Có một số truyện kể dân gian, phần lớn có gốc từ phương Đông, xuất hiện trong tập *Cente novelle antiche* (xem phần chú thích của Chương III), và Boccaccio cùng các tác giả phỏng theo ông chắc chắn đã tận dụng chất liệu dân gian này. Tuy nhiên, các yếu tố dân gian ấy hầu như chỉ thuộc về thể loại truyện cười. Truyện cổ tích, vốn chiếm phần lớn và đóng vai trò quan trọng nhất trong các loại truyện kể dân gian, lại không hề xuất hiện trong văn học châu Âu cho đến thời Straparola. Để tìm hiểu về một số dấu vết sớm hơn của truyện cổ tích trong văn học trung đại, xin đọc bài viết của chính tác giả mang tựa đề "Two Mediæval Folk-Tales" (Hai truyện kể dân gian thời trung đại), đăng trên tạp chí *Germania*, tập XVIII [Bộ mới], trang 203.

Những thông tin ít ỏi về Straparola cùng một thư mục rất hoàn chỉnh về tác phẩm *Piacevoli Notti* của ông có thể tìm thấy trong một chuyên khảo xuất sắc mang tựa đề: *Giovan Francesco Straparola da Caravaggio, Inaugural-Dissertation von F. W. J. Brakelmann aus Soest*, Göttingen, 1867. Tác phẩm của Straparola, đặc biệt là các bản in chưa bị kiểm duyệt và cắt xén, rất hiếm hoi, và người nghiên cứu thông thường sẽ phải tham khảo qua bản dịch tiếng Pháp của Louveau và Larivey; hiện có một ấn bản rất tuyệt vời của bản dịch này trong tủ sách *Bibliothèque Elzevirienne* do P. Jannet thực hiện tại Paris năm 1857. Ngoài ra còn có một bản dịch tiếng Đức kèm theo các chú thích giá trị về những câu chuyện cổ tích chứa trong *Piacevoli Notti* do F. W. Val. Schmidt thực hiện, xuất bản ở Berlin năm 1817. Schmidt đã vô tình sử dụng một ấn bản đã qua kiểm duyệt cắt xén, và chỉ dịch mười tám thay vì hai mươi hai truyện kể dân gian.

Bạn đọc sẽ tìm thấy mọi tài liệu tham khảo cần thiết về những nguồn chất liệu mà Straparola đã vay mượn trong bản dịch của Liebrecht cho bộ *History of Fiction* của Dunlop, các trang 283, 493; trong bài chuyên khảo của Brakelmann đã dẫn ở trên; trong bản tiếng Pháp thuộc tủ sách *Bib. Elzevir.*; và trong bộ sách của Grimm, tập II, trang 477.

Việc so sánh các truyện của Straparola với truyện của anh em nhà Grimm, cùng với việc phân tích những câu chuyện còn thiếu trong bản dịch của Schmidt, sẽ được tìm thấy trong bộ Grimm, tập II, các trang 477-481.

Những tác phẩm phỏng theo Straparola được đề cập trong Dunlop-Liebrecht, trang 284. Thật khó để khẳng định một cách hoàn toàn chắc chắn rằng Perrault đã mượn hai câu chuyện "Mèo đi hia" (*Chat Botté*) và "Lừa da lừa" (*Peau d'Ane*) từ Straparola. Dù vậy, điều đó rất có khả năng xảy ra. Các câu chuyện của Perrault ra mắt trong giai đoạn 1694-97, và đã có tới mười hai ấn bản bản dịch tiếng Pháp tác phẩm của Straparola được phát hành trước mốc thời gian đó.

Những chi tiết ít ỏi về cuộc đời của Basile được ghi nhận trong bộ Grimm, tập II, trang 481; bản dịch của Liebrecht, tập II, trang 316; và bản dịch của Taylor, trang v. Một bài viết trên số báo gần đây của tờ định kỳ mang tên nhà văn Basile, tập II, trang 17, đã đưa ra những lời chứng mâu thuẫn từ một số nhà văn Ý về năm sinh cũng như năm mất của ông. Bản thân tác giả đã phát hiện ra một ghi chép về nơi an nghỉ của Basile tại nhà thờ St. Sophia ở Giugliano, gần Napoli, và trong sổ sách ghi chép về người qua đời tại thị trấn đó có một bút tích khẳng định Basile đã qua đời tại đây vào ngày 23 tháng 2 năm 1632. Dưới đây là toàn bộ các ấn bản mà tôi có thể tìm thấy thông tin: Napoli, 1637 (sách khổ 8), 1644 (sách khổ 12), 1645, 1674, 1694 (theo Graesse), 1697 (theo Pitrè), 1714, 1722, 1728, 1747, 1749 (theo Liebrecht), 1788, trong tập *Collezione di Tutti i Poemi*, v.v.; Roma, 1679, 1797 (theo Pitrè). Các bản dịch tiếng Ý lần lượt xuất hiện tại Napoli vào các năm 1754, 1769, 1784 và 1863; bản dịch phương ngữ Bologna xuất bản tại Bologna vào các năm 1742, 1813, 1872; và tại Venezia vào năm 1813. Các ấn bản được sử dụng trong quá trình chuẩn bị cho công trình này sẽ được liệt kê ở phần Thư mục. Bất chấp vô số ấn bản đã được dẫn trên đây, tập *Pentamerone* vẫn là một tác phẩm cực kỳ hiếm, và học giả nghiên cứu thường sẽ phải bằng lòng với bản dịch xuất sắc của Liebrecht. Ba mươi mốt trong tổng số năm mươi câu chuyện đã được dịch rất tuyệt vời bởi John Edward Taylor, London, 1848, 1850. Tập *Pentamerone* cũng chịu chung số phận với *Piacevoli Notti*. Chẳng hạn, tác phẩm này hoàn toàn chưa được biết đến ở Đức cho đến khi Fernow mô tả nó trong tác phẩm *Römische Studien* của mình (Zürich, 1808, tập III, các trang 316, 475), mặc dù Wieland từng lấy chất liệu cho tác phẩm "Pervonte" của ông từ câu chuyện thứ ba trong ngày thứ nhất.

Khung sườn của tập *Pentamerone* chính là câu chuyện về "Cô dâu giả": xem Gonz., các số 11, 12; Pitrè, số 13; Imbriani, tập "'E Sette Mane-Mozze"; và Hahn, các số 12, 49. Bộ Grimm, tập II, trang 483, có liệt kê những câu chuyện trong *Pentamerone* có điểm tương đồng với tập *Kinder- und Hausmärchen* của chính ông. Phần chú thích trong bản dịch của Liebrecht cần được bổ sung thêm bằng các ghi chú do chính tác giả ấy viết thêm trong bản dịch bộ Dunlop của ông, trang 515.

Câu chuyện này thường được in chung với các truyện của Perrault, nhưng tác giả thực sự của nó lại là tiểu thư Mlle. Lhéritier. Xin xem ấn bản mới nhất các truyện của Perrault, tập *Les Contes de Charles Perrault*, do André Lefèvre biên soạn, xuất bản tại Paris bởi nhà Lemerre, 1875, trang xli.

Xem Dunlop-Liebrecht, trang 408 và các trang tiếp theo; cùng với bộ Grimm, tập II, trang 489 và các trang tiếp theo.

Các tài liệu tham khảo cho bốn trong số năm câu chuyện sẽ được tìm thấy như sau: I, Pitrè, tập IV, các trang 372, 375; II, Pitrè, sđd, trang 381; III, *Nov. fior.*, các trang 93, 112, Pitrè, số 36; V, Pitrè, tập IV, trang 391. Hai ấn bản tại Napoli năm 1684 và 1751 vô cùng hiếm, buộc người nghiên cứu phải nhờ cậy đến ấn bản năm 1789 nằm trong bộ *Collezione di tutti li poeti in lingua Napoletana*.

Pitrè, trong tập I, trang xliii, có nhắc đến một vài tên gọi khác, chẳng hạn như *rumanzi* do cư dân vùng Termini sử dụng, và *pugaret* bởi các nhóm thực dân gốc Albania. Ngoài ra có thể kể thêm một tên gọi khác nữa ở vùng Milan, đó là *panzanega*.

Những phần kết khác được ghi nhận bởi Imbriani trong tác phẩm *Pomiglianesi*, trang 129:

Cuccurucù,

No' noe n' cchiù.

(Cuccurucù, hết rồi chẳng còn chi.)

Cuccurucù.

Sa' 'o vuo' cchiù bello, t' o dice tu.

(Cuccurucù, muốn bản hay hơn nữa, tự anh hãy kể đi.)

Xin xem thêm Pitrè, tập I, trang 196, chú thích 2. Những lời mở đầu và phần kết kỳ lạ nhất chính là các đoạn có trong tác phẩm *Usi e Costumi abruzzesi* của De Nino, tập III. Không tồn tại một công thức chung nào cả, thay vào đó mỗi truyện cổ tích (*fiaba*) lại sở hữu một lối mở đầu và kết thúc riêng biệt. Một vài câu chỉ là những vần điệu vô nghĩa, nhưng có những câu lại là các bài thơ khá dài viết về đề tài tôn giáo. Trong số đó, người ta có thể tìm thấy các truyền thuyết về nhiều vị thánh khác nhau, chẳng hạn như thánh Nicholas ở trang 335, v.v.

Một bài viết thú vị hoàn toàn có thể được thực hiện về các bậc thầy kể chuyện người Ý — phần lớn là những phụ nữ mù chữ — từ chính đôi môi của họ mà những câu chuyện trong các sưu tập hiện đại đã được ghi chép lại. Độc giả có thể tìm thấy một vài chi tiết tại bộ Pitrè, tập I, trang xvii (được nhắc lại trong bài viết của Ralston trên tạp chí *Fraser's Magazine*).

Bất kỳ nỗ lực nào nhằm lý giải những sự thật này đều sẽ dẫn dắt chúng ta bước vào cuộc tranh luận đầy gai góc về nguồn gốc cũng như sự lan truyền của truyện kể dân gian nói chung. Tuy nhiên, chúng ta không thể kìm lòng được mà phải hướng sự chú ý đến một nhận xét của Nerucci trong phần lời nói đầu tập *Nov. pop. montalesi*, trang v. Ông cho rằng truyện kể dân gian Ý hóa ra lại có nguồn gốc khá tương đồng với thơ ca dân gian Ý, nghĩa là rất nhiều yếu tố vốn thường được coi là bình dân thực chất lại xuất phát từ văn học viết. Điều này chắc chắn đúng với rất nhiều câu chuyện; nhưng liệu hai phiên bản của cùng một câu chuyện — một bình dân và một bác học — lại không thể cùng xuất phát từ một nguồn cội chung cho cả hai hay sao? Một công trình nghiên cứu vô cùng thú vị có thể được thực hiện về các câu chuyện dân gian Ý trong mối liên hệ của chúng với những phiên bản văn học vốn có thể là nguyên bản gốc.

Những đóng góp giá trị nhất cho vấn đề nguồn gốc của truyện kể dân gian Ý thuộc về các trước tác của Pitrè trong tập đầu tiên của bộ *Fiabe*, các trang xli-cxlv, và trong tập *Nov. pop. tosc.* của chính tác giả đó, các trang v-xxxviii.