“Chắc chắn là nữ chính của tôi sẽ chẳng khiến Nona giống em là mấy đâu!” Wayworth có lần ủ rũ nhận xét với bà Alsager. Có những ngày triển vọng ấy hiện lên trước mắt anh thật đáng sợ.
“Thế lại càng hay. Chẳng có lý do gì mà phải giống cả.”
“Ước gì cô kèm cặp cô ấy một chút—cô có thể làm việc đó dễ dàng mà,” chàng trai tiếp lời; đáp lại, bà Alsager đề nghị anh đừng đem cô ra đùa giỡn tàn nhẫn như vậy. Nhưng bà lại tỏ ra tò mò về cô gái, muốn nghe kể về tính cách, hoàn cảnh riêng tư, cách sinh sống và nơi ở của cô, thậm chí có vẻ rất muốn kết bạn với cô. Wayworth có lẽ không biết nhiều về hoàn cảnh riêng tư của cô Violet Grey, nhưng ngẫu nhiên thay, đến khi vở kịch được tổng duyệt ba tuần, anh đã có thể cung cấp thông tin về những điểm đó. Cô là một người vô cùng duyên dáng và đáng noi gương, có học thức, tao nhã, sở hữu gu thẩm mỹ vô cùng hiện đại và là một nhạc sĩ xuất sắc. Cô đã mất cha mẹ và vô cùng đơn độc trên cõi đời này, hai họ hàng duy nhất của cô là một người chị gái đã kết hôn với một công chức nhà nước (giữ trọng trách lớn) ở Ấn Độ, và một người dì nhỏ nhắn, cổ kính đáng yêu (thực ra là dì cả) mà cô sống cùng ở Notting Hill—người chuyên viết truyện thiếu nhi và có vẻ như từng viết một vở kịch câm Giáng sinh. Đó thực sự là một mái ấm nghệ thuật—không hẳn ở quy mô của bà Alsager (ví việc nhỏ với việc lớn sao được!) nhưng vô cùng tinh tế và đáng kính. Wayworth còn tiến xa đến mức ám chỉ rằng việc bà Alsager đến thăm nơi đó sẽ rất hay và mang tính con người biết bao—họ sẽ vô cùng cảm kích nếu bà đến chơi. Bà đã hành động theo những lời gợi ý của anh nhiều lần đến mức anh hình thành một thói quen dễ chịu là trông đợi điều đó: nó khiến anh cảm thấy mình thật khôn ngoan và có trách nhiệm khi đưa ra những lời khuyên ấy. Nhưng lần này có vẻ như trôi vào quên lãng, thế là anh đành bỏ qua đề tài đó. Tuy nhiên, bà Alsager lại đến “Legitimate” thêm một lần nữa, như anh nhận thấy khi bà đột ngột nói với anh vào ngày hôm sau: “Ồ, cô ấy sẽ rất tuyệt—cô ấy sẽ rất tuyệt đấy.” Khi họ nói “cô ấy” trong những ngày này, họ luôn ngầm chỉ Violet Grey, dù phần lớn thời gian họ vẫn ra vẻ là đang nói về Nona Vincent.
“Ờ phải,” Wayworth đồng tình, “cô ấy tha thiết muốn thế lắm chứ!”
Bà Alsager lặng thinh một thoáng; rồi bà hỏi, có phần lạc đề, như thể vừa bừng tỉnh sau một giấc mộng mơ màng: “Cô ấy tha thiết lắm ư?”
“Cực kỳ tha thiết—và có vẻ như cô ấy đã bị cuốn hút bởi vai diễn này từ cái nhìn đầu tiên.”
“Sao lúc ấy cô ta không nói thế?”
“Ồ, vì cô ấy rất buồn cười mà.”
“Cô ta buồn cười thật,” bà Alsager trầm ngâm nói; rồi ngay sau đó bà bổ sung: “Cô ta đang yêu anh đấy.”
Wayworth trân trân nhìn, đỏ bừng mặt, rồi phá lên cười. “Có gì mà buồn cười chứ?” anh chất vấn; nhưng trước khi người đối thoại kịp thỏa mãn anh về điểm này, anh lại hỏi tiếp làm sao bà biết được điều đó. Sau một hồi lảng tránh đầy duyên dáng, bà giải thích rằng tối hôm trước, tại rạp “Legitimate”, bà Beaumont, vợ của nam diễn viên kiêm quản lý, đã đến thăm bà trong lô ghế; trong lúc trò chuyện ngắn ngủi, việc đó đã dẫn đến chuyện bà thú nhận mình chưa từng ra “phía sau cánh gà”. Bà Beaumont liền ngỏ ý dẫn bà đi một vòng, và bà bỗng nổi hứng nhận lời mời. Lúc ấy bà chỉ thấy thích thú nhất thời, và cứ thế, người dẫn đường theo yêu cầu của bà đã giới thiệu bà với cô Violet Grey, người đang đứng ở cánh gà chờ đến lượt diễn. Bà Beaumont bị gọi đi ba phút, và trong khoảng thời gian ngắn ngủi ấy, đối mặt với nữ diễn viên, bà đã khám phá ra bí mật của tội nghiệp cô gái. Wayworth cho đó là một chuyện vô nghĩa, nhưng muốn biết điều gì đã dẫn đến phát hiện ấy. Bà liền quở trách câu hỏi này là quá hời hợt đối với một kẻ chuyên vẽ vời tâm lý phụ nữ; và chắc chắn anh chẳng làm khá hơn khi báng bổ rằng mèo cứ nhìn thấy vua và những chuyện như thế biết thì tiện hơn. Dù vậy, ngay trên lập trường đó, anh vẫn bị bà Alsager dằn vặt, người cho rằng đó có thể không phải là chuyện đùa đối với cô tội nghiệp kia. Trước điều này, Wayworth—giờ đây khẳng định rằng mình ghét phải bàn về những niềm đam mê mà anh có thể đã khơi nguồn—chỉ có thể đáp lại rằng anh ý thức được nó chẳng thể thay đổi được gì đối với bà Alsager.
“Làm thế nào mà anh biết được cái gì có thể thay đổi điều gì đối với tôi chứ?” người phụ nữ hỏi, với vẻ lạnh lùng bất thường, quả thực là một sự cao ngạo đáng ngạc nhiên ở một tâm hồn dịu dàng nhường ấy.
Anh đã gặp Violet Grey tối hôm đó tại nhà hát, và chính cô là người khơi mào trước về việc gần đây cô đã gặp một người bạn của anh.
“Cô ta đang yêu anh đấy,” nữ diễn viên nói, sau khi anh làm ra vẻ không hay biết gì; “điều đó chẳng nói lên điều gì với anh sao?”
Anh càng đỏ mặt hơn cả lúc bị bà Alsager trêu chọc, nhưng đáp lại đủ nhanh và rất thỏa đáng rằng hàng trăm phụ nữ tự nhiên đang chết mê chết mệt vì anh đấy thôi.
“Ồ, tôi mặc kệ, vì anh có yêu cô ta đâu!” cô gái tiếp lời.
“Cô ấy cũng nói với cô điều đó à?” Wayworth hỏi; nhưng lúc ấy cô đã phải ra sân khấu.
Đứng ở vị trí có thể nhìn thấy cô, anh nghĩ rằng trong dịp này, cô đã thổi vào phân đoạn diễn xuất của mình—phân đoạn hay nhất mà cô có trong vở kịch—một thứ nghệ thuật rực rỡ hơn bao giờ hết, một tài năng biết đùa giỡn với thử thách của chính mình. Cô cứ liên tục làm những điều ngoài giờ tổng duyệt (đêm nay cô thực hiện hai hoặc ba trò như thế trong vở kịch của người kia), mà anh cũng thường ao ước suông rằng Nona Vincent có thể thụ hưởng được. Cô dường như có khả năng làm những điều đó cho tất cả mọi người trừ anh—nghĩa là trừ Nona. Những ngày này, anh ý thức được một cảm giác lạ lùng mới mẻ, hòa quyện (đó là một phần sự kỳ lạ của nó) với một cảm giác rất tự nhiên và cũ kỹ hơn tương đối, và ở hình thức rõ ràng nhất, nó là một nỗi nhức nhối âm ỉ vì ngôi sao xấu số của nữ diễn viên trẻ này lại đẩy cô lên sân khấu. Trong cơn hoảng loạn tồi tệ nhất, anh ước gì cô có thể từ bỏ nó mà không cần tiến xa hơn; thế nhưng điều đó lại xoa dịu sự hoảng loạn ấy khi anh tự nhủ rằng mình thấy có cơ sở để hy vọng cô sẽ tiến xa đủ để đem lại thành công vang dội cho Nona. Có những khoảnh khắc kỳ lạ và đau đớn khi, với tư cách là người thể hiện nhân vật Nona, anh suýt ghét cay ghét đắng cô; dẫu vậy, sau đó anh luôn tự trấn an rằng mình đã phóng đại, bởi vì điều khiến ác cảm này trở nên to lớn mỗi khi anh căng thẳng, đơn giản chỉ là sự tương phản của nó với nhận thức đang lớn dần rằng có những lý do—hoàn toàn khác biệt—khiến cô làm anh hài lòng. Cô làm anh hài lòng như một sinh vật quyến rũ—bởi sự chân thành và những nét ngoan cố của cô, bởi sự đa dạng và những bất ngờ trong tính cách của cô cùng một số nét tuyệt vời trên cơ thể cô. Ở đời tư, ánh mắt cô gợi buồn trong anh và giọng nói của cô thật hiếm có. Anh căm ghét ý nghĩ rằng cô sẽ phải chịu đựng sự thất vọng hay nỗi nhục nhã nào, và anh muốn cứu vớt cô hoàn toàn, cứu lấy và bứng cô đi nơi khác. Một cách để cứu cô là đảm bảo hết sức có thể rằng việc dàn dựng vở kịch của mình sẽ là một chiến thắng; và cách thứ hai—thực sự quá kỳ quặc để diễn tả—lại gần như là ước gì nó đừng thành công. Khi ấy, tương lai sẽ có sự an toàn và bình yên, chứ không phải sự bình yên của cái chết—mà là sự bình yên của một cuộc đời khác. Phải nói thêm rằng chàng trai trẻ của chúng ta bám chặt lấy cách thứ nhất tỷ lệ thuận với việc cách thứ hai cám dỗ anh một cách trái khoáy. Dù ở hoàn cảnh nào anh cũng căng thẳng, ngày càng căng thẳng đến mức không chịu nổi; nhưng phương thuốc tức thời là tập luyện ngày càng cật lực hơn, và trên hết là cùng Violet Grey giải quyết rốt ráo mọi chuyện. Một số bạn diễn trách anh chỉ chịu bàn bạc thấu đáo với một mình cô, cứ như thể cô là tất cả mọi chuyện; để rồi anh đáp lại rằng họ hoàn toàn có thể chịu đựng được việc bị bỏ bê, vì ai nấy đều diễn quá ư xuất sắc. Cô là người duy nhất liên quan mà anh không hề nịnh hót.
Tác giả và nữ diễn viên bám sát công việc trước mắt đến mức cô rất ít thời gian để nói chuyện lại với anh về bà Alsager, người mà trí tưởng tượng của cô dường như đã dàn xếp ổn thỏa. Wayworth từng nhận xét với cô rằng Nona Vincent được cho là giống cô bạn quyến rũ của anh rất nhiều; nhưng cô chỉ trố mắt đáp “Ai cho là thế cơ chứ?”, kết quả là anh không bao giờ quay lại chủ đề đó nữa. Anh thoải mái giãi bày sự căng thẳng của mình với bà Alsager như thường lệ, người dễ dàng hiểu rằng anh đang vướng vào một sự phức tạp kỳ lạ của những nỗi lo âu. Sự thấp thỏm của anh dao động theo từng giờ, nhưng bất kỳ sự khuây khỏa nào có được trong đó đều bị bù đắp bởi việc nó mang nhiều hình thái khác nhau. Một buổi chiều, khi buổi biểu diễn đầu tiên đến gần, bà Alsager nói với anh, trong lúc trao tách trà và khi anh vừa nhắc đến việc mình đã không chợp mắt chút nào đêm hôm trước:
“Anh quả thực đang ở trong một trạng thái tồi tệ đấy. Lo lắng cho người khác còn tồi tệ hơn nhiều so với việc tự lo cho chính mình.”
“Cho người khác ư?” Wayworth lặp lại, nhìn bà qua vành tách.
“Bạn tội nghiệp của tôi ạ, anh đang lo lắng cho Nona Vincent, nhưng anh còn lo lắng vô hạn cho Violet Grey nữa kìa.”
“Cô ấy chính là Nona Vincent mà!”
“Không, không phải đâu—chẳng giống tẹo nào!” bà Alsager đột ngột đáp.
“Cô thực sự nghĩ thế sao?” Wayworth kêu lên, làm rỉ cả trà ra ngoài vì hoảng hốt.
“Những gì tôi nghĩ chẳng nói lên điều gì—ý tôi là những gì tôi nghĩ về chuyện đó cơ. Ý tôi muốn nói là, dù sự thấp thỏm của anh về vở kịch lớn đến đâu, thì sự thấp thỏm của anh về nữ diễn viên của mình còn lớn hơn gấp bội.”
“Tôi chỉ có thể nhắc lại rằng nữ diễn viên của tôi chính là vở kịch của tôi.”
Bà Alsager đăm đăm nhìn vào ấm trà.
“Nữ diễn viên của anh chính là—”
“Là gì cơ?” chàng trai hỏi, giọng run run một chút khi nữ chủ nhà ngập ngừng.
“Là một người bạn vô cùng thân thiết của anh. Anh đang yêu cô ấy—vào lúc này đấy.” Và với một tiếng cách sắc lạnh, bà Alsager sập nắp đậy lên chiếc bình thơm ngát.
“Vẫn chưa đâu—vẫn chưa đâu!” vị khách bật cười.
“Anh sẽ yêu nếu cô ta vực được anh dậy.”
“Cô quả quyết rằng cô ấy sẽ không vực tôi dậy cơ mà.”
Bà Alsager lặng thinh một thoáng, rồi dịu dàng thì thầm: “Tôi sẽ cầu nguyện cho cô ấy.”
“Cô là người phụ nữ hào phóng nhất!” Wayworth kêu lên; rồi đỏ mặt như thể những lời đó không được hay ho cho lắm. Thật ra chúng chẳng mang lại chút vinh dự nào cho một người khéo ứng xử cả.
Sáng hôm sau, anh nhận được một bức thư vội vã dài năm dòng từ bà Alsager. Bà đột ngột được gọi về Torquay để thăm một người họ hàng đang lâm bệnh nặng; bà sẽ bị giữ lại ở đó vài ngày, nhưng bà vô cùng hy vọng có thể trở về kịp đêm diễn đầu tiên của anh. Dù thế nào đi nữa, cô vẫn nhận được những lời chúc tốt đẹp trọn vẹn từ bà. Anh vô cùng nhớ bà, bởi những ngày cuối cùng này là một thử thách lớn lao và chẳng có mấy sự an ủi từ phía Violet Grey. Cô thậm chí còn căng thẳng hơn cả anh, mặt xanh xao và đổi sắc đến mức anh sợ cô sẽ quá mệt không thể diễn nổi. Hai người đã đi đến thống nhất rằng họ chỉ làm cho nhau thêm tệ hại và tốt hơn hết là bây giờ anh nên để cô yên một mình. Họ đã mổ xẻ Nona đến mức chẳng còn sót lại gì—cô ít nhất phải có thời gian để tự kết dính lại với nhau. Wayworth để Violet Grey yên thân, hết sức có thể, nhưng bản thân cô lại thực hiện phần thỏa thuận của mình một cách bất hoàn hảo. Cô đến gặp anh với những câu hỏi mới mẻ—cô chờ đợi anh với những mối hoài nghi cũ, và nửa giờ trước buổi tổng duyệt trang phục cuối cùng, ngay trước thềm công diễn, cô đề xuất với mình một cách thể hiện hoàn toàn mới mẻ về nữ anh hùng của anh. Sự việc này mang lại cho anh một cảm giác bất an sâu sắc đến mức anh quay lưng đi không nói một lời, phóng vụt ra khỏi nhà hát, lao dọc theo con phố Strand và đi bộ tuốt đến tận Ngân hàng. Rồi anh nhảy lên một chiếc xe ngựa hansom và quay về hướng Tây, và khi anh trở lại nhà hát thì mọi việc đã gần như kết thúc. Suýt chút nữa thì anh phải thất vọng vì nó chưa đủ tồi tệ để mang lại cho anh sự an ủi từ câu cửa miệng quen thuộc của giới sân khấu rằng những buổi tổng duyệt tồi tệ nhất sẽ tạo nên những đêm công diễn đầu tiên tuyệt vời nhất.
Hôm sau, tức thứ Tư, là ngày khủng khiếp; nhà hát đã đóng cửa vào thứ Hai và thứ Ba. Vào ngày thứ Tư, ai nấy đều cố gắng hết sức để mặc kệ những người khác, và tất cả đều thất bại thảm hại trong nỗ lực ấy. Ngày hôm đó, cho đến tận bảy giờ, được ngầm hiểu là dành riêng cho việc nghỉ ngơi, nhưng ngoại trừ Violet Grey, tất cả mọi người đều xuất hiện tại nhà hát. Wayworth nhìn ông Loder, và ông Loder nhìn sang hướng khác, đó là cách gần nhất mà họ trò chuyện với nhau. Wayworth đứng ngồi không yên, không tài nào ăn uống, ngủ nghỉ hay ngồi yên một chỗ được, đôi khi gần như hoảng sợ. Anh giữ cho mình bình tĩnh bằng cách tiếp tục di chuyển như thường lệ; anh cố đi bộ để rũ bỏ sự căng thẳng. Vào buổi chiều, anh đi bộ về hướng Notting Hill, nhưng anh đã thành công trong việc không phá vỡ lời thề không can thiệp vào nữ diễn viên của mình. Cô giống như một nghệ sĩ nhào lộn chênh vênh trên quả bóng trơn trượt—nếu anh chạm vào, cô sẽ ngã nhào mất. Anh đi qua cửa nhà cô ba lần và nghĩ về cô ba trăm bận. Đây là thời điểm anh tiếc nuối nhất vì bà Alsager vẫn chưa trở về—bởi anh đã ghé qua nhà bà chỉ để hay tin bà vẫn ở Torquay. Điều này có lẽ thật kỳ quặc, và có lẽ còn kỳ quặc hơn nữa khi bà không viết thư cho anh; nhưng ngay cả những điều đó anh cũng chẳng chắc chắn nữa, bởi vì khi đánh mất, như hiện tại đã hoàn toàn đánh mất, khả năng đánh giá về vở kịch của mình, anh cảm thấy bản thân dường như đã mất đi năng lực phán đoán đối với mọi thứ. Tuy nhiên, khi về đến nhà, anh tìm thấy một bức điện tín từ người phụ nữ ở Grosvenor Place—“Sẽ có thể đến—về tới thành phố lúc bảy giờ.” Lúc tám giờ rưỡi, qua một ô nhỏ trên tấm màn nhung của rạp “Renaissance”, anh nhìn thấy bà ngồi trong lô ghế của mình cùng một nhóm bạn—hoàn toàn xinh đẹp và phúc hậu. Khán phòng thật lộng lẫy—quá tuyệt vời đối với vở kịch của anh, anh cảm thấy vậy; quá tuyệt vời cho bất kỳ vở kịch nào. Mọi thứ lúc bấy giờ đều có vẻ quá tuyệt—từ phong cảnh, đồ đạc, trang phục cho đến tận những cuốn chương trình. Anh bấu víu vào ý nghĩ rằng đây có lẽ là vấn đề của người đại diện cho vai Nona—cô ấy chỉ là quá tuyệt mà thôi. Anh đã sắp xếp hoàn tất với nữ diễn viên trẻ này về kế hoạch cho mối quan hệ của họ trong suốt buổi tối; và mặc dù họ đã thay đổi mọi thứ khác mà họ từng sắp xếp, họ đã hứa với nhau sẽ không thay đổi điều này. Thật kỳ diệu là có biết bao nhiêu điều họ đã hứa hẹn với nhau. Anh sẽ đưa cô ra sân khấu, anh sẽ tiễn cô lên đường—rồi anh sẽ rời khỏi nhà hát và ở lì bên ngoài cho đến sát lúc hạ màn. Cô khẩn khoản xin anh hãy cứ ở ngoài—điều đó sẽ làm cô thấy dễ chịu hơn vô cùng. Anh thấy rằng cô được chưng diện vô cùng lộng lẫy—cô đã thực hiện một hai sự thay đổi tốt hơn so với đêm hôm trước, và điều đó giống như một cái gì đó cụ thể để nghiền ngẫm trong tâm trí khi anh xình xịch đi về nhà trong chiếc xe ngựa bốn bánh mà anh đã tản mạn trú ẩn ngay cách cửa sau sân khấu vài bước chân ngay khi biết bức màn đã được kéo lên. Nhà anh cách đó chừng vài dặm, và anh đã chọn một chiếc xe bốn bánh để kéo dài thời gian ra.
Khi về đến nhà, lò sưởi đã tắt ngấm, căn phòng lạnh ngắt, và anh nằm dài lên chiếc ghế dài với chiếc áo khoác ngoài vẫn mặc trên người. Anh đã cố tình phái bà chủ nhà lên tầng ghế thượng hạng; mụ ta sẽ tràn ngập những lời lẽ và sự nhầm lẫn cho mà xem. Ngôi nhà trông như một khoảng không đen ngòm, y hệt như những con đường ngoài kia—tất cả mọi người đều đang chằm chằm hướng về vở kịch của anh. Cuối cùng thì anh cũng bình tâm hơn so với hai tuần qua, và anh cảm thấy kiệt sức đến mức chẳng buồn thắc mắc xem mọi chuyện đang diễn ra thế nào. Sau đó anh tin rằng mình đã chợp mắt được một tiếng; nhưng dẫu có thế thì anh vẫn cảm thấy còn quá sớm để quay lại nhà hát. Anh ngồi xuống bên ngọn đèn và cố đọc sách—đọc một cuốn tiểu sử tóm tắt về một nhà chính trị vĩ đại người Anh, trích từ một “tập sách định kỳ”. Nó đập vào mắt anh với vẻ thông minh rực rỡ, và anh tự hỏi liệu đó có phải là kiểu việc mà lẽ ra mình nên dấn thân vào hay không: không phải sự nghiệp chính trị, mà là nghệ thuật viết tiểu sử ngắn gọn. Đột nhiên anh nhận ra mình phải khẩn trương nếu muốn đến nhà hát—đã mười một giờ kém mười lăm phút. Anh lật đật bò dậy và lần này bắt được một chiếc xe hansom—gần đây anh đã tiêu đủ số tiền vào xe cộ để củng cố thêm hy vọng rằng lợi nhuận từ nghề nghiệp mới của mình sẽ rất lớn. Sự lo âu và thấp thỏm của anh lại bùng lên, và khi chiếc xe lộc cộc lao về hướng Đông—lần này anh đi rất nhanh—anh gần như phát ốm vì những cảm xúc đan xen. Khi bước vào nhà hát, người đầu tiên—một tên tiểu tốt nào đó—gặp anh đã hổn hển hét lên:
“Anh đang được tìm kiếm đấy, thưa anh—anh đang được tìm kiếm!” Anh thấy giọng điệu của gã thật đáng ngại—anh ngốn ngấu ánh mắt của gã bằng ánh mắt của chính mình để dò xét sự phản bội: ý hắn là anh bị triệu hồi để ra pháp trường chịu tội chắc? Một kẻ khác xô đẩy, gần như đẩy mạnh anh về phía trước; anh đã ở trên sân khấu từ lúc nào. Lúc đó anh bắt đầu nhận thức được một thứ âm thanh mang tính liên tục ở mức độ nào đó, nhưng có vẻ mờ nhạt và xa xăm, mà thoạt đầu anh tưởng là giọng của các bức tường vải bố của các diễn viên, căn phòng được dựng lên tuyệt đẹp của màn cuối. Nhưng các diễn viên đều ở cánh gà, họ vây quanh anh; bức màn đã hạ xuống và họ đang đi ra từ phía trước nó. Họ đã được gọi ra chào khán giả, và anh cũng được gọi—tất cả họ chào đón anh bằng câu “Ra đi—ra đi nào!” Anh hoảng sợ—anh không thể ra được—anh không tin vào những tràng pháo tay, thứ mà với anh dường như chỉ đủ lớn để nghe có vẻ nửa vời.
“Nó ổn chứ?—nó ổn chứ?” anh thở dốc hỏi những người xung quanh; và anh nghe họ đáp lại “Chắc chắn rồi—chắc chắn rồi!” một cách hời hợt, lại còn đầy vẻ dối trá nữa, theo cảm nhận của anh, thậm chí còn kèm theo những tiếng cười nhạo báng, tiếng cười của sự thất bại và tuyệt vọng. Đột nhiên, dẫu tất cả những điều này có lẽ chỉ diễn ra trong tích tắc, Loder từ đâu lao tới với câu “Vì Chúa, đừng bắt họ đợi, nếu không họ sẽ ngừng vỗ tay đấy!” “Nhưng tôi không thể ra vì điều đó được!” Wayworth đau đớn kêu lên; âm thanh với anh dường như đã ngừng lại từ lúc nào. Loder túm lấy anh và đang xô đẩy anh; anh chống cự và điên cuồng đảo mắt tìm Violet Grey, người có lẽ sẽ nói cho anh biết sự thật. Lúc này ở cánh gà đã có một đám đông, tất cả đều mang những khuôn mặt hóa trang kỳ quái nhăn nhó, nhưng Violet không có trong số đó và sự vắng mặt của cô khiến anh hoảng sợ. Anh thốt lên tên cô với một giọng điệu mà sau này anh vô cùng hối hận—theo suy nghĩ của anh, nó đã bán đứng cả hai; và trong lúc Loder lôi xềnh xệch anh ra trước màn nhung, anh nghe thấy ai đó nói “Cô ấy vừa chào khán giả xong và đã biến mất.” Cô đã ra chào khán giả rồi sao—đây chính là điều hiện hữu rõ nhất trong tâm trí chàng trai trẻ khi anh đứng sững lại trong ánh chói lòa của dải đèn footlight, mù quáng nhìn ra khoảng không gian hình móng ngựa đông đúc mơ hồ và được chào đón bởi những tràng pháo tay mà giờ đây anh cảm thấy vừa lớn hơn mức anh xứng đáng lại vừa yếu ớt hơn mức anh mong đợi. Chúng nhanh chóng chìm vào tĩnh lặng, nhưng anh cảm thấy phải mất một lúc lâu sau anh mới có thể lùi lại phía sau, trước khi anh có thể, đến lượt mình, túm lấy cánh tay người quản lý và thều thào hỏi—“Nó thực sự ổn chứ—thực sự ổn chứ?”
Ông Loder trừng mắt nhìn anh và đáp lại sau một thoáng: “Vở kịch ổn cả rồi!”
Wayworth bấu víu vào từng lời của hắn. “Vậy cái gì đang hỏng bét cơ chứ?”
“Chúng ta phải làm gì đó với cô Grey thôi.”
“Có chuyện gì với cô ấy vậy?”
“Cô ấy không nhập vai!”
“Ý anh là cô ấy đã thất bại ư?”
“Đúng thế, khỉ thật—cô ta đã thất bại.”
Wayworth trân trân nhìn. “Vậy thì sao vở kịch lại có thể ổn được chứ?”
“Ờ, chúng ta sẽ cứu vãn nó—chúng ta sẽ cứu nó.”
“Cô Grey đâu rồi—cô ấy ở đâu?” chàng trai hỏi.
Loder tóm lấy cánh tay anh khi anh quay người đi lần nữa để tìm kiếm nữ anh hùng của mình. “Đừng bận tâm đến cô ta nữa—cô ta biết thừa rồi!”
Wayworth ngay lúc đó được tiếp cận bởi một quý ông mà anh quen biết là một trong những người bạn của bà Alsager—anh đã nhìn thấy người này trong lô ghế của quý bà nọ. Bà Alsager đang đợi ở đó để chúc mừng tác giả thành công; bà rất tha thiết muốn anh qua gặp và nói chuyện với bà. Wayworth trước hết tự đảm bảo rằng Violet đã rời khỏi nhà hát—một trong các nữ diễn viên có thể nói cho anh biết rằng cô đã thấy cô ấy vội vã khoác vác che người mà không kịp thay trang phục, và sau đó biết được rằng ngay khoảnh khắc tiếp theo, sau khi vứt người dì sang một bên, cô đã lao thẳng lên một chiếc xe ngựa. Anh đã muốn mời nửa tá người, trong đó có cô Grey và vị họ hàng lớn tuổi của cô, về nhà mình ăn tối; nhưng cô đã từ chối đưa ra bất kỳ lời hứa hẹn nào trước (sẽ thật khủng khiếp nếu phải giữ lời hứa khi cô không đạt được thành công), và thái độ này đã làm lụi tàn kế hoạch tốt đẹp vốn có nguy cơ đổ bể. Anh từng gọi cô là kẻ bệnh hoạn tâm lý, nhưng cô thì cứng rắn không gì lay chuyển nổi. Sứ giả của bà Alsager báo cho anh biết rằng anh được mong đợi đến dự bữa tối tại Grosvenor Place, và nửa giờ sau anh đã ngồi đó giữa những con người đầy những lời chúc tụng, hoa tươi và những tiếng nắp chai văng tít, thưởng thức bữa ăn tươm chỉnh đầu tiên mà anh có được trong suốt một tuần qua. Bà Alsager đã chở anh đi bằng xe brougham của bà—những vị khách khác cùng đến thì tự tảy tắp trên những phương tiện của riêng họ. Anh chặn đứng lời bà ngay khi bà bắt đầu kể về việc mọi người đã ấn tượng mạnh mẽ thế nào với vở kịch; anh gí chặt bà vào câu hỏi về Violet Grey. Phải chăng cô đã làm hỏng vở kịch, đã gây nguy hại hoặc làm tổn hại đến nó—phải chăng cô hoàn toàn tồi tệ, hay cô có làm tốt ở mức độ nào không?
“Chắc chắn là màn trình diễn trông sẽ khá hơn nếu cô ấy làm tốt hơn,” bà Alsager thú nhận.
“Và vở kịch trông sẽ khá hơn nếu màn trình diễn khá hơn,” Wayworth ủ rũ nói từ góc chiếc xe brougham.
“Cô ấy làm những gì có thể, và cô ấy có tài, lại trông vô cùng đáng yêu. Nhưng cô ấy không nhìn thấu Nona Vincent. Cô ấy không nhìn ra kiểu nhân vật đó—cô ấy không nhìn ra cá thể đó—cô ấy không nhìn ra người phụ nữ mà anh định hình. Cô ấy lạc điệu rồi—cô ấy mang lại cho anh một con người hoàn toàn khác.”
“Ồ, người phụ nữ mà tôi định hình cơ chứ!” chàng trai thốt lên, nhìn những ngọn đèn đường Luân Đôn lướt qua khi chiếc xe lăn bánh. “Ước gì Chúa phù hộ để cô ấy biết cô!” anh nói thêm khi chiếc xe dừng lại. Sau khi họ bước vào trong nhà, anh nói với người đồng hành:
“Cô thấy đấy, cô ấy sẽ không vực tôi dậy đâu.”
“Hãy tha thứ cho cô ấy—hãy đối xử tử tế với cô ấy!” bà Alsager khẩn khoản.
“Tôi chỉ biết cảm ơn cô ấy thôi. Vở kịch có ra sao thì ra.”
“Nếu nó xảy ra—nếu nó xảy ra,” bà Alsager cất lời, với đôi mắt thuần khiết nhìn anh.
“Thì sao chứ?”
Bà không thể trả lời anh, bởi những vị khách còn lại đã cùng lúc bước vào; bà chỉ kịp nói: “Nó sẽ không ra sao cả đâu!”
Anh rời đi trước những người khác, bị thôi thúc bởi sự bồn chồn muốn đến Notting Hill ngay trong đêm đó, dẫu trời đã khuya, bị ám ảnh bởi cảm giác rằng Violet Grey đã tự đong đếm được thất bại của mình. Tuy nhiên, khi ra đến đường, anh đã để những suy nghĩ chín chắn hơn mách bảo một hướng đi khác; hiệu ứng của việc đến gõ cửa nhà cô vào lúc hai giờ sáng chắc chắn sẽ chẳng thể xoa dịu được cô chút nào. Anh xem sáu tờ báo vào ngày hôm sau và không tìm thấy lấy một lời khen ngợi nào dành cho cô. Họ viết đủ thứ khá hay về vở kịch, nhưng họ đồng lòng về sự thất vọng do nữ diễn viên trẻ gây ra—người mà những nỗ lực trước đây từng thắp lên bao hy vọng và là người, trong dịp này, gánh trên vai những trách nhiệm vô cùng nặng nề. Họ đồng thanh đặt câu hỏi điều gì đang xảy ra với cô, và họ đồng thanh tuyên bố rằng vở kịch, dẫu không phải không có hứa hẹn, đã bị kìm hãm (tất cả họ đều dùng chung một từ) bởi sự thiếu tương đồng kỳ lạ giữa nữ chính và người thể hiện cô. Wayworth sớm lái xe đến Notting Hill, nhưng anh không mang theo những tờ báo; người ta hoàn toàn có thể tin rằng Violet Grey đã sai người đi mua từ lúc rạng đông và tự gặm nhấm nỗi đau đớn của mình đến tận cùng. Cô từ chối gặp anh—cô chỉ sai dì mình chuyển lời xuống rằng cô đang cực kỳ khó ở và sẽ không thể diễn tối nay trừ phi được để yên tưới tắm trong ngày trên giường mà không bị ai quấy rầy. Wayworth ngồi suốt một tiếng đồng hồ với người phụ nữ lớn tuổi, người thấu hiểu mọi sự và là người mà anh có thể trò chuyện thẳng thắn. Bà vẽ ra cho anh một bức tranh đầy cảm động về tình trạng của cháu gái mình, càng trở nên sống động hơn qua những lời lẽ giản dị được thốt lên: “Nó cảm thấy mình diễn không đúng, anh biết đấy—nó cảm thấy mình diễn không đúng!”
“Hãy bảo cô ấy rằng điều đó chẳng hề gì—chẳng có chút ý nghĩa nào sất!” Wayworth nói.
“Và nó lại vô cùng kiêu hãnh—anh biết con bé kiêu hãnh thế nào rồi đấy!” bà cụ tiếp lời.
“Hãy bảo cô ấy rằng tôi mãn nguyện hơn thế, rằng tôi đón nhận cô ấy với lòng biết ơn nguyên vẹn như cô ấy vốn có.”
“Nó bảo rằng nó đang làm tổn hại vở kịch của anh, rằng nó đang phá nát nó,” người đối thoại của anh nói.
“Cô ấy sẽ tiến bộ, cực kỳ tiến bộ—cô ấy sẽ thấm nhuần vào vai diễn,” chàng trai tiếp tục.
“Nó sẽ tiến bộ nếu nó biết cách—nhưng nó bảo nó không biết. Nó đã dốc cạn những gì mình có, và nó không biết người ta muốn gì.”
“Điều người ta muốn đơn giản là cô ấy hãy cứ tiến bước thẳng và tin tưởng tôi.”
“Làm sao nó có thể tin tưởng anh khi nó cảm thấy mình đang đánh mất anh chứ?”
“Đánh mất tôi ư?” Wayworth kêu lên.
“Anh sẽ không bao giờ tha thứ cho nó nếu vở kịch bị gỡ bỏ!”
“Nó sẽ diễn được sáu tháng,” tác giả vở kịch khẳng định.
Bà cụ đặt tay lên tay anh. “Anh sẽ làm gì cho nó nếu điều đó xảy ra?”
Anh ngẩn người nhìn dì của Violet Grey một thoáng. “Bà nói cháu gái mình rất kiêu hãnh cơ mà?”
“Quá kiêu hãnh đối với cái nghề nghiệp khốn khổ này.”
“Vậy thì cô ấy sẽ không muốn bà hỏi tôi câu đó đâu,” Wayworth đáp, đứng dậy.
Khi về đến nhà, anh rất mệt mỏi, và đối với một người có thể tự hào coi mình đã gặt hái thành công, anh đã trải qua một ngày ảm đạm đến lạ lùng. Mọi sự bồn chồn đã biến mất, nhường chỗ cho sự mệt mỏi và chán nản ngự trị. Anh chìm vào chiếc ghế cũ bên lò sưởi và ngồi đó hàng giờ với đôi mắt nhắm nghiền. Bà chủ nhà bước vào mang theo bữa trưa và dấm dúi thêm than vào lò sưởi, nhưng anh vờ như đang ngủ để khỏi phải bắt chuyện. Có lẽ giấc ngủ cuối cùng đã tóm lấy anh, vì vào khoảng thời gian chạng vạng bắt đầu buông xuống, anh có một ấn tượng phi thường, một chuyến viếng thăm dường như không thể thuộc về bất kỳ ý thức lúc tỉnh táo nào. Nona Vincent, từ diện mạo cho đến vóc dáng, nhân vật nữ chính bằng xương bằng thịt trong vở kịch của anh, đã hiện ra trước mắt anh trong căn phòng nhỏ bé yên tĩnh, ngồi xuống bên anh cạnh lò sưởi cũ kỹ. Cô không phải Violet Grey, không phải bà Alsager, không phải bất kỳ người phụ nữ nào anh từng thấy trên đời, cũng chẳng phải màn giả trang nào của tình bạn hay sự hối lỗi. Thế nhưng cô lại trở nên quen thuộc với anh hơn cả những người phụ nữ anh quen thân nhất, và cô đẹp đẽ đến mức không thể diễn tả cùng sự xoa dịu khôn cùng. Cô lấp đầy căn phòng tồi tàn bằng sự hiện diện của mình, mang lại hiệu ứng dịu êm như mùi hương trầm thoang thoảng. Cô điềm tĩnh như một người chị em trìu mến, và việc cô có mặt ở đó chẳng có gì là bất ngờ cả. Chưa từng có điều gì thực tế hơn thế xảy ra với anh, và dường như chẳng có gì mang tính trấn an hơn thế. Anh cảm thấy bàn tay cô đặt lên tay mình, và tất cả các giác quan của anh dường như rộng mở đón nhận thông điệp từ cô. Cô gây ấn tượng với anh theo cách kỳ lạ nhất, vừa là tác phẩm do anh sáng tạo ra vừa là nàng thơ truyền cảm hứng cho anh, và cô mang lại cho anh ý thức hạnh phúc tột cùng của sự thành công. Nếu cô quá đỗi quyến rũ trong ánh lửa đỏ rực, trong những lớp trang phục mờ ảo, sáng sủa, đó là bởi anh đã nhào nặn nên cô như thế, thế nhưng nếu gánh nặng dường như được nhấc bổng khỏi tâm hồn anh, ấy là vì cô đã gạt nó đi. Khi cô hướng đôi mắt sâu thẳm nhìn anh, chúng như thì thầm về sự an toàn và tự do, vẽ nên một khu vườn xanh mát cho tương lai. Thỉnh thoảng cô mỉm cười và nói: “Tôi đang sống—tôi đang sống—tôi đang sống đây.” Cô ở lại bao lâu thì anh không thể nói được, nhưng khi bà chủ nhà lọng cọng bước vào với ngọn đèn, Nona Vincent đã chẳng còn ở đó nữa. Anh dụi mắt, nhưng chưa từng có giấc mơ nào mãnh liệt đến thế; và khi anh chậm rãi đứng dậy khỏi chiếc ghế, trong lòng tràn ngập một niềm vui sướng sâu lắng, tĩnh lặng—niềm vui của người nghệ sĩ—với ý nghĩ rằng anh đã đúng đắn biết bao, rằng anh đã nhào nặn cô giống hệt như chính cô biết bao. Cô đến để chứng minh điều đó cho anh thấy. Tuy nhiên, chỉ năm phút sau, anh cảm thấy hoang mang đủ đường để gọi bà chủ nhà quay lại—anh muốn hỏi bà một câu. Khi người phụ nữ tốt bụng xuất hiện trở lại, câu hỏi ngập ngừng trong giây lát; rồi nó định hình thành lời thưa:
“Có quý cô nào đến đây không hả bà?”
“Không thưa ông—chẳng có quý cô nào cả.”
Người phụ nữ có vẻ hơi phật ý. “Không phải cô Vincent sao ạ?”
“Cô Vincent ấy hả ông?”
“Nữ diễn viên trong vở kịch của tôi ấy, bà không biết sao?”
“Ồ, thưa ông, ý ông là cô Violet Grey chứ gì!”
“Không, hoàn toàn không phải. Tôi nghĩ ý tôi là bà Alsager cơ.”
“Chẳng có bà Alsager nào cả, thưa ông.”
“Hay bất kỳ ai tương tự thế?”
Người phụ nữ nhìn anh như thể tự hỏi điều gì vừa giáng xuống đầu anh. Rồi mụ ta hỏi với giọng điệu đầy bất mãn: “Cớ sao tôi lại không báo cho ông nếu có khách đến chứ, thưa ông?”
“Tôi cứ nghĩ bà tưởng tôi đang ngủ.”
“Thì ông đang ngủ thật mà, thưa ông, lúc tôi mang đèn vào—và ông xứng đáng được thế lắm, ngài Wayworth ạ!”
Bà chủ nhà quay lại một tiếng đồng hồ sau đó để mang cho anh một bức điện tín; đúng lúc anh bắt đầu thay trang phục để đi ăn tối ở câu lạc bộ và đến nhà hát.
“Hãy đến xem em diễn tối nay từ hàng ghế khán giả, và đừng bén mảng lại gần em cho đến khi kết thúc.”
Chính bằng những lời này, Violet đã truyền đạt mong muốn của cô cho buổi tối hôm ấy. Anh tuân thủ chúng từng câu từng chữ; anh dõi theo cô từ sâu thẳm một lô ghế. Anh không ở vị thế để có thể nói cô đã gây ấn tượng ra sao vào tối hôm trước, nhưng những gì anh chứng kiến trong những giờ phút đắm say này ngập tràn sự ngưỡng mộ và biết ơn trong anh. Lần này cô đã thực sự nhập vai; cô đã vực lại tinh thần, cô đã làm chủ hoàn toàn, cô vô cùng có duyên ở mọi ngã rẽ. Tươi mới từ sự khải thị về Nona, anh đang ở vị thế có thể phán đoán, và khi phán đoán, anh hân hoan tột độ. Anh thấy râm ran cả người và bị cuốn đi, hơn thế nữa anh còn tột cùng tò mò muốn biết điều gì đã xảy ra với cô, bằng thứ nghệ thuật thâm sâu nào mà cô chỉ trong vài tiếng đồng hồ đã xoay chuyển cục diện ngoạn mục đến thế. Cứ như thể cô đã có một sự khải thị về Nona vậy, khi một thứ ánh sáng rõ ràng đến thuyết phục đã được hà hơi thổi vào bức tranh. Anh giữ mình tĩnh lặng trong các khoảng nghỉ giữa các màn—anh sẽ chỉ nói chuyện với cô vào lúc hạ màn; nhưng khi vở kịch chưa đi qua một nửa, người quản lý đã xồng xộc xông vào lô ghế của anh.
“Thật kinh khủng, những gì cô ấy đang làm được kìa!” ông Loder kêu lên, dường như còn hoang mang hơn cả sự phấn khích. “Cô ấy đã dấn thân vào một cách diễn hoàn toàn mới—một cú lộn nhào ngoạn mục trên không trung tuyệt diệu làm sao!”
“Nó hoàn toàn khác biệt chứ?” Wayworth hỏi, chia sẻ sự hoang mang với anh ta.
“Khác biệt á? Khác biệt một trời một vực chứ lị! Quá sức tuyệt vời đấy, anh bạn trẻ ạ!”
“Quá sức tuyệt vời,” Wayworth nói, “và nó hoàn toàn lạc điệu với tông điệu trong các buổi tổng duyệt của cô ấy.”
“Tôi sẽ kéo dài vở kịch trong sáu tháng!” người quản lý tuyên bố; và ông ta lao vội trở ra phía nữ diễn viên, để lại Wayworth với cảm giác rằng cô đã thực sự vực anh dậy rồi. Cô đã đạt được thành công vang dội về mặt cá nhân trước khán giả.
Khi anh ra phía sau cánh gà vào lúc hạ màn, anh phải đợi cô; cô chỉ xuất hiện khi đã sẵn sàng rời khỏi nhà hát. Người dì đã ở sẵn trong phòng hóa trang cùng cô, và hai người phụ nữ xuất hiện cạnh nhau. Cô gái lướt qua anh thật nhanh, ra hiệu cho anh đừng nói gì cho đến khi họ rời khỏi nơi này. Anh thấy cô đang vô cùng phấn khích, được nâng bổng hoàn toàn lên trên mức độ nghệ thuật thông thường của mình. Bà cụ nói với anh: “Anh phải về nhà ăn tối với chúng tôi nhé: mọi thứ đã được sắp xếp ổn thỏa cả rồi.” Họ có một chiếc xe brougham với một chỗ ngồi nhỏ thứ ba, và anh bước vào đó cùng họ. Phải mất một lúc lâu nữ diễn viên mới chịu cất lời. Cô ngả người ra góc ghế, không hé lộ bất kỳ dấu hiệu nào ngoài việc vẫn đang thở dốc nhẹ nhàng, tựa như một vùng biển vừa dứt cơn bão, với toàn bộ sự đắc thắng ngời lên trong đôi mắt lấp lánh xuyên qua bóng tối. Bà cụ giữ vẻ cung kính, hoặc ít ra là sự kín đáo, và Wayworth thì đủ hạnh phúc để kiên nhẫn chờ đợi. Anh thực sự phải đợi cho đến khi họ đặt chân xuống Notting Hill, nơi người lớn tuổi hơn trong hai người bạn đồng hành đi kiểm tra xem bữa tối đã được chuẩn bị chu đáo chưa.
“Em đã diễn tốt hơn—em đã diễn tốt hơn,” Violet Grey nói, trút bỏ chiếc áo choàng trong phòng khách nhỏ.
“Em là hiện thân của sự hoàn hảo. Đêm nào em cũng sẽ diễn như thế chứ, phải không?”
Cô mỉm cười nhìn anh. “Mỗi đêm ư? Chẳng thể có phép màu xảy ra mỗi ngày được đâu.”
“Em định nói gì bằng từ phép màu cơ chứ?”
“Em đã có được một sự khải thị.”
Wayward trợn tròn mắt. “Vào lúc mấy giờ?”
“Vào thời điểm thích hợp—chiều nay. Ngay phút chót để cứu lấy em—và cứu lấy anh.”
“Vào lúc năm giờ á? Ý em là em đã có một cuộc ghé thăm ư?”
“Bà ấy đã đến gặp em—bà ấy ở lại hai tiếng liền.”
“Hai tiếng? Nona Vincent á?”
“Bà Alsager.” Violet Grey mỉm cười sâu hơn. “Cũng là một người thôi.”
“Và bà Alsager đã cứu em bằng cách nào?”
“Bằng cách để em ngắm nhìn bà ấy. Bằng cách để em nghe bà ấy nói. Bằng cách để em thấu hiểu bà ấy.”
“Và bà ấy đã nói gì với em?”
“Những điều tử tế—những điều đầy khích lệ và thông thái.”
“À, người phụ nữ đáng yêu ấy!” Wayworth kêu lên.
“Anh nên thích bà ấy đi—bà ấy thích anh đấy. Bà ấy chính xác là những gì em đang cần,” nữ diễn viên nói thêm.
“Ý em là bà ấy đã nói chuyện với em về Nona sao?”
“Bà ấy bảo anh nghĩ em rất giống cô ấy. Đúng là thế thật—bà ấy thật tuyệt diệu.”
“Bà ấy thật tuyệt diệu,” Wayworth lặp lại. “Ý em là bà ấy đã cố gắng kèm cặp em à?”
“Ồ, không—bà ấy chỉ nói rằng bà sẽ rất vui nếu điều đó giúp em hình dung ra nhân vật. Và em cảm thấy nó đã thực sự giúp ích. Em chẳng biết điều gì đã diễn ra nữa—bà ấy chỉ ngồi đó, nắm lấy tay em và mỉm cười với em, bà ấy có sự khéo léo và duyên dáng, có sự lương thiện và xinh đẹp, và bà đã xoa dịu những sợi thần kinh căng thẳng của em cũng như thắp sáng trí tưởng tượng của em. Không hiểu sao bà ấy dường như trao trọn tất cả những điều đó cho em. Em đã tiếp nhận—em đã tiếp nhận nó. Em giữ hình ảnh bà ấy trước mắt, em uống cạn từng lời bà. Lần đầu tiên, trong toàn bộ quá trình nghiên cứu vai diễn, em có được hình mẫu của mình—em có thể tạo ra bản sao. Tất cả lòng dũng cảm đã trở lại với em, và những điều khác nữa mà trước đó em chưa từng cảm nhận được. Bà ấy thật khác biệt—thật thú vị; như em đã nói, bà ấy là một sự khải thị. Bà ấy đã hôn em khi ra về—và anh có thể đoán xem em có hôn lại bà ấy không nào. Chúng em vô cùng trìu mến nhau, nhưng người mà bà ấy thích chính là anh đấy!” Violet Grey nói.
Wayworth chưa bao giờ thấy hứng thú đến thế trong đời, và hiếm khi nào anh lại cảm thấy hoang mang tột độ như vậy. “Bà ấy có mặc những lớp trang phục mờ ảo, sáng sủa không?” anh hỏi sau một thoáng.
Violet Grey trố mắt nhìn, bật cười, rồi giục anh vào bàn ăn tối. “Anh rõ quá còn gì, cách mà bà ấy ăn mặc ấy!”
Anh rất hài lòng trong bữa tối nhưng lại trầm ngâm và có chút trang trọng. Anh bảo ngày mai mình sẽ sang thăm bà Alsager. Anh đã làm thế, nhưng khi đến trước cửa nhà, anh được thông báo rằng bà đã trở lại Torquay. Bà ở lại đó suốt mùa đông, suốt mùa xuân, và lần tiếp theo anh gặp lại bà thì vở kịch của anh đã diễn được hai trăm đêm và anh đã kết hôn với Violet Grey. Các vở kịch của anh đôi khi vẫn thành công, nhưng vợ anh giờ đây không còn tham gia chúng nữa, cũng chẳng xuất hiện trong bất kỳ vở kịch nào khác. Tại những buổi biểu diễn đó, bà Alsager vẫn tiếp tục thường xuyên góp mặt.