Dì Polly có một nét gì đó trong cử chỉ khi hôn Tom, một nét có thể quét sạch mọi nỗi buồn phiền và khiến cậu lại thấy nhẹ nhõm, vui vẻ như xưa. Cậu lên đường đến trường và thật may mắn khi bắt gặp Becky Thatcher ngay đầu ngõ Meadow. Tâm trạng thế nào thì hành xử thế nấy. Chẳng chút do dự, cậu chạy đến bên cô bé và nói:

“Hôm nay tớ cư xử tệ quá, Becky, tớ thật lòng xin lỗi. Tớ thề là cả đời này tớ sẽ không bao giờ làm thế nữa—mình làm hòa đi, chịu không?”

Cô bé dừng lại, nhìn thẳng vào mặt cậu đầy khinh bỉ:

“Phiền cậu hãy giữ lấy cái thân của mình đi, ông Thomas Sawyer ạ. Tôi sẽ không bao giờ thèm nói chuyện với cậu nữa đâu.”

Cô bé hất đầu rồi bước đi. Tom sững sờ đến mức chẳng kịp nghĩ ra câu đáp trả “Ai cần cô quan tâm, cô nàng làm bộ!” cho đến khi đã quá muộn để nói ra. Thế nên, cậu im lặng. Nhưng trong lòng thì cậu đang nổi trận lôi đình. Cậu lững thững bước vào sân trường, ước gì cô bé là con trai để cậu cho một trận ra trò. Chẳng bao lâu sau, cậu lại chạm mặt cô bé và buông một câu xỏ xiên khi đi ngang qua. Cô bé cũng đáp trả bằng một câu cay nghiệt tương tự, và thế là mâu thuẫn giữa hai người hoàn toàn không thể cứu vãn. Trong cơn giận bừng bừng, Becky chỉ mong giờ học đến thật nhanh; cô nôn nóng muốn thấy Tom bị phạt vì tội làm bẩn cuốn sách tập đánh vần. Nếu trước đó cô còn chút ý định vạch trần Alfred Temple thì những lời cay nghiệt của Tom đã làm tiêu tan hoàn toàn ý nghĩ ấy.

Tội nghiệp cô bé, cô đâu biết rằng chính mình cũng đang tiến gần đến rắc rối. Thầy giáo Dobbins là một người đã bước vào tuổi trung niên với những hoài bão chưa thành. Khao khát lớn nhất của thầy là trở thành bác sĩ, nhưng vì nghèo khó nên thầy chẳng thể làm gì hơn là một ông giáo làng. Mỗi ngày, thầy đều lấy ra từ ngăn kéo một cuốn sách bí ẩn và vùi đầu vào đó mỗi khi không có lớp nào lên đọc bài. Thầy luôn khóa kỹ cuốn sách ấy. Không đứa trẻ nào trong trường là không khao khát được nhìn trộm cuốn sách đó, nhưng cơ hội chưa từng đến. Mỗi đứa học trò đều có giả thuyết riêng về nội dung cuốn sách, nhưng chẳng có hai giả thuyết nào giống nhau, và cũng chẳng có cách nào để biết được sự thật. Lần này, khi Becky đi ngang qua bàn thầy – cái bàn đặt gần cửa ra vào – cô nhận thấy chìa khóa vẫn đang nằm trong ổ! Thật là một khoảnh khắc vàng ngọc. Cô nhìn quanh; thấy không có ai, ngay lập tức cô cầm cuốn sách lên. Trang tiêu đề—Giải phẫu học của Giáo sư Nào Đó—chẳng mang lại thông tin gì cho cô; nên cô bắt đầu giở các trang. Ngay lập tức cô bắt gặp một bức tranh minh họa màu được in khắc rất đẹp—một hình người, trần như nhộng. Đúng lúc đó, một bóng người đổ lên trang sách, Tom Sawyer bước vào cửa và thoáng thấy bức tranh. Becky giật lấy cuốn sách để đóng lại, nhưng xui xẻo thay, cô đã làm rách đôi trang sách có hình đó. Cô nhét cuốn sách vào ngăn kéo, xoay chìa khóa, rồi òa khóc vì xấu hổ và bực bội.

“Tom Sawyer, cậu đúng là đồ xấu tính, dám lén lút lẻn vào nhìn trộm người khác xem cái gì!”

“Sao tớ biết được cậu đang xem cái gì chứ?”

“Cậu đáng phải thấy xấu hổ về bản thân đi, Tom Sawyer; cậu biết thừa là cậu sẽ đi mách tội tớ, ôi, tớ phải làm sao đây, làm sao đây! Tớ sẽ bị đánh đòn mất, mà tớ thì chưa bao giờ bị đánh đòn ở trường cả.”

Rồi cô bé dậm chân nhỏ xíu xuống và nói:

“Cậu cứ xấu tính đi nếu cậu muốn! Tớ biết một chuyện sắp xảy ra đây. Cứ chờ đấy rồi cậu sẽ biết! Đáng ghét, đáng ghét, đáng ghét!”—cô bé chạy vụt ra khỏi lớp, lại òa khóc nức nở.

Tom đứng chôn chân tại chỗ, hơi lúng túng trước trận đả kích này. Chốc lát sau, cậu tự nhủ:

“Con gái đúng là đồ ngốc lạ đời! Chưa bao giờ bị đánh đòn ở trường cơ đấy! Xì! Đánh đòn thì có gì to tát nào! Đúng là con gái—đứa nào cũng da mỏng, tim gà. Chà, tất nhiên là mình sẽ không đi mách thầy Dobbins chuyện này về cô nàng ngốc nghếch này, vì còn khối cách khác để trả đũa cô nàng mà chẳng cần phải hèn hạ như thế; nhưng mà đã sao nào? Thầy Dobbins thế nào cũng hỏi đứa nào xé sách của thầy. Chẳng ai trả lời cả. Rồi thầy sẽ làm cái trò như mọi khi—hỏi đứa này rồi đến đứa khác, và khi đến đứa con gái đúng tội, thầy sẽ tự biết thôi, chẳng cần ai mách cả. Mặt con gái lúc nào cũng tố cáo chúng. Chúng chẳng có chút bản lĩnh nào. Cô nàng sẽ bị đánh đòn thôi. Chà, tình thế của Becky Thatcher đúng là ngặt nghèo thật, vì chẳng có đường nào thoát cả.” Tom suy tính thêm một lúc rồi tự nhủ: “Được thôi, dù sao thì cô nàng cũng muốn thấy mình rơi vào tình cảnh y hệt thế này mà—cứ để cô nàng tự xoay xở đi!”

Tom hòa vào đám học trò đang đùa nghịch bên ngoài. Một lát sau, thầy giáo đến và giờ học “bắt đầu”. Tom chẳng thấy hứng thú gì với bài vở. Mỗi khi lén nhìn sang phía các bạn nữ, khuôn mặt Becky lại làm cậu thấy bứt rứt. Nghĩ đi nghĩ lại, cậu không muốn thương hại cô bé, vậy mà cậu lại chẳng thể làm khác được. Cậu không tài nào thấy đắc ý được như mong đợi. Chẳng bao lâu sau, vụ việc cuốn sách tập đánh vần bị phát hiện, và tâm trí Tom tạm thời bị lấp đầy bởi những rắc rối của chính mình. Becky bừng tỉnh khỏi cơn ủ rũ và tỏ ra khá quan tâm đến diễn biến vụ việc. Cô không ngờ Tom có thể thoát tội bằng cách phủ nhận việc chính mình làm đổ mực lên cuốn sách; và cô đã đúng. Lời phủ nhận dường như chỉ làm tình hình tồi tệ hơn đối với Tom. Becky cứ ngỡ mình sẽ thấy vui vì điều đó, cô cố tin là mình vui, nhưng rồi lại thấy chẳng chắc chắn lắm. Khi tình huống xấu nhất xảy ra, cô thoáng có ý định đứng dậy và tố cáo Alfred Temple, nhưng cô đã cố gắng kiềm chế bản thân và giữ im lặng—vì cô tự nhủ, “chắc chắn cậu ta sẽ khai ra chuyện mình làm rách bức tranh mất. Mình sẽ chẳng nói nửa lời, dù có chết cũng không!”

Tom chịu phạt đòn rồi quay về chỗ ngồi mà chẳng hề đau buồn tí nào, vì cậu nghĩ có khi chính mình đã vô tình làm đổ mực lên cuốn sách tập đánh vần trong lúc đùa nghịch nào đó—cậu phủ nhận chỉ vì thủ tục và vì đó là lệ thường, và cậu giữ nguyên lời phủ nhận theo nguyên tắc.

Trôi qua cả một giờ đồng hồ, thầy giáo ngồi gật gù trên bục, không gian buồn ngủ với tiếng râm ran học bài. Chốc lát sau, thầy Dobbins vươn vai, rồi mở khóa ngăn kéo và với tay lấy cuốn sách, nhưng có vẻ lưỡng lự không biết nên lấy ra hay để lại. Hầu hết đám học trò đều liếc nhìn một cách uể oải, nhưng có hai đứa trong số đó dõi theo cử động của thầy với ánh mắt chăm chú. Thầy Dobbins mân mê cuốn sách một lúc, rồi lấy ra và ngồi xuống ghế để đọc! Tom liếc nhìn Becky. Cậu đã từng thấy một con thỏ bị săn đuổi và bất lực trông cũng giống như cô lúc này, với một họng súng chĩa thẳng vào đầu. Ngay lập tức, cậu quên hết cả chuyện cãi vã với cô. Nhanh lên—phải làm gì đó! Phải làm thật nhanh! Nhưng chính sự khẩn cấp của tình huống làm đầu óc cậu tê liệt. Hay quá!—cậu nảy ra một ý định! Cậu sẽ chạy đến giật lấy cuốn sách, phóng ra cửa và chạy biến. Nhưng quyết tâm của cậu chao đảo trong một tích tắc, và cơ hội đã mất—thầy giáo mở cuốn sách ra. Giá mà Tom có thể lấy lại cơ hội đã bỏ lỡ ấy! Quá muộn rồi. Cậu thầm nghĩ, giờ thì chẳng ai cứu được Becky nữa. Giây tiếp theo, thầy giáo quay mặt xuống lớp. Mọi ánh mắt đều cúi xuống dưới cái nhìn của thầy. Trong ánh nhìn đó chứa đựng điều gì khiến ngay cả kẻ vô tội cũng phải run sợ. Cả lớp im lặng đến mức có thể đếm được đến mười—thầy đang dồn nén cơn giận. Rồi thầy lên tiếng: “Đứa nào đã xé cuốn sách này?”

Không một tiếng động. Có thể nghe thấy tiếng kim rơi. Sự tĩnh lặng kéo dài; thầy giáo dò xét từng khuôn mặt để tìm dấu vết của kẻ phạm tội.

“Benjamin Rogers, có phải em xé cuốn sách này không?” Lời phủ nhận. Lại một khoảng lặng nữa. “Joseph Harper, có phải em không?” Lời phủ nhận nữa. Sự bồn chồn của Tom càng lúc càng tăng lên dưới sự tra tấn chậm rãi của diễn biến này. Thầy giáo quét mắt qua hàng nam sinh—suy nghĩ một lát, rồi quay sang phía các nữ sinh:

“Amy Lawrence?” Cô bé lắc đầu. “Gracie Miller?” Cũng cái lắc đầu ấy. “Susan Harper, có phải em làm việc này không?” Lại một cái lắc đầu nữa.

Cô bé tiếp theo là Becky Thatcher. Tom run lên bần bật từ đầu đến chân vì hồi hộp và vì cảm giác bế tắc của tình huống.

“Rebecca Thatcher” [Tom liếc nhìn mặt cô bé—nó trắng bệch vì sợ hãi]—“có phải em đã xé—không, nhìn thẳng vào mặt thầy đây” [hai tay cô bé giơ lên cầu khẩn]—“có phải em đã xé cuốn sách này không?”

Một ý nghĩ lóe lên như tia chớp trong đầu Tom. Cậu bật dậy và hét lớn—“Em làm ạ!”

Cả lớp ngơ ngác nhìn hành động điên rồ khó tin này. Tom đứng lặng một lúc để trấn tĩnh lại tinh thần đang rối bời; và khi cậu bước lên để nhận hình phạt, sự ngạc nhiên, lòng biết ơn, và sự ngưỡng mộ tỏa ra từ đôi mắt của tội nghiệp Becky dường như là phần thưởng xứng đáng cho hàng trăm trận đòn roi. Được truyền cảm hứng bởi vẻ huy hoàng của hành động chính mình, cậu lãnh trọn trận đòn dã man nhất mà ngay cả thầy Dobbins từng thực hiện mà không hề kêu một tiếng; cậu cũng thản nhiên đón nhận thêm hình phạt tàn nhẫn là phải ở lại trường hai tiếng sau giờ học—vì cậu biết ai sẽ đợi mình ở ngoài kia cho đến khi hết giờ phạt, và cô bé cũng chẳng hề tính toán sự chờ đợi tẻ nhạt ấy là một mất mát.

Đêm đó, Tom đi ngủ trong khi lập kế hoạch trả thù Alfred Temple; vì trong sự xấu hổ và hối hận, Becky đã kể hết cho cậu nghe, không quên cả sự phản bội của chính mình; nhưng ngay cả niềm khao khát trả thù cũng sớm nhường chỗ cho những suy nghĩ dễ chịu hơn, và cuối cùng cậu chìm vào giấc ngủ với những lời cuối cùng của Becky văng vẳng trong tai—

“Tom, sao cậu có thể cao thượng đến thế!”