Sau năm tháng vui chơi, vào một buổi sáng nọ, Pinocchio thức dậy và nhận ra một điều ngạc nhiên lớn đang chờ đón mình.

Cuối cùng thì chiếc xe ngựa cũng đến. Nó không phát ra tiếng động nào, bởi các bánh xe đều được quấn giẻ và rơm.

Xe được kéo bởi mười hai cặp lừa, tất cả đều cùng kích cỡ nhưng khác hẳn nhau về màu sắc. Con thì xám, con thì trắng, con lại là sự pha trộn giữa nâu và đen. Đâu đó xuất hiện vài con mang những sọc vàng và xanh lớn.

Điều kỳ lạ nhất là hai mươi bốn chú lừa ấy, thay vì đóng móng sắt như mọi loài vật mang trọng tải khác, lại đi những đôi giày da có xỏ dây ở chân, y hệt như giày của lũ trẻ loài người.

Và người đánh xe thì sao?

Hãy tưởng tượng ra một gã đàn ông thấp và béo mầm, chiều ngang còn rộng hơn chiều dài, tròn vo và bóng loáng như một cục bơ, với khuôn mặt rạng rỡ như trái táo, cái miệng nhỏ luônmỉm cười, và giọng nói lanh lảnh, ngọt ngào như tiếng mèo con đòi ăn.

Bất kỳ đứa trẻ nào vừa nhìn thấy gã cũng đâm ra yêu mến ngay, và chẳng gì làm chúng thỏa mãn hơn là được cho phép lên xe ngựa đi đến chốn tuyệt vời mang tên Xứ Sở Đồ Chơi.

Thực tế là chiếc xe chật ních những đứa trẻ ở mọi lứa tuổi, trông chẳng khác nào một hộp cá mòi. Chúng ngồi không thoải mái, chồng chất lên nhau, gần như chẳng thở nổi; thế nhưng chẳng hề có lấy một lời phàn nàn nào vang lên. Ý nghĩ rằng chỉ vài tiếng nữa thôi mình sẽ đặt chân đến một đất nước không có trường học, không có sách vở, không có thầy cô, khiến lũ trẻ hạnh phúc đến mức chúng chẳng còn cảm thấy đói, khát, buồn ngủ hay khó chịu gì nữa.

Ngay khi chiếc xe vừa dừng lại, gã đàn ông béo lùn liền quay sang tên Bấc Đèn. Với những cái cúi đầu và nụ cười niềm nở, gã cất giọng ngọt ngào hỏi:

“Này cậu bé tuấn tú, có muốn đến đất nước tuyệt diệu của ta không?”

“Dạ có chứ ạ.”

“Nhưng ta phải báo trước cho cục cưng hay, trên xe chẳng còn chỗ trống nào nữa rồi. Nó đầy kín rồi.”

“Không sao đâu ạ,” Bấc Đèn đáp. “Nếu bên trong hết chỗ, cháu có thể ngồi lên mui xe.”

Chỉ với một cú nhảy, cậu ta đã chễm chệ ngồi lên đó.

“Thế còn cưng thì sao?” Gã đàn ông nhỏ con lịch sự quay sang hỏi Pinocchio. “Cục cưng định thế nào? Có đi cùng chúng ta không, hay ở lại đây?”

“Cháu ở lại đây,” Pinocchio đáp. “Cháu muốn quay về nhà, vì cháu thích học hành và muốn thành công trong cuộc đời hơn.”

“Chúc cậu gặp nhiều may mắn nhé!”

“Pinocchio!” Bấc Đèn gọi lớn. “Nghe tớ đi. Cùng đi với bọn tớ đi, chúng ta sẽ luôn được vui vẻ.”

“Không, không, không!”

“Đi cùng chúng tớ đi, chúng ta sẽ luôn được hạnh phúc,” bốn giọng nói khác từ trong xe vọng ra.

“Đi cùng chúng tớ đi, chúng ta sẽ luôn được hạnh phúc,” hơn một trăm đứa trẻ trên xe đồng thanh hét lên. “Và nếu mình đi cùng các cậu, Bà Tiên tốt bụng của mình sẽ nói gì đây?” Chú rối tự hỏi, bắt đầu dao động và lung lay trước những quyết tâm tốt đẹp ban đầu.

“Đừng lo lắng quá thế. Chỉ cần nghĩ rằng chúng ta sắp đến một nơi mà ở đó ta được phép quậy phá thoải mái từ sáng đến tối là được.”

Pinocchio không đáp, chỉ thở dài thườn thượt—lần thứ nhất, lần thứ hai—rồi lần thứ ba. Cuối cùng, cậu cất giọng:

“Chừa chỗ cho tôi với. Tôi cũng muốn đi!”

“Các chỗ ngồi đều đã kín hết rồi,” gã đàn ông đáp, “nhưng để cho thấy ta quý cậu thế nào, hãy ngồi vào chỗ đánh xe của ta đi.”

“Còn ông thì sao?”

“Ta sẽ đi bộ.”

“Ôi không. Tôi không thể để chuyện đó xảy ra được. Tôi thà cưỡi một trong mấy chú lừa này còn hơn,” Pinocchio kêu lên.

Nói là làm. Cậu tiến lại gần chú lừa đầu tiên và định trèo lên lưng nó. Nhưng con vật nhỏ bỗng quay phắt lại và tung một cú đá trời giáng vào bụng khiến Pinocchio bị hất văng xuống đất, ngã ngửa với hai chân chổng lên trời.

Trước màn giải trí bất ngờ này, toàn bộ đám trẻ trốn nhà đi chơi cười phá lên khoái chí.

Gã đàn ông béo lùn thì không cười. Gã tiến về phía con vật bướng bỉnh, và vẫn với nụ cười trên môi, gã cúi người xuống đầy trìu mến rồi cắn đứt một nửa cái tai phải của nó.

Trong lúc đó, Pinocchio lồm cồm đứng dậy khỏi mặt đất, và chỉ với một cú nhảy, cậu đã hạ cánh ngay trên lưng chú lừa. Cú nhảy đẹp mắt đến mức lũ trẻ đồng loạt hò reo:

“Hoan hô Pinocchio!” và vỗ tay tán thưởng nhiệt liệt.

Bất thình lình, chú lừa nhỏ đá hậu bằng cả hai chân sau, và trước cú ra đòn bất ngờ ấy, tội nghiệp chú rối lại một lần nữa ngã kềnh càng ngay giữa đường.

Lũ trẻ lại được một trận cười bể bụng. Thế nhưng gã đàn ông béo, thay vì cười, lại tỏ ra vô cùng trìu mến với con vật nhỏ đến mức gã lại thơm nó một cái rồi cắn đứt một nửa chiếc tai trái của nó.

“Bây giờ thì cậu có thể leo lên được rồi đấy, chàng trai,” gã quay sang nói với Pinocchio. “Đừng sợ gì cả. Con lừa đó vừa có điều gì không vừa ý thôi, nhưng ta đã nói chuyện với nó rồi và giờ đây nó có vẻ hiền lành, ngoan ngoãn lắm.”

Pinocchio trèo lên lưng và chiếc xe bắt đầu lăn bánh. Trong lúc đàn lừa phi nước đại dọc con đường rải sỏi, chú rối bỗng tưởng như mình nghe thấy một giọng nói rất khẽ thì thầm bên tai:

“Đồ ngốc nghếch đáng thương! Cậu đã làm theo ý mình muốn đấy. Nhưng chẳng mấy chốc nữa đâu, cậu sẽ phải hối hận cho mà xem.”

Vô cùng hoảng sợ, Pinocchio ngoảnh nhìn xung quanh để xem những lời đó phát ra từ đâu, nhưng chẳng thấy ai cả. Đàn lừa phi nước đại, chiếc xe ngựa lăn bánh êm ru, lũ trẻ ngủ say sưa (Bấc Đèn ngáy vang như chuột sóc) và gã đánh xe béo lùn ngái ngủ cất tiếng hát ừ hử trong kẽ răng.

Đi được chừng một dặm, Pinocchio lại nghe thấy giọng nói nhỏ bé khi nãy thì thầm:

“Hãy nhớ lấy, đồ đần độn! Những đứa trẻ bỏ bê việc học hành, quay lưng với sách vở, trường lớp và thầy cô để chìm đắm trong trò vô bổ cùng những cuộc vui chơi, sớm muộn gì cũng gặp họa. Ôi, ta biết rõ điều này nhường nào! Ta có thể chứng minh cho cậu thấy rõ biết bao! Sẽ đến một ngày cậu phải khóc nức nở, hệt như ta đang khóc lúc này đây—nhưng khi ấy thì đã quá muộn rồi!”

Nghe những lời thì thầm ấy, chú rối càng lúc càng thêm hoảng hốt. Cậu nhảy xuống đất, chạy đến bên con lừa mà mình vừa cưỡi nãy giờ, lấy tay nâng mõm nó lên và ngắm nhìn. Thử nghĩ xem cậu đã ngạc nhiên đến nhường nào khi thấy chú lừa đang khóc—khóc nức nở y như một đứa trẻ loài người!

“Này, ông đánh xe ơi!” Chú rối kêu lên. “Ông có biết chuyện kỳ lạ gì đang xảy ra ở đây không? Con lừa này đang khóc kìa.”

“Cứ để nó khóc đi. Khi nào nó lấy vợ, nó sẽ có khối thời gian để cười.”

“Hay là ông đã dạy nó biết nói tiếng người à?”

“Không, nó tự học bập bõm vài từ hồi sống ba năm với một gánh xiếc chó huấn luyện.”

“Tội nghiệp con vật!”

“Thôi nào, thôi nào,” gã đàn ông nói, “đừng mất thời gian vì một con lừa biết khóc nữa. Mau trèo lên xe rồi đi thôi. Trời đêm thì lạnh mà đường thì còn dài.”

Pinocchio vâng lời mà không thốt thêm lời nào. Chiếc xe lại lăn bánh. Gần sáng ngày hôm sau, cuối cùng họ cũng đến được nơi hằng ao ước: Xứ Sở Đồ Chơi.

Vùng đất rộng lớn này hoàn toàn khác biệt với bất cứ nơi nào khác trên thế giới. Dân cư ở đây, dù đông đúc thế nào đi nữa, toàn bộ đều là những đứa trẻ. Lớn nhất độ chừng mười bốn tuổi, còn nhỏ nhất thì lên tám. Trên đường phố, tiếng la hét, tiếng kèn thổi vang lên inh tai nhức óc, ồn ào đến điếc cả tai. Khắp nơi là từng nhóm trẻ tụ tập chơi đùa. Kẻ thì chơi bắn bi, nhảy lò cò, chơi bóng. Người khác thì cưỡi xe đạp hoặc ngựa gỗ. Có nhóm chơi bịt mắt bắt dê, nhóm thì chơi đuổi bắt. Chỗ này một nhóm đóng xiếc, chỗ kia một nhóm khác đang ca hát và ngâm thơ. Vài đứa lộn nhào, số khác thì đi bằng hai tay và chổng ngược chân lên trời. Những vị tướng mặc quân phục chỉnh tề dẫn đầu các trung đoàn lính bằng bìa các-tông đi ngang qua. Tiếng cười đùa, tiếng la hét, tiếng hú hét, tiếng huýt sáo chê bai, tiếng vỗ tay rào rào nối tiếp theo sau đoàn diễu hành ấy. Đứa thì bắt chước tiếng gà mái kêu, đứa giả tiếng gà trống gáy, và đứa thứ ba thì gầm rú như sư tử trong chuồng. Tất cả hòa quyện lại tạo nên một thứ âm thanh hỗn độn khủng khiếp đến mức bạn thể nào cũng phải nhét bông gòn vào tai. Các quảng trường ngập tràn những nhà hát mộc nhỏ xíu, đông nghẹt lũ trẻ từ sáng đến tối mịt, và trên những bức tường nhà, những dòng chữ được viết bằng than củi hiện lên rõ mồn một: HOAN HÔ XỨ SỞ ĐỒ CHƠI! ĐẢ SẢN SỐ HỌC! KHÔNG CÒN TRƯỜNG HỌC NỮA!

Ngay khi vừa đặt chân lên vùng đất ấy, Pinocchio, Bấc Đèn cùng tất cả những đứa trẻ đi cùng liền bắt đầu cuộc hành trình khám phá. Chúng lang thang khắp nơi, dòm ngó mọi ngóc ngách, từng căn nhà và nhà hát. Chúng kết bạn với tất cả mọi người. Nào có ai hạnh phúc hơn bọn chúng nữa chứ?

Hết các buổi biểu diễn lại đến những bữa tiệc tùng, giờ đây những giờ, những ngày, những tuần trôi qua nhanh như chớp.

“Ôi, cuộc đời mới đẹp đẽ làm sao!” Pinocchio thốt lên mỗi khi tình cờ gặp lại người bạn Bấc Đèn của mình.

“Tớ nói có đúng không nào?” Bấc Đèn đáp. “Cứ nghĩ đến chuyện cậu từng không muốn đi xem! Cứ nghĩ đến chuyện ngay cả ngày hôm qua cậu còn nảy ra ý định quay về nhà gặp Bà Tiên rồi bắt đầu học hành trở lại mà xem! Nếu hôm nay cậu được thảnh thơi không bút mực, sách vở và trường lớp, thì tất cả là nhờ tớ, nhờ những lời khuyên và sự quan tâm của tớ đấy. Cậu có thừa nhận điều đó không? Suy cho cùng, chỉ có bạn bè chân chính mới là đáng quý nhất thôi.”

“Đúng thế, Bấc Đèn à, đúng thế. Nếu hôm nay tớ thực sự là một cậu bé hạnh phúc, tất cả đều là nhờ cậu. Thế mà thầy giáo của chúng ta, khi nhắc đến cậu, lại từng nói rằng: ‘Đừng có chơi với cái tên Bấc Đèn đó! Nó là kẻ bạn xấu và sớm muộn gì cũng kéo cậu vào con đường lầm lạc.’”

“Tội nghiệp thầy giáo!” cậu kia đáp, vừa lắc đầu. “Tớ thừa biết thầy ghét tớ nhường nào và thầy thích nói xấu tớ ra sao. Nhưng bản chất tớ vốn rộng lượng, nên tớ sẵn sàng tha thứ cho thầy ấy.”

“Thật là một tâm hồn cao cả!” Pinocchio nói, trìu mến ôm chầm lấy người bạn của mình.

Năm tháng trôi qua và lũ trẻ vẫn tiếp tục vui chơi thỏa thích từ sáng đến tối mịt, chẳng hề nhìn thấy một cuốn sách, chiếc bàn học hay ngôi trường nào. Thế nhưng, các con tôi ạ, đã có một buổi sáng nọ, Pinocchio thức dậy và nhận ra một sự ngạc nhiên lớn đang chờ đón mình, một bất ngờ khiến cậu vô cùng bất hạnh, như các con sắp được thấy đây.