn, Ron nói: “Cho tôi hỏi một câu, được không?”

Chánh án Tom Landrich: “Được, thưa ông.”

Ron Williamson: “Tommy, mình biết cậu và biết cả ông cụ thân sinh ra cậu, ông Paul, vậy mình xin lấy danh dự nói với cậu, mình không biết làm thế nào mà hai ông Duke Graham và Dennis Smith lại liên quan đến thằng cha Ricky Joe Simmons. Mình không hiểu sao lại thế? Còn chuyện thẩm quyền sức khỏe tâm thần của mình thì xin cho mình trở lại chỗ này sau ba mươi ngày, nhưng ngay sau đây cậu phải ra lệnh bắt thằng cha Ricky Joe Simmons ấy đi, đưa y lên bục nhân chứng. Sau đấy tiến hành chiếu cái băng hình kia lên rồi buộc y phải thú nhận chính y là thủ phạm vụ án mạng tàn bạo ấy.”

Chánh án Tom Landrich: “Mình hiểu ý cậu rồi.”

Nếu như “Tommy” hiểu được thật thì “cậu" ta là người duy nhất trong phiên tòa này hiểu ra vấn đề.

Trái với nguyện vọng của Ron, anh phải quay lại bệnh viện tâm thần nhà nước khu vực phía Đông để khám và điều trị. Anh rất muốn ở lại thị trấn Ada để đẩy nhanh công việc cho chóng đến lúc tòa có kết luận chính thức, cho nên anh rất bực với các luật gia, luật sư muốn đưa anh đến thành phố Vinita điều trị bệnh tâm thần. Luật sư Mark Barrett kiên quyết đấu tranh để đưa thân chủ của ông ra khỏi nhà tù quận Pontotoc trước khi đám lưu manh xuất hiện trên bục nhân chứng trong phiên tòa.

Thế rồi một nha sĩ ở bệnh viện khu vực phía Đông khám răng cho Ron, phát hiện anh có một khối u nhỏ trên vòm miệng. Khi tiến hành sinh thiết, người ta phát hiện đấy là u ác tính. Bệnh viện vội tiến hành phong bế rồi mổ cắt đi. Cuộc phẫu thuật thành công tốt đẹp. Bác sĩ nói với Ron rằng nếu anh cứ nằm ở nhà tù McAlester hoặc nhà tù quận Pontotoc thì khối u sẽ lan rất nhanh và lên đến não.

Ron gọi điện cho luật sư Mark Barrett cảm ơn ông đã đưa anh đến bệnh viện khu vực phía Đông này. “Ông đã cứu sống tôi”, Ron nói và hai người lại trở thành đôi bạn thân như trước.

***

Năm 1995, bang Oklahoma lấy mẫu máu của tất cả các tù nhân, tiến hành phân tích rồi đưa kết quả vào ngân hàng DNA mới được lập ra.

Chứng cứ thu được trong cuộc điều tra của cảnh sát đối với vụ án Debbie Carter vẫn còn được cất cẩn thận trong kho dữ liệu của phòng xét nghiệm Cục Điều tra Hình sự bang Oklahoma, đóng tại thành phố Oklahoma City. Mẫu máu, mẫu vân tay, mẫu tinh dịch và mẫu lông lấy được tại hiện trường vụ án cùng với bao nhiêu dấu vân tay, mẫu máu, mẫu lông và mẫu nước bọt lấy của các nhân chứng và nghi can cũng đều được cất giữ cẩn thận trong kho tàng trữ của Cục Điều tra Hình sự bang Oklahoma.

Biết rằng nhà nước đang giữ đầy đủ mọi thứ vẫn không làm Dennis Fritz yên tâm. Anh không tin ủy viên công tố Bill Peterson và đám nhân viên cảnh sát thị trấn Ada trung thực, và tất nhiên anh không tin cái đám ô hợp công thức một cách ngu xuẩn ở Cục Điều tra Hình sự bang Oklahoma. Thì thằng cha thám tử Gary Rogers chẳng là nhân viên và ăn lương của Cục Điều tra Hình sự bang Oklahoma là gì?

Dennis Fritz mong mỏi chờ. Trong suốt năm 1998, anh trao đổi thư từ với tổ chức Dự Án Minh Oan, cố kiên nhẫn chờ. Mười năm trong tù đã dạy cho anh tính nhẫn nại và kiên trì, và anh đã nếm mùi cay đắng của bao hy vọng tan vỡ.

Một lá thư của Ron đã giúp anh. Lá thư dài bảy trang, lời lẽ lủng củng, trên đầu trang có in tên của bệnh viện nhà nước khu vực phía Đông. Dennis Fritz vừa đọc vừa bật cười. Bạn lâu năm của anh vẫn còn nguyên tính hài hước và tinh thần chiến đấu. Ricky Joe Simmons được cảnh sát bỏ qua, vậy mà Ron vẫn kiên trì vạch mặt hắn.

Để giữ tinh thần tỉnh táo, Dennis Fritz chịu khó đều đặn vào thư viện đọc sách luật. Anh nghiên cứu các văn bản luật, đi sâu vào các vụ án. Anh phát hiện ra một điều khiến anh hy vọng, đấy là lệnh “định quyền giam giữ”. Đơn chống án của anh được đưa lên tòa án Khu vực, địa bàn bao gồm cả phần phía Tây của bang Oklahoma. Quận Pontotoc thuộc Khu vực phía Đông của bang. Dennis Fritz kết bạn với mấy luật gia và trao đổi với nhau về các vấn đề liên quan đến luật pháp. Và anh phát hiện thêm một điều là Khu vực phía Tây không có trách nhiệm xử lý những vụ án thuộc khu vực anh cư trú. Dennis Fritz bèn viết đơn khác gửi lên tòa án Khu vực phía Đông, là nơi có trách nhiệm giải quyết các vụ án, trong đó có vụ án của anh. Tiếc rằng Dennis gửi thế là chậm. Tuy biết đã muộn, nhưng điều phát hiện kia vẫn làm anh phấn chấn và tăng thêm hy vọng. Điều ấy khiến Dennis thấy hồ hởi chuẩn bị bước vào một cuộc chiến đấu mới.

Tháng Giêng năm 1999, Dennis Fritz nói chuyện điện thoại với Barry Scheck. Ông này là một chiến sĩ đấu tranh trên nhiều mặt trận. Tổ chức Dự Án Minh Oan đang bị ngập trong rất nhiều vụ án. Dennis Fritz bộc lộ nỗi lo lắng của anh là hiện nhà nước đang nắm quyền kiểm soát các chứng cứ. Nhưng Barry Scheck giải thích cho anh rằng đấy là điều tất nhiên nhưng không đáng lo ngại. Barry Scheck bảo anh không phải lo gì hết, sẽ không có chuyện gì xảy ra với các chứng cứ ấy đâu. Ông biết cách bảo quản các chứng cứ khỏi bị hư hỏng.

Barry Scheck say mê vụ án của Dennis Fritz là có nguyên do. Ông nhận thấy cảnh sát đã thiếu sót không điều tra người cuối cùng được người ta nhìn thấy bên cạnh nạn nhân. Đấy là khiếm khuyết hết sức to lớn và Barry Scheck nắm lấy cái sự kiện ấy làm vũ khí đấu tranh cho vụ án của bạn.

***

Hai ngày 26 và 27 tháng Giêng năm 1999, tại một công ty có tên là “Công ty Xét nghiệm Hoa Kỳ (LabCorp đóng ở gần thành phố Raleigh, thuộc bang Bẳc Carolina, DNA các mẫu tinh dịch lấy được ở hiện trường vụ án Debbie Carter: trên quần lót rách, khăn trải giường, và trong âm đạo, được xét nghiệm và khẳng định không giống DNA của Dennis Fritz và Ron Williamson. Một chuyên gia về DNA ở bang Carolina đến, tên là Brian Wraxall được các luật sư biện hộ cho Ron Williamson và Dennis Fritz thuê, đã giám sát việc thử và kiểm tra cẩn thận kết quả nói trên.

Hai ngày sau, chánh án Tom Landrich công bố cho báo chí biết là luật sư Mark Barrett cùng nhiều người khác đã mơ ước tới cái kết quả này. Kết quả thử DNA đã được phân tích và khẳng định bởi LabCorp, và mẫu tinh dịch lấy được tại hiện trường vụ án đã loại Ron Williamson và Dennis Fritz ra khỏi diện tình nghi.

Cũng như mọi khi, chị Annette vẫn giữ quan hệ chặt chẽ với luật sư Mark Barrett và biết ngay người ta đang tiến hành xét nghiệm và phân tích DNA các mẫu sinh học lấy từ vụ án. Hôm ấy, chị đang ở nhà thì chuông điện thoại réo. Đấy là Mark Barrett và câu đầu tiên ông nói là: “Annette, Ron vô tội rồi.” Hai đầu gối chị khuỵu xuống và chị gần như ngất xỉu. “Anh có chắc không đấy, Mark?”

“Ron vô tội,” Mark Barrett nhắc lại. “Chúng tôi vừa mới nhận được kết quả thử”.

Cổ họng Annette nghẹn lại, chị không nói được. Đặt ống nghe xuống, chị ngồi khóc nức nở rất lâu. Rồi chị cầu nguyện. Chị cảm tạ Chúa về lòng nhân từ của Người. Lòng thành kính và sùng tín đã giúp chị vượt qua nỗi thử thách cực kỳ to lớn, và bây giờ Chúa đã đền đáp lòng thành kính của chị. Chị lẩm nhẩm một bài thánh ca rồi lại khóc. Sau đấy chị gọi điện báo tin cho Renee và các thành viên khác trong gia đình và họ hàng. Phản ứng của chị Renee khi nghe tin này không khác phản ứng của chị Annette là bao.

Hôm sau hai chị em lái xe bốn tiếng đồng hồ đến thành phố Vinita. Đợi họ ở đấy đã có luật sư Mark Barrett và trợ lý của ông, nữ luật gia Sara Bonnell. Một nghi lễ nhỏ được tổ chức. Vì Ron đã được đưa sang phòng tiếp khách của bệnh viện, nên thấy bác sĩ Curtis Grundy đi ngang bên ngoài, mọi người liền mời ông vào để nghe thông báo tin tức mới. Ron là bệnh nhân của ông, và giữa hai người đã hình thành một tình bạn thân thiết. Sau mười tám tháng ở thành phố Vinita, bệnh tình Ron đã ổn định và đang được cải thiện dần. Trong lượng cơ thể anh cũng tăng.

“Chúng tôi nhận được một số tin vui,” Mark Barrett nói, hướng về phía thân chủ của ông. “Ron Williamson, kết quả thử DNA đã xác nhận ông và ông Dennis Fritz vô tội”.

Ron đột nhiên choáng váng trước tin ấy, anh loạng choạng, phải níu lấy hai chị để khỏi ngã. Họ ôm hôn nhau và khóc, rồi bỗng nhiên không ai bảo ai, tất cả đều cất tiếng hát bài thánh ca “Con sẽ bay đi xa mãi mãi...” một bản thánh ca phổ biến họ đã thuộc lòng từ thuở nhỏ.

Luật sư Mark Barrett lập tức thảo một lá thư kiến nghị hủy bỏ các tội đã bị đưa ra và trả tự do cho Ron Williamson. Chánh án Tom Landrich đưa nội dung lá đơn này ra thảo luận, ủy viên công tố Bill Peterson phản đối kịch liệt và đòi thử thêm DNA của lông bộ phận sinh dục. Chánh án Tom Landrich ấn định sẽ tiến hành một phiên tòa khác để nghe điều trần vào ngày 3 tháng Hai.

Ủy viên công tố Bill Peterson phản đối lệnh trên, nhưng ông ta không thể ngồi yên. Trước buổi nghe điều trần, ông ta đã nói với nhà báo của “Tin tức buổi chiều ở Ada" và được báo này đăng lại như sau: “Thử DNA các mẫu lông là thứ chưa thể thực hiện được vào năm 1982, nay sẽ chứng minh mấy người kia chính là thủ phạm đã giết Debbie Carter.”

Câu phát ngôn trên như chọc tức hai luật sư Mark Barrett và Barry Scheck. Nếu Bill Peterson trắng trợn đến mức dám phát ngôn công khai như vậy trước toàn dân vào một thời điểm muộn mằn thế này, thì chứng tỏ y là một kẻ tội lỗi ngoan cố, và chưa biết y còn dám làm những trò khốn kiếp gì nữa? Liệu y có dám liều lĩnh chơi trò lưu manh là đánh tráo mẫu lông trong kho bảo quản và lưu trữ không?

Vào ngày 3 tháng hai, trong hội trường không còn ghế nào trống. Phóng viên Ann Kelley của báo “Tin tức buổi chiều ở Ada", bị cuốn theo vụ án và bám theo nó liên tục. Các bài của chị đăng trên trang nhất đều được mọi người nóng ruột chờ đợi. Và khi chánh án Tom Landrich vào, ngồi lên ghế chủ tọa phiên tòa thì hội trưởng bỗng tràn đầy cảnh sát, nhân viên cơ quan tư pháp, thành viên gia đình và các luật gia, luật sư địa phương.

Luật sư già Barney Ward, bào chữa cho Ron Williamson trong phiên tòa sơ thẩm, cũng có mặt. Ông ta đã học được cách mặt dày để có thể chung sống với nhận định của thẩm phán Seay từ năm 1995. Ông ta hoàn toàn không muốn đồng ý với nhận xét của người bạn cũ nhưng nay là cấp trên rất cao của ông ta, nhưng ông không thể thay đổi được nó. Luật sư Barney Ward đến nay vẫn cho rằng thân chủ của ông đã bị cảnh sát thị trấn Ada và ủy viên công tố Bill Peterson cố tình làm hại thì không thể có cách nào cứu anh ta được.

Cuộc tranh biện diễn ra trong bốn mươi lăm phút, rồi chánh án Tom Landrich khôn ngoan quyết định làm thêm xét nghiệm mẫu lông nữa rồi sẽ khẳng định dứt khoát. Ông bảo các luật sư là hãy tiến hành ngay việc thử ấy, càng sớm càng tốt.

Ủy viên công tố Bill Peterson hứa trong bang cũng như trước công chúng là đồng ý hủy bỏ việc kết tội lúc trước nếu như thử DNA đối với mẫu lông lấy được tại hiện trường vụ án cho thấy không giống DNA của hai nghi can Ron Williamson và Dennis Fritz.

***

Ngày 10 tháng Ba năm 1999, luật sư Mark Barrett và trợ lý của ông, Sara Bonnell đến Trung tâm cải tạo Lexington để gặp Glen Gore, nói rằng cần tiến hành một cuộc thẩm vấn theo thông lệ. Tuy phiên tòa xét xử lại Ron Williamson chưa được ấn định, nhưng hai người vẫn cứ chuẩn bị trước.

Cả hai luật sư đều ngạc nhiên khi thấy Glen Gore nói rằng gã đã chuẩn bị đón cuộc viếng thăm này rồi. Gã theo dõi báo chí và đã biết các tin tức. Gã cũng đã đọc về ý kiến nhận định cùa thẩm phán tòa án Tối cao Hoa Kỳ Seay năm 1995, và biết sẽ có một phiên tòa mới được tiến hành nay mai. Họ trò chuyện với nhau một lúc về triển vọng, rồi đề tài câu chuyện chuyển sang con người ủy viên công tố Bill Peterson. Glen Gore tỏ ra khinh bỉ Peterson vì lão ta đưa gã vào tù với bản án bốn mươi năm giam giữ.

Luật sư Mark Barrett hỏi Glen Gore, tại sao gã làm chứng chống lại Ron Williamson và Dennis Fritz trong phiên tòa sơ thẩm hồi trước.

Gã đáp, đấy là do Peterson đầu têu. Tên ủy viên công tố kia đã đe dọa Gore là sẽ cho gã theo chân Ron Williamson và Dennis Fritz nếu như gã không giúp hắn diệt hai người kia.

“Ông có muốn chúng tôi thu hình cuộc trò chuyện hôm nay không?” Luật sư Mark Barrett hỏi.

Glen Gore nói thu hình hay không đối với gã chẳng thành vấn đề, rồi nói thêm rằng hắn sẵn sàng để cảnh sát thu hình hắn, nhưng họ không làm.

Hai luật sư hỏi Glen Gore có thể cho họ mẫu nước bọt để họ đưa đi thử DNA không, thì gã trả lời là chuyện ấy không cần thiết. Nhà nước đã có DNA của gã rồi, vì tất cả các tù nhân đều phải thử DNA. Trong khi nói chuyện về DNA, luật sư Mark Barrett kể với Glen Gore rằng người ta đã tiến hành thử DNA của Ron Williamson và Dennis Fritz. Glen Gore nói chuyện ấy gã cũng đã biết.

“Có thể có mẫu DNA của ông trên người cô gái ấy không?” Luật sư Mark Barrett hỏi.

Glen Gore trả lời là rất có thể, bởi gã đã khiêu vũ với cô ta năm bản nhạc trong buổi tối hôm ấy. Luật sư Mark Barrett nói rằng khiêu vũ không để lại mẫu DNA, rồi giảng cho gã hiểu những thứ gì có thể để lại mẫu DNA, đấy là máu, nước bọt, lông tóc, mồ hôi, tinh dịch. Mark Barrett nói: “Người ta đang có mẫu DNA ở tinh dịch.”

Thái độ Glen Gore thay đổi hẳn. Rõ ràng gã rất lo khi được nghe cái thông tin kia. Gã xin ra ngoài một chút để gọi điện mời cố vấn luật pháp của gã đến đây. Lát sau gã vào cùng với một luật gia nhà tù tên là Reuben. Trong lúc gã không có ở đây, Sara Bonnell nhờ người quản giáo lấy cho bà một cái lọ nhỏ.

“Ông Glen Gore, ông có thể cho chúng tôi mẫu nước bọt của ông được không?” Bà Sara Bonnell nói và chìa cái lọ nhỏ.

Glen Gore giật lấy cái lọ, bẻ làm đôi rồi bỏ vào túi áo gã.

“Ông có làm tình với cô ta đêm hôm ấy không?” Luật sư Mark Barrett hỏi.

Glen Gore không đáp.

“Ông có nói ông không hề làm tình với cô ấy không?” Luật sư Mark Barrett lại hỏi.

“Tôi không nói thế.”

“Nếu ông có làm tình thì tinh dịch của ông để lại trên người cô ấy sẽ trùng khớp với DNA của ông đấy.”

“Tôi không làm tình.” Glen Gore nói. “Tôi không thể giúp các vị thêm được nữa.”

Hai luật sư đứng dậy. Cuộc thẩm vấn thế là xong. Lúc ra cửa, luật sư Mark Barrett ngoái đầu lại, hỏi Glen Gore là ông có thể đến gặp gã lần nữa không. Tất nhiên là được, Glen Gore đáp. Nhưng tốt hơn cả là gặp ở chỗ làm việc của gã.

Chỗ làm việc? Luật sư Mark Barrett đinh ninh gã đang ngồi tù để trả cho hết cái bản án bốn mươi năm của gã.

Glen Gore giảng giải rằng ban ngày gã làm việc ở Purcell, đấy chính là thị trấn quê hương của nữ luật sư Sara Bonnell. Gã làm cho công ty vệ sinh. Nếu tìm gã ở đấy, có thể nói chuyện được lâu hơn.

Hai luật sư chào tạm biệt Gore, và trong lòng rất ngạc nhiên thấy gã tù nhân này có việc làm cả bên ngoài nhà tù.

Trưa hôm ấy, luật sư Mark Barrett gọi điện cho Mary Long, nữ chuyên gia về các chất dịch trong cơ thể con người. Bà đồng thời cũng phụ trách phòng thử DNA của Cục Điều tra Hình sự bang Oklahoma. Ông luật sư gợi ý bà hãy tìm mẫu tinh dịch của Glen Gore trong ngân hàng DNA rồi đem phân tích, so sánh với mẫu tinh dịch đã tìm thấy tại hiện trường vụ án ngày ấy. Bà Mary Long đồng ý thực hiện như thế.

***

Dennis Fritz bị nhốt trong xà lim của anh để chuẩn bị cho cuộc điểm danh lúc 4h30 chiều mỗi ngày. Anh nghe thấy tiếng người Cố vấn tư pháp của anh ngoài hành lang, bên kia tấm cửa sắt. Người ấy gọi to: “Dennis Fritz, anh sắp được tự do rồi!” Tiếp đấy anh ta nói những gì nữa, Dennis chỉ nghe thấy mấy chữ DNA.

Dennis không thể ra ngoài được, người cố vấn kia cũng đã đi mất. Bạn tù nằm chung xà lim với anh cũng nghe thấy câu nói ngoài hành lang, thế là đôi bạn tù suốt đêm không ngủ được, cứ bàn tán mãi về câu nói ban nãy của người cố vấn tư pháp.

Lúc này đã quá khuya, không gọi điện về New York hỏi được. Dennis Fritz trằn trọc cho đến sáng, không sao chợp mắt được. Anh cố dẹp những cảm xúc mà không sao dẹp nổi. Đầu óc bừng bừng và các ý nghĩ lộn xộn theo chân nhau ùa đến. Sáng sớm hôm sau, khi anh liên lạc được với tổ chức Dự Án Minh Oan thì tin tức đêm hôm qua đã được xác nhận: Kết quả thử DNA đã loại Dennis và Ron ra khỏi số người để lại sợi lông cơ quan sinh dục tại hiện trường vụ án.

Đầu óc Dennis Fritz bừng bừng. Niềm vui tràn ngập cơ thể anh. Vậy là gần mười hai năm sau khi bị bắt, rốt cuộc sự thật đã được sáng tỏ. Bằng chứng kia là thứ không ai có thể phủ nhận. Dennis đã được minh oan và sẽ được tự do. Anh gọi điện báo cho mẹ biết và bà cũng xúc động đến mức không nói được gì thêm. Anh gọi điện cho con gái Elizabeth, năm nay hai mươi nhăm tuổi, cả hai cha con cùng mừng khôn xiết. Đã mười hai năm nay hai cha con không được gặp nhau. Dennis mường tượng đến lúc ra khỏi tù, trở về nhà, hai cha con gặp lại nhau sẽ vui mừng biết bao.

***

Để bảo vệ mẫu lông lấy được của Dennis Fritz và Ron Williamson cũng như những sợi lông thu được tại hiện trường vụ án, luật sư Mark Barrett phải thu xếp với một chuyên gia về lông tóc để ông ta chụp bằng máy ảnh có dùng tia hồng ngoại để lưu giữ.

Sau phiên điều trần đã bị bác chưa đầy ba tuần lễ, công ty LabCorp hoàn thành bước một việc thử DNA và gửi về bản kết luận tạm thời. Luật sư Mark Barrett cùng nữ trợ lý Sara Bonnell đến ngay thị trấn Ada để gặp chánh án Tom Landrich tại văn phòng của ông. Ông đang sốt ruột muốn biết kết quả cuộc thử DNA.

Vì việc thử DNA hết sức phức tạp nên phải giao cho nhiều phòng xét nghiệm tiến hành cùng một lúc việc thử DNA những mẫu sinh học khác. Thêm nữa, vì có sự không tin nhau giữa bên công tố và bên bào chữa nên càng cần nhiều phòng xét nghiệm. Lần này người ta sử dụng năm phòng xét nghiệm.

Các luật sư tranh luận với chánh án Tom Landrich và ông vẫn khăng khăng đòi phải tiến hành cho nhanh và làm cho đầy đủ công việc để kết luận được chính xác, không ai có thể bác bỏ.

Sau cuộc gặp với chánh án Tom Landrich, luật sư Mark Barrett và nữ trợ lý Sara Bonnell xuống thang gác, vào phòng giấy của ủy viên công tố Bill Peterson. Lần này ông ta còn tỏ vẻ chống đối hơn cả mấy lần trước. Trước khi vào, hai luật sư dự tính sẽ phải lạnh lùng đương đầu chứ không dùng thái độ thân thiện như trước.

Vừa vào đến nơi, chưa kịp chào hỏi nhau và mời ngồi, hai vị khách đã nghe thấy chủ nhân tuôn ra một tràng hùng hổ, khẳng định thủ phạm vụ án Debbie Carter chính là Ron Williamson và Dennis Fritz chứ không thể là ai khác. Chứng cứ thử DNA vừa rồi không thay đổi được gì hết. Hãy quên các chuyên gia của Cục Điều tra Hình sự bang Oklahoma ấy đi. Ron Williamson là một thằng cha hư hỏng, trụy lạc, y đã hiếp hai phụ nữ ở thị trấn Tulsa. Chính y chứ không phải ai khác. Đấy là sự thật bất chấp tòa án ở Tulsa hồi ấy có khép tội y hay không. Thằng cha Ron Williamson ấy còn suốt ngày suốt đêm lang thang trên đường phố, la cà hết nhà hàng này đến quán rượu khác, ôm cây đàn ghi-ta và hát rông rổng. Nhà y ngay gần nhà cô Debbie Carter, chạy sang đấy chỉ vài giây đồng hồ. Chính cậu Gary Allen, hàng xóm của Dennis Fritz, đêm hôm xảy ra vụ án, đã nhìn thấy hai đứa, Ron Williamson và Dennis Fritz, tắm rửa, kỳ cọ ở vòi nước máy sau một ngôi nhà, để tiêu hết những vết máu dây trên người chúng. Hai đứa vừa tắm vừa văng tục và cười hô hố. Hai đứa chúng nó nhất định phải chịu sự trừng phạt! Ủy viên công tố Bill Peterson gầm lên. Ông ta hầu như tự thuyết phục bản thân nhiều hơn là thuyết phục hai luật sư vừa vào gặp ông ta.

Cả hai vị khách sửng sốt. Thì ra ông này bị định kiến ăn sâu đến mức không thể thay đổi được. Nhưng rồi hai luật gia lại thấy không phải như thế. Thật ra chỉ là lão công tố viên này thấy những thủ đoạn đê hèn của lão bị phơi bày, lão nhục nhã quá, gần như phát điên. Bây giờ để cố dìm đi nỗi nhục nhã, tự mình khinh ghét mình, lão phải tự thuyết phục bản thân là mình không đến nỗi xấu xa đến thế, không đến nỗi dùng những thủ đoạn mưu kế đê hèn để vu tội cho người vô tội như thế.

***

Đối với Dennis Fritz thì tháng Giêng này dài bằng cả một năm. Niềm vui bùng lên hôm trước nay đã tắt ngấm và thay vào đấy là nỗi ám ảnh, biết đâu những mẫu lông của Ron và của anh bị “chúng” đánh tráo? Nếu thế, thì đâu lại vẫn hoàn đấy. Người ta xét nghiệm và thấy DNA của mẫu lông hai người hoàn toàn trùng hợp với DNA của những sợi lông tìm thấy tại hiện trường vụ án thì sao? “Chúng”, ủy viên công tố Bill Peterson và bọn cảnh sát rất có thể đánh tráo lắm chứ! Và khi ấy việc cứu Ron và anh khỏi bản án oan nghiệt ngã kia sẽ thất bại. Cho dù bằng chứng về thứ DNA của tinh dịch có chứng minh gì đi nữa thì cũng vô ích, không đủ để minh oan cho họ.

Còn nếu việc thử DNA mẫu lông của Ron và anh có kết quả chính xác thì hai người sẽ được tự do và bản án sai lầm oan ức kia sẽ bị công bố ra khắp cả nước.

Nỗi lo lắng khiến Dennis Fritz không lúc nào điềm tĩnh được. Anh cố hết sức tự trấn an, nhưng vẫn cứ cảm thấy dường như tim mình sắp nổ tung. Và anh xin đi khám tim. Bác sĩ bảo tại anh hồi hộp quá đấy thôi, chứ tim không có vấn đề gì. Bà bác sĩ cấp thuốc cho Dennis và sau khi uống hai viên, anh thấy có bình tĩnh lại đôi chút.

***

Ngày tháng trôi hết sức chậm chạp. Đã sang tháng Tư. Niềm mừng vui cũng nhạt đi đối với Ron. Nỗi hứng khởi bừng bừng hôm trước bị thay thế bằng một trạng thái trầm cảm nặng. Và anh lại hay nghĩ đến chuyện tự tử. Anh luôn gọi điện cho luật sư Mark Barrett, và ông này vẫn trấn an anh. Lần nào nhận được điện thoại của Ron, ông cũng trả lời rành rọt và thông cảm. Chỉ khi nào ông đi vắng thì Ron mới không được trả lời. Tuy nhiên về sau, ông bố trí người trực ở phòng giấy để có thể trả lời thân chủ của ông.

Cũng như Dennis Fritz, Ron cũng rất lo lỡ nhà chức trách, cụ thể ở đây là ủy viên công tố Bill Peterson và đám cảnh sát rất có thể đánh tráo mẫu lông của anh và Dennis Fritz bằng một mẫu lông lấy trong số lông thu được tại hiện trường vụ án thì sao? Ron mường tượng ra cả một lộ trình của những kẻ tìm cách giấu biệt đi một sai lầm trầm trọng đáng căm giận. Ron cũng không giấu ai dự tính của anh, là nếu được minh oan thì sau khi được tự do anh sẽ kiện tất cả những người có dính vào vụ kết tội oan cho anh.

Ngày nào Ron cũng phải gọi điện thoại đi đâu đấy, ít nhất là một lần. Anh bị rơi vào tình trạng hoang tưởng, lúc nào cũng cảm thấy như có kẻ đang muốn hại mình. Đêm anh không ngủ được. Hễ chợp mắt anh lại mơ thấy ác mộng và choàng tỉnh dậy.

Đến một độ không thể khác được, luật sư Mark Barrett đành dùng một biện pháp ông chưa sử dụng bao giờ. Ông hứa danh dự với Ron nhất định ông sẽ đưa được Ron ra khỏi tù. Trường hợp nếu việc thử DNA mẫu lông thất bại, ông sẽ cùng với anh ra trước tòa và sẽ làm mọi cách để Ron được minh oan.

Lời hứa danh dự của một luật sư giàu kinh nghiệm đã khiến Ron trấn tĩnh được vài ngày.

***

“Mẫu Lông Không Trùng Hợp”, dòng chữ cỡ rất to chạy ngang trên trang nhất số báo “Tin tức buổi chiều ở Ada", số đặc biệt ra ngày Chủ nhật, số báo này ra ngày 11 tháng Tư. Nữ phóng viên tường thuật rằng phòng xét nghiệm của LabCorp đã xét nghiệm mười bốn trong số mười bảy sợi lông thu được tại hiện trường vụ án, và tất cả đều không trùng hợp với mẫu lông của Ron Williamson hoặc Dennis Fritz.

Ủy viên công tố Bill Peterson nói:

“Cho đến giây phút này, chúng ta chưa biết những sợi lông thu được tại hiện trường vụ án là của ai. Chúng ta chưa xét nghiệm và so sánh chúng với mẫu lông của ai khác, ngoài của Ron Williamson và Dennis Fritz. Ngay từ khi bắt đầu thực hiện việc thử DNA tôi hoàn toàn tin rằng hai người ấy chính là thủ phạm vụ án mạng. Đến khi thấy kết quả thử DNA tinh dịch, tôi sửng sốt đến nỗi hàm răng giả của tôi bật ra rơi xuống sàn nhà".

Bản báo cáo kết thúc quá trình thử DNA là của Phòng xét nghiệm gửi đến ngày Thứ tư 14 tháng Tư. Chánh án Tom Landrich ấn định một phiên tòa xem xét vấn đề này vào hôm sau, ngày 15 tháng Tư. Trong phiên tòa, người ta sẽ đề cập đến vấn đề trả lại tự do cho hai tù nhân Ron Williamson và Dennis Fritz. Và hai người cũng có mặt trong phiên tòa ngày 15 này.

Luật gia Barry Scheck, một trong hai sáng lập viên Dự Án Minh Oan sắp đến đây. Danh tiếng ông đã nổi lên như cồn khi hết việc thử DNA này dẫn đến minh oan cho một người lại đến việc thử DNA khác minh oan cho một người khác, các vụ minh oan cứ liên tiếp nhau diễn ra. Bây giờ nghe tin, ông đến thị trấn Ada để chứng kiến một vụ minh oan nữa do kết quả của việc thử DNA, các phương tiện truyền thông đại chúng thi nhau đưa tin. Các công ty truyền thông cấp bang và cấp Liên bang Hoa Kỳ đều nói đến luật sư Mark Barrett, Chánh án Tom Landrich, ủy viên công tố Bill Peterson. Dự Án Minh Oan, những thành viên của gia đình Carter... Dư luận xôn xao đến cực độ.

Đến Thứ tư này, liệu Ron Williamson và Dennis Fritz có được trả lại tự do không?

***

Dennis Fritz không được biết kết quả thử DNA của lông. Ngày Thứ ba, 13 tháng Tư, anh đang nằm trong xà lim thì một quản giáo xuất hiện ngoài cửa, hét lên: “Đóng gói đồ đạc mau! Cậu được trả lại tự do rồi!”

Dennis Fritz hiểu rằng anh sẽ trở về thị trấn Ada, và trong lòng tràn đầy niềm hy vọng sắp được trả tự do. Anh vội vã đóng gói đồ đạc, chào vài bạn tù, rồi hấp tấp đi ra. Chở anh về thị trấn Ada, không ai khác mà chính là John Christian, một khuôn mặt quen thuộc từ hồi anh nằm ở nhà tù quận Pontotoc.

Mười hai năm ngồi tù đã dạy anh biết trân trọng sự riêng tư và sự tự do, biết quý những thứ đơn sơ, như không gian bao la, rừng cây và hoa lá. Lúc này mùa xuân đang hiện diện khắp mọi nơi, và trên đường trở về thị trấn Ada, anh mỉm cười nhìn qua cửa xe những nông trại, những rặng đồi và cánh đồng.

Những ý nghĩ của Dennis bất chợt đến, lại bất chợt đi, nhường chỗ cho một ý nghĩ khác nữa. Anh chưa biết gì về kết quả lần thử cuối cùng, và cũng chưa hiểu rõ sao anh lại về thị trấn Ada. Được trả tự do là một may mắn, nhưng biết đâu rồi sự đời lại xoay ngược, và anh lại phải trở về nhà tù, tiếp tục bị giam giữ?

Mười hai năm trước, Dennis đã một lần được thả ra trong phiên tòa sơ thẩm, khi chánh án Miller nhận thấy chưa đủ bằng chứng buộc tội anh. Sau đấy đám cảnh sát và tên ủy viên công tố Bill Peterson đã tạo ra thằng cha dối trá James Harjo, thế là anh lại ra tòa và bị kết án, tống vào tù.

Dennis Fritz nghĩ đến con gái anh, Elizabeth. Ôi, sung sướng biết bao sẽ được ôm ghì chặt con và hôn nó. Và anh sẽ không nán lại ở cái bang Oklahoma này nữa.

Rồi Dennis lại hoảng sợ. Anh sắp được tự do, nhưng lúc này anh vẫn còn bị còng hai tay, xích hai chân và đang trên đường đến một nhà tù khác: Nhà tù quận Pontotoc, nằm trong thị trấn Ada! Và đấy cũng vẫn là nhà tù!

Nữ phóng viên Ann Kelley cùng một nhà nhiếp ảnh đang chờ Dennis Fritz. Lúc bước chân vào nhà tù, anh mỉm cười, nói với các nhà báo. “Vụ kết án này lẽ ra không nên xảy ra.” Rồi anh nói tiếp: “Chứng cứ kết tội tôi không đủ, và nếu cảnh sát tiến hành một cuộc điều tra đúng đắn đối với tất cả những nghi can thì chuyện kết tội oan đã không xảy ra.” Anh giảng giải những vấn đề liên quan đến hệ thống biện hộ cho người nghèo. “Nếu anh không có tiền để thực hiện việc biện hộ cho bản thân thì anh sẽ biến thành con vật để cho hệ thống pháp luật tha hồ hành hạ. Một khi đã bị dính vào cái hệ thống ấy thì anh không thể có cơ thoát ra được, ngay cả khi anh vô tội".

Dennis Fritz trải qua một đêm nằm trong cái hốc quen thuộc của mình và mơ tưởng đến tự do.

***

Hôm sau, không khí tĩnh mịch của nhà tù bị phá vỡ. Ngày 14 tháng Tư, Ron Williamson được giải từ thành phố Vinita đến đây, vẫn trong bộ dụng cụ nhà tù, tức là chiếc còng khóa chặt hai cổ tay và sợi dây xích thít chặt hai cổ chân. Và anh cười trước các ống kính máy thu hình. Tiếng xôn xao lan truyền là ngày mai hai tù nhân kia sẽ được trả tự do. Câu chuyện về họ thu hút các phương tiện truyền thông tầm cỡ quốc gia.

Đã mười một năm Ron Williamson và Dennis Fritz không thấy mặt nhau. Họ chỉ viết thư cho nhau có một lần, nhưng khi đoàn tụ trở lại, họ ôm ghì lấy nhau, cười vang và cố lấy lại cái thực tại là họ đang ở đâu và chuyện gì sắp xảy ra. Các luật sư đến, họ trò chuyện với hai tù nhân suốt một tiếng đồng hồ. Phóng viên Đài truyền hình NBC đã có mặt ở đây và ghi vào máy thu mọi thứ xảy ra. Nhà báo Jim Dwyer đem theo số báo Tin hàng ngày của New York cũng đến cùng với luật gia Barry Scheck, sáng lập viên tổ chức Dự Án Minh Oan.

Họ đứng chen chúc nhau trong gian phòng phỏng vấn nhỏ, bố trí bên phía đông của nhà tù, trông sang hội trường của tòa án quận Pontotoc. Một lúc, Ron nằm xuống sàn, nhìn qua cánh cửa bằng kính, đưa bàn tay xuống gáy để đỡ đầu. Cuối cùng một người hỏi: “Ron Williamson, ông định sắp tới đây ông sẽ làm gì?”

“Chờ Peterson”, Ron đáp.

Bãi cỏ trước cửa tòa án đầy chật các phóng viên và máy thu hình. Một máy chờ để chớp hình ảnh của lão ủy viên công tố Bill Peterson. Lão ta nhận trả lời các câu phỏng vấn của nhà báo. Khi nhìn thấy lão ở trước cửa hội trường tòa án, Ron hét lên: “Mày là thằng khốn kiếp! Tao sẽ đánh chết mày!”

Mẹ và con gái của Dennis Fritz đến nhà tù gặp anh. Mặc dù anh và Elizabeth vẫn thư từ đều cho nhau, và con gái anh gửi cho cha rất nhiều tấm ảnh, Dennis vẫn thấy bất ngờ khi gặp lại mẹ và con gái. Elizabeth đã trở thành một thiếu nữ xinh đẹp, quý phái, đúng là một thiếu nữ trưởng thành ở tuổi hai mươi nhăm. Khi ôm hôn con gái, anh khóc không sao dừng lại được.

Buổi chiều hôm ấy, tại nhà tù có rất nhiều nước mắt.

***

Ron và Dennis Fritz được giam ở hai xà lim khác nhau, cốt để họ khỏi giết người lần nữa.

Cảnh sát trưởng Glase phân bua: “Tôi sẽ cho hai người ở hai xà lim khác nhau. Tôi không thấy yên tâm khi giam hai tên giết người vào chung một xà lim. Và trong khi chánh án chưa tuyên bố chúng có tội, thì tôi đã biết thế từ trước rồi.”

Hai xà lim ấy bên cạnh nhau, cho nên đôi bạn có thể trò chuyện. Bạn tù của Dennis Fritz, cùng nằm chung xà lim với anh, có một máy thu hình nhỏ. Tin tức trên màn hình đến với anh ta đầu tiên. Anh ta cho Dennis Fritz biết ngày mai anh sẽ được trả tự do. Dennis Fritz bèn báo tin này cho Ron.

Không ai ngạc nhiên khi thấy Terri Holland, mụ đàn bà đã bịa chuyện để vu tội cho hai người, đã trở lại nhà tù. Đấy là cuộc nghỉ giải lao ngắn trong cuộc đời làm nghề lưu manh vặt của mụ. Mụ ta và Ron trao đổi đôi lời, nhưng không có câu nào đến nỗi quá nặng lời. Khi đêm xuống, Ron lại trở về với những thói quen cũ của anh, là gào thét, lên án những bất công của tòa án, văng ra những lời tục tĩu với đám đàn bà ăn gian nói dối đã bịa chuyện để vu tội cho anh. Rồi anh lại nói rất to cầu Chúa tha thứ và cứu vớt.