Cười chính là một hình thức nghệ thuật co mình, trào phúng bản thân chính là tự kiểm điểm lại mình trong sự “co”, đả kích người khác thì khí thế không thể cản lại.
Cười là một nghệ thuật cuộc sống, trào phúng là một loại hài hước. Một người nếu có thể cười bản thân mình thì cũng có thể thấy được sự đáng cười của người khác. Trong cuộc sống, một số người cứ chăm chăm vào lợi ích nhỏ nhoi của mình, chuyên tâm vào việc biểu diễn các loại, các kiểu kệch cỡm thì cái hư danh và sự hẹp hòi của họ sẽ làm bạn cảm thấy buồn cười.
Tất cả những sự giả dối, ra vẻ, bịa đặt, vòng vo của con người một khi bị soi tỏ bởi tâm trạng bình tĩnh, bộc trực nhất lập tức sẽ biến thành trò cười. Trong lòng khoáng đạt, vì thế, tất cả mọi thứ trong mắt buồn vui thích giận đều được, đắng cay ngọt bùi cũng tốt, đều cũng có thể cười cười, nói nói, trong lòng cảm thấy thoải mái; nếu phân tách quá rạch ròi thì sẽ không thoát ra khỏi sự tính toán lợi lộc ân oán đối với tất cả mọi sự việc, loại người này không có chút hài hước nào đáng nói. Nếu vượt qua được những tính toán lợi lộc thế tục trong lòng, khoan dung độ lượng thì óc hài hước sẽ không cần kêu mà tự đến. Trong quan hệ giữa người với người, sự hài hước giống như mưa thuận gió hòa, có thể làm tan tất cả nỗi bực dọc. Người Trung Quốc đều hiểu được, đã chẳng hề để ý tới thì chỉ cười cười quên hết mọi buồn phiền trong đầu, trong không khí thuận lợi này, con người thường thường dễ dung nạp những lời nói khó nghe, một lời nói khó nghe chỉ cần xuất phát từ miệng một kẻ khôi hài thì sẽ không cảm thấy hổ thẹn gì cả. Những bề tôi ưu tú trong cung đình xưa thường có thể nói lời hài hước với vua mà không gặp họa, trong lời ẩn lời hoặc trong lời có chút hài hước thì giống như một viên thuốc tiên bọc đường, một khi phát hiện ra nó đắng thì đã nuốt vào trong bụng rồi. Trước mặt vua, những bề tôi thông minh đều giỏi về cách làm thuốc bọc đường để có thể uyển chuyển đưa ra lời can gián. Kỹ xảo miệng lưỡi của bọn họ thường làm cho những vị quan cứng rắn không thể không vứt bỏ tính cố chấp của mình, ví dụ chuyện Mạn Tử Thâm chôn chó, Mạnh Yếu Khiếm chôn ngựa. Theo ghi chép của Thái Sử Công, Tần vương từng muốn mở rộng phạm vi phía Đông đến Hàm Cốc Đầu, phía Tây đến kho Ung, Trần. Ưu Chiên nói rằng: “Giỏi. Trong số rất nhiều cầm thú từ phía Đông đến, bọn trộm cướp từ phía Đông lại, hươu nai có thể đủ dùng rồi”. Tần vương vì thế mà thôi. Ngay Tần Thủy Hoàng, tự nhận là Tôn Giả vĩnh viễn cũng bất giác phải uống loại thuốc bọc đường này và phải chịu sự xảo quyệt của thuộc hạ. Trong quan hệ bình thường giữa người với người thì loại ngôn ngữ nghệ thuật này cũng thường được sử dụng. Thuốc bọc đường tại sao lại dễ nuốt? Là bởi vì nó không để lộ sự đắng ra bên ngoài, hoa tươi thì nên ngắm nhìn từ xa, cho nên sự hài hước chính là lời nói chỉ nói một nửa, “người khôn cái cười chỉ lộ một phần ba”.
Đặc điểm quan trọng khác của sự hài hước chính là sự hàm súc, tức là nói những lời không rõ ràng, nói nửa chừng để cho người khác phải suy nghĩ. Giả sử như đối phương có óc hài hước thì cái dư vị lấp lửng này chính là chỗ để thưởng thức trí tuệ hài hước. Nhưng nếu đối phương lại muốn thẳng thắn rõ ràng, vào ngay vấn đề thì sẽ khiến người ta cảm thấy vô vị. Theo sử ghi chép, Lưu Định đời Tấn ở ngôi tam tự, tuy danh vọng hiển hách nhưng có tính ưa cần kiệm, ghét xa xỉ. Đến chơi nhà Thạch Sùng, vào nhà xí, thấy có một bức màn hoa, một cái đệm rất đẹp, hai nô tỳ bê bình xông hương, Định bèn quay lui, cười nói với Sùng: “Vào nhầm phòng ngủ”. Sùng nói: “Là nhà xí đó”. Định nói: “Kẻ sĩ nghèo này chưa từng thử qua thứ đó”. Ở đây, Lưu Định làm ra vẻ hồ đồ, nhầm nhà xí với phòng ngủ, chẳng những đã chế giễu sự xa xỉ trong sinh hoạt của Thạch Sùng mà còn để lại cho Thạch Sùng và những người khác những ý tứ sâu sắc ý vị, có thể thu được hiệu quả bất ngờ so với những lời khuyên can hay châm chọc thẳng thắn.
Cười là một nghệ thuật sống, cũng là một thái độ sống của con người. Cuộc sống có rất nhiều gánh nặng cần có sự hài hước để giải tỏa sự buồn phiền, cũng có rất nhiều ân oán giữa con người với con người cần có tiếng cười để xóa bỏ sự âm u. Những giấc mộng đẹp đã bị tan ra bởi hiện thực, những hài kịch bị thay thế bởi bi kịch, người ung dung tự tại ít nhất cũng có cơ hội tự trào để nhẹ nhàng đối mặt với tất cả. Người không có sự hài hước này thì sẽ không có sự hiểu biết, thông cảm với người khác, không hiểu được điểm yếu và lỗi lầm của người khác. Trong cuộc sống không thể toàn mỹ, con người cũng khó tránh khỏi lỗi lầm, nhưng người thông minh thường lấy sự hài hước mà tự cười thì càng có thể ung dung tự tại trong cuộc sống.
Có thể tự cười chính mình mới có thể tránh được sự châm biếm của người khác.