[TIÊU ĐỀ CHƯƠNG]: CIV. THE FOOL.
Ngày xửa ngày xưa, có một người mẹ sinh được một cậu con trai trí tuệ kém cỏi.
Một buổi sáng, bà bảo: "Chúng ta phải dậy sớm, vì nay phải làm bánh mì."
Thế là hai mẹ con cùng dậy sớm và bắt đầu làm bánh. Người mẹ nặn các ổ bánh mì nhưng chẳng bận tâm đến việc làm sao cho chúng đều nhau. Cậu con trai cuối cùng liền nói với mẹ: "Ổ bánh này mẹ nặn nhỏ quá vậy!" Bà liền đáp: "À, bánh to hay bánh nhỏ thì có sao đâu, vì tục ngữ có câu: 'To hay nhỏ, tất cả đều phải đến nhà thờ dự lễ.'" "Hay lắm, hay lắm!"
Khi bánh đã làm xong, thay vì mang đến lò nướng của thợ bánh, cậu con trai lại mang thẳng đến nhà thờ, bởi lúc đó đã đến giờ cửu thánh lễ, vừa đi cậu vừa lẩm bẩm: "Mẹ tôi bảo rằng: 'To hay nhỏ, tất cả đều phải đến nhà thờ dự lễ.'" Thế là cậu ném đống bánh mì xuống giữa nhà thờ. Sau đó, cậu quay về nhà với mẹ và thưa: "Con đã làm đúng như lời mẹ dặn rồi đấy." "Tốt lắm! Con đã đem bánh đến lò của thợ làm bánh chưa?" "Ôi! Mẹ ơi, nếu mẹ thấy mọi người nhìn con chằm chằm như thế nào!" Người mẹ bảo: "Lẽ ra con cũng nên liếc nhìn lại họ chứ." Cậu liền kêu lên: "Đợi đấy, đợi đấy, con cũng sẽ liếc lại họ cho mà xem," rồi chạy ra chuồng múc đôi mắt của tất cả lũ gia súc ra, gói vào một chiếc khăn tay, mang đến nhà thờ và hễ thấy người đàn ông hay phụ nữ nào nhìn mình là cậu lại ném một con mắt vào họ.
Khi người mẹ biết được con mình đã làm những gì, bà ngã bệnh nằm liệt giường và sai con đi gọi thầy thuốc. Khi vị bác sĩ đến, ông bắt mạch cho bà và thốt lên: "Ôi! Người phụ nữ tội nghiệp này sao mà yếu quá vậy!" Rồi ông dặn người con trai rằng phải chăm sóc mẹ thật chu đáo, nấu một thứ nước canh thật loãng và cứ mỗi phút lại múc cho bà một bát. Cậu con trai hứa sẽ vâng lời, liền ra chợ mua một con chim sẻ rồi bắc một xô nước lên bếp. Khi nước sôi, cậu thả con chim sẻ vào, đợi cho nước sôi bùng lên hai ba lần, rồi múc một bát nước canh đem vào cho mẹ, cứ thế đút liên tục nhanh hết mức có thể.
Hôm sau, vị bác sĩ thấy người phụ nữ tội nghiệp còn yếu hơn trước, bèn dặn con trai bà phải đắp vật gì thật nặng lên người bà để làm cho bà đổ mồ hôi. Vừa lúc bác sĩ vừa khuất dạng, cậu con trai liền chất đống tất cả đồ đạc nặng trong phòng lên người mẹ, và khi bà không còn thở được nữa, cậu ta lại hoảng hốt chạy đi gọi bác sĩ. Lần này, vị bác sĩ nhận ra chẳng còn cách nào cứu vãn được nữa, bèn khuyên con trai đưa bà đi xưng tội và chuẩn bị lo hậu sự. Thế là người con trai thay quần áo cho mẹ, cõng bà đến nhà thờ, đặt ngồi vào tòa giải tội rồi bảo linh mục rằng có người đang đợi ngài, xong xuôi cậu quay về nhà. Vị linh mục chẳng mấy chốc nhận ra người phụ nữ ấy đã chết liền đi tìm người con. Khi nghe tin mẹ mình đã qua đời, cậu con trai liền khẳng định chính vị linh mục đã giết mẹ mình, và lao vào đánh đập ngài.
Ở Ý có rất nhiều câu chuyện xoay quanh những trò bịp bợm mà kẻ gian xảo giăng ra để lừa gạt những người bạn cả tin của hắn; một ví dụ điển hình cho thể loại này là câu chuyện sau đây xuất xứ từ Sicily (Pitrè, số 157):
