Mấy hôm sau những vết thương của tôi cũng tạm lành, tôi không còn thấy đau nữa. Cũng đúng ngày tôi phải đến trường. Hôm nay là ngày đầu tiên tôi đi học. Bà Ái dẫn tôi với thằng Bình đi. Khác với những lần đầu tiên đi học ở Hà Nội, lần đầu tiên trong đời! Ở Hà Nội bố, mẹ tôi đương nhiên là phụ huynh, họ chăm chút cho tôi từng li từng tí. Nào sách vở, giấy bút, mực… Mẹ tôi chở tôi đến trường. Hôm đầu tiên, sợ tôi bỡ ngỡ,  mẹ còn ngồi ngay ngoài lớp, chờ tôi học xong chở tôi về. Thằng Bình cũng được ân huệ ấy. Hôm nay thì khác, bà Ái chỉ làm nhiệm vụ người dẫn đường. Chúng tôi đã lớn rồi. Đi quanh mấy ngọn đồi, vào khu vực nhiều cây cối. Người ta vẫn gọi đây là rừng Hai Sao. Không biết từ đâu có cái tên đó. Có lẽ đây là khu vực của nông trường Hai Sao. Nông trường này sản xuất, kinh doanh nhiều thứ hàng. Có thể kể: Gạo, chè, cây ăn quả, và cả trồng cây lấy gỗ nữa. Trời nắng nhưng đi trong rừng này thấy mát dịu. Con đường chúng tôi đi, nó được che hết bằng những tán cây. Chúng tôi có thể nô đùa, chạy nhảy, nghịch ngợm trên đường mà không bị máy bay của địch phát hiện. Bà Ái chỉ về phía lưng chừng đồi trước mặt có một mái nhà. Đấy là trường tôi. Như tôi nói ở trên, gọi là trường cho nó oai thôi chứ… trường chỉ có độc một phòng lớp, một cô giáo. Cô tên là Hằng, một cái tên đẹp. Cô người dưới xuôi, lấy chồng trên này nên theo chồng. Cô tốt nghiệp trung cấp sư phạm. Gọi là trung cấp sư phạm cho nó oai chứ cô học xong lớp 10/10 cô được chọn vào trường sư phạm. Thời bấy giờ rất thiếu giáo viên nên cô chỉ học một năm là ra trường đi dạy ngay. Giáo viên như vậy người ta gọi là “mườì cộng một” Ra trường dạy cấp một. Còn ai học hai năm tức là “mười cộng hai” có thể dạy đến cấp hai. Do trên này quá thiếu giáo viên nên cô Hằng được dạy cả cấp hai lẫn cấp một. Bà Ái dẫn bọn tôi vào lớp. Cũng có một số học sinh đã ngồi trong lớp. Kì lạ, cô giáo Hằng của chúng tôi đi dạy học lại còn địu theo con nữa chứ! Cô phân trần với bà Ái là cháu còn nhỏ, không ai trông cả, nên cô cho đi theo. Bà Ái chào cô Hằng rồi ra về.

Chúng tôi vào lớp. Bọn trẻ ở đây chắc đã quen với chuyện học chung nhiều loại lớp rồi nên chúng không ngạc nhiên khi tôi và thằng Bình cùng đến lại ngồi cùng học. Tôi quan sát một lượt các bạn. Tổng cộng chưa được hai chục đứa. Tôi bỗng thấy ngờ ngợ, có mấy đứa quen. Thôi đúng rồi, thằng Vện to béo, cái thằng đánh tôi nó cũng học lớp này. Còn có thằng Vòong, thằng Thái và cả thằng Dùng nữa. Chúng nó nhìn tôi cười. Tôi cũng nhìn chúng nó và… cười. Không biết đó có phải là động tác đấu dịu, tạm hòa giải hay không. Tôi bỗng nhớ trận đòn của bọn chúng. Tôi xoa lên môi. Môi tôi vẫn hơi sưng... Kể ra tôi cũng căm cái thằng trùng tên với chó ấy lắm, nhưng giờ thì cùng một lớp, bọn nó lại đông nên cách tốt nhất là cứ tạm thời hòa giải…!

Cô giáo tôi rất hay, một mình dạy bốn lớp nhưng vẫn đâu vào đấy. Được cái, không biết có phải do uy của cô hay không mà bạn nào bạn ấy răm rắp làm theo những gì cô bảo. Đầu tiên là lớp hai và lớp ba học. Cô kẻ bảng làm hai phần, một nửa là của lớp ba, nửa lớp hai bảng còn lại. Cô viết bài lên bảng. Bọn nó chép theo rồi cô giảng giải. Mấy đứa lớn lớp trên cũng cùng nghe. Đây là dịp tốt nhất để ôn lại bài lớp dưới. Sau đó đến lớp năm và lớp sáu. Cả lớp chỉ có mỗi mình tôi là lớp sáu, còn lại mấy thằng lớn như thằng Vện là học lớp năm. Trông thằng Vện có vẻ hơn tuổi tôi, nhưng chắc trên này điều kiện học tập không có nên nó học lớp kém tôi. Vậy là tôi học cao nhất lớp. Chúng nó thầm phục tôi. Tôi nghĩ cũng không hay lắm, mình sẽ không có người để trao đổi bài vở. Nhưng mà thôi, tôi tự đọc sách vậy. Bố tôi chuẩn bị cho tôi bao nhiêu là sách. Bố còn chuẩn bị cả sách lớp bảy cho tôi nữa chứ! Sang phần làm toán cô giáo cho một bài toán và cô thử xem có ai làm được không? Mấy thằng đọc thấy khó quá. Còn tôi bài này tôi đã làm rồi. Tôi lên bảng giải. Tôi giải bằng hai cách, cách nào cũng ra được đáp số như nhau. Bọn thằng Vện thán phục hết chỗ nói.

Vậy là về việc học, chắc chắn tôi là đại ca của chúng nó rồi. Còn về đánh nhau thì chưa chắc mèo nào cắn mỉu nào đâu. Ở Hà Nôi tôi được một thằng bạn là con võ sư, dạy cho tôi vài miếng tự vệ. Chờ dịp nào đó tôi sẽ cho thằng Vện biết tay. Tan lớp học tôi và thằng Bình định về thì thằng Vòong gọi lại bảo thôi xí xóa chuyện cũ. Nó rủ chúng tôi đi ra đầm bắt ốc. Tôi không phải nghĩ ngợi gì, đồng ý ngay. Đúng là trẻ con bọn tôi dễ dàng tha thứ cho nhau. Trong bọn còn có một bạn gái cùng đi. Giờ tôi mới để ý, bạn gái này trông xinh xắn. Tôi chưa bao giờ gặp một bạn nào xinh đến thế. Khuôn mặt bạn tròn, nước da rất trắng. Cái mũi thì đẹp khó tả, sống mũi cao. Tóc bạn chỉ ngang vai thôi nhưng ở phía trán có mấy lọn tóc quăn tự nhiên nên khuôn mặt rất hài hòa. Bạn tên là Trong. Vâng Trong, một cái tên rất lạ nhưng cũng rất đúng với bạn, trong veo, trong vắt, không lắng cặn…

Chúng tôi cứ mang theo cặp sách. Nếu về nhà cất thì rất xa. Thằng Vện thấy tôi đồng ý cùng đi nó khoái lắm! Trong đi cạnh tôi và thằng Bình. Trong bảo nhà Trong ở đằng sau nhà bà Ái. Chỉ đi xuống đồi là đến. Nhà bạn nghèo lắm. Nhà bạn chỉ có hai bố con thôi. Tôi ngỏ ý lúc nào tiện sẽ đến thăm nhà bạn. Bạn giãy nảy. Bạn bảo bố bạn khác người lắm. Không biết khác người là như thế nào? Khó tính hay dị dạng? Trong bảo khó nói lắm và Trong bảo tôi đừng đến! Tôi cứ gặng hỏi, Trong không nói. Một lúc sau Trong mới nói “Bố em… nghiện rượu”. Tôi chợt nhớ ra, hôm đến đây cùng đi có ông nghiện rượu tên là Nước, biệt hiệu là “Nước Cay”. Tôi hỏi Trong có phải bố em tên là Nước không? Trong bỗng sững lại: “Sao anh biết?” Tôi kể hôm đến đây có đi cùng bố của Trong. Trong vô cùng ngạc nhiên!

Chúng tôi đến bờ đầm. Đây là một thung lũng rất lớn, xung quanh bao bọc toàn là đồi núi. Thung lũng này chứa nước lưu cữu nhiều năm tạo thành một cái đầm. Đầm là nơi hội tụ của những nguồn nước. Mặt đầm um tùm đủ các loại cây. Nhiều cây, theo bọn thằng Vện nói, bà con không biết gọi tên là cây gì nữa. Các loại sinh vật ở đây phải kể nhiều nhất là loại chim ăn cá đó là cò, vạc, bói cá, cuốc, vịt trời… Chúng bay từng đàn, làm tổ trên những tán cây giữa đầm. Mặt đầm là những sinh vật và thực vật nổi. Những loại rắn lươn, thằn lằn… nhiều vô kể. Những đám leo pheo nổi lềnh bềnh. Bọn trẻ chúng tôi chạy nhảy trên những đám leo pheo ấy. Chúng tôi bắt ốc, nhiều lắm: Ốc nhồi, ốc mít, ốc vặn và cả nhiều loại ốc rất lạ mà chúng tôi cũng không biết tên nữa! Chúng tôi chia làm hai tốp. Một tốp do thằng Dùng dẫn đầu đi về hướng tay trái. Tốp nữa do thằng Vện dẫn đầu đi về phía tay phải. Hai tốp hẹn nhau sau khoảng một tiếng sẽ tập trung tại gốc cây đa cổ thụ. Cây đa này không biết có tự bao giờ. Chỉ biết bây giờ nó lớn lắm. Ba người vòng tay ôm thân cây mà không xuể. Tất nhiên đấy là kể cả rễ lòa xòa. Thông lệ bắt được nhiều ốc là tổ chức đốt lửa nướng ốc. Tôi và thằng Bình, cái Trong đi theo tốp thằng Vện. Cứ bám sát nó xem nó giỏi giang đến mức độ nào. Liệu tôi có thắng được nó không. Về văn chắc nó chịu thua tôi rồi nhưng về võ không biết thằng này có chiêu gì không? Vậy đây là dịp tôi sẽ trả thù thằng Vện đây. Thằng Vện đi trước, nó nhún nhảy trên đám bè leo pheo nổi bồng bềnh. Nó thú vị, nhưng chắc nó muốn thể hiện cho tôi biết nó là thằng dũng cảm đây, thằng Bình và cả cái Trong nữa sẽ thán phục nó. Vện tỏ rằng không sợ gì cả. Chúng tôi nhặt được khá nhiều ốc. Lúc đầu nhặt bừa bãi, vơ cả con nhỏ. Nhưng sau thấy nhiều quá, chúng tôi nhặt theo kiểu chọn lọc. Con nào to, sạch thì lấy. Không có gì đựng, lúc đầu thì cầm tay, sau nhiều quá, cái Trong liền lấy vạt áo đựng. Tôi cũng làm theo nó. Riêng thằng Vện cậy là trưởng nhóm nên cứ nhặt rồi lúc bỏ vào vạt áo cái Trong, lúc thì bỏ vạt áo tôi. Sau tốp tôi lại tách đôi, tôi thì theo thằng Vện còn thằng Bình thì theo cái Trong. Chỉ còn lại tôi với thằng Vện. Nó vẫn nhảy nhót tưng tưng phía trước mặt tôi. Tôi chỉ mong rắn hay một con gì đó tương tự cắn chân nó cho nó đỡ nhảy. Thằng Vện vẫn đi trước, tôi ôm bụng áo đầy ốc đi sau. Cũng phải công nhận thằng Vện tìm ốc rất giỏi. Loáng cái, nó đã lại nhặt lên những con ốc to kềnh, béo ngậy. Bỗng nhiên thằng Vện kêu ối. Nó bị sa lầy. Thằng này nặng nên chìm nhanh. Kinh nghiệm đi vào vùng lầy, nếu tránh bị sa lầy phải buộc hai cây que ngang bụng. Nếu bị sa lầy thì tốt nhất là đừng cử động nhiều, gọi nhanh người khác đến cứu. Người đến cứu cũng phải có kinh nghiệm: Không nên đến gần chỗ người bị sa lầy để tránh cả hai tóm lấy nhau và cùng bị sa. Nếu cả hai cùng bị sa thì cứu sẽ khó gấp đôi. Đừng tưởng mình biết bơi sẽ thoát chết! Chỉ nên bơi đứng, nhẹ để giữ cân bằng chờ người khác đến cứu… Trước mặt tôi là thằng Vện đang bị sa lầy. Nó cứ chìm dần, chìm dần. Lúc đầu chìm đến đầu gối, rồi cứ thế chìm thêm đến ngực rồi cuối cùng thì đến cổ… Đầm lưu cữu này thì độ sâu không biết là bao nhiêu. Chúng tôi đang ở giữa đầm, theo lòng chảo thì đây có thể là chỗ sâu nhất, cỡ trên chục mét! Người thằng Vện cứ chìm dần theo tiếng kêu tuyệt vọng của nó. Nó kêu cũng to, nhưng chỉ có tôi nghe thấy vì các bạn khác ở xa. Trong đầu tôi hiện lên câu hỏi: Có cứu thằng Vện không? Cái thằng này nó đã đấm mình sưng mắt?… “Cứu!… Cứu!…” Thằng Vện kêu trong tuyệt vọng! Tôi ôm bụng ốc đứng nhìn nó. “Thanh ơi! Cứu tao…! Cứu… ta..ao…!” Câu cuối cùng nó bị sặc trong nước. Vậy chỉ thêm một chút nữa nó sẽ chìm! Và khi nó chìm nghỉm thì... trời cứu! Một phút do dự, tôi có ngay một đáp số: Hãy tha nó, tha cho những gì nó đã gây cho tôi, hãy cứu nó. Tôi nhìn sang bên. May mắn làm sao có một cây củi. Tôi đổ tung tất cả ốc đi, nhảy đến cây củi. Tôi nằm rạp xuống theo sách đã hướng dẫn, thò một đầu cây củi cho thằng Vện nắm. May mắn làm sao thằng Vện vẫn nhô được đôi mắt và một cái tay nắm được cây củi. Thằng Vện nặng quá, tôi chới với theo tay nó. Tôi đành nằm sõng soài trên đám sình lầy. Tôi lần từng bước, từng bước. Cuối cùng tôi cũng nắm được tay thằng Vện. Tôi từ từ kéo nó lên. Thằng Vện bò lên, đen như một con trũi và mùi thối hoắc, bởi nước của đầm lưu cữu từ bao đời nay. Lên được mặt đầm nó nắm tay tôi và... Cóc đã mở miệng: “Tao hoan hô mày!” Tôi mỉm cười và đá vào mông nó một cái. Nước từ chân tôi bắn tung tóe, thối rinh!

Nhóm một đống lửa ngay trên bìa rừng, chúng tôi ngồi xung quanh ném từng con ốc vào lửa. Sau một thời gian đủ độ chín thì cời ra. Để nguội một chút rồi khêu ăn. Thằng Vòong không biết chuẩn bị từ lúc nào, nó đưa ra một nhúm gai bưởi. Thế là có cái để khêu. Chắc có sự chuẩn bị trước, nên tôi thấy thằng Vòong mang đầy đủ cả diêm để nhóm lửa, muối để chấm nữa chứ! Chúng tôi ăn vui vẻ. Chúng tôi bàn nhau phải làm cái gì đó thiết thực để giúp các anh bộ đội trực pháo. Tất nhiên giúp các anh thì phải biết các anh thích gì chứ? Cuối cùng mọi ý kến đều nhất trí là: Chúng tôi chọn một ngọn đồi nào đó, bí mật dựng một trận địa pháo để cùng trực pháo đánh giặc như các anh… Thằng Vện cứ để người ướt lướt thướt như vậy. Kể cũng khó coi. Thằng Vòong liền bảo nó đi ra bụi cây phía sau cởi quần áo mà vắt cho đỡ ướt. Nó còn e ngại, chắc nó thấy có cái Trong ở đấy! Thằng Dùng liền đà đít nó mấy cái thật đau nó mới nghe. Cái thằng đến là to béo. Nó chạy mà tôi có cảm giác đất cũng rung chuyển. Cái Trong bỗng nhiên đòi về. Nó bảo nó phải về không bố nó đánh. Tôi nghĩ chắc nó tế nhị khi thằng Vện ngại ra sau cởi chuồng vắt quần áo? Mấy đứa bảo đúng là bố cái Trong hay đánh nó thật. Ông đánh rất vô cớ. Thằng Vện nhiều lúc định nhảy vào đánh ông Nước bênh vực cái Trong. Tôi và thằng Bình cũng bảo muốn đưa cái Trong về. Thực ra tôi sợ cái bụng của tôi yếu. Nhìn chúng nó ăn thì thèm nhưng tôi chỉ ăn dăm con thôi. Ăn nhiều bụng tôi chắc sẽ biểu tình!...

Tôi đi bên cái Trong, hỏi han tình hình. Nó bảo bố nó thường hay uống rượu. Khi uống, ông ta uống rất nhiều. Uống lung tung chẳng ra bữa gì cả. Khi say, bố nó hay đá thúng đụng nia. Nhiều lúc nó bị đòn oan. Ví dụ khi say ông làm vỡ ấm chén. Lúc hết say lại đổ cho nó. Nó cam chịu quen rồi. Nhiều lúc ông đánh rất dã man… Mẹ cái Trong đã chết từ khi nó còn đỏ hỏn. Việc này nó nghe bà con kể lại. Mẹ nó bị bố nó hành hạ nhiều quá, ăn lại chẳng có gì nên khi đẻ nó, bà bị hậu sản. Ốm nặng, không được chăm sóc tử tế nên mẹ nó chết. Nó oán bố nó lắm. Nhưng giờ chỉ có hai bố con, biết làm sao được. Giống như mẹ nó, nó cũng cam chịu! Tôi định bụng lúc nào rảnh rỗi sẽ đến nhà nó chơi, mặc dù nó không đồng ý. Nhà nó ở ven đồi ngay sau nhà bà Ái. Chia tay, nhìn cái bóng in trên nền trời với dáng đi vội vã của nó, tôi thương vô cùng. Thằng Bình còn chạy với theo cái Trong nói: “Em bắt tay chào tạm biệt chị!” Cái Trong cười và chìa tay ra bắt tay nó. Rõ thật là!