Đêm. Tôi đang ngủ bỗng choàng tỉnh dậy. Giờ chắc phải một, hai giờ sáng. Những tiếng hát vang vang xa xa vọng lại. Bài hát tôi nghe rõ từng lời. Bài hát của một đoàn bộ đội đang hành quân trong đêm. Lời của bài hát này tôi đã từng nghe ở đâu đó: «Ta vượt trên triền núi cao Trường Sơn. Đá mòn mà đôi gót không mòn. Ta đi nhằm phương xa gió ngàn đưa chân ta về quê hương. Ta về trong gió đang dâng triều lên. Dẫu núi thành vách đứng quân thù bốn phía. Ta đi theo ánh lửa từ trái tim mình!»

Cái giai điệu ấy cứ nhắc đi nhắc lại. Trong đêm tối, bài hát thực sự âm vang. Người hát, một chú bộ đội nào đó có một giọng hát cao, vang tuyệt vời. Âm hưởng của bài hát trong đêm làm xao xuyến lòng người. Tôi không ngủ được nữa. Hình như có một đoàn bộ đội hành quân qua đây. Đoàn quân cứ xa dần, xa dần. Giọng hát cứ nhỏ dần, nhỏ dần…

Tôi vẫn trằn trọc không ngủ được, lại miên man suy nghĩ. Không biết đến khi nào mới hết đánh nhau? Và điều gần nhất, không biết khi nào chúng tôi mới được gặp bố mẹ và cả chị Thơm nữa? Bác Hồ đã nói: “Chiến tranh có thể kéo dài mười năm, hai mươi năm, Hà Nội, Hải Phòng có thể bị bắn phá!...” Vậy tức là phải hi sinh nhà cửa, thành phố, hi sinh con người… Cái giá của độc lập tự do là lớn quá ngoài sức tưởng tượng của bọn trẻ con chúng tôi. Chẳng lẽ cứ đánh nhau mãi sao? Chúng tôi và bố mẹ cứ phải xa nhau mãi sao? Bên tôi mọi người đều đã ngủ say. Thằng Bình lại còn ngáy to nữa chứ! Cái thằng, không biết nó có nhớ bố mẹ nhiều như tôi không? Sao mà nó ngủ say quá thế? Giá như giờ có một hòn ngọc ước, tôi sẽ ước gì nhỉ? Ước rằng: nhắm mắt lại, mở mắt ra, tôi ngồi bên cạnh bố mẹ, ngồi bên cạnh chị Thơm nữa. Tất nhiên mọi người ngồi bên nhau không phải ở dưới cái hầm nhà tôi. Hết chiến tranh, cái hầm nhà tôi lại lấp đi như cũ. Mẹ tôi kì này không thèm láng xi măng nữa. Mẹ mua gạch men về lát, gạch Nam Thắng hẳn hoi, có nhiều hoa văn rực rỡ. Tôi nằm lăn ra sàn nhà. Cả thằng Bình nữa, hai đứa ngủ một giấc say sưa. Mẹ tôi đá vào chân tôi bảo tôi dậy. Mẹ bê mâm cơm vào. Tôi có ngủ đâu mà dậy. Tôi chỉ nhắm mắt mà tưởng tượng, mà suy nghĩ! Mâm cơm mẹ nấu thịnh soạn quá, có rất nhiều món. Món nào cũng ngon, món nào tôi cũng muốn ăn. Tôi gọi chị Thơm sang ăn cùng. Tôi gọi to: “Chị Thơm ơi! Chị Thơm!..”. Tôi bỗng tỉnh lại. Hóa ra thằng Bình gác một chân lên cổ tôi. Nó xoay người lúc nào không biết? Cổ tôi bị cái chân nó chẹn lại. Tôi gọi chị Thơm không ra tiếng! Thì ra tôi mơ mơ màng màng, lúc tỉnh, lúc mê không biết gì! Tôi cùng thằng Bình, thằng Vĩnh ngủ chung một cái màn. Trời hơi nóng, tôi không ngủ được nữa. Tôi ngồi dậy chui ra khỏi màn, ra sân ngồi hóng mát.

Trong đêm tĩnh lặng chỉ nghe thấy tiếng dế kêu. Thỉnh thoảng đâu đó một tiếng chim nghe thật ghê rợn. Chắc đó là chim cú mèo. Lâu lâu tôi lại nghe thấy tiếng bìm bịp. Tiếng kêu nghe thành chuỗi. Đâu đó lại có tiếng tắc kè. Sao đêm chúng cũng không ngủ? Chắc chúng gọi nhau đấy mà!

Tôi thấy hình như phía xa vọng lại tiếng người. Trong cái âm thanh hỗn tạp của rừng núi, tiếng người nghe lúc ẩn, lúc hiện, lúc to, lúc nhỏ… Tôi nghe thoang thoáng tiếng ai đó yêu cầu mọi người giữ bí mật… Cái gì phải bí mật nhỉ. Tôi lững thững đi về phía tiếng người. Tiếng càng ngày càng rõ. Tôi tiến sát hơn về phía có tiếng nói. Tôi chui vào bụi rậm lom khom nhìn ra. Trong ánh sáng loang loáng của những chiếc đèn pin, tôi thấy: Hai dòng người, bám theo hai sợi dây rất to, rất dài. Số đông là bộ đội và xen kẽ là một số anh chị thanh niên. Họ đang kéo một cái gì đó. Nhìn dõi theo sợi dây, tôi thấy đó là khẩu pháo cao xạ. Tôi biết rõ loại cao xạ bắn máy bay này. Một lần trường tôi đi thăm quan đơn vị pháo bảo vệ Thủ đô. Một anh bộ đội giải thích cho tôi đây là khẩu pháo 57, pháo cao xạ to nhất, bắn xa nhất. Chỉ sau tên lửa thôi! Tất nhiên tên lửa là nhất rồi! Nhưng pháo 57 so với loại 14li5, 12li7 thì nó to hơn nhiều. Thường kéo pháo này phải dùng xe xích. Các anh bộ đội ở đây lại dùng tay? Mà tôi cũng luận ra. Để giữ bí mật nên phải dùng người kéo. Bộ đội và dân quân chuyển pháo vào trận địa. Nếu dùng xe xích nó nổ to và rất ồn ào. Người ta sẽ biết. Nếu kẻ địch biết thì gay go lắm! Nhưng điều bí mật này mọi người trong xóm đều biết!

Một anh bộ đội chắc là chỉ huy nói nhỏ nhưng rõ ràng, chắc nịch:

- Các đồng chí kéo theo nhịp hò của tôi nhé. Nào bắt đầu: Dô ta nào… ! Dô ta nào…! Dô ta nào!...

- Dô tá dô hò…! Ấy chứ dô là dố nào…! Dô tá dô hò…!

Cứ mỗi nhịp dô là khẩu pháo lại tiến lên thêm một đoạn. Tôi thấy ai cũng tứa mồ hôi. Quần áo họ ướt đẫm. Chắc họ làm việc cả đêm để sáng mai pháo sẽ vào trận địa. Anh chị em thấm mệt. Anh chỉ huy liền hò mấy câu pha trò cho vui vẻ:

- “Cơm canh, cơm cá, cơm cần…! Dô hò…! Anh trông thấy nàng! Dô hò! Anh tần ngần mặt lên…! Dô là hò là hò là dô…”

- Tất cả mọi người bám theo dây cùng cười vui. Sức mạnh của mọi người gom lại làm khẩu pháo đi băng băng! Tôi cũng bật cười vì câu hò ấy. Thấy mọi người vui vẻ tôi cũng nghĩ những lúc vất vả này tiếng cười rất quan trọng, nó sẽ xua tan những mệt nhọc.

Bỗng một chị lên tiếng:

- Anh C phó ơi! (C phó là chức vụ đại đội phó thường phụ trách chính trị của đại đội) Anh hò câu khác đi, câu này em thấy thế nào ấy!

- Thôi được rồi, đồng chí Bí thư chi đoàn không thích thì tôi sẽ hò câu khác vậy!...

Khẩu pháo cao xạ tiến dần từng bước vững chắc. Tôi để ý thấy có hai anh bộ đội đi sau cùng. Cứ mỗi một đợt bánh lăn, hai anh lại cầm mỗi người một khúc gỗ, người ta gọi đó là hòn chèn. Các anh chèn vào bánh để nó không lùi lại. Đúng rồi, bố tôi kể, hồi đánh trận Điện Biên có anh Tô Vĩnh Diện cũng chèn pháo nhưng hòn chèn bị trượt anh liền lấy thân mình chèn pháo đây! Khẩu pháo này đồ sộ thật, có cả ghế ngồi trên mâm cho pháo thủ. Máy bay địch ở tít trên cao, phải có những khẩu pháo như vậy mới đưa quả đạn lên đến nơi được. Từ hôm nay, trên ngọn quả đồi này sẽ là một trận địa pháo. Chúng tôi sẽ được bảo vệ. Cái xóm nhỏ của chúng tôi từ giờ phút này sẽ ngập tràn không khí chiến đấu. Tôi chợt nghĩ: Vậy là với chúng tôi, vùng đất này sẽ không an toàn. Ta bắn nó, nó sẽ bắn trả ta. Đạn lạc bom rơi cũng có thể vào nhà chúng tôi ở, vào lớp chúng tôi học, vào đường chúng tôi đi. Vậy là chiến tranh đã lan đến xóm nhỏ của tôi rồi! Biết đâu!...

Miên man đuổi theo những dòng suy nghĩ. Giác quan thứ sáu mách bảo tôi sẽ có một cái gì đó xảy ra. Đó là cái gì? Tôi cũng không biết được! Tôi bỗng thấy có tiếng chân chạy huỳnh huỵch phía sau. Chưa kịp quay lại, tôi đã thấy tay mình bị khóa chặt. Hình như có hai người hai bên ghì chặt lấy tay tôi. Tôi chưa hiểu đầu đuôi ra sao? Hai cánh tay càng ghì tôi chặt hơn. Tôi bị kéo lê theo bọn người này. Hình như chúng có dăm đứa. Chỉ có điều họ không bịt mắt mà thôi! Tôi bị một bàn tay bịt chặt lấy mồm. Trong đêm tối không bị bịt mắt, tôi vẫn nhận ra hướng đi. Bịt mồm còn hơn cả bịt mắt! Không thể kêu được. Hôm nay trời không trăng sao. Bóng đêm mịt mù. Tôi giãy giụa không sao thoát khỏi hai gọng kìm đang xiết chặt tay tôi!

Chúng kéo tôi vào một cái hang. Trời bên ngoài bắt đầu rạng sáng, bên trong vẫn lờ mờ! Cái thằng to béo nhất trong bọn lấy một chiếc dây thừng, sợi dây mà người ta thường dùng để cột trâu bò. Tôi nghĩ, chúng là bọn có nghề, bởi vì chúng trói tôi giật hai khuỷu tay ra sau rồi thít chặt chứ không như nhiều người bị trói bằng cách buộc cổ tay ra sau. Cái thằng to béo, vâng vẫn thằng ấy hỏi tôi :

- Mày là ai?

Im lặng…

- Tao hỏi mày là ai? Có phải tay sai bọn phản động không?

Vẫn im lặng…

- Này không nói này!

Thằng đó giơ tay đấm tôi một cái giữa mặt. Tôi đau điếng người. Tôi nghĩ bọn này chẳng có lí do gì để bắt mình cả. Xem các anh bộ đội kéo pháo vào trận địa có gì là xấu! Nhưng mà bọn chúng cũng như mình cũng xem bộ đội kéo pháo cơ mà! Hay bọn chúng là kẻ xấu? Chúng bắt mình để khai thác tài liệu? Mình có biết gì đâu! Cũng có thể chúng nghi cho mình là việt gian, xem rồi báo cho bọn phản động. Dù bọn nó là ai, tôi cũng không hề khai. Tôi biết chỉ khai một câu là nó lại hỏi tiếp câu sau. Cứ thế, câu này tiếp câu khác. Nói nhiều, chắc chắn sẽ có câu trả lời hớ hênh. Bọn này sẽ quy vào đấy mà đánh tiếp. Nhưng mà chúng đánh tôi đau quá, chắc tôi không chịu nổi một cái đấm nữa!

- Thôi Vện, mày đánh nó đau thế!

- Tao đánh cho nó khai ra chứ…

À! Thằng này tên là Vện. Tên gì mà như tên chó vậy? Đúng là thằng Vện, thằng chó nó đánh tôi.

- Ừ thì không đánh! Thằng Vòong, mày thử hỏi nó xem…

- Thôi được để tao!

Thằng tên là Vòong tiến về phía tôi, nói giọng nhẹ nhàng hơn:

- Trông mày, tao nghĩ mày cũng là người tốt. Nhưng mày ở đâu đến, sao mày lại theo dõi các chú bộ đội?

-  Cái điều bí mật ấy mọi người đều biết!

-  Nhưng không phải cho bọn do thám chúng mày!

- …!?

-  Mày cứ nói thực ra. Nếu mày là người tốt thì chúng tao tha. Còn nếu mày là kẻ xấu thì… bọn tao sẽ xử lí !

- Thế chúng mày định giết tao à?

-  Cái đó còn phụ thuộc ở mày!

- Tao không khai! Tao không là kẻ xấu!

-  Em nghĩ phải đánh nữa cho nó khai ra!(Cái thằng nhỏ con từ đầu đến giờ toàn đứng nhìn, giờ mới lên tiếng).

-  Thôi! Thái, mày đi chỗ khác!

-  Nào! Thế bây giờ mày nói đi. Mày là ai, đến đây có việc gì? Mày định dò la tình hình à?

- Tao không khai với bọn mày. Tao chỉ khai với người lớn thôi!

- Không khai hả?

Thằng Vện lại đấm vào mặt tôi một cái nữa. Tôi tối sầm mặt mũi. Trước mắt tôi đom đóm bay túa rua. Mũi tôi gỉ máu… Cứ đà này bọn chó điên đánh chết tôi mất. Nhưng mà có khai chúng cũng không tin mình. Cái thằng Vện chó ấy, có nói nó cũng chẳng thèm hiểu đâu! Tôi lớn tiếng để chúng biết dũng khí của mình:

- Thằng chó…Mày lại đánh tao à! Mày nhớ nhé!

- Á! Mày định dọa tao chắc! Ừ tao là chó đấy. Tao là chó vện đấy…

- Tao không bao giờ khai với chúng mày! Hiểu chưa? - Tôi nói và lấy vai áo quệt vết máu loang.

- À! Thằng này rắn mặt nhỉ! Mày không khai, tao lại đánh cho mày khai.

Nói rồi nó lại thượng cẳng tay định đấm tôi cái nữa nhưng thằng Vòong đỡ tay nó. Nó cũng phải hạ tay. Cứ cái kiểu này tôi mà không khai thì nó lại đánh. Đánh mãi chắc tôi chết ! Nhưng mà… Khai cái gì cơ chứ. Tôi đã khai rồi còn gì. Tôi bảo tôi là người tốt. Chúng nó có tin tôi đâu !

- Thôi được tao hỏi - thằng  Vòong đấu dịu. Mày chỉ cần cho chúng tao biết : Mày là ai? Từ đâu đến?

- Tao là Thanh… Tao ở Hà Nội…!

- Nó nói phét đấy. Hà Nội làm sao lên được đây? Chắc chắn nó là phản động rồi! Nếu nó ở Hà Nội thì… Hà Nội có nhiều phản động lắm! Không phải hỏi nữa, đánh chết nó đi! – Thằng Vện hét lên!

Vậy là nguy rồi, cái thằng Vện ấy ngu si dốt nát, chẳng tin một cái gì. Những lời khai của tôi là đúng sự thật nó còn không tin, chắc nó muốn tin tôi nói dối? Vậy thì… đừng hòng chúng mày nghe được tao nói gì nữa. Tao cũng chẳng sợ mày đánh tao. Mày đánh tao thì tay mày cũng đau!

Thằng Vòong đấu dịu:

- Cũng có thể nó ở Hà Nội thật. Nhìn da nó trắng lắm!

Cái thằng nói phét, chỉ có một ngọn đèn dầu trong hang làm sao nó nhận ra da tôi trắng cơ chứ? Giờ là gần sáng. Phía ngoài cửa hang hé lên một vầng hồng. Tôi nhìn ra phía cửa hang. Trên ô cửa hang một thằng nữa vừa xuất hiện. Nó đứng ngược sáng nên tôi không nhìn rõ mặt, chỉ thấy hình người đen đen. Thằng mới đến tiến vào:

- Chúng mày làm tao tìm mãi.

- Ừ bọn tao vừa bắt được một thằng Việt gian, nó đang theo dõi các chú bộ đội!- Thằng Vện cười tong tưởi. Dễ ghét! – Chúng tao đánh mà nó không chịu khai!

- Để tao xem nào. - Thằng mới đến tiến sát lại chỗ tôi, nó nhìn mặt tôi - À thằng này thì tao biết. Nó là thằng Thanh ở Hà Nội lên đây sơ tán, nó ở nhà bà Ái đây mà!

Thì ra thằng mới đến là thằng Dùng, Sình Quai Dùng. Cái thằng cùng đi một chuyến tàu với chúng tôi lên đây.

- Thôi chúng mày thả nó ra. Thằng này không phải phản động đâu!

Sau câu nói của thằng Dùng, chắc chúng thấy bắt giam và đánh tôi là vô lí! Chúng cởi trói và thả tôi. Tôi cũng chẳng thèm nói chuyện với thằng Dùng. Cái thằng cùng bọn với thằng Vện đánh tôi. Tôi lững thững bước ra khỏi hang, chẳng thèm chào chúng nó. Tôi ghét chúng nó. Có dịp tôi sẽ trả thù!

Trời bắt đầu sáng. Ánh sáng ùa đến. Tôi đi về nhà. Người đầu tiên phát hiện tôi bị đau là thằng Bình. Nó kêu lên rối rít gọi bà Ái. Bà Ái chạy lại xuýt xoa :

- Sao vậy? Con bị sao vậy?

Bà gọi tôi bằng con, tôi thấy lòng xao xuyến. Tôi thấy gương mặt bà xót xa thật sự. Môi tôi sưng vều lên, ai nhìn thấy chắc cũng chạnh lòng. Tôi bỗng nhớ đến bố mẹ tôi. Mẹ tôi mà nhìn thấy tôi chắc mẹ phải phát khóc mất. Còn chị Thơm và bố tôi nữa. Chắc mọi người xúm lại hỏi han tôi. Tôi trả lời xuế xóa:

- Cháu..cháu đi ra sau… bị ngã bác ạ !

- Thôi nào để mẹ đi lấy khăn ướt đắp cho nào. Con vào nằm nghỉ đi. Cũng may, hôm nay chưa phải đi học!...

Tôi vào nhà lấy chăn đắp, tôi khóc. Nước mắt tôi cứ tuôn trào mặc dù tôi khóc không ra tiếng....Mẹ ơi! Bố ơi! Chị Thơm ơi! Huy ơi! Tôi gọi tên hết người nọ đến người kia. Rồi tôi lại mơ thấy một số người cũng cầm trên tay nhiều thứ vũ khí, dao kiếm rìu, gậy gộc, mã tấu... Chúng xúm lại để làm thịt tôi. Một thằng đầu trâu sờ bụng tôi, hét lên: “Thằng này gan to lắm, ăn sướng lắm…”. Bà Ái, rõ là tiếng bà Ái: “Nó bị đánh đây. Không biết đứa nào đã đánh nó?...”

- …Thằng Vĩnh đâu, lấy cho tao cái khăn ướt. Thằng Thanh lên cơn mê sảng  rồi!

Tôi lại thiếp đi lúc nào không biết. Một vùng ánh sáng hiện ra. Một vùng âm thanh cũng hiện ra, đó là những tiếng khua lộc cộc rất đều, càng về sau tiếng khua càng rõ. Âm thanh này nghe sao mà quen thế? Thôi chết rồi! Tôi chợt nhớ ra đó là bước chân của con chuột mà tôi đã cắt bốn bàn chân. Con chuột trong bãi rác Bảy Mẫu lại xuất hiện. Răng nanh nó hôm nay sao mà nhọn thế, ghê rợn thế, cái trắng, cái đỏ… Bụng nó càng phình to hơn. Chắc tôi làm nó sống lại, nó ăn nhiều hơn nên bụng to ra ghê quá. Chuột gầm ghè đến bên tôi. Tôi ngồi dậy định tìm một thứ gì đó có thể gọi là vũ khí để chống lại nó. Chuột nói, âm thanh của giọng nói nó vang lên lanh lảnh mãnh liệt như tiếng gió rít:

- Mày là thằng hèn! Tao đến xử tội mày đây!

- Tao có tội gì?

- Tội mày mà mày không biết sao?

- Tao nghĩ tao không có tội.

- Thôi được! Để tao nói, tội mày là tội hèn nhát! Bọn thằng Vện đánh mày mà mày không chống cự lại được sao?

- Bọn nó đông quá! Tao lại bị bất ngờ! Mà tao bị trói tay!

- Bất ngờ gì! Chúng đánh mày mấy cái, sao mày không đánh lại được nửa cái? Xưa tao đã tha không cắt gân Asin của mày! Giờ thì không thể tha thứ được nữa rồi!

Nói xong, chuột nhè chân tôi mà cắn…

Tôi giãy giụa đạp thẳng vào đúng cái mõm của chuột. Con chuột kêu chí chóe!...

Tôi lồm cồm bò dậy. Thằng Bình em tôi bỗng vỗ vào người tôi:

- Anh Thanh! Anh Thanh! Anh nói mê gì thế?

Tôi mơ màng nói với thằng Bình:

- Anh có mê gì đâu!

Rồi tôi lại nằm ngủ tiếp như không có chuyện gì xảy ra.