Sự Thật Và Những Truyện Khác

Lượt đọc: 167 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Iii.

❊ ❊ ❊

Mười ngày sau chuyến ghé thăm của bà Ryves, theo lịch hẹn, Peter lại đến gặp chủ bút tờ Promiscuous. Anh tìm thấy ông trong ngôi nhà nhỏ ốp gỗ ở Chelsea—nơi mà theo cảm nhận của Peter, thoảng mùi khói nâu của một chiếc tẩu thuốc lâu năm—bủa vây bởi tất cả những vật dụng quen thuộc chốn công sở: một đống giấy tờ bề bộn, hàng chồng bách khoa toàn thư, cùng một phòng trưng bày ảnh chân dung những cộng tác viên ăn khách. Ban đầu, anh hứa sẽ chỉ chiếm dụng chút ít thời gian quý báu vốn đang bị tranh chấp bởi bao nhiêu công việc khác. Thế nhưng, chính ông Locket lại là người chủ động kéo dài buổi gặp, tạo sự cởi mở sau khi nhận ra chàng thanh niên tội nghiệp đến để kể cho ông nghe một chuyện thú vị hơn là việc cậu ta rốt cuộc chẳng thể chắp vá nổi câu chuyện của mình.

Peter vốn bắt đầu cuộc trò chuyện bằng điều đó, đã bày tỏ một cách nhã nhặn rằng đây là một trường hợp mà cả thực tiễn lẫn nguyên tắc đều chống lại, để rồi khi nhận ra sự táo bạo của mình chẳng mảy may tác động gì đến ông Locket, anh bỗng thấy mình thật yếu đuối, ngớ ngẩn và ôm trọn vẻ anh hùng rơm trong tay. Anh đã tự trang bị tinh thần cho một cuộc đấu tranh, thế mà tờ Promiscuous thậm chí còn chẳng buồn phản đối; và lẽ ra anh chỉ còn nước lủi thủi ra về với viễn cảnh không bao giờ dám bén mảng tới nữa, nếu như anh không chợt thốt lên một cách cụt lủn và lạc đề ngay khi đứng dậy khỏi ghế:

– Anh có chút hứng thú nào với Sir Dominick Ferrand không?

Ông Locket, người cũng vừa đứng lên, nhìn qua tròng kính.

– Cố Sir Dominick ấy à?

– Chỉ có một người duy nhất thôi; hẳn anh biết dòng họ ấy đã tuyệt diệt rồi chứ.

Ông Locket ném về phía người bạn trẻ một cái nhìn sắc sảo nữa, như một lời đáp trả thầm lặng trước sự suôn sẻ đến mức tự tin của thông tin này.

– Tuyệt diệt hẳn là cái chắc. Tôi e rằng đề tài đó ngày nay khó mà được xem là hấp dẫn nữa.

– Anh chắc chứ? – Baron gặng hỏi.

Ông Locket hơi chồm người về phía trước, đầu ngón tay đặt lên mặt bàn, làm bộ như đang ra phép cho khách lui bước.

– Tôi có thể cân nhắc vấn đề này trong một mối liên hệ đặc biệt nào đó.

Ông im lặng một phút, theo cách đẩy tội nghiệp Peter về lại với mớ hỗn độn chung chung; nhưng rồi bắt gặp ánh mắt của chàng trai lần nữa, ông hỏi:

– Cậu đang... ừm... tính viết một bài về ông ta đấy à?

– Không hẳn là định viết ngay—vì tôi vẫn chưa thấy rõ đường đi nước bước; nhưng ý tưởng ấy khá hấp dẫn tôi.

Ông Locket thốt ra câu nhận định an toàn rằng vị chính khách lỗi lạc ấy từng là một nhân vật lẫy lừng một thời, rồi đoạn nói thêm:

– Cậu đã nghiên cứu về ông ta chưa?

– Tôi đã tìm hiểu sơ qua.

– Tôi e rằng ông ấy chẳng phải là vấn đề của thời đại này nữa rồi – ông Locket vừa nói vừa xắp xếp lại đống giấy tờ.

– Tôi nghĩ mình có thể biến ông ấy thành tâm điểm – Peter Baron quả quyết.

Ông Locket lại trân trân nhìn anh; ông không kìm nổi một tiếng thốt đầy ngỡ ngàng: "Cậu á?"

– Tôi có một số tư liệu mới – chàng trai đáp, hơi đỏ mặt. – Điều đó thường làm cho một câu chuyện cũ tươi mới trở lại.

– Đôi khi nó lại chôn vùi câu chuyện ấy đi thì có. Thường thì đó chỉ là một tấm bia mộ khác mà thôi.

– Điều đó còn tùy thuộc vào tư liệu ấy là gì. Dù sao đi nữa – Peter nói thêm, – những tài liệu mà tôi nhắc tới sẽ là một tượng đài đè bẹp tất cả.

Chần chừ giây lát, ông Locket lại liếc nhìn qua tròng kính.

– Ý cậu muốn nói đến... ừm... những tiết lộ động trời chứ?

– Cực kỳ kỳ lạ đấy.

Vẫn đang đứng, ông Locket giữ nguyên tư thế cúi người chào; thế nên chỉ một thoáng sau, ông dễ dàng cong người thêm chút nữa và ngã mình xuống ghế, tay ra hiệu hướng về chiếc ghế mà Baron vừa ngồi. Baron liền quay lại chiếm giữ chỗ ngồi quen thuộc ấy, và cuộc trò chuyện lại bắt đầu trên một cơ sở mới—một sự nới lỏng đặc quyền chỉ khiến cho chàng thanh niên của chúng ta đỡ cảm thấy bẽ bàng hơn đôi chút. Anh chưa hề vạch ra một kế hoạch nào để thổ lộ bí mật của mình với ông Locket, và thực chất anh đến đây là để làm tròn trách nhiệm với cái thông báo khốn khổ kia—điều mà hóa ra bao nhiêu nỗi dằn vặt nghệ thuật đều trở thành hoài công vô ích. Thật vậy, trong suốt những ngày qua—những ngày chìm đắm trong sự do dự đau đớn—anh đã tưởng tượng đến việc kêu cứu vị chủ bút của tờ Promiscuous, cũng như từng cầu cứu những chỗ dựa tinh thần khác; nhưng những mối bận tâm đạo đức cứ tứ bề ập tới, và nếu như một mặt anh chưa dứt khoát quyết định giấu nhẹm mớ kiến thức kỳ lạ ấy, thì mặt khác, anh càng phó mặc cho sự ngẫu nhiên của thời điểm hiện tại để định đoạt cách thức khơi mào câu chuyện. Thực ra anh đang quá hồi hộp để có thể tự quyết; anh chỉ cảm thấy rằng để tâm hồn được bình yên, anh buộc phải chia sẻ phát hiện của mình. Anh cần một ý kiến, ấn tượng từ một ai đó, và ngay giữa bầu không khí đậm chất nghề nghiệp này, chỉ năm phút sau khi bắt đầu kể câu chuyện kỳ quái của mình, anh đã thấy nhẹ nhõm đi một nửa gánh nặng. Câu chuyện của anh quả thật rất quái đản; chính anh cũng nhận thức được điều đó khi cất lời; nhưng chẳng phải chính điểm này sẽ giúp nó đủ tiêu chuẩn xuất hiện trên tờ Promiscuous hay sao?

– Dĩ nhiên những bức thư ấy hoàn toàn có thể là đồ giả – cuối cùng ông Locket lên tiếng.

– Tôi không mảy may nghi ngờ việc nhiều kẻ sẽ nói thế.

– Đã có chuyên gia nào xem qua chưa?

– Chưa hề; chẳng một ai thấy chúng cả.

– Cậu có mang theo bức nào không?

– Không; tôi thấy hồi hộp quá nên không dám mang ra ngoài.

– Thật đáng tiếc. Tôi rất muốn được tận mắt kiểm chứng.

– Anh hoàn toàn có thể nếu ghé qua phòng tôi. Nếu anh thấy không yên tâm khi làm vậy mà chưa có bảo đảm nào khác, tôi sẽ chép lại cho anh một vài đoạn.

– Chọn lấy vài đoạn tệ hại nhất nhé! – ông Locket bật cười. Qua khỏi mớ thông tin gây phiền muộn của Baron, ông bỗng trở nên vô cùng cởi mở và gần gũi. Nhưng ngay khoảnh khắc tiếp theo, ông nói thêm bằng giọng khô khan hơn: – Cậu biết rõ là chúng phải được xem xét bởi một chuyên gia cơ mà.

– Đó chính xác là điều tôi khiếp sợ – Peter thổ lộ.

– Chúng sẽ chẳng có giá trị gì với tôi nếu thiếu điều đó.

Peter thầm thì với chính cõi lòng sâu thẳm của mình: – Chúng sẽ đáng giá bao nhiêu đối với tôi nếu chúng là thật?

Ông Locket xoay người trên chiếc ghế làm việc. – Tôi cần phải tận mắt xem qua chúng trước khi trả lời câu hỏi đó.

– Tôi đã đến Bảo tàng Anh—có rất nhiều thư từ của ông ấy được lưu giữ ở đó. Tôi đã xin được phép xem và cẩn thận đối chiếu mọi thứ. Tôi bác bỏ khả năng làm giả. Chẳng thiếu một dấu hiệu xác thực nào; có cả những chi tiết nhỏ nhặt nhất như dấu bưu điện, thứ mà không một kẻ làm giả nào có thể bịa ra được. Hơn nữa, làm thế để được lợi gì chứ? Đó là một công sức khó khăn đến khôn tả, và tất cả chỉ vì mục đích gì? Lại có quá nhiều thư đến vậy—tổng cộng hai mươi bảy bức.

– Chúa ơi, đúng là một tên ngốc! – ông Locket thốt lên.

– Đây sẽ là một trong những màn phơi bày sau khi chết kỳ lạ nhất mà lịch sử từng lưu giữ.

Vẻ mặt trở nên nghiêm túc, ông Locket dùng dao dọc giấy cào cào khe của một ngăn bàn.

– Thật là kỳ lạ. Nhưng để có giá trị thì những tài liệu như thế phải trải qua một cuộc soi mói khắt khe—ý tôi là theo lối nghiên cứu lịch sử ấy.

– Chắc chắn rồi; đó sẽ là nhiệm vụ của ngòi bút đem chúng ra ánh sáng công chúng.

Ông Locket lại đăm chiêu suy nghĩ; rồi với một nụ cười, ông ngẩng lên:

– Tốt hơn là cậu nên từ bỏ việc sáng tác nguyên bản đi và chuyển sang buôn bán đồ cổ đi thôi.

– Ý anh là vì nó kiếm được nhiều tiền hơn sao?

– Với cậu thì tôi nghĩ sáng tác nguyên bản chẳng thể nào tệ hơn được nữa. Khả năng sáng tạo quả là thứ hiếm có khó tìm.

– Tôi thực sự cảm thấy bị cám dỗ muốn quay sang chú ý đến những anh hùng đích thực đấy – Peter đáp.

– Tôi buộc phải tuyên bố rằng Sir Dominick Ferrand chưa bao giờ là một trong số những vị anh hùng của tôi. Phô trương, mưu mô, hạng xoàng—đó là cách tôi luôn nhìn nhận về ông ta. Hơn nữa, chẳng có gì là bí mật khi đời tư của ông ta có những góc khuất. Ông ta chỉ lóe sáng lên rồi vụt tắt mà thôi.

– Ông ấy biết cách nói lên tiếng lòng của người dân đất nước này – Baron nói.

– Ông ấy từng làm thế; nhưng giọng nói ấy—ý tôi là âm hưởng từ uy danh của ông ta—giờ đây hầu như chẳng còn ai nghe thấy nữa.

– Họ vẫn tự hào về một số việc ông ta từng làm ở Bộ Ngoại giao—thương vụ "trao đổi" nổi tiếng với Tây Ban Nha ở Địa Trung Hải, thứ đã khiến châu Âu được một phen kinh ngạc và cảm thấy bị tổn thương, nhất là khi người ta nhận ra chúng ta đã hời đến thế nào trong vụ mua bán đó. Rồi cả màn biểu dương lực lượng bất ngờ, đột ngột khiến Hoa Kỳ phải tuân thủ cách diễn giải của chúng ta về hiệp ước phiền toái kia—tôi chưa bao giờ hiểu nổi nó bàn về cái gì. Cả hai đều là những vấn đề chẳng mảy nào thèm bận tâm, thế nhưng ông ta khiến tất cả mọi người đều cảm thấy như thể họ đang quan tâm sát sao; cả quốc gia đã nổi dậy trước cách ông ta tung ra những con bài tẩy—thật phi thường. Ông ta là một trong số ít những nhân vật thời đại chúng ta đã khiến châu Âu hay nước Mỹ phải ngỡ ngàng, giật mình thon thót; và đất nước rất khoái cách ông ta làm thế—đó là một sự thay đổi thú vị. Phần còn lại của thế giới thì đinh ninh rằng trong mọi trường hợp, họ thừa biết chúng ta sẽ làm gì, mà thường thì chúng ta chẳng làm gì sất. Nói gì thì nói, ông ta vẫn là một tên tuổi lớn; một phần chắc chắn cũng vì những lý do khác: thành công đến sớm và cái chết đột ngột, sự "mặt dày" và óc hóm hỉnh chính trị; chính diện mạo của ông—ông ấy quả thực rất khôi ngô—cùng với những tiềm năng (về một vị thế thống trị cá nhân trong tương lai) mà người ta từng có thói quen cho rằng đã mai một cùng với ông, và đến nay người ta vẫn giữ thói quen ấy. Ông từng hai lần giữ chức Bộ trưởng Bộ Ngoại giao; bấy nhiêu thôi đã là điều phi thường đối với một kẻ qua đời ở tuổi bốn mươi tư. Vậy thì đất nước sẽ nghĩ gì khi hay tin ông ta là kẻ tham nhũng?

Bản thân Peter Baron chẳng hề căm giận gì Sir Dominick Ferrand—người mà đối với anh (qua cả tuần "đèn sách" điên cuồng) chỉ đơn thuần là một đối tượng nghiên cứu tâm lý cực kỳ kỳ thú; nhưng anh hoàn toàn có thể đặt mình vào vị trí của bộ phận công chúng có trí nhớ đủ lâu để lòng yêu nước của họ bị tổn thương sâu sắc. Thật may là đã lâu lắm rồi việc điều hành việc nước không còn thiếu những con người có năng lực vô tư lợi, nhưng những tài liệu phi thường được cất giấu (ở cái xó xỉnh nào trên đời—nó hoang đường chẳng khác nào một cơn ác mộng) trong một món đồ "thanh lý" được một tên viết lách vô danh vớ lấy ở cửa hàng đồ cũ, sẽ là một đòn giáng có thể đong đếm được vào tâm thức hoài niệm. Baron thấy rõ mồn một rằng nếu những di tích này được phơi bày ra ánh sáng, sự bê bối, nỗi kinh hoàng và những lời bàn tán sẽ lớn đến nhường nào. Sự đóng góp cho chân lý và việc chấn chỉnh lịch sử cũng sẽ vĩ đại biết bao. Trong suốt mấy ngày qua (và chính điều đó đã khiến anh căng thẳng đến cực độ), anh có cảm giác như mình đang nắm giữ trong tay chiếc chìa khóa dẫn dắt sự chú ý của công luận.

– Có quá nhiều thứ phải giải thích – ông Locket tiếp lời, – và nguồn gốc kỳ lạ của mớ tài liệu sẽ chống lại chúng một cách áp đảo, ngay cả khi các vấn đề khác được giải quyết. Sẽ có một phả hệ hoàn chỉnh và có lẽ cực kỳ phức tạp cần phải truy nguyên. Làm thế nào chúng lại chui vào cái bàn giấy của cậu, như cách cậu gọi, và chúng đã nằm ở đó bao lâu rồi? Bàn tay nào đã giấu kín chúng? Bàn tay nào đã bất chấp tất cả để bám víu và gìn giữ chúng một cách khó tin đến vậy? Những ai là người được nhắc đến trong đó? Ai là những người thư tín, những kẻ nhúng chàm vào các giao dịch tội ác ấy? Cậu nói các giao dịch dường như chia làm hai loại rõ rệt—một số liên quan đến công việc quốc gia và số khác dính líu đến những mối quan hệ cá nhân mờ ám.

– Tất cả chúng đều có điểm chung này – Peter Baron đáp, – rằng chúng là bằng chứng cho sự bất an, trong một vài trường hợp là nỗi hoảng sợ tột cùng từ phía người viết, liên quan đến việc bị phanh phui—sự phanh phui trong trường hợp thứ nhất, theo tôi suy luận, là việc ông ta đã lợi dụng các cơ hội công vụ để thúc đẩy các dự án (công trình công cộng đại loại thế) mà trong đó ông ta có dính líu lợi ích tài chính. Nỗi sợ ánh sáng trong mối liên hệ thứ hai rõ ràng là khác biệt, và những bức thư này có niên đại sớm nhất. Chúng được gửi cho một người phụ nữ, từ người mà rõ ràng ông ta từng nhận tiền.

Ông Locket lau tròng kính. – Người phụ nữ nào?

– Tôi chịu chết không biết. Dĩ nhiên có rất nhiều câu hỏi tôi không thể trả lời; rất nhiều nhân thân tôi không thể xác định; rất nhiều khoảng trống tôi không thể lấp đầy. Nhưng có hai điểm tôi nắm chắc, và đó mới là những điều cốt yếu. Thứ nhất, những giấy tờ tôi đang giữ là thật; thứ hai, chúng có tính chất thỏa hiệp.

Nói đoạn, Peter Baron lại đứng dậy, cảm thấy hơi bực bội với chính mình vì đã trót lỡ miệng quảng cáo cho món bảo vật của mình (chính sự hoài nghi hoàn toàn tự nhiên của người đối diện đã gây ra hiệu ứng này), bởi anh cảm nhận được rằng mình đang đặt bản thân vào một vị thế sai lầm. Anh dò ra trong sự dửng dưng có tính toán của ông Locket sự sục sôi của những thôi thúc mà dẫu có thất bại, chính bản thân anh cũng đang cầu nguyện được giải thoát.

Ông Locket vẫn ngồi yên; ông dõi theo Baron bước qua phòng để lấy mũ và ô.

– Dĩ nhiên, câu hỏi đặt ra là ngày nay những tài liệu như thế thuộc quyền sở hữu hợp pháp của ai. Cần phải tính đến những người thừa kế, hậu duệ, người thi hành di chúc nữa chứ.

– Có lẽ phần nào đó cũng đúng; nhưng tôi đã tìm hiểu kỹ chuyện đó rồi. Sir Dominick Ferrand không có con, cũng chẳng để lại anh chị em nào. Vợ ông ấy sống sót sau chồng, nhưng bà đã qua đời mười năm trước. Ông ấy chẳng thể có người thừa kế hay người thi hành di chúc nào đáng kể, bởi ông ta có để lại tài sản gì đâu.

– Điều đó làm rạng danh ông ta nhưng lại phản lại lý thuyết của cậu đấy – ông Locket nói.

– Tôi chẳng có lý thuyết nào sất. Ông ấy để lại một khoản nợ khá lớn – Peter Baron bổ sung. Nghe vậy, ông Locket đứng phắt dậy, trong khi vị khách vẫn tiếp tục: – Theo những gì tôi có thể xác minh, dẫu cho các cuộc điều tra của tôi buộc phải diễn ra thật nhanh chóng và hời hợt, hiện chẳng còn ai sống sót, dù trực tiếp hay gián tiếp có họ hàng với nhân vật được nhắc đến, có khả năng phải gánh chịu hậu quả từ bất kỳ bước đi nào hướng tới việc công khai hóa. Thật tình cờ đây là một trường hợp hiếm hoi về một cuộc đời gần như không có lấy một "đầu mối lỏng lẻo" nào. Ít ra là hiện tại chẳng thấy có cái nào lộ ra cả.

– Tôi hiểu, tôi hiểu rồi – ông Locket nói. – Nhưng tôi không nghĩ mình sẽ tha thiết gì với bài viết của cậu đâu.

– Bài viết nào cơ?

– Cái bài mà cậu có vẻ muốn viết, đúc kết từ mớ chất liệu mới mẻ này ấy.

– Ồ, tôi có thèm muốn viết đâu! – Peter thốt lên. Rồi anh cất lời chào tạm biệt gia chủ.

– Tạm biệt – ông Locket nói. – Cảnh báo trước nhé, tôi không hề nói là trong đó chẳng có gì thú vị đâu đấy.

– Anh sẽ thấy có thứ thú vị trong đó nếu chịu ngó qua mớ tài liệu của tôi cho mà xem.

– Tôi rất muốn nhìn cái ngăn bí mật ấy chứ – vị chủ bút cay độc đáp lại. – Cứ chép cho tôi vài đoạn trích xem nào.

– Để làm gì cơ chứ, khi mà chúng chẳng có chút ích lợi gì cho anh?

– Tôi đâu có nói thế—biết đâu tôi lại thích chính những bức thư đó thì sao.

– Chính chúng á?

– Không phải làm cơ sở cho một bài báo, mà chỉ để xuất bản thôi—để tạo giật gân ấy mà.

– Chúng sẽ làm đắt hàng số báo của anh đấy! – Baron cười lớn.

– Ta dám cá là mình sẽ thích ngó qua chúng đấy – ông Locket nhượng bộ sau một thoáng suy nghĩ. – Khi nào thì tôi có thể tìm thấy cậu ở nhà?

– Đừng đến thì hơn – chàng thanh niên nói. – Tôi chẳng đời nào bán tháo cho anh đâu.

– Biết đâu tôi lại đưa ra một lời đề nghị thì sao – chủ bút bỏ ngỏ ý định. – Đừng phiền nhọc làm gì; có lẽ tôi sẽ tiêu hủy chúng mất thôi. Nói rồi Peter Baron quay lưng bước đi, thế nhưng ngay sau đó, anh lại đứng chờ trên con phố gần ngôi nhà, hệt như thể đang ngóng một chiếc xe hán-sôm vô chủ—thứ mà dẫu có xuất hiện thì anh cũng chẳng thèm ra hiệu gọi. Anh thầm nghĩ ông Locket có thể sẽ tất tả đuổi theo mình, nhưng xem ra ông Locket còn khối việc phải làm, và Peter Baron đành lủi thủi đi bộ trở về Jersey Villas.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.