Đúng 14 giờ chiều hôm ấy chúng tôi hẹn nhau ở dốc Măng Đắng để cùng đi thăm cái Trong. Nhẽ ra đi buổi sáng thì tốt hơn, nhưng chúng tôi bận đi học. Tôi là người đến chỗ hẹn sớm nhất. Tôi rất nóng lòng muốn biết người bạn đáng yêu của mình hiện như thế nào bởi thông tin đến với chúng tôi rất ít. Chiến tranh mà, phương tiện thông tin bị hạn chế. Mọi việc đã có người lớn lo cho rồi. Chúng tôi là trẻ con lại càng khó biết. Người lớn còn bao nhiêu việc phải làm. Nhà Trong chẳng còn ai, mọi sự đều trông mong vào làng xóm. Đợt này, tôi có thể gọi là tội phạm bị quản chế, không được đi đâu. Chỉ có tôi, tôi nghĩ vậy, chỉ tôi là người có thể chia sẻ tình cảm với cái Trong. Tôi là người muốn đi nhưng lại không biết đường. Bao nhiêu chuyện dồn vào. Đến bây giờ tôi cũng chẳng biết như thế nào nữa. Chỉ biết nó đã qua khỏi cơn nguy kịch. À mà từ hôm nó đi, tối nào tôi cũng qua nhà nó vừa để trông nhà vừa mang chút cơm cho con chó vàng nhà nó ăn. Dạo này cu cậu thấy tôi là cái đuôi mừng ngoáy tít. Tôi nghĩ, giờ nếu tôi nằm lên giường cái Trong chắc con chó không sủa nữa! Lúc nãy trước khi đi, tôi đã sang nhà cái Trong tìm mang cho nó một vài bộ quần áo. Tìm mãi chẳng còn chiếc nào ra hồn. Hóa ra có mỗi một bộ khá nhất nó hay mặc đi học. Cứ chiều giặt, sáng hôm sau khô là mặc. Có hôm trời không đủ nóng để hong khô quần áo, tôi thấy quần áo của nó ẩm! Tôi tính qua chợ tìm mua cho nó một bộ. Người đến thứ hai là thằng Vòong. Cái thằng bạn này phải nói là một thằng bạn tốt. Rất tốt là đằng khác. Nó xách một cái túi. Đến gần tôi mới phát hiện ra đó không phải là cái túi mà là cái khăn vuông của mẹ nó. Vòong bọc trong khăn một nải chuối. Nhà Vòong có một buồng chuối bắt đầu chín, nó cắt lấy nải chín nhất mang đi cho cái Trong. Chuối chín cây, chắc là ngon. Thằng Vện đến thứ ba. Nó vừa nhìn thấy chúng tôi, cái miệng đã toang toác: “Tao đến chưa muộn đúng không? Tao phải chờ con gà nhà tao nó đẻ xong tao mới đi được!” Cái thằng đến là... Gà đẻ thì có ảnh hưởng gì đến nó mà thanh minh. Thì ra, nó định mang cho cái Trong chục trứng gà. Đếm đi đếm lại mới có chín, phải chờ con gà mái đẻ thêm quả nữa cho đủ 10! Thằng Vện nhét trứng vào một cái hộp giấy. Cái thằng cũng cẩn thận, mỗi quả trứng nó lại bọc thêm một ít rơm. Thằng Vện không mang xe đạp, mặc dù cái xe đạp của nó đã được chữa rồi. Xe bị sang vành nên hay tuột xích. Hôm đi đón chị Thơm tôi nhớ mãi. Bữa nay chúng tôi hẹn nhau không đi xe đạp, tất cả đi xe ngựa cho tiện. Thằng Thái đến sau cùng. Nó bảo tìm mãi chẳng có cái gì cho cái Trong cả. Mẹ nó bảo mang cho một ít tiền. Mẹ nó gói ghém tiền vào một tờ giấy đưa cho nó. Cũng hay, nếu cần gì có tiền mà mua…

Vừa ra đầu dốc, chúng tôi bắt ngay được xe ngựa. Một con ngựa bạch hẳn hoi. Con ngựa vừa to, vừa khỏe, vừa đẹp. Ông xà ích lái xe ngựa lại vui tính. Ông bảo chúng tôi được đi miễn phí. Từ sáng ông chạy cũng đủ tiền rồi. Giờ trên đường về nhà, ông cho chúng tôi đi nhờ. Chúng tôi mừng vui ra mặt. Chúng tôi khen con ngựa của ông sao mà đẹp thế!

- Xì! Tôi cho các cậu đi nhờ, các cậu nịnh tôi đấy à?

- Không! Thú thật là con ngựa của ông đẹp thật, to, lông lại trắng tinh. Hiếm có một con ngựa nào lông lại trắng tuyền như con ngựa này.- Tôi nói vậy.

- Đúng là con ngựa này đẹp! Mấy thằng nấu cao xương ngựa trắng nó cứ đòi giết thịt. Tôi lấy thịt, còn xương chúng trả theo đúng giá ngựa! Tôi không bán. Chúng chửi rủa tôi. Cứ lúc nào gặp tôi chúng lại xúm lại hỏi: Ông ơi con ngựa của ông chết chưa?... Tiên sư bố chúng nó chứ! Chúng rủa cho ngựa của tôi chết để chúng sướng đây mà! Có mà sướng ăn hại! Không chịu làm mà cứ đòi ăn! Có mà ăn cứt ngựa ấy!...

Chúng tôi lại cùng cười vang!

- Đúng là bước chạy nước kiệu của nó trông đẹp vô cùng. - Thằng Vện tỏ ra là người am hiểu ngựa. Lần đầu tiên tôi thấy nó nói một câu có vẻ văn hoa như vậy.

Chiếc xe ngựa của chúng tôi lao vun vút, bỏ lại hai bên đường những hàng cây, những nếp nhà, những khuôn mặt ngơ ngác nhìn theo. Chẳng mấy chốc chúng tôi qua khu vực cầu Gia Bảy. Mặc dù đất cát người ta đã dọn để lấy đường đi nhưng không khí ngổn ngang của trận chiến mấy hôm trước vẫn hiện ra trước mắt chúng tôi. Cái đồi pháo đầu cầu giờ chỉ còn lại là một đống đất tan hoang. Những cành cây, những tảng gạch vỡ và đủ thứ nằm chềnh ềnh trên đống đất đá ấy. Gỗ, vải, cành cây cháy, giờ còn trơ những khúc than đen ngòm! Đầu cầu, vâng đúng cái nơi bà hàng nước và ông xe đạp mở quán có một hố bom sâu hoắm. Đánh nhau là tàn khốc, đánh nhau là giết phá. Cây gạo cổ thụ to lớn như vậy mà giờ chỉ là một hồ bom sâu thẳm. Tôi đã thầm nhủ, đến tháng ba hoa gạo nở tôi sẽ ra đây ngắm hoa gạo, vậy mà giờ đây... Ước mơ của tôi biến mất theo cây gạo. Tôi căm ghét đánh nhau. Để có một cây gạo ấy phải mất cỡ vài chục năm, còn để có những con người hiền lành tử tế, tốt bụng phải tốn hàng trăm năm mà chưa chắc đã có! Mọi người cùng nhau ra đi cái hôm ấy, cái hôm có thể gọi là định mệnh, oan nghiệt. Những người lính họ hi sinh vì cuộc chiến đã đành, những người dân thường có tội tình gì đâu mà cũng phải chết. Người già, phụ nữ, trẻ em vô tội chết thê thảm. Cầu Gia Bảy vẫn đứng vững. Người, xe cộ vẫn qua lại. Chúng muốn chặn con đường huyết mạch nhưng con đường vẫn tồn tại, vẫn thông xe. Chỉ một nhịp bị khoét một miếng khá to choán một phần ba mặt cầu. Người ta đã vá tạm nhưng có lẽ còn yếu nên phải làm hàng rào ngăn để xe tải nặng qua cầu khỏi làm vỡ những mảng vá! Nhìn xuống sông, tôi vẫn thấy dòng sông Cầu nước chảy lơ thơ. Cái êm đềm vốn có của sông Cầu vẫn tồn tại. Tôi chợt nhớ hôm tôi mới đến đây, nhớ ông chữa xe đạp nhắc tôi cẩn thận kẻo ngã xuống cầu…! Tôi chợt nhớ đến chị Thơm, không biết giờ này chị đã về nhà chưa? Mẹ tôi vẫn chưa cho tôi biết thêm tin tức về chị. Hơn một tuần nay tôi ngóng chờ tin chị. Tôi thầm mong chị yên lành, tai qua nạn khỏi!

Chúng tôi tạm biệt ông đánh xe ngựa vui tính. Ngựa của ông chạy theo lộ trình ra ga còn chúng tôi phải vào bệnh viện tỉnh. Chúng tôi hò nhau xuống xe đi bộ. Phố xá, người ta bảo từ sau vụ đánh cầu Gia Bảy thị xã trở thành “thành phố chết, thành phố buồn!”. Những người liều lĩnh, cuối cùng cũng phải đi sơ tán. Hôm tôi lên qua đây phố đã vắng lắm rồi, nhưng hôm nay phố còn vắng hơn. Nhà cửa đóng im ỉm. Không thấy bóng dáng người xe qua lại. Đặc biệt phụ nữ, trẻ em, cụ già, không hề thấy một ai. Có lẽ mấy đứa trẻ con chúng tôi đi dắt dây trên phố là một sự kiện. Thi thoảng có một người đàn ông đi qua, họ nhìn chúng tôi với đôi mắt nửa ngơ ngác thán phục, nửa như trách móc. Người lớn đâu hết rồi, để trẻ em đi dắt dây như vậy?

Chiến tranh, có lẽ nơi đông nhất là bệnh viện. Chiến tranh làm con người bị thương, bệnh tật, ốm đau, thậm chí thiệt mạng. Bệnh viện chính là nơi họ đến giành lại sự sống. Như cái Trong bạn tôi đấy, chiến tranh định lấy đi sự sống của nó. Nhưng nó và đặc biệt những y, bác sĩ và cả mọi người đang từng giờ, từng phút giành giật lại. Tôi nghĩ cái Trong tốt thế làm sao lại chết được. Mà nếu nó có chết thì chúng tôi và đặc biệt là tôi căm thù chiến tranh lắm. Ừ mà chẳng cứ là ai, cả thế giới này đều căm thù, đều lên án chiến tranh. Có lẽ chỉ riêng bọn bán và sản xuất vũ khí là thích chiến tranh mà thôi. Bố tôi bảo đánh nhau phải có vũ khí mà cả bên này, bên kia đều phải mua vũ khí. Lợi lộc, lãi lờ từ việc bán vũ khí này cao lắm! Vũ khí càng tối tân, bán càng được nhiều tiền. Nhưng vũ khí càng tối tân, độ tàn khốc của chiến tranh càng cao. Con người càng chết, càng thương vong nhiều. Bom nguyên tử chẳng hạn, nó giết một lúc hàng triệu con người! Đấy là chưa kể những người bị thương, bị nhiễm độc, chết dần chết mòn sau này! Nghĩ đến chiến tranh là người tôi lại bủn rủn. Tôi đã chứng kiến những người thân yêu của tôi bị chiến tranh làm tổn hại, làm chúng tôi phải xa lìa nhau...

Mải suy nghĩ, đến cổng bệnh viện, chúng nó kéo vào tôi mới biết là mình lại tơ tưởng. Tôi bỗng nhớ đến việc phải tìm cho Trong một bộ quần áo. Tôi bảo bọn chúng chờ. Tôi chạy khắp nơi, tất nhiên phải là nơi gần bệnh viện. Thằng Vện cũng chạy theo tôi. Nó nghĩ nó biết đường hơn. Đi mãi khắp quanh đây chẳng có nơi nào mở cửa hàng cả. Thôi vậy. Tôi sẽ tặng Trong tiền để khi nào ra viện nó mua cũng được. Cũng may, có số tiền mẹ cho, tôi mang một chút theo. Tôi sẽ cho Trong số tiền ấy. Tôi có cần mua sắm gì đâu.

Chúng tôi vào ngay khoa Ngoại vì đoán chắc là cái Trong nằm ở đây. Đúng là tìm người như tìm chim. Không biết khi các anh chị tự vệ và bộ đội đưa cái Trong vào thì có biết tên nó không? Hình như tên của nó ở nhà là cái Teo, Tẹo gì ấy. Vì nghe nó nói, khi nó mới sinh ra bé tẹo, bé teo, mẹ nó gọi nó là bé Teo. Dần quen, bố nó cũng khoái cái tên ấy. Khi đi học thì nghe cô giáo nói cái tên Teo không đẹp, nên cô bảo nên đổi  là Trong, tức là trong veo, trong sạch. Chỉ có chị Cúc biết nó, mà chị Cúc hay gọi tên ở nhà là Teo! Khoa này nhiều bệnh nhân quá. Chiến tranh đã không chỉ cướp đi nhiều sinh mạng, chiến tranh còn để lại thương tích trên hàng triệu con người…Chúng tôi đành chia nhau đi nhìn mặt từng người để tìm cái Trong. Người thì bị thương ở chân, người bị ở tay, cón có nhiều người bị thương ở mặt. Thật khó mà nhận dạng. Thật may, tôi lại là người phát hiện ra cái Trong. Đúng như chúng tôi phỏng đoán, tờ bệnh lịch dán ở đầu giường lại ghi tên nó là Teo. Trong bị băng toàn thân. Trên trán cũng băng. Nếu không để ý thì chẳng thể phát hiện ra nó. Khuôn mặt Trong nhợt nhạt. Đôi mắt nó nhắm nghiền. Xung quanh Trong có rất nhiều ống, dây. Ống để thở ôxy, ống truyền nước… Nó có tự ăn được đâu. Chắc nó bị nặng lắm. Kinh nghiệm cho tôi biết, càng nhiều dây, ống xung quanh người, bệnh càng nặng. Tôi đến bên nó và gọi bọn thằng Vòong lại. Chúng nó xúm quanh. Chúng tôi gọi mãi, cái Trong mới mở mắt. Đôi mắt đượm buồn. Nhìn mắt nó, tôi thấy ứa lên những dòng nước mắt. Tôi lấy một chiếc khăn gần đó thấm nước mắt cho Trong. Thằng Vện huơ huơ cái hộp trứng của nó lên, cái miệng nó toang toác: “Trong ơi đây là trứng gà nhà tao đẻ cho mày đấy!” Chúng tôi cười, cái Trong không cười, khóe mắt nó đượm buồn. Một chị y tá, chắc là y tá chăm sóc nó, nói với chúng tôi: “Bạn ấy vẫn còn mệt chưa nói được đâu. Chút nữa bố bạn ấy về thì các em hỏi ông ấy. Bạn Teo này rất gan dạ.” Chúng tôi cười. Chị ngơ ngác không biết chúng tôi cười gì? Cười chị nói sai hay tại chị nói ngọng. Quả thật chị có nói ngọng, nhưng tôi nói với chị là cười cái tên. Cái Teo ở trường chúng tôi tên là Trong cơ! Tôi nhớ lại một bộ phim nào đó khi nói chuyện với bệnh nhân, người ta cứ hỏi và đưa ra nhiều phương án. Nếu phương án nào đúng thì nháy mắt là động tác thay cho đồng ý. Tôi nói với Trong ý đó. Tôi hỏi Trong:

-   Trong ơi! Bố em về nhà rồi à?

Trong nhắm mắt vào rồi lại mở ra.

-   Em bị nặng lắm à?

…nhắm mở mắt.

-   Bọn anh đến thăm em. Có chút quà tặng em!

-   Mong em chóng ra viện! - Thằng Voòng nói sau tôi.

…Nhắm mở mắt.

Thật may, lúc đó bố Trong, ông Nước đã về. Ông nói, ông ra mua chút gì ăn. Đúng là tay ông đang cầm một chiếc bánh. Chúng tôi không biết là bánh gì chỉ thấy bên ngoài gói lá. Giờ thì ông nhận ra tôi ngay. Ông lại còn lịch sự chìa tay bắt tay từng đứa nữa chứ! Ông Nước kể cho chúng tôi nghe, ông không bị tù. Đơn vị đã xác định ông chỉ là người bất mãn nhất thời. Việc này cũng có lỗi của đơn vị bộ đội, lấy đồi của ông làm trận địa pháo mà không cho ông biết trước. Của đau, con xót, ai mà chẳng bực. Chỉ có điều, là một người dân, ông phải có nghĩa vụ đóng góp cho công cuộc kháng chiến này, mà ông không đóng góp gì! Tuy nhiên, việc này, các anh bộ đội cũng có lỗi, vì quá vội vàng và bận rộn nên không làm công tác tư tưởng với ông Nước trước. Rất nhiều người cũng hiến đất hiến nhà mà không đòi hỏi gì. Ông là một người đang bất mãn với chế độ thì việc đả thông tư tưởng là việc cần làm trước tiên của các anh bộ đội. Đồng chí Đại đội trưởng cũng nhận thấy thiếu sót đó. Phần ông Nước cũng phải làm bản tường trình về lầm lỗi của mình. Ông cũng thấy lỗi và hứa sẽ không mắc lỗi. Cũng may là hậu quả đáng tiếc chưa xảy ra. Ông Nước được đơn vị tha về để đi chăm sóc con gái. Ông Nước cũng rất xúc động và tự hào khi kể về Trong cô con gái yêu quý của mình. Đúng là thời gian qua ông mải đắm mình với con ma men nên đã không chú ý chăm sóc con gái, giọt máu duy nhất ông. Cái Trong con ông, chính là niềm tự hào của ông. Cái việc nó dũng cảm đứng ra thay vị trí chiến đấu của tôi, ông Nước chắc chưa biết. Ông chỉ biết đoạn sau, đoạn cái Trong chiến đấu trên giường bệnh. Ông kể trong ngấn nước mắt. Không biết do ông xúc động cảm phục hay tự hào về cô con gái của mình. Tôi đoán có lẽ cả hai. Ông đã được cô con gái cứu. Bởi không có cái Trong, ông Nước không thể được tha sớm như vậy.

Cái Trong từ lúc bị thương nằm lả đi trên tay tôi, rồi được các chú các anh đưa đi cấp cứu thì nó thiếp đi. Thi thoảng nói ra những lời mê sảng. Ngay hôm sau ông Nước đến, nhìn thấy con gái ông đã khóc. Ông khóc thật sự. Hòn máu duy nhất của vợ chồng ông mà ra đi thì ông cô đơn, buồn thảm lắm. Ông chắc mình cũng ra đi vì sự mất mát lớn lao này. Nghĩ nhiều lần ông say, ông đánh nó. Nó cứ quằn quại trên đất, đau lắm mà chẳng khóc. Như nó nói nó nuốt nước mắt vào trong bụng. Chỉ vậy thôi đã làm cho ông chùn tay. Ông không dám đánh thêm. Cũng như vậy trong những ngày nằm trong bệnh viện, ông biết nó đau lắm. Ông không thể đếm nổi trên mình cái Trong có bao nhiêu vết thương của những viên bi dã man ấy. Mất máu nhiều quá, nếu không tiếp máu thì có lẽ con ông không thể sống nổi. May mắn làm sao ông cùng nhóm máu với nó, ông tiếp cho Trong dòng máu của ông. Cái Trong đã được vực dậy. Lúc đầu nó nửa tỉnh, nửa mê. Nó luôn gọi tên mẹ nó nhưng có thành tiếng gì đâu! Điều đó làm ông càng xót xa. Giờ thì nó đã hồi tỉnh nhưng nó chưa nói được vì có một viên bi đâm xuyên vào cuống họng. Cái Trong nằm đó, mỗi lần nghe chúng tôi hỏi và đưa ra những câu trả lời. Câu nào đúng nó lại nhắm mắt lại. Nhìn nó, chúng tôi thương vô cùng. Mỗi một lần nhắm mắt là nước mắt nó lại trào ra. Tay chân nó bị băng bó cả người nó cũng bị băng bó. Tôi lại lấy chiếc khăn ở đầu giường lau nước mắt cho nó. Nước mắt nó chảy ra nhiều quá! Mấy đứa chúng tôi đứa nào cũng ứa nước mắt. Riêng tôi nước mắt tuôn trào. Cái đau thương ấy phải là của tôi, nó đã gánh chịu. Trong ơi, em cao đẹp và quả cảm quá! Chúng tôi động viên nó yên tâm điều trị. Bài vở, nhà cửa của nó đã có chúng tôi lo. Chúng tôi còn hứa thường xuyên sẽ đến thăm nó… Chúng tôi sợ nó mệt nên bảo nhau về.

Ông Nước cám ơn chúng tôi. Ông tiễn chúng tôi ra tận cửa bệnh viện. Ông bảo ngoài này ông mới nói: Các chú, các cô bảo cái Trong bị nặng lắm, khéo phải chuyển về Hà Nội chữa trị. Chứ… để ở đây thì không qua khỏi! Đúng! Chỉ vì một phút yếu đuối của tôi mà nên nông nỗi này. Nếu cái Trong có mệnh hệ gì thì… Ông Nước lại bắt tay từng đứa. Một điều chúng tôi mừng vui là từ hôm ra khỏi nơi giam giữ đến trông nom cái Trong, ông Nước chưa hề uống một ngụm rượu nào. Như sợ chúng tôi không tin, ông còn thề thốt rất nặng lời. Chúng tôi tin chứ! Cái Trong, vâng chính nó đã cảm hóa được bố nó. Công lao này tất cả là của cái Trong. Cái con bé đáng yêu quá! Lòng tôi nặng trĩu. Đau thương này của Trong không thể tha thứ cho tôi được. Đang đi, tôi nhìn ra phía trước một đoạn xa. Ai như chị Thơm, cái dáng người đậm đậm ấy làm sao tôi quên được. Nhưng mà, thiên hạ có nhiều người giống nhau lắm chứ! Chị Thơm của tôi đã về cấp cứu tại Hà Nội rồi còn đâu. Mặc. Tôi chạy vượt lên nhìn xéo sang người con gái choàng chiếc khăn mỏ quạ. Bên chị, một người đàn ông đang đỡ tay. Cô gái ấy đi không vững. Chân chị bị bó bột. Một điều tôi chắc chắn đó là chị Thơm, vì người đàn ông dìu chị không ai khác đó chính là ông Thảo. Vâng đó là ông Thảo anh trai của chị Thơm. Bộ dạng có thể chưa đúng, nhưng ánh mắt người con gái ấy đúng là chị Thơm. Tôi chạy ào đến ôm chầm lấy chị Thơm. Tôi nói không ra tiếng: Chị Thơm! Chị Thơm...