Ngày xửa ngày xưa, có một người thợ săn sống cùng vợ và hai đứa con, một trai một gái, trong một khu rừng không một bóng người qua lại, nhờ thế mà chúng chẳng biết gì về thế giới ngoài kia. Chỉ có người cha thỉnh thoảng vào thành phố rồi mang tin tức về. Hoàng tử một lần nọ đi săn và bị lạc trong khu rừng ấy, và trong lúc tìm đường thì trời đã tối sầm lại. Chàng vừa mệt vừa đói, thử hỏi lòng dạ nào mà chịu nổi! Nhưng bỗng nhiên, chàng nhìn thấy một ánh đèn lấp lánh từ đằng xa. Chàng lần theo ánh sáng đó và đến được ngôi nhà của bác thợ săn, bèn cất tiếng xin trọ qua đêm và chút gì đó lót dạ. Người thợ săn liền nhận ra hoàng tử và cung kính nói: "Thưa điện hạ, chúng tôi vừa dùng bữa tối với những gì ngon nhất nhà rồi. Nhưng nếu còn tìm được chút ít gì cho ngài, xin ngài cứ hoan hỉ dùng tạm. Biết làm sao được ạ? Chúng tôi ở quá xa thị trấn, nên chẳng thể mua sắm những thứ mình cần mỗi ngày được." Nói đoạn, ông liền sai luộc ngay một con gà trống thiến cho hoàng tử. Vị hoàng tử không đành lòng ăn một mình, bèn gọi tất cả người nhà thợ săn lại, rồi chia phần đầu gà cho người cha, phần lưng cho người mẹ, đôi chân cho người con trai, và đôi cánh cho người con gái, còn phần ngon nhất thì chính chàng thưởng thức. Trong nhà chỉ có đúng hai chiếc giường kê chung một phòng. Một chiếc vợ chồng thợ săn ngủ, chiếc kia hai chị em ngủ. Hai ông bà già bèn ra chuồng ngựa nằm, nhường hẳn giường của mình cho hoàng tử.
Khi cô con gái thấy hoàng tử đã chìm vào giấc ngủ, liền quay sang nói với anh trai: "Em đố anh biết vì sao vị hoàng tử lại chia con gà trống thiến cho nhà mình theo cách đó đấy." "Em biết à? Thế thì nói anh nghe xem." "Ngài cho bố cái đầu vì bố là trụ cột của gia đình, cho mẹ cái lưng gánh vác mọi việc nhà cửa, cho anh đôi chân để nhanh nhẹn chạy đôn chạy đáo làm mấy việc sai vặt, còn đôi cánh thì cho em để sau này bay đi tìm chồng." Hoàng tử tuy giả vờ ngủ say nhưng thực ra vẫn thức và nghe trọn vẹn những lời ấy, chợt nhận ra cô gái này vô cùng sắc sảo; lại thêm phần xinh xắn, chàng bèn đem lòng yêu mến.
Sáng hôm sau, chàng từ giã nhà thợ săn; và vừa về đến hoàng cung, chàng liền sai một người đầy tớ mang tới cho bác thợ săn một túi tiền. Riêng cô con gái, chàng gửi tặng một chiếc bánh hình vầng trăng tròn, ba mươi chiếc bánh rán nhân thịt, và một con gà trống thiến luộc chín, kèm theo ba câu hỏi: "Liệu trong rừng có phải là ngày ba mươi âm lịch không, trăng có tròn không, và gà trống có gáy vào ban đêm không." Người đầy tớ, dẫu là kẻ tin cẩn, nhưng vì tính ham ăn nên đã nạm nhấm mất mười lăm chiếc bánh rán, một miếng bánh ngọt thật ngon và cả con gà trống. Cô con gái thông minh hiểu thấu sự tình, liền gửi lời nhắn lại cho hoàng tử rằng trăng không tròn mà đang khuyết, hôm nay mới chỉ là ngày mười lăm, và con gà trống thì đã bận ra cõi xay lúa mất rồi; cô còn nhắn chàng hãy vì con gà gô mà tha thứ cho con chim trĩ. Hoàng tử nghe xong cũng hiểu ngay ẩn ý, bèn cho triệu hồi tên đầy tớ và quát lớn: "Đồ tiểu nhân! Ngươi đã dám ăn trộm con gà trống, mười lăm chiếc bánh rán và cả một miếng bánh ngọt ngon lành. Hãy tạ ơn cô gái đã đứng ra xin xỏ cho ngươi đi; nếu không có cô ấy, ta đã cho ngươi treo cổ lên rồi."
Vài tháng sau, bác thợ săn tình cờ nhặt được một chiếc cối bằng vàng, bèn định đem dâng lên hoàng tử làm quà biếu. Nhưng cô con gái liền cản lại: "Món quà này chỉ chuốc lấy tiếng cười vào mặt thôi bố ạ. Bố cứ chờ mà xem, hoàng tử thể nào cũng sẽ bảo: 'Cối thì đẹp và tốt thật đấy, nhưng hỡi bác nông dân, chày đâu?'" Người cha không nghe lời con; và quả nhiên khi mang chiếc cối đến triều cất tiếng dâng hiến, ông đã nhận được câu chào đúng như lời con gái dự đoán. "Con gái tôi đã bảo trước tôi điều này rồi," người thợ săn ngậm ngùi thưa. "Trời ơi! Giá như tôi chịu nghe lời nó!" Hoàng tử nghe những lời ấy liền phán: "Con gái ngươi, kẻ cứ ra điều khôn ngoan lắm đấy, hãy dệt cho ta một trăm thước vải từ đúng bốn vốn lanh; bằng không ta sẽ treo cổ cả ngươi lẫn nó." Người cha tội nghiệp lủi thủi trở về nhà trong nước mắt, đinh ninh rằng hai cha con phen này chắc chắn phải chết, bởi làm sao trên đời có kẻ nào dệt nổi một trăm thước vải chỉ với bốn lạng lanh cơ chứ. Cô con gái chạy ra đón cha, và khi biết rõ nguyên nhân dòng lệ của ông, liền thong thả nói: "Chỉ vì chuyện này mà bố khóc sao? Nhanh lên, lấy cho con số lanh đó đi, con lo được hết." Cô bện chỗ lanh đó thành bốn sợi dây nhỏ rồi dặn cha: "Bố hãy cầm những sợi dây này mang đi và nói với ngài rằng, khi nào ngài làm cho con được một cái khung cửi từ chính những sợi dây này, con mới dệt cho ngài một trăm thước vải." Khi hoàng tử nghe được câu trả lời ấy thì cứng họng chẳng biết nói gì hơn, và từ đó cũng chẳng màng tới chuyện kết tội hai cha con nữa.
Hôm sau, chàng thân hành vào rừng thăm cô gái. Mẹ cô đã qua đời, còn người cha thì đang bận ra đồng cuốc đất. Hoàng tử gõ cửa nhưng chẳng ai mở. Chàng gõ mạnh hơn, kết quả vẫn thế. Cô con gái phớt lờ chẳng thèm đếm xỉa đến chàng. Cuối cùng, vì quá mệt mỏi vì chờ đợi, chàng bèn phá cửa xông vào: "Đồ con gái vô lễ! Ai đã dạy cô thói không thèm mở cửa cho người bề trên như ta? Cha mẹ cô đâu cả rồi?" "Ai mà biết được là ngài tới chứ? Cha tôi đang ở nơi ông ấy phải ở, còn mẹ tôi thì đang khóc thương cho tội lỗi của mình. Ngài mau rời khỏi đây đi, tôi còn khối việc phải làm chứ không rảnh ngồi nghe ngài đôi co." Hoàng tử tức tối bỏ đi và đến phàn nàn với người cha về thái độ hỗn xược của con gái ông, nhưng người cha chỉ biết thay con mình cúi đầu xin lỗi. Cuối cùng, nhận ra cô gái vừa khôn ngoan lại vừa mưu trí nhường nào, hoàng tử quyết định cưới nàng làm vợ.
Hôn lễ được cử hành vô cùng long trọng, nhưng rồi một sự cố xảy ra suýt chút nữa đẩy vương phi vào cảnh khốn cùng. Một ngày Chủ nhật nọ, có hai người nông dân đi ngang qua nhà thờ; một người đẩy chiếc xe kéo tay còn người kia dắt theo một con lừa cái đang mang chửa sắp sinh. Tiếng chuông nhà thờ đổ hồi giục giã làm lễ, thế là cả hai dắt díu nhau bước vào trong, một người để xe ở ngoài còn người kia buộc con lừa vào chiếc xe ấy. Trong lúc họ đang cầu nguyện bên trong, con lừa bỗng sinh cừu con, thế là cả chủ lừa lẫn chủ xe đều tranh giành quyền sở hữu chú lừa con mới sinh. Họ đành lên quan triều đình kêu cứu, và hoàng tử phán quyết rằng chú lừa con thuộc về chủ chiếc xe, bởi theo lý suy đoán của chàng, chủ con lừa có động cơ buộc con vật vào xe nhằm dựng lên một vở kịch tranh giành phi pháp hợp lý hơn là việc chủ xe lại đi buộc xe vào lừa. Bác chủ lừa rõ ràng bị oan ức tày trời, thiên hạ ai nấy đều đứng về phía bác, nhưng ngọc khẩu hoàng tử đã phán ra thì chẳng ai dám cãi lời. Người đàn ông tội nghiệp bèn tìm đến vương phi, được nàng chỉ vẽ cho một kế: hãy ra giữa quảng trường thả lưới đánh cá vào lúc hoàng tử đi ngang qua. Khi hoàng tử nhìn thấy cảnh tượng đó, liền dừng lại mắng: "Ngươi làm cái trò điên rồ gì thế hả, đồ đần? Bộ ngươi tưởng ở giữa quảng trường mà bắt được cá chắc?" Người nông dân, theo đúng lời vương phi dặn dò, liền đáp: "Bắt cá ở giữa quảng trường còn dễ hơn là chuyện xe kéo tay sinh ra được lừa con ạ." Hoàng tử nghe xong liền thu hồi phán quyết, nhưng khi hồi cung, thừa biết chính vương phi là kẻ đứng sau xui xẻo tên nông dân câu trả lời oái oăm đó, chàng liền nói với nàng: "Trong vòng một tiếng nữa, hãy chuẩn bị khăn gói cút về nhà mẹ đẻ đi. Nàng được phép mang theo bất cứ thứ gì mình thích nhất trên đời." Nàng chẳng hề tỏ ra buồn bã chút nào trước viễn cảnh ấy, ngược lại còn thưởng thức một bữa trưa thịnh soạn hơn mọi ngày, rồi chuốc cho hoàng tử uống cạn một chai rượu đã được trộn sẵn thuốc mê; và khi chàng đã ngủ say như chết, nàng sai người khiêng lên xe ngựa chở thẳng về ngôi nhà gỗ trong rừng của mình. Lúc đó đang là tháng Giêng lạnh buốt, nàng bèn cho dỡ tung phần mái nhà để tuyết rơi lả tả xuống người hoàng tử. Chàng giật mình tỉnh giấc và quát gọi bầy tôi: "Ngươi muốn gì?" Vương phi điềm nhiên đáp. "Ta mới là kẻ cầm quyền ở đây. Chẳng phải chính ngài bảo ta được quyền mang thứ mình thích nhất trong nhà đi sao? Ta đã 'mang' lấy ngài đấy, và giờ thì ngài thuộc về ta rồi." Hoàng tử phì cười, và thế là họ lại hòa thuận như xưa.
Câu chuyện tiếp theo là phiên bản tiếng Ý của câu chuyện vốn quen thuộc với bạn đọc của anh em nhà Grimm dưới tựa đề "Bác sĩ Thông thái" (Doctor Knowall). Trong tác phẩm của Pitrè cũng có một phiên bản Sicilia mang số hiệu 167, trong đó câu chuyện của chúng ta đóng vai trò là một trong số các tình tiết. Tuy nhiên, nó cũng xuất hiện độc lập trong tuyển tập truyện Mantuan mà chúng tôi đã sưu tầm và sử dụng, chỉ thay đổi đôi chút tên gọi ở phần kết để phù hợp với kết cục câu chuyện.
