Tôi chưa bày tỏ hết niềm vui mừng khôn tả
Khi anh chị đến đây dựng trại trên đất nhà chúng tôi.
Tôi từng tự nhủ sẽ có ngày ghé xuống thăm
Và xem cách anh chị sinh sống, nhưng ngặt nỗi!
Với cả nhà đàn ông đói ăn cần chăm lo
Chắc anh chị cũng hiểu... Hình như tôi
Chẳng thể diễn tả nổi cảm xúc của mình nữa
Cũng như không thể cất cao giọng hay muốn nhấc
Bàn tay lên (à, tôi vẫn nhấc được khi buộc phải làm).
Anh chị đã bao giờ cảm thấy thế chưa? Mong là chưa bao giờ.
Mọi chuyện thành ra tôi chẳng còn biết chắc nổi
Rằng mình đang vui, đang buồn, hay ra sao nữa.
Bên trong chỉ còn lại một âm thanh vẩn vơ
Dường như đang thì thầm tôi phải cảm thấy thế nào,
Và sẽ cảm nhận ra sao nếu tâm trí không trật lất.
Anh chị nhìn hồ kìa. Tôi cứ ngắm mãi ngắm hoài.
Tôi thấy đó là một khoảng nước đẹp đẽ, phẳng lặng.
Tôi đứng đó và tự ép mình đọc lên thành tiếng
Những ưu điểm của nó, dài và hẹp làm sao,
Như một khúc sông sâu hoắm từ thời xa xưa
Bị cắt cụt ngủn ở cả hai đầu. Nó nằm cách xa
Năm dặm đường thẳng tắp qua khe núi
Tính từ khung cửa sổ bồn rửa chén bát,
Và mọi trận giông bão đều kéo tới hướng nhà,
Khuấy những con sóng chậm chạp trắng xóa dần lên.
Nó từng giúp tôi quên đi ổ bánh rán hay bánh soda
Mỗi bước ra ngoài trời và đón lấy ánh nước lấp lánh
Vào một buổi sáng nắng ráo, hay hứng ngọn gió lùa
Phả vào mặt, vào thân người và len qua chiếc áo choàng,
Khi cơn giông chớm nổi từ vùng Hang Rồng,
Và một luồng gió lạnh buốt chạy dọc mặt hồ.
Tôi thấy đó là một khoảng nước đẹp đẽ, phẳng lặng,
Hồ Willoughby của chúng tôi! Sao anh chị lại biết đến nó?
Nhưng chắc là, ai mà chẳng từng nghe tiếng.
Trong một cuốn sách về loài dương xỉ ư? Thật lạ lùng!
Anh chị để những thứ nhẹ tựa lông hồng điều tiết
Chuyện đi lại của mình. Và anh chị thích ở đây chứ?
Tôi có thể hiểu vì sao anh chị thích. Nhưng ngặt nỗi!
Mọi chuyện sẽ khác nếu có nhiều người đến hơn,
Bởi khi ấy sẽ có việc làm ăn. Còn hiện tại,
Mấy căn nhà gỗ Len dựng lên, lúc thì chúng tôi cho thuê,
Lúc lại không. Chúng tôi có một dải bờ hồ kha khá
Lẽ ra phải có giá trị, và biết đâu sau này sẽ có.
Nhưng tôi không đặt kỳ vọng nhiều như Len.
Anh ấy luôn nhìn về mặt tươi sáng của mọi thứ,
Bao gồm cả tôi. Anh ấy nghĩ tôi sẽ ổn thôi
Nhờ thuốc thang. Nhưng chẳng phải thuốc men đâu—
Lowe là vị bác sĩ duy nhất dám nói thẳng điều đó—
Thứ tôi cần là nghỉ ngơi—đấy, tôi đã thốt lên rồi đấy—
Khỏi việc nấu nướng cho những tá đắp đói bụng
Và rửa bát đĩa sau bữa ăn của họ—khỏi việc làm đi làm lại
Những công việc cứ làm xong rồi đâu lại vào đấy.
Lẽ ra tôi không nên gánh vác quá nhiều
Trách nhiệm trút lên đầu, nhưng xem ra chẳng còn cách nào khác.
Len bảo chỉ cần cắn răng gồng thêm một cú nữa là xong.
Anh ấy bảo cách duy nhất để thoát ra là cứ đâm thủng qua.
Và tôi đồng tình với điều đó, hoặc chí ít là
Tôi chẳng thấy lối thoát nào khác ngoài việc tiến lên—
Ít ra là với tôi—rồi khi ấy họ sẽ phải ngấm đòn.
Không phải Len không muốn những điều tốt đẹp nhất cho tôi.
Chính là ý định của anh ấy khi chúng tôi chuyển đến đây
Cạnh hồ nước, cách nơi ngày trước tôi từng chỉ cho anh chị
Nơi chúng tôi từng sống—cách biệt mười dặm với thế giới.
Chúng tôi đã phải đánh đổi không ít hy sinh,
Nhưng Len đã xông xáo để bù đắp lại mất mát ấy.
Công việc của anh ấy tất nhiên là việc trượng phu, từ sáng tới tối,
Nhưng khi làm việc anh ấy cũng vất vả chẳng kém gì tôi—
Dù việc so sánh chẳng mang lại lợi lộc gì mấy.
(Đàn ông hay đàn bà rồi cũng thích so đo mà thôi.)
Nhưng công việc chưa phải là tất cả. Len ôm đồm quá nhiều.
Anh ấy nhúng tay vào mọi thứ trong thị trấn. Năm nay
Thì là chuyện đường sá, và xung quanh anh ấy có quá nhiều kẻ
Chỉ chực chờ ăn hại bám víu lấy để trục lợi.
Chúng lợi dụng anh ấy một cách trơ trẽn,
Lại còn tỏ ra kiêu hãnh vì làm được điều đó nữa chứ.
Chúng ta có bốn kẻ ăn nhờ ở đậu ở đây, toàn đồ vô tích sự,
Nằm ngả ngớn khắp nhà bếp với những câu chuyện nhảm nhí
Trong lúc tôi rán thịt xông khói cho chúng. Chúng quan tâm chắc!
Chẳng hề bận tâm chút nào đến việc mình làm hay lời mình nói
Cứ như thể tôi hoàn toàn không có mặt trong phòng vậy.
Lúc nào cũng thấy ra ra vào vào liên tục:
Tên tuổi chúng tôi còn chẳng buồn nhớ, nói gì đến
Tính nết ra sao, hay liệu có an toàn không
Khi để những kẻ đó trong nhà mà không khóa cửa.
Tuy nhiên tôi chẳng sợ chúng, nếu chúng không
Sợ tôi. Trò này thì ai mà chẳng chơi được.
Tôi có những nỗi ám ảnh riêng: bệnh này di truyền trong họ hàng.
Người bác ruột của tôi thần trí không bình thường. Họ đã giam ông ấy
Bị khóa kín suốt nhiều năm trời ở căn trang trại cũ.
Tôi đã từng rời đi một lần—vâng, tôi từng đi rồi.
Đến Trại Tâm thần của Tiểu bang. Hồi đó tôi có thành kiến;
Tôi sẽ chẳng đời nào đưa người nhà mình vào đó;
Anh chị biết quan niệm cổ hủ ngày xưa rồi đấy—nơi trú ẩn duy nhất
Chính là nhà tế thế, và những ai khá giả một chút,
Thà giữ người nhà ở lại trong nhà còn hơn đưa đến chốn ấy,
Và ngẫm lại thì cách đó có vẻ tình người hơn.
Nhưng thực tế không phải vậy: chính nơi đó mới là nhà thương đúng nghĩa.
Ở đó họ có mọi phương tiện thích hợp để chữa trị,
Và bạn không làm tăm tối thêm cuộc đời của những người khác—
Vừa chẳng ích gì cho họ, mà họ cũng chẳng giúp gì được
Cho bạn trong hoàn cảnh ấy; bạn chẳng thể nào thấu hiểu
Được tình cảm hay sự khao khát tình cảm ở trạng thái đó.
Tôi đã nghe quá nhiều về lối suy nghĩ cổ hủ rồi.
Người bác ruột của tôi, ông phát điên từ khi còn rất trẻ.
Vài người nghĩ ông bị chó dại cắn,
Bởi vì cơn thịnh nộ của ông mang hình thức
Là ngậm chiếc gối ngủ trong hàm răng của mình;
Nhưng khả năng cao hơn là ông bị trắc trở chuyện tình duyên,
Hoặc câu chuyện lan truyền là thế. Đó là vì một cô gái nào đó.
Dù sao đi nữa, tất cả những gì ông nói chỉ toàn chuyện tình yêu.
Chẳng mấy chốc họ nhận ra ông sẽ gây hại cho ai đó
Nếu không được canh chừng cẩn thận, và kết cục là
Cha tôi đã dựng cho ông một thứ giống như cái cũi,
Hay một căn phòng trong phòng, làm bằng nhữngh thanh gỗ sồi trắng,
Giống như những cột ngăn trong chuồng gia súc, từ sàn tới tận trần,—
Một lối đi hẹp chạy vòng quanh tất cả.
Bất cứ món đồ đạc nào họ mang vào trong đó
Ông đều xé nát ra thành mảnh vụn, kể cả chiếc giường để nằm.
Thế là họ lót rơm cho căn phòng ấy dễ chịu hơn,
Giống như chuồng của loài vật, để tự vỗ về lương tâm họ.
Tất nhiên họ phải đút ăn cho ông chứ không dùng bát đĩa.
Họ cố gắng giữ quần áo cho ông, nhưng ông cứ diễu hành
Với đống quần áo vắt trên tay—tất cả quần áo của ông.
Nghe thật tàn nhẫn. Tôi đoán họ đã cố gắng hết sức
Trong khả năng hiểu biết của mình. Và đúng vào lúc ông lên cơn dữ dội nhất,
Cha và mẹ kết hôn, rồi mẹ bước về nhà chồng,
Làm cô dâu, để phụ giúp chăm sóc một sinh loại như thế,
Và uốn nắn tuổi thanh xuân của mình theo cuộc đời ông.
Lấy cha đối với mẹ chính là ý nghĩa đó.
Mẹ phải nằm nghe những lời yêu đương bị bóp méo thành những thứ đáng sợ
Bởi những tiếng gào thét của ông trong đêm. Ông cứ gào thét mãi
Cho đến khi cạn kiệt cả sức lực trong tiếng hét,
Và giọng ông lịm dần đi vì kiệt sức.
Ông sẽ bẻ dạt những thanh chắn ra như cung với dây cung,
Rồi buông ra cho chúng kêu twang quái gở
Cho đến khi đôi tay ông mài chúng nhẵn thín như càng cày bò.
Và rồi ông sẽ cất tiếng gáy như thể nghĩ đó là trò chơi con trẻ—
Niềm vui duy nhất mà ông có. Dù vậy, tôi từng nghe người ta kể,
Họ đã tìm ra cách để chặn đứng chuyện đó lại.
Ông ấy sống trước thời của tôi—tôi chưa từng gặp mặt;
Nhưng chiếc chuồng cọp ấy vẫn y nguyên như thế
Nằm ở căn gác xép phía nhà phụ,
Giống như một cái kho chứa đầy đồ đạc lộn xộn của gác mái.
Tôi thường nghĩ về những thanh gỗ sồi nhẵn nhụi ấy.
Đến mức tôi hay nói—anh biết đấy, kiểu nửa đùa nửa thật—
Rằng "Đến lúc tôi phải lên ở tù trên gác thượng rồi đấy"—
Cứ nói mãi cho đến khi thành thói quen.
Hảo chi tôi lại thấy mừng khôn tả khi được rời đi.
Nên nhớ rằng, tôi đã đợi cho đến khi Len cất lời.
Tôi không muốn nhận lấy tiếng oan nếu mọi chuyện đổ bể.
Dù vậy tôi vô cùng sung sướng khi chúng tôi chuyển đi,
Và tôi cứ ngỡ mình sẽ được hạnh phúc, và quả thực tôi đã từng,
Như tôi đã nói, được một dạo—nhưng ngặt nỗi!
Không hiểu sao sự thay đổi ấy cũng phai nhạt dần như một toa thuốc hết hiệu nghiệm.
Và cuộc sống này đâu chỉ có mỗi cảnh cửa sổ nhìn ra hồ
Hay sống bên bờ nước. Tôi đã quá tầm để được cứu giúp như thế—
Trừ phi Len có nhã ý, mà anh ấy sẽ không đời nào làm thế,
Và tôi cũng chẳng thèm xin xỏ—chẳng có gì chắc chắn cả.
Chắc tôi phải đi tiếp con đường mình đang đi thôi:
Người ta khác vẫn phải đi, sao tôi lại không thể?
Tôi suýt nghĩ rằng nếu mình có thể làm như anh chị,
Bỏ mặc hết thảy mọi thứ và sống ngoài trời đất—
Nhưng nhỡ đâu đến đêm, tôi lại đâm ra chán ghét,
Hoặc gặp một trận mưa dầm dề kéo dài. Chẳng mấy chốc tôi sẽ ngán ngẩm,
Và lại mừng rỡ khi có được một mái nhà che trên đầu.
Tôi dám cá là tôi đã nằm trằn trọc nghĩ về anh chị,
Nhiều hơn cả chính bản thân anh chị, trong một vài đêm như thế.
Điều kỳ diệu là những tấm lều đã không bị gió giật phăng đi
Khỏi người anh chị khi đang nằm ngủ trên giường.
Tôi thì chẳng đủ can đảm để mạo hiểm như thế.
Cầu Chúa phù hộ anh chị, tất nhiên là anh chị đang làm tôi chểnh mảng việc nhà,
Nhưng vấn đề là, tôi rất cần được chểnh mảng như thế.
Công việc thì lúc nào cũng ngập đầu—chuyện đó là muôn thuở;
Nhưng đã tụt lại phía sau thì mãi hoàn phía sau. Tệ nhất là anh chị
Cùng lắm chỉ làm tôi thụt lùi thêm chút đỉnh nữa mà thôi.
Dù sao đi nữa, ở cõi đời này tôi cũng chẳng tài nào bắt kịp thiên hạ.
Tôi thà anh chị đừng đi nếu không bắt buộc phải thế.