Đến một thời điểm trong cuộc đời của bất kỳ cậu bé bình thường nào, cậu cũng nảy sinh một khát khao cháy bỏng là được đi đến một nơi nào đó và đào tìm kho báu bị chôn giấu. Khát khao này đột nhiên ập đến với Tom vào một ngày nọ. Cậu hăm hở lên đường đi tìm Joe Harper, nhưng không gặp được cậu ấy. Tiếp đó cậu tìm Ben Rogers; nhưng cậu ta lại đi câu cá mất rồi. Chẳng bao lâu sau, cậu tình cờ gặp Huck Finn "Bàn Tay Đẫm Máu". Huck chịu đi. Tom dẫn cậu đến một chỗ riêng tư và thì thầm kể lại sự việc một cách đầy bí mật. Huck đồng ý ngay. Huck lúc nào cũng sẵn lòng tham gia vào bất cứ phi vụ nào mang lại sự thú vị mà chẳng đòi hỏi vốn liếng gì, vì cậu đang thừa thãi quá mức cái thứ thời gian mà chẳng đổi ra được tiền bạc gì cả. "Chúng mình sẽ đào ở đâu đây?" Huck hỏi.

"Ồ, hầu như ở đâu chẳng được."

"Ơ, thế kho báu được giấu khắp nơi à?"

"Không, làm gì có chuyện đó. Nó được giấu ở những nơi rất cụ thể, Huck ạ—đôi khi là trên các hòn đảo, đôi khi trong những chiếc rương mục nát dưới tán cây cổ thụ đã chết, đúng ngay chỗ bóng cây đổ xuống vào lúc nửa đêm; nhưng phần lớn là dưới sàn nhà của những ngôi nhà ma ám."

"Ai giấu nó vậy?"

"Chà, tất nhiên là bọn cướp rồi—chứ cậu nghĩ là ai? Mấy ông thầy hiệu trưởng trường Chủ Nhật chắc?"

"Tớ chịu. Nếu đó là tiền của tớ thì tớ chẳng giấu làm gì; tớ sẽ tiêu xài và hưởng thụ cho đã."

"Tớ cũng thế. Nhưng bọn cướp thì không làm thế. Chúng luôn giấu tiền đi và để mặc nó ở đó."

"Chúng không quay lại lấy nó nữa à?"

"Không, chúng tưởng là sẽ quay lại, nhưng thường thì chúng quên mất các dấu hiệu, hoặc là chúng chết mất rồi. Dù sao thì, nó cứ nằm đó thật lâu rồi bị gỉ sét; và dần dần, có người tìm thấy một tờ giấy cũ kỹ ố vàng chỉ cách tìm các dấu hiệu đó—một tờ giấy mà phải mất cả tuần mới giải mã xong vì nó toàn là các ký hiệu và chữ tượng hình."

"Chữ... cái gì cơ?"

"Chữ tượng hình—cậu biết đấy, mấy hình vẽ và mấy thứ đại loại thế, nhìn qua thì chẳng có nghĩa lý gì cả."

"Cậu có tờ giấy nào như thế không, Tom?"

"Không."

"Vậy thì làm sao cậu tìm được các dấu hiệu đó?"

"Tớ chẳng cần dấu hiệu nào cả. Chúng luôn chôn nó dưới một ngôi nhà ma ám, hoặc trên một hòn đảo, hoặc dưới một cái cây chết có một cành cây chìa ra. Chà, chúng mình đã thử tìm trên đảo Jackson một chút rồi, và lúc nào đó có thể thử lại; ngoài ra còn có ngôi nhà ma cũ kỹ ở nhánh Still-House, và có cả đống những cái cây cành khô—nhiều vô kể."

"Thế có phải nó nằm dưới tất cả mấy cái cây đó không?"

"Cậu nói chuyện buồn cười thật! Không!"

"Vậy làm sao cậu biết phải đào ở cái cây nào?"

"Thì đào hết tất cả!"

"Ôi trời, Tom, làm thế thì mất cả mùa hè mất."

"Thì đã sao nào? Giả sử cậu tìm thấy một cái bình đồng bên trong có trăm đô la, phủ đầy gỉ sét, hoặc một cái rương mục nát chứa đầy kim cương. Thế thì sao?"

Mắt Huck sáng rực lên.

"Tuyệt cú mèo. Thế là quá đủ với tớ rồi. Chỉ cần cậu đưa tớ trăm đô la đó thôi, còn kim cương thì tớ không cần."

"Được thôi. Nhưng tớ cá là tớ sẽ không chê kim cương đâu. Một vài viên đáng giá tới hai mươi đô la một viên đấy—chẳng có viên nào mà lại không đáng giá sáu mươi xu hay một đô la đâu."

"Không! Thật á?"

"Chắc chắn rồi—ai bảo cậu thế cũng đúng thôi. Cậu chưa bao giờ nhìn thấy một viên nào à, Huck?"

"Tớ không nhớ là có."

"Ồ, các ông vua thì có cả đống kim cương đấy."

"Chà, tớ chẳng quen ông vua nào cả, Tom ạ."

"Tớ đoán là không rồi. Nhưng nếu cậu đến châu Âu thì cậu sẽ thấy cả tá ông vua nhảy quanh đấy."

"Họ biết nhảy à?"

"Nhảy á?—cái gì cơ! Không!"

"Vậy sao lúc nãy cậu lại nói là họ nhảy?"

"Lạy chúa, ý tớ chỉ là cậu sẽ thấy họ thôi—tất nhiên là không phải nhảy rồi—họ nhảy làm gì cơ chứ?—mà ý tớ là cậu sẽ thấy họ—đi lại rải rác xung quanh ấy. Giống như lão Richard gù ngày xưa ấy."

"Richard? Tên đầy đủ của lão là gì?"

"Lão chẳng có tên nào khác cả. Các ông vua không có tên nào khác ngoài cái tên gọi bình thường cả."

"Thật á?"

"Chứ sao, họ không có thật mà."

"Chà, nếu họ thích thế thì được thôi, Tom ạ; nhưng tớ thì không muốn làm vua chỉ để có mỗi cái tên gọi bình thường như một thằng nô lệ đâu. Mà này—chúng mình định đào ở đâu trước?"

"Chà, tớ không biết nữa. Hay là chúng mình thử cái cây cành khô trên đồi ở phía bên kia nhánh Still-House đi?"

"Tớ đồng ý."

Thế là họ kiếm một cây cuốc đã hỏng và một cái xẻng, rồi lên đường thực hiện chuyến cuốc bộ dài ba dặm. Khi đến nơi, họ đã nóng bức và thở hổn hển, cả hai nằm vật xuống dưới bóng một cây du gần đó để nghỉ ngơi và hút thuốc.

"Tớ thích thế này," Tom nói.

"Tớ cũng vậy."

"Này Huck, nếu chúng mình tìm thấy kho báu ở đây, cậu định làm gì với phần của mình?"

"Chà, tớ sẽ ăn bánh và uống soda mỗi ngày, và tớ sẽ đi xem tất cả các rạp xiếc nào đi ngang qua đây. Tớ cá là tớ sẽ có những ngày tháng cực kỳ vui vẻ."

"Thế cậu không định tiết kiệm một ít à?"

"Tiết kiệm á? Để làm gì chứ?"

"Thì để sau này còn có cái mà sống chứ."

"Ồ, vô ích thôi. Biết đâu ngày nào đó ông già tớ quay lại cái thị trấn này và thò móng vuốt vào số tiền đó nếu tớ không nhanh tay, và tớ nói cho cậu biết, ông ta sẽ cuỗm sạch trong tích tắc. Còn cậu thì sao, Tom?"

"Tớ sẽ mua một cái trống mới, một thanh kiếm thật, một chiếc khăn quàng đỏ, một chú chó bull, và tớ sẽ kết hôn."

"Kết hôn!"

"Đúng thế."

"Tom, cậu—cậu có tỉnh táo không đấy?"

"Đợi đấy—cậu sẽ thấy."

"Chà, đó là điều ngu ngốc nhất mà cậu có thể làm. Nhìn ông già tớ và mẹ tớ mà xem. Đánh nhau! Hồi đó họ cứ đánh nhau suốt ngày. Tớ nhớ như in."

"Chẳng liên quan gì cả. Cô gái mà tớ sẽ kết hôn không bao giờ đánh nhau đâu."

"Tom, tớ nghĩ là ai cũng như ai thôi. Họ sẽ cho người ta một trận ra trò đấy. Bây giờ cậu nên suy nghĩ kỹ về chuyện này đi. Tớ nói thật đấy. Cô nàng tên là gì?"

"Đó không phải là 'cô nàng'—cô ấy là một quý cô."

"Thì cũng thế cả thôi, tớ nghĩ vậy; người ta gọi là 'cô nàng' hay 'quý cô' cũng được—cả hai đều đúng cả. Dù sao thì, tên cô ấy là gì, Tom?"

"Tớ sẽ kể cậu nghe sau—không phải bây giờ."

"Được thôi—thế cũng được. Chỉ là nếu cậu kết hôn thì tớ sẽ càng thấy cô đơn hơn bao giờ hết."

"Không đâu. Cậu sẽ đến sống cùng tớ. Giờ thì đứng dậy đi, chúng mình phải đi đào thôi."

Họ cặm cụi đào bới, mồ hôi nhễ nhại trong nửa giờ đồng hồ. Chẳng có kết quả gì. Họ lại nai lưng ra đào thêm nửa giờ nữa. Vẫn chẳng có kết quả gì. Huck nói:

"Người ta có luôn chôn sâu thế này không hả cậu?"

"Đôi khi thôi—không phải lúc nào cũng vậy. Thường thì không phải thế. Tớ nghĩ chắc mình chọn sai chỗ rồi."

Thế là họ chọn một chỗ mới và bắt đầu lại. Công việc có vẻ hơi uể oải, nhưng họ vẫn tiến triển. Họ cắm cúi làm việc trong im lặng suốt một lúc. Cuối cùng, Huck chống xẻng, dùng tay áo quệt những giọt mồ hôi lấm tấm trên trán và nói:

"Xong chỗ này thì chúng mình sẽ đào ở đâu tiếp theo?"

"Tớ nghĩ chắc chúng mình sẽ thử cái cây cổ thụ đằng kia trên đồi Cardiff, phía sau nhà bà góa ấy."

"Tớ nghĩ chỗ đó hay đấy. Nhưng bà góa có lấy lại của chúng mình không, Tom? Nó nằm trên đất của bà ấy mà."

"Bà ấy lấy lại ư! Cứ thử xem nào. Ai tìm thấy những kho báu bị chôn giấu này thì nó thuộc về người đó. Chẳng quan trọng nó nằm trên đất của ai cả."

Thế là ổn. Công việc lại tiếp tục. Một lát sau, Huck nói:

"Chết tiệt, chắc chúng mình lại chọn sai chỗ rồi. Cậu nghĩ sao?"

"Lạ thật đấy, Huck ạ. Tớ không hiểu nổi. Đôi khi phù thủy lại can thiệp vào. Tớ nghĩ có lẽ đó chính là vấn đề đấy."

"Lạy chúa! Ban ngày thì phù thủy làm gì có quyền năng."

"Chà, đúng thật. Tớ không nghĩ đến điều đó. Ồ, tớ biết là tại sao rồi! Chúng mình đúng là một lũ ngốc! Cậu phải tìm ra chỗ bóng của cành cây đổ xuống vào lúc nửa đêm, và đó mới là chỗ cậu cần đào!"

"Thế thì chết tiệt thật, chúng mình đã tốn bao nhiêu công sức vô ích rồi. Bây giờ, ôi chao, chúng mình phải quay lại vào ban đêm thôi. Đường thì xa tít tắp. Cậu có trốn ra được không?"

"Tớ cá là tớ làm được. Chúng mình phải làm chuyện đó ngay tối nay, vì nếu có ai đó nhìn thấy những cái hố này, họ sẽ biết ngay là có gì ở đây và họ sẽ đào mất đấy."

"Được rồi, tối nay tớ sẽ mò đến và kêu 'meo meo' cho cậu."

"Được. Hãy giấu mấy cái cuốc xẻng vào trong bụi rậm đi."

Đúng giờ đã hẹn, hai cậu bé có mặt ở đó vào tối hôm ấy. Họ ngồi trong bóng tối chờ đợi. Đó là một nơi vắng vẻ, và khoảng thời gian này trở nên trang nghiêm bởi những truyền thuyết cổ xưa. Những linh hồn thì thầm trong những chiếc lá xào xạc, những bóng ma ẩn nấp trong các góc tối tăm, tiếng chó sủa vang vọng từ đằng xa, một con cú đáp lại bằng tiếng kêu như từ mộ huyệt vọng ra. Hai cậu bé bị khuất phục bởi bầu không khí trang nghiêm đó, chẳng nói năng gì nhiều. Một lát sau, họ đoán là đã đến mười hai giờ đêm; họ đánh dấu chỗ bóng cây đổ xuống, và bắt đầu đào. Hy vọng của họ bắt đầu trỗi dậy. Sự hứng thú càng mạnh mẽ hơn, và công việc cũng khẩn trương theo. Cái hố ngày một sâu thêm, nhưng mỗi khi tim họ đập loạn nhịp vì nghe tiếng cuốc chạm vào cái gì đó, thì họ chỉ nhận lại một nỗi thất vọng mới. Đó chỉ là một hòn đá hoặc một khúc gỗ. Cuối cùng Tom nói:

"Chẳng ích gì đâu, Huck, chúng mình lại sai rồi."

"Chà, nhưng chúng mình không thể sai được. Chúng mình đã đánh dấu cái bóng chính xác từng li từng tí rồi mà."

"Tớ biết, nhưng còn một điều nữa."

"Điều gì?"

"Tại vì chúng mình chỉ đoán giờ thôi. Rất có thể là quá muộn hoặc quá sớm."

Huck buông xẻng xuống.

"Đúng rồi," cậu nói. "Đó chính là vấn đề đấy. Chúng mình phải bỏ chỗ này thôi. Chúng mình không bao giờ biết được chính xác giờ giấc, hơn nữa loại chuyện này quá kinh khủng, ở đây vào giờ này ban đêm với phù thủy và ma quỷ đang bay lượn xung quanh. Tớ cứ cảm thấy có cái gì đó đi theo sau lưng mình suốt nãy giờ; và tớ sợ quay đầu lại, vì biết đâu lại có những con khác đang chầu chực ở phía trước. Tớ nổi da gà khắp người từ lúc đến đây rồi."

"Chà, tớ cũng gần như vậy, Huck ạ. Khi chôn kho báu dưới gốc cây, người ta hầu như lúc nào cũng đặt một xác chết ở đó để trông coi nó."

"Lạy chúa!"

"Ừ, họ làm thế thật. Tớ luôn nghe người ta nói thế."

"Tom, tớ không thích lảng vảng chỗ có người chết đâu. Con người ta kiểu gì cũng gặp rắc rối với họ thôi, chắc chắn đấy."

"Tớ cũng chẳng thích làm phiền họ tí nào. Lỡ cái xác ở đây thò hộp sọ ra và nói cái gì đó thì sao!"

"Đừng nói nữa, Tom! Đáng sợ quá."

"Chà, đúng là vậy. Huck, tớ thấy không thoải mái chút nào."

"Này Tom, bỏ chỗ này đi, mình thử chỗ khác xem."

"Được rồi, tớ nghĩ tốt nhất là nên thế."

"Thế đi đâu bây giờ?"

Tom suy nghĩ một lúc, rồi nói:

"Ngôi nhà ma ám. Đúng chỗ đó!"

"Chết tiệt, tớ không thích nhà ma đâu, Tom. Chúng còn đáng sợ hơn cả người chết nhiều. Người chết có thể biết nói, nhưng bọn ma thì cứ lảng vảng trong tấm vải liệm, khi cậu không để ý, đột nhiên chúng ló đầu qua vai cậu và nghiến răng, giống cái cách bọn ma làm ấy. Tớ không thể chịu nổi chuyện đó, Tom ạ—không ai chịu nổi đâu."

"Ừ, nhưng mà Huck, bọn ma chỉ đi lại vào ban đêm thôi. Chúng sẽ không cản trở chúng mình đào vào ban ngày đâu."

"Chà, đúng là thế. Nhưng cậu thừa biết là chẳng ai dám bén mảng đến ngôi nhà ma ám đó dù là ban ngày hay ban đêm cả."

"Chà, đó chủ yếu là vì họ không thích đến nơi từng có người bị sát hại thôi—nhưng quanh ngôi nhà đó chẳng bao giờ thấy gì cả, ngoại trừ vào ban đêm—chỉ là vài đốm sáng xanh lướt qua cửa sổ thôi—chứ không phải ma thật đâu."

"Chà, bất cứ nơi nào cậu thấy một trong những đốm sáng xanh đó nhấp nháy, Tom, cậu có thể cá là có một con ma đang lởn vởn ngay gần đó. Điều đó quá rõ ràng. Vì cậu biết đấy, chẳng ai dùng chúng ngoài bọn ma cả."

"Ừ, đúng vậy. Nhưng dù sao thì chúng cũng không xuất hiện vào ban ngày, nên chúng mình sợ làm gì cơ chứ?"

"Chà, được thôi. Nếu cậu nói thế thì chúng mình sẽ thử ngôi nhà ma ám—nhưng tớ thấy đánh cược kiểu này rủi ro lắm."

Đến lúc này, họ đã bắt đầu xuống đồi. Ở ngay giữa thung lũng ngập ánh trăng dưới chân họ, ngôi nhà "ma ám" đứng đó, trơ trọi hoàn toàn, hàng rào đã mất từ lâu, cỏ dại mọc um tùm lấp cả bậc cửa, ống khói đổ nát, các khung cửa sổ trống hoác, một góc mái nhà sập xuống. Hai cậu bé nhìn một lúc, nửa mong chờ nhìn thấy một đốm sáng xanh lướt qua cửa sổ; rồi họ nói chuyện bằng giọng nhỏ nhẹ, cho phù hợp với thời điểm và hoàn cảnh, họ đi vòng thật xa về phía bên phải để tránh xa ngôi nhà ma ám, rồi men theo những cánh rừng bao quanh phía sau đồi Cardiff để về nhà.