Sáng hôm ấy, sương mù phủ mờ mịt làm mất đi vẻ đẹp của hàng cây trong công viên. Dải không khí trắng đục bám chặt lấy mặt đất như một loài nấm mốc trồi lên, khiến những trảng cỏ nhấp nhô trông nhớt nhát và trần trụi. Thế nhưng, Phu nhân Constantine vẫn thản nhiên ngồi trên ghế chờ đứa con trai của vị mục sư quá cố đến, thái độ bình thản đến mức sự hoang hoang trống trải bên ngoài chẳng thể nào làm xao xuyến hay dập tắt được.
Đúng mười hai giờ kém hai phút, chuông cửa reo lên. Một thoáng biểu cảm hiện lên trên gương mặt phu nhân—không hẳn là tình mẫu tử, tình chị em, hay tình yêu đôi lứa, mà là sự hòa trộn khó tả của cả ba. Cánh cửa mở rộng và chàng thanh niên được dẫn vào. Sương mù vẫn còn bám trên mái tóc anh, nơi cô vẫn có thể nhận ra vệt khuyết nhỏ mà chính tay cô đã cắt đi lọn tóc xoăn.
Sự ngập ngừng ít nói vốn là một điểm yếu của anh trong giao tiếp xã hội, thì giờ đây trong mắt cô lại trở thành một nét duyên đầy cuốn hút. Trông anh có vẻ hơi hoảng hốt.
‘Thưa Phu nhân Constantine, tôi đã làm điều gì sai sao mà phu nhân lại gọi—?’ anh thốt lên có phần dồn dập, đôi môi hé mở đăm đăm nhìn vào gương mặt cô.
‘Ồ không, dĩ nhiên là không rồi! Tôi chỉ quyết định làm một việc... vậy thôi,’ cô mỉm cười nói và đưa tay ra, anh rón rén chạm nhẹ vào. ‘Đừng lo lắng thế. Ai là người chế tạo kính thiên văn xích đạo?’
Lời hỏi ấy chẳng khác nào mở đập xả nước, và cô nhanh chóng ngập trong mọi thông tin muốn biết về các thợ quang học thiên văn. Sau khi truyền đạt xong các chi tiết, anh đứng chờ, rõ ràng là đang khao khát muốn biết những câu hỏi này rốt cuộc là nhằm mục đích gì.
‘Tôi không định mua tặng cậu một chiếc đâu,’ cô dịu dàng nói.
Trông anh như thể sắp ngất đi.
‘Tất nhiên là không rồi. Tôi không hề muốn thế. Tôi... không thể nhận nó được,’ chàng thanh niên ấp úng.
‘Nhưng tôi sẽ mua một chiếc cho chính mình. Tôi đang thiếu một sở thích, và tôi sẽ chọn thiên văn học. Tôi sẽ gắn chiếc kính thiên văn xích đạo của mình lên đỉnh cột.’
Gương mặt Swithin rạng rỡ hẳn lên.
‘Và tôi sẽ cho cậu sử dụng nó bất cứ khi nào cậu muốn. Tóm lại, Swithin St. Cleeve sẽ là Nhà Thiên văn Hoàng gia của Phu nhân Constantine; và cô ấy... và cô ấy...’
‘... Sẽ là Nữ hoàng của anh ấy.’ Những lời cất lên tuy mang giọng điệu của một người sốt sắng muốn hoàn thành nốt câu nói dở dang, nhưng nghe vẫn thật êm tai.
‘Ừm, đó là điều tôi đã quyết định,’ Phu nhân Constantine tiếp lời. ‘Tôi sẽ viết thư cho mấy thợ quang học này ngay.’
Anh có vẻ chẳng còn việc gì ngoài việc cảm ơn cô vì đặc ân đó mỗi khi kính sẵn sàng; anh lập tức làm vậy rồi dường như sửa soạn ra về. Nhưng Phu nhân Constantine đã giữ anh lại bằng câu hỏi: ‘Cậu đã từng xem thư viện của tôi chưa?’
‘Dạ chưa, chưa bao giờ.’
‘Cậu không bảo là cậu muốn xem sao.’
‘Nhưng tôi rất muốn đấy chứ.’
‘Cửa thứ ba bên phải đấy. Cậu cứ tự vào, và muốn ở lại bao lâu tùy thích.’
Swithin liền rời phòng tiếp khách buổi sáng để đến căn phòng được chỉ, rồi tự tìm niềm vui trong cái nơi mà Cicero từng định nghĩa là ‘linh hồn của ngôi nhà’, cho đến khi nghe thấy tiếng chuông báo giờ ăn trưa vang lên từ tháp nhỏ. Anh bước xuống khỏi bậc thang thư viện, nghĩ rằng đã đến lúc phải về nhà. Nhưng đúng lúc đó, một người gia nhân bước vào hỏi xem anh có muốn dùng bữa trưa ngay tại đây không; sau khi anh đồng ý, một chiếc khay lớn được người hầu nam bê ngang bụng mang vào, và Swithin vô cùng kinh ngạc khi thấy nguyên một con chim trĩ đã được chuẩn bị riêng cho mình.
Do đã ăn sáng từ lúc tám giờ rồi sau đó lại ở ngoài trời suốt, sức ăn của chàng nhà thiên văn đẹp như Nam thần Adonis này đạt đến mức đáng ngạc nhiên. Anh hoàn toàn có thể ăn hết sạch con chim trĩ, nhưng ăn bao nhiêu để không làm tổn thương tình cảm của người bảo trợ kính yêu—Phu nhân Constantine—lại là một bài toán mà trong đó, sự hợp lý của việc ăn nhiều thêm lại tỉ lệ nghịch với phần thịt còn lại ít đi. Đến khi anh quyết định xong điểm dừng trên thân con chim trĩ, cánh cửa nhẹ nhàng mở ra.
‘Ồ, cậu vẫn chưa ăn xong sao?’ một giọng nói đầy quan tâm vang lên từ sau lưng anh.
‘Ồ xong rồi, cảm ơn Phu nhân Constantine,’ anh giật mình bật dậy nói.
‘Sao cậu lại thích ăn trưa ở cái nơi bụi bặm, bất tiện này chứ?’
‘Tôi nghĩ... như vậy sẽ tốt hơn,’ Swithin thành thật đáp.
‘Ở phòng bên có trái cây đấy, nếu cậu muốn sang dùng. Nhưng có lẽ cậu không thích đâu nhỉ?’
‘Ồ có chứ, tôi rất muốn,’ Swithin vừa nói vừa bước qua chiếc khăn ăn rơi dưới đất, rồi đi theo cô sang căn phòng kế bên.
Tại đây, trong lúc cô hỏi anh đang đọc gì, anh e ấp nhón lấy một quả táo. Trong hương vị của nó, anh nhận ra vị ngọt quen thuộc của những ‘người bạn cũ’ mà anh từng hái trộm từ khu vườn của chồng cô hồi còn nhỏ, rất lâu trước khi Phu nhân Constantine xuất hiện ở nơi này. Cô đoán chắc anh chỉ quanh quẩn tìm đọc về chủ đề cao siêu của riêng mình là thiên văn học?
Swithin chợt trở nên chững chạc hơn hẳn khi suy nghĩ quay lại với chủ đề quen thuộc vừa được xới lên. ‘Vâng,’ anh trả lời cô. ‘Tôi hiếm khi đọc chủ đề nào khác. Thời nay, bí quyết để nghiên cứu hiệu quả là phải biết bỏ qua những thứ không cần thiết.’
‘Cậu có tìm được luận văn nào hay không?’
‘Không có cái nào cả. Các thuyết trong sách của phu nhân gần như đã lỗi thời chẳng kém gì Hệ Ptolemy. Hãy tưởng tượng xem, bộ Bách khoa toàn thư đồ sộ bọc da, đóng dấu, mạ vàng, lề rộng và mang gia huy rực rỡ của dòng họ phu nhân kia lại viết rằng sự lấp lánh của các ngôi sao có lẽ là do các thiên thể khác đi ngang qua trước mặt chúng trong quá trình tự quay.’
‘Chẳng lẽ không phải sao? Đó là những gì tôi được học khi còn là một cô gái đấy.’
Chàng Eudoxus thời hiện đại lúc này đã vượt lên trên cái chướng ngại e ấp trước dinh thự đồ sộ, nội thất lộng lẫy và gã gia nhân uy nghiêm của Phu nhân Constantine. Anh trở nên hoàn toàn tự nhiên, mọi sự e ngại đều tan biến, ánh mắt anh nhìn thẳng vào mắt cô cũng tràn đầy nhiệt huyết như tiếng nói cất lên bên tai cô: ‘Làm sao mà một giả thuyết như vậy lại có thể tồn tại đến tận ngày nay thật vượt xa mọi tưởng tượng! François Arago từ bốn năm mươi năm trước đã chứng minh một cách thuyết phục rằng sự nhấp nháy chỉ là chuyện đơn giản nhất trên đời—hoàn toàn là do khí quyển. Nhưng thôi, giờ tôi sẽ không nói sâu về chuyện này với phu nhân. Việc các xứ nóng ít có hiện tượng nhấp nháy hơn cũng đã được Humboldt chú ý. Rồi nữa, sự nhấp nháy cũng rất khác nhau. Không có ngôi sao nào vỗ cánh rực rỡ như sao Thiên Lang khi nó nằm ở tầm thấp! Nó tỏa ra ánh sáng như ngọc lục bảo, hồng ngọc, những ngọn lửa thạch anh tím và sắc xanh sapphire, đẹp đến kỳ diệu, mà đó mới chỉ là một ngôi sao thôi đấy! Sao Đại Hùng, sao Đại Giác, sao Ngũ Đế Cung và những thiên thể nhỏ hơn cũng vậy... Nhưng tôi làm phu nhân phát chán với chủ đề này rồi ư?’
‘Ngược lại đấy chứ, cậu nói hay đến mức tôi có thể ngồi nghe cả ngày.’
Nhà thiên văn dò xét nhìn cô một lúc; nhưng không hề có sự mỉa mai nào trong đôi mắt ấm áp, dịu dàng đang đáp lại nhìn anh bằng một sự chú ý trầm ngâm đầy say đắm. ‘Nói thêm cho tôi nghe đi,’ cô tiếp tục, giọng điệu gần như nài nỉ.
Sau một chút ngập ngừng, chủ đề đó lại trở lại trên môi anh, và anh nói thêm—thực ra là nói rất nhiều; Phu nhân Constantine thỉnh thoảng lại đưa ra một lời nhận xét hay câu hỏi tán thưởng, thi thoảng lại đăm chiêu nhìn anh, theo đuổi những suy nghĩ không hoàn toàn dựa trên những lời anh nói, cứ thế mặc cho anh thao thao bất tuyệt theo ý mình.
Trước khi anh rời khỏi dinh thự, kế hoạch thiên văn mới đã được khởi động. Đỉnh đài tưởng niệm sẽ được lợp mái để làm thành một đài quan sát chỉn chu; và vì cho rằng anh hiểu rõ hơn ai hết cách thức thực hiện, cô yêu cầu anh đưa ra những chỉ dẫn chính xác và giám sát toàn bộ công trình. Một căn nhà gỗ nhỏ sẽ được dựng lên dưới chân tháp để tạo chỗ dừng chân tiện nghi hơn cho khách ghé thăm đài quan sát thay vì phải chen chúc trên cầu thang xoắn và mái bằng bọc chì. Vì căn nhà gỗ này sẽ khuất hoàn toàn trong vòm lá thông dày đặc bao bọc phần chân đài tưởng niệm và bệ tháp, nó sẽ không làm mất đi mỹ quan chung. Cuối cùng, một con đường nhỏ sẽ được mở băng qua trảng đất hoang xung quanh để cô có thể dễ dàng lui tới nơi nghiên cứu mới của mình.
Khi anh đã ra về, cô liền viết thư cho hãng quang học hỏi về chiếc kính thiên văn xích đạo mà mọi sự chuẩn bị này đều nhắm tới.
Công trình nhanh chóng được rầm rộ tiến hành; và dần dần, dân chúng ở các xóm làng xung quanh rỉ tai nhau rằng Phu nhân Constantine đã rũ bỏ niềm sầu muộn để đến với thiên văn học, mang lại niềm vui lớn cho bất kỳ ai tiếp xúc với cô. Một buổi sáng, khi Tabitha Lark đến đọc sách như thường lệ, Phu nhân Constantine vô tình đi dạo đến một khu vực trong dinh thự mà cô hiếm khi ghé tới; tại đây, cô nghe thấy người hầu gái của mình đang thì thầm tâm sự với Tabitha ở phòng bên về niềm hứng thú kỳ lạ và đột ngột mà Phu nhân Constantine dành cho mặt trăng và các vì sao.
‘Người ta đồn đại đủ thứ nhảm nhí,’ cô hầu gái nhận xét. ‘Họ bảo—dù toàn là lời xỉa xói xấu xa chứ chẳng lành gì—rằng thứ phu nhân quan tâm chẳng phải mặt trăng, mặt trời hay các hành tinh, mà là chàng trai trẻ đẹp đẽ đã kéo chúng từ trên trời xuống để làm vui lòng cô ấy; vả lại phu nhân là người đã có chồng, lại thêm tội lỗi và xấu hổ cứ rình rập cửa nhà mấy cô gái tội nghiệp trước khi kịp bảo “buông ra nào anh yêu” với gã trai lịch sự nhất, đáng ra phu nhân phải làm gương tốt hơn mới đúng.’
Mặt Phu nhân Constantine đỏ bừng lên dữ dội.
‘Nếu Ngài Blount mà đột ngột trở về... ôi trời ơi!’
Phu nhân Constantine lạnh người như băng.
‘Mấy chuyện đó chẳng có thật đâu,’ Tabitha khinh bỉ nói. ‘Tôi có thể chứng minh bất cứ lúc nào.’
‘Chà, ước gì tôi có được một nửa may mắn của phu nhân!’ cô hầu gái thở dài. Và câu chuyện đến đó là chấm dứt.
Nhận xét của Tabitha cho thấy sự nghi ngờ chỉ mới ở mức phôi thai. Dẫu vậy, không nói một lời nào làm lộ ra những gì mình đã vô tình nghe được, ngay sau buổi đọc sách, Phu nhân Constantine vội bay như một chú chim đến nơi cô biết có thể tìm thấy Swithin.
Anh đang ở trong khu rừng trồng, cắm những chiếc cọc nhỏ để đánh dấu vị trí dựng căn nhà gỗ. Cô gọi anh đến một chỗ hẻo lánh dưới những hàng cây u tối.
‘Tôi đổi ý rồi,’ cô nói. ‘Tôi không thể dính dáng gì đến chuyện này nữa.’
‘Thật sao ạ?’ Swithin ngạc nhiên.
‘Thiên văn học không còn là sở thích của tôi nữa. Và cậu cũng không phải là Nhà Thiên văn Hoàng gia của tôi.’
‘Ồ, Phu nhân Constantine!’ chàng thanh niên bàng hoàng thốt lên. ‘Nhưng công việc đã bắt đầu rồi mà! Tôi tưởng kính thiên văn xích đạo đã được đặt rồi chứ.’
Cô hạ thấp giọng, mặc dù dù có hét đao to búa lớn cũng chẳng ai nghe thấy: ‘Dĩ nhiên thiên văn học vẫn là sở thích riêng của tôi, cậu vẫn là Nhà Thiên văn Hoàng gia của tôi, và tôi vẫn tài trợ cho đài quan sát; nhưng không phải với thế giới bên ngoài. Có lý do khiến tôi không thể công khai theo đuổi những thú vui khoa học này; và dự án phải được sắp xếp như thế này. Toàn bộ dự án này là của cậu: cậu thuê đài tưởng niệm từ tôi, cậu dựng nhà gỗ, cậu mua kính thiên văn xích đạo. Tôi chỉ đơn thuần cấp phép vì cậu có nguyện vọng. Con đường định làm nối từ đồi sang công viên bỏ ngay không bàn tới nữa. Không được có bất kỳ sự liên lạc nào giữa dinh thự và đài tưởng niệm. Kính thiên văn xích đạo gửi đến sẽ ghi tên người nhận là cậu, và chi phí tôi sẽ trả thông qua cậu. Tên tôi không được xuất hiện, và tôi hoàn toàn biến mất khỏi dự án này... Màn kịch này là cần thiết,’ cô thở dài nói thêm. ‘Tạm biệt cậu!’
‘Nhưng phu nhân vẫn quan tâm đến nó như trước, và nó vẫn sẽ là của phu nhân như cũ chứ?’ anh vừa đi theo cô vừa nói. Anh hầu như chẳng hiểu nổi mưu mẹo này, và hoàn toàn mờ tịt về lý do đằng sau nó.
‘Cậu còn nghi ngờ điều đó sao? Nhưng tôi không dám làm công khai đâu.’
Nói rồi cô bỏ đi; và ít lâu sau, trong giáo khu lan truyền lời khẳng định rằng thật sai lầm khi cho rằng Phu nhân Constantine có liên quan gì đến Swithin St. Cleeve hay các kế hoạch ngắm sao của anh. Cô chỉ đơn thuần cho anh thuê đài tưởng niệm để làm đài quan sát, và cho phép anh lắp đặt một số thiết bị tạm thời cho mục đích đó.
Sau chuyện này, Phu nhân Constantine lại chìm vào cuộc sống cô đơn trước kia; và bằng những biện pháp kiên quyết này, mầm mống của tin đồn vừa mới nhen nhóm đã nhanh chóng bị dập tắt. Có lẽ nó bắt nguồn từ chính trong dinh thự của cô và chưa lan ra xa. Thế nhưng, dù có tự chủ đến đâu, qua một ô cửa sổ phía bắc nào đó của Dinh thự Đồ sộ—nơi có tầm nhìn không bị cản trở hướng về phần mười bộ trên cùng của đài tưởng niệm—người ta vẫn thường thấy cô đăm đăm nhìn về phía khối vòm tròn bắt đầu lộ diện trên đỉnh đài. Với những người tiếp xúc, thỉnh thoảng cô lại đưa ra những lời bâng quơ như: ‘Cậu St. Cleeve trẻ tuổi tiến triển đài quan sát đến đâu rồi? Tôi hy vọng cậu ấy sẽ lắp đặt thiết bị mà không làm hư hại đài tưởng niệm, bởi công trình ấy rất có ý nghĩa với chúng tôi khi được dựng lên để tưởng nhớ ông cố của người chồng kính yêu của tôi—một người vô cùng dũng cảm.’
Có lần, người quản lý xây dựng của cô đánh táo bạo gợi ý rằng, vì Ngài Blount đã ủy quyền cho cô được cho thuê ngắn hạn trong thời gian ông vắng mặt, cô nên làm một hợp đồng rõ ràng với Swithin theo tư cách chủ nhà và người thuê, kèm theo điều khoản nghiêm ngặt cấm anh đóng đinh vào công trình đá mang tính lịch sử này. Cô đáp lại rằng mình không muốn quá khắt khe với người đại diện cuối cùng của những giáo dân lâu đời và đáng kính như dòng họ bên ngoại của St. Cleeve, lẫn một dòng họ có nguồn gốc danh giá như bên nội của anh; vì vậy người quản lý chỉ cần để mắt đến những việc làm của Cậu St. Cleeve là đủ rồi.
Hơn nữa, khi dinh thự nhận được thư từ hãng quang học Hilton & Pimm thông báo rằng chiếc kính thiên văn xích đạo đã sẵn sàng, đã được đóng gói và sẽ có người đi kèm để lắp đặt, cô đã hồi đáp rằng lẽ ra thư của họ phải gửi cho Cậu St. Cleeve, nhà thiên văn địa phương, người mà cô đã đứng ra hỏi giùm; rằng cô không còn liên quan gì đến việc này nữa; và anh sẽ là người nhận thiết bị cũng như thanh toán hóa đơn—trong đó cô đứng ra bảo lãnh cho việc thanh toán ấy.
