MARY ngồi trầm tư bên ngọn đèn bàn

Chờ đợi Warren. Khi nghe tiếng bước chân anh,

Cô nhón chân đi nhanh qua hành lang tối

Để đón anh ở ngưỡng cửa mang theo tin tức

Và nhắc anh hãy cẩn trọng. "Silas đã về rồi."

Cô đẩy anh ra ngoài qua cánh cửa

Rồi khép lại sau lưng. "Hãy đối xử tử tế nhé," cô nói.

Cô nhận đống đồ chợ từ tay Warren

Đặt lên hiên nhà, rồi kéo anh ngồi xuống

Cạnh cô trên bậc thềm gỗ.

"Có bao giờ anh đối xử tệ với lão đâu?

Nhưng anh không đời nào nhận lại tay đó nữa," anh nói.

"Anh đã nói thẳng với lão vào vụ thu hoạch trước rồi còn gì?

'Nếu lão đã đi lúc đó,' anh bảo, 'thì chấm dứt từ đây.'

Lão được tích sự gì chứ? Còn ai chịu dung thân lão

Ở cái tuổi này với chút sức lực ít ỏi đó?

Cậy nhờ vào lão thì chẳng bao giờ dám chắc.

Lão cứ thế chuồn đi vào lúc anh cần nhất.

'Lão nghĩ mình phải kiếm được chút tiền công,

Ít ra cũng đủ mua thuốc lá,

Để khỏi phải ngửa tay xin xỏ hay mang ơn.'

'Được thôi,' anh nói, 'tôi không kham nổi

Mức lương cố định nào đâu, dẫu tôi rất muốn.'

'Người khác sẽ trả.' 'Thế thì tùy người khác vậy.'

Anh chẳng buồn phiền gì chuyện lão muốn đổi đời

Nếu thực sự sự việc là thế. Em cứ tin chắc đi,

Khi lão giở cái giọng đó ra, thế nào cũng có kẻ rủ rỉ

Phỉnh phờ lão bằng mấy đồng tiền túi,—

Vào mùa gặt, lúc người làm khan hiếm.

Đến mùa đông lão lại quay về với chúng ta. Anh chịu đủ rồi."

"Suỵt! Đừng nói lớn: lão nghe thấy đấy," Mary bảo.

"Anh muốn lão nghe thấy: sớm muộn gì lão cũng phải biết."

“Lão kiệt sức rồi. Lão đang ngủ cạnh lò sưởi kìa.

Lúc em từ nhà Rowe lên thì thấy lão ở đây,

Co ro sát cửa nhà kho chìm vào giấc ngủ say,

Trông thật thảm hại, và cũng đáng sợ nữa—

Anh đừng có cười—em suýt không nhận ra—

Em đâu có ngờ lão tới—và lão đã đổi khác nhiều.

Đợi lát nữa anh tận mắt mà xem.”

"Em bảo lão đã đi đâu về?"

"Lão chẳng nói gì. Em dìu lão vào nhà,

Pha trà cho uống và cố giục lão hút thuốc.

Em cố gặng hỏi về những chuyến đi của lão.

Chẳng ăn thua gì: lão cứ gục đầu ngủ thiếp đi."

"Lão nói gì thế? Lão có nói câu nào không?"

"Chỉ một vài câu."

"Có gì đáng chú ý không? Mary, thú nhận đi

Lão bảo sẽ đào mương cánh đồng cho anh chứ."

"Warren!"

"Nhưng lão có nói thế không? Anh chỉ muốn biết thôi."

"Tất nhiên là có rồi. Anh muốn lão nói sao nào?

Chẳng lẽ anh lại đi tiếc với một lão già tội nghiệp

Chút sĩ diện hão huyền để giữ lại lòng tự trọng.

Lão còn nói thêm, nếu anh thực sự muốn biết,

Rằng lão định dọn sạch cả bãi cỏ chăn thả trên cao nữa.

Nghe có vẻ quen tai giống những điều anh từng nghe trước đây phải không?

Warren, em ước gì anh được nghe cách

Lão lải nhải mọi thứ tung tung lên. Em đã khựng lại

Hai ba lần—lão khiến em thấy nổi cả da gà—

Để xem lão có đang nói mớ trong giấc ngủ không.

Lão nhắc đến Harold Wilson—anh còn nhớ chứ—

Cậu thanh niên từng phụ gặt với anh bốn năm trước.

Cậu ấy đã tốt nghiệp và đang đi dạy ở đại học.

Silas quả quyết rằng anh phải kéo cậu ta về lại đây.

Lão bảo hai người họ sẽ thành một cặp làm việc ăn ý:

Hợp sức lại họ sẽ san phẳng trang trại này nuột nà cho mà xem!

Cách lão nhồi nhét chuyện đó lẫn lộn với bao thứ khác.

Lão nghĩ cậu Wilson trẻ tuổi là một đứa khá, dù có hơi điên rồ

Về chuyện học hành—anh biết bọn họ đã cãi nhau thế nào

Suốt tháng Bảy dưới cái nắng cháy da cháy thịt,

Silas đứng trên xe để xếp cỏ lên cho gọn,

Còn Harold đứng bên cạnh để tung cỏ lên."

"Ừ, anh đã cố tình tránh xa tầm tai nghe cho lành."

"Chà, những ngày tháng đó cứ ám ảnh Silas như một giấc chiêm bao.

Anh không ngờ chúng lại đeo bám thế. Sao có những chuyện nhớ dai thế cơ chứ!

Sự tự tin của cậu sinh viên trẻ Harold đã chọc tức lão.

Sau bao nhiêu năm mà lão vẫn cứ mày mò tìm ra

Những lý lẽ sắc bén mà lão nhận ra lẽ ra mình nên dùng lúc đó.

Em rất thông cảm. Em hiểu rõ cái cảm giác

Nghĩ ra lời hay ý đẹp để nói thì đã quá muộn màng.

Trong tâm trí Silas, Harold gắn liền với tiếng Latinh.

Lão hỏi em nghĩ sao khi Harold bảo rằng

Cậu ta học tiếng Latinh cũng giống như học vĩ cầm

Chỉ vì cậu ta thích—thế mà cũng gọi là lý lẽ à!

Lão bảo lão không tài nào khiến thằng bé tin nổi

Rằng lão có thể dùng nhánh cây phỉ để tìm ra mạch nước ngầm—

Điều đó chứng tỏ trường lớp chẳng dạy nó được tích sự gì.

Lão cứ muốn nhắc đi nhắc lại chuyện đó. Nhưng hơn hết

Lão nghĩ nếu được cho thêm một cơ hội nữa

Để dạy cậu ta cách chất một xe cỏ cho vững chãi—"

"Anh biết rồi, đó là ngón nghề duy nhất của Silas.

Lão đặt từng búi cỏ vào đúng vị trí của nó,

Đánh dấu và ghi số hẳn hoi để dễ tra cứu sau này,

Sao cho lão có thể tìm thấy và dỡ ra dễ dàng

Lúc dỡ hàng. Silas làm việc đó rất cừ.

Lão nhấc từng mảng ra trông như mấy cái tổ chim lớn.

Chẳng bao giờ thấy lão đứng chênh vênh trên đống cỏ

Mà lão đang cố bốc lên, gồng mình nhấc cả tấm thân."

"Lão nghĩ nếu dạy được điều đó cho cậu ta, có lẽ lão sẽ

Có ích đôi chút cho ai đó trên cõi đời này.

Lão căm ghét việc nhìn thấy một thanh niên bị sách vở làm cho mụ mẫm.

Tội nghiệp Silas, cứ mãi bận lòng vì người khác,

Mà chẳng có gì để ngoảnh lại nhìn với niềm tự hào,

Chẳng có gì để hướng về phía trước với niềm hy vọng,

Cứ mãi thế này và chẳng bao giờ khác đi được."

Một góc trăng đang lẩn khuất ở chân trời phía tây,

Kéo theo cả bầu trời chìm dần vào những ngọn đồi.

Ánh trăng nhẹ nhàng tràn vào lòng váy cô. Trông thấy vậy

Cô dang rộng tập dề đón lấy. Cô chìa tay ra

Giữa những sợi dây hoa bìm bìm căng như dây đàn hạc,

Còn đẫm sương đêm kéo từ luống vườn đến tận mái hiên,

Như thể cô đang gảy lên khúc nhạc dịu dàng không tiếng động

Dành cho người đàn ông đang nhọc nhằn bên cô trong đêm.

"Warren," cô nói, "lão đã về nhà để chết:

Anh không cần phải sợ lão bỏ đi lần này nữa đâu."

"Nhà," anh mỉm cười nhẹ nhàng đầy vẻ mỉa mai.

"Ừ, chứ còn gì ngoài nhà nữa?

Mọi chuyện đều tùy thuộc vào việc anh định nghĩa thế nào là nhà.

Dĩ nhiên lão chẳng dính dáng gì đến chúng ta nữa,

Cũng giống như con chó săn xa lạ bỗng lạc đến nhà ta

Từ trong rừng sâu, kiệt sức sau chặng đường dài."

"Nhà là nơi mà khi buộc phải quay về,

Họ bắt buộc phải dung thứ đón nhận ngươi."

"Em lại coi đó là

Nơi chốn nào đó mà ta chẳng cần phải phấn đấu mới có được."

Warren rướn người bước đi một hai bước,

Nhặt một cành cây nhỏ, mang trở lại

Rồi bẻ gãy trong tay và tiện tay ném đi.

"Em nghĩ Silas có quyền cậy nhờ chúng ta hơn

Là cậy nhờ người em trai của lão ư? Mười ba dặm ngắn ngủi

Tính theo đường quanh co cũng đủ đưa lão tới trước cửa nhà hắn.

Hôm nay chắc chắn Silas đã đi bộ ngần ấy dặm đường.

Sao lão không đến đó? Em trai lão giàu có cơ mà,

Lại là một nhân vật tai mắt—ủy viên hội đồng quản trị ngân hàng."

"Lão chưa hề kể chuyện đó với chúng ta."

"Nhưng chúng ta thừa biết."

"Tất nhiên em nghĩ em trai lão phải có trách nhiệm giúp đỡ chứ.

Em sẽ lo việc đó nếu cần thiết. Hắn có nghĩa vụ đương nhiên

Phải đón nhận lão, và có lẽ hắn sẵn lòng làm thế—

Biết đâu bề ngoài thế thôi chứ bản chất hắn tốt hơn ta tưởng.

Nhưng xin anh hãy rủ lòng thương xót Silas. Anh có nghĩ rằng

Nếu lão còn chút tự tôn nào khi nhận họ hàng

Hay trông đợi bất cứ điều gì từ đứa em trai,

Thì lão đã chẳng giữ im lặng suốt từng ấy thời gian về hắn không?"

"Anh tự hỏi không biết giữa họ có xích mích gì."

"Em có thể nói cho anh biết.

Silas vốn dĩ là con người như thế—chúng ta thì không chấp—

Nhưng đúng kiểu người mà họ hàng thân thích chẳng tài nào chịu nổi.

Lão chưa từng làm điều gì quá mức tồi tệ.

Lão cũng chẳng hiểu tại sao mình lại không đàng hoàng tử tế

Như bao người khác. Lão sẽ không chịu cúi đầu hổ thẹn

Chỉ để làm vừa lòng người em trai, dẫu cho bản thân lão vô tích sự."

"Anh không thể ngờ có lúc Si lại làm tổn thương ai."

"Không, nhưng lão đã làm tim em nhói đau khi nhìn cách lão nằm

Và lăn cái đầu già nua lên thành ghế sắc nhọn ấy.

Lão nhất quyết không chịu để em đỡ lên ghế dài.

Anh phải vào trong đó xem mình có thể làm gì đi.

Tối nay em đã dọn sẵn chiếc giường cho lão rồi.

Anh sẽ phải ngạc nhiên đấy—lão tàn tạ đi nhiều lắm.

Những ngày tháng lao động của lão thế là hết; em dám chắc điều đó."

"Anh không việc gì phải vội vàng khẳng định như thế."

“Em đâu có vội. Vào mà xem, tận mắt chứng kiến đi anh.

Nhưng này Warren, xin anh hãy nhớ cho kỹ:

Lão đến đây là để giúp anh đào mương ở cánh đồng.

Lão đã có sẵn một kế hoạch. Anh không được phép cười nhạo lão đâu đấy.

Lão có thể không nhắc đến, nhưng cũng có khi lại nói ra.

Em sẽ ngồi đây ngắm xem đám mây nhỏ trôi nổi kia

Sẽ lướt qua hay đâm sầm vào mặt trăng đây."

Đám mây đã trôi qua trúng mặt trăng.

Rồi ở đó có ba hình bóng tạo thành một hàng mờ ảo,

Vầng trăng, áng mây bạc nhỏ bé, và cô.

Warren quay trở lại—hình như hơi quá nhanh so với cảm nhận của cô,

Lặng lẽ bước đến bên cô, nắm lấy tay cô và đứng chờ.

"Warren," cô cất tiếng hỏi.

"Đã mất rồi," anh chỉ đáp gọn lỏn.